Soạn bài Ca dao than thân và ca dao yêu thương, tình nghĩa ngắn nhất năm 2021

Soạn bài Ca dao than thân và ca dao yêu thương, tình nghĩa ngắn nhất năm 2021

A. Soạn bài Ca dao than thân và ca dao yêu thương, tình nghĩa (ngắn nhất)

Câu 1 (trang 84 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):

a. Người than thân ở đây là những cô gái đang đến độ xuân thì.

- Về thân phận

    + họ có phẩm chất đẹp thế nhưng vẻ đẹp ấy lại không được nâng niu và trân trọng.

    + họ không thể tự quyết định tương lai và hạnh phúc của mình, phải trao gửi cho số phận

b. Bài 1:

    + Biểu thị nỗi đau của những thân phận con người bị rẻ rúng, bị coi như món hàng, đem ra để mua bán, đổi chác.

    + Nét đẹp của người con gái trong câu ca này mang màu sắc sang trọng, cao quý, kiêu kì

- Bài 2:

Quảng cáo

    + Nỗi đau của người con gái lại được biểu hiện trong hoàn cảnh không được đánh giá đúng mức vẻ đẹp con người chỉ vì hình thức bên ngoài xấu xí

    + Nét đẹp của cô gái trong bài ca này chủ yếu nhấn mạnh vẻ đẹp nội tâm.

Câu 2 (trang 84 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):

a. Cách mở đầu sử dụng từ ai – đại từ phiếm chỉ để mở đầu bài ca dao

- Về từ ai

    + Ai là đại từ phiếm chỉ, chỉ chung tất cả mọi người.

    + Trong ca dao, từ ai để chỉ các thế lực ép gả hay cản ngăn tình yêu nam nữ

    + Trong bài ca này từ ai chỉ người trong cuộc (chàng trai hoặc cô gái) hoặc cha mẹ ép duyên mà chia cắt mối tình của họ, hay những đối tượng khác.

    + Từ ai gợi ra sự trách móc, oán giận, nghe xót xa đến tận đáy lòng.

b. Hệ thống so sánh ẩn dụ:

    + Cặp ẩn dụ Sao Hôm- sao Mai và mặt Trăng- mặt Trời (để chỉ hai người xứng đôi vừa lứa)

    + Biện pháp so sánh Ta như sao Vượt chờ trăng giữa trời: tình duyên bị ngăn cách nhưng lòng người đơn phương vẫn chờ đợi, mong mỏi ngày gặp

- Sử dụng hình ảnh thiên nhiên, vũ trụ vì

    + các hình ảnh này gắn với đời sống của con người, để dễ liên tưởng,

    + để khẳng định tính thủy chung, son sắt của lòng người.

    + hình ảnh thiên nhiên gần gũi đời sống, có vẻ đẹp riêng, ngụ ý, diễn tả tâm hồn

Quảng cáo

c. Ý nghĩa của câu cuối: Dù mình không còn nhớ đến ta, thì ta vẫn chờ đợi tình yêu của mình không bao giờ thôi, giống như sao Vượt cứ đứng giữa trời chờ đợi trăng lên.

    + Sao Vượt tên gọi cổ của sao Hôm, đặc tính, mọc sớm vào buổi chiều, sao lên tới đỉnh của bầu trời thì trăng mới mọc ⇒ Câu cuối sử dụng biện pháp so sánh qua đó khẳng định tấm lòng chung thủy, nghĩa tình son sắt và ý chí vượt qua những rào cản của tình yêu.

Câu 3 (trang 84 sgk Ngữ văn 10 Tập 1): Các thủ pháp diễn tả tình thương nhớ trong bài ca dao và hiệu quả của chúng:

- Ẩn dụ và hoán dụ:

    + Chiếc khăn ẩn dụ cho việc gửi gắm nỗi lòng, tình cảm của cô gái tới chàng trai, chiếc khăn còn là hiện thân của cô gái

    + Đôi mắt: hoán dụ nỗi lòng thao thức vì thương nhớ..

- Phép lặp

    + Các từ thương, nhớ...được lặp lại nhiều lần, có tác dụng nhấn mạnh, tăng thêm nỗi nhớ thương.

    + Các từ khăn, đèn, mắt cũng được lặp lại nhiều lần để tô đậm các hình ảnh ẩn dụ, hoán dụ, gây dấu ấn trong lòng người đọc.

    + Mô hình câu: Khăn thương nhớ ai lặp lại nhiều lần để tô đậm cảm xúc, cảm giác liên quan đến niềm thương nhớ.

- Các câu hỏi tu từ:

    + Khăn thương nhớ ai - Khăn rơi xuống đất?... Đèn thương nhớ ai - Mà đèn chẳng tắt? Mắt thương nhớ ai - Mà mắt không yên?...

    + làm cho tình cảm láy đi láy lại, hợp với tâm trạng bồn chồn, không yên vì thương nhớ.

- Những câu thơ ngắn gồm 4 tiếng: thôi thúc, diễn tả tâm trạng bồn chồn.

Câu 4 (trang 84 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):

- Chiếc cầu có ý nghĩa tượng trưng cho sự nối liền khoảng cách tình cảm giữa con người

- Chiếc cầu - dải yếm là một hình tượng độc đáo trong ca dao thể hiện khát vọng tình cảm mãnh liệt của các trang nam nữ thanh niên.

    + Xưa nay, ước mong được ở gần nhau là ước mơ chính đáng của các đôi lứa yêu nhau.

    + Ca dao đã thể hiện ước mong đó một cách sâu sắc, duyên dáng: cô gái ước mong "sông rộng một gang" để "bắc cầu dải yếm" cho chàng sang chơi.

    + Hình ảnh chiếc cầu giải yếm mãnh liệt và cũng là một ý tưởng táo bạo của cô gái.

Câu 5 (trang 84 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):

- Tác giả dân gian đã sử dụng hình ảnh muối gừng vì

    + là những hình ảnh có thực trong đời sống : gừng có vị cay nồng nhưng thơm, muối có vị mặn đậm đà.

    + từ hai ý nghĩa ấy, gừng và muối đã được chọn để biểu trưng cho hương vị của tình người trong cuộc sống - tình nghĩa thủy chung gắn bó sắt son.

- Phân tích ý nghĩa biểu trưng của gừng và muối trong bài ca dao 6:

    + Muối mặn, gừng cay biểu trưng cho nghĩa tình mặn nồng.

    + Ba năm, chín tháng biểu trưng cho sự bền lâu, vĩnh cửu.

    + Ba vạn sáu ngàn ngày tức 100 năm, biểu trưng cho suốt cuộc đời, cũng có nghĩa là vĩnh hằng.

Bài ca dao là câu hát về tình nghĩa thủy chung trong tình nghĩa vợ chồng

- Những câu ca dao tương tự:

Tay bưng chén muối đĩa gừng

Gừng cay muối mặn xin đừng quên nhau

Muối càng mặn, gừng càng cay

Đôi ta tình nặng nghĩa dày em ơi!

Câu 6 (trang 84 sgk Ngữ văn 10 Tập 1):

Các biện pháp nghệ thuật thường dùng trong ca dao là:

    + Biện pháp so sánh (trong các bài 1, 2, 3)

    + Biện pháp ẩn dụ (bài 2, 3, 4, 5, 6)

    + Hoán dụ (bài 4)

    + Nói quá (bài 5, 6)

Đặc điểm khác biệt với văn học viết:

    + Lấy những sự vật gần gũi cụ thể với người lao động để gọi tên, trò chuyện, so sánh: khăn, con sông, chiếc cầu, vườn hồng…

    + Trong văn học viết sử dụng trang trọng hơn, có nhiều nét phức tạp hơn

LUYỆN Tập (trang 84 sgk Ngữ văn 10 Tập 1)

1. Các bài ca dao mở đầu bằng Thân em như

Soạn bài Ca dao than thân và ca dao yêu thương, tình nghĩa ngắn nhất

- Các bài ca dao nói về thân em có sắc thái biểu cảm:

    + Than thân, hờn trách người đời không biết trân trọng vẻ đẹp của người con gái

    + Sự ý thức cao về giá trị của bản thân của người con gái.

2. Các bài ca dao về nỗi nhớ

Soạn bài Ca dao than thân và ca dao yêu thương, tình nghĩa ngắn nhất

- Câu thơ: Đất Nước là nơi em đánh rơi chiếc khăn trong nỗi nhớ thầm (Nguyễn Khoa Điềm) lấy ý từ ca dao nhưng sáng tạo vượt bậc khi tình cảm nam nữ hòa quyện vào tình yêu đất nước.

Xem thêm các bài soạn tenbai hay, ngắn khác:

Bài giảng: Ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa (Tiết 1) - Cô Trương Khánh Linh (Giáo viên VietJack)

B. Thể loại

- Ca dao là lời thơ trữ tình dân gian, thường có sự kết hợp với âm nhạc khi diễn xướng, được sáng tác nhằm diễn tả thế giới nội tâm của con người.

- Đặc điểm nội dung: diễn tả đời sống tinh thần, tư tưởng, tình cảm của nhân dân trong các quan hệ đôi lứa, gia đình, quê hương, đất nước,… Trong đó có các chủ đề chính là những tiếng hát than thân, những lời ca yêu thương tình nghĩa cất lên từ cuộc đời còn nhiều xót xa, cay đắng nhưng đằm thắm ân tình của con người Việt Nam và những bài ca dao hài hước thể hiện tinh thần lạc quan của người lao động.

- Đặc điểm nghệ thuật:

+ Lời thơ thường ngắn gọn.

+ Sử dụng thể thơ lục bát hoặc lục bát biến thể.

+ Ngôn ngữ gần gũi với lời ăn tiếng nói hằng ngày, giàu hình ảnh so sánh, ẩn dụ.

+ Lối diễn đạt bằng một số hình thức mang đậm sắc thái dân gian.

C. Tác phẩm

- Thể loại:

+ Bài 1, 2: Ca dao than thân

+ Bài 3, 4, 5, 6: Ca dao yêu thương tình nghĩa

- Giá trị nội dung:

+ Chùm ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa đã thể hiện nỗi niềm chua xót, đắng cay và tình cảm yêu thương, chung thủy của người bình dân trong xã hội cũ. Đồng thời, qua đó tô đậm thêm vẻ đẹp tâm hồn của người lao động trong các câu ca.

+ Lên án, tố cáo, phê phán những thế lực phong kiến đã chà đạp quyền sống, quyền hạnh phúc, yêu thương và hạnh phúc lứa đôi của con người.

- Giá trị nghệ thuật:

+ Sự lặp lại cách mở đầu bài ca: Thân em như…

+ Những hình ảnh thành biểu tượng trong ca dao: cái cầu, tấm khăn, ngọn đèn, gừng cay – muối mặn,…

+ Hình ảnh so sánh, ẩn dụ (lấy từ trong cuộc sống đời thường: tấm lụa đào, củ ấu gai,…; lấy từ thiên nhiên, vũ trụ: mặt trời, trăng, sao).

+ Thể thơ lục bát; thể văn bốn, song thất lục bát (biến thể); thể hỗn hợp.

+ Ngôn ngữ giản dị, tự nhiên, gần với lời ăn tiếng nói hằng ngày của nhân dân.

Bài giảng: Ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa (Tiết 2) - Cô Trương Khánh Linh (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 10 ngắn nhất năm 2021 hay khác:

Ngân hàng trắc nghiệm lớp 10 tại khoahoc.vietjack.com

CHỈ CÒN 250K 1 KHÓA HỌC BẤT KÌ, VIETJACK HỖ TRỢ DỊCH COVID

Tổng hợp các video dạy học từ các giáo viên giỏi nhất - CHỈ TỪ 199K cho teen 2k5 tại khoahoc.vietjack.com

Toán lớp 10 - Thầy Phạm Như Toàn

4.5 (243)

799,000đs

399,000 VNĐ

Vật Lý 10 - Thầy Quách Duy Trường

4.5 (243)

799,000đ

399,000 VNĐ

Tiếng Anh lớp 10 - Thầy Quang Hưng

4.5 (243)

799,000đ

399,000 VNĐ

Hóa Học lớp 10 - Cô Nguyễn Thị Thu

4.5 (243)

799,000đs

399,000 VNĐ

Hóa học lớp 10 - cô Trần Thanh Thủy

4.5 (243)

799,000đ

399,000 VNĐ

Đã có app VietJack trên điện thoại, giải bài tập SGK, SBT Soạn văn, Văn mẫu, Thi online, Bài giảng....miễn phí. Tải ngay ứng dụng trên Android và iOS.

Nhóm học tập facebook miễn phí cho teen 2k5: fb.com/groups/hoctap2k5/

Theo dõi chúng tôi miễn phí trên mạng xã hội facebook và youtube:

Nếu thấy hay, hãy động viên và chia sẻ nhé! Các bình luận không phù hợp với nội quy bình luận trang web sẽ bị cấm bình luận vĩnh viễn.


Nhóm hỏi bài 2k6