(Ôn thi Viên chức THCS) Tình huống Sư phạm môn Ngữ văn

Tình huống Sư phạm môn Ngữ văn trong bộ tài liệu ôn thi viên chức Giáo viên Ngữ Văn THCS 2026 giúp bạn ôn luyện để tự tin bước vào kì thi tuyển viên chức Giáo viên Ngữ Văn.

(Ôn thi Viên chức THCS) Tình huống Sư phạm môn Ngữ văn

Giáo viên quan tâm Tài liệu ôn thi viên chức Giáo viên Ngữ Văn THCS 2026 đầy đủ vòng 2, có đáp án, chuẩn kiến thức, trình bày đẹp mắt, dễ dàng chỉnh sửa mời Xem thử.

1. Tình huống 1:

Là một giáo viên mới ra trường, tình cờ bạn nghe được 2 học sinh đi trước đang nói chuyện và có ý chê bai bài giảng của bạn còn kém hấp dẫn, chẳng hiểu gì cả. Trong tình huống đó, bạn sẽ xử lý như thế nào?

Trả lời:

Bước 1: Nhận diện

Đây là một tình huống sư phạm giữa giáo viên và học sinh và là tình huống thường hay gặp phải nhất là đối với các giáo viên trẻ, mới ra trường. Vấn đề cần giải quyết là giúp HS hiểu không nên “nói xấu” các thầy cô giáo sau lưng; trao đổi với học sinh để cùng tìm phương pháp dạy học phù hợp nhất với các em.

Bước 2: Phân tích tình huống

- Trước tiên, tôi cần nhận định xem nguyên nhân tại sao học sinh lại có những nhận xét như vậy về bài giảng của tôi: có thể do nội dung bài giảng của tôi thực sự khai thác chưa hay, do các em không chú ý trong giờ nên chưa hiểu bài... Sau đó tôi nhờ đồng nghiệp có kinh nghiệm xem lại giáo án lên lớp của mình để hiểu rõ hơn nguyên nhân của vấn đề.

- Khi tìm hiều rõ nguyên nhân tôi sẽ xác định để giải quyết tình huống này phải thực hiện nhiệm vụ cơ bản sau:

+ Trao đổi cởi mở với các em học sinh phương pháp dạy của mình để điều chỉnh cho phù hợp hơn.

+ Giúp HS hiểu rõ các em có quyền nêu ý của cá nhân với các thầy cô, không nên bàn tán sau lưng vì đó là việc làm không tốt.

- Với nhiệm vụ này có rất nhiều cách giải quyết khác nhau.

+ GV có thể xen ngang luôn vào cuộc nói chuyện của học sinh hoặc vượt lên trước mặt học sinh nhằm chấm dứt những bàn tán không hay về mình. Nếu giải quyết theo cách này thì giáo viên sẽ không biết được những ý kiến của học sinh về bài giảng của mình. Học sinh có thể chấm dứt câu chuyện ở thời điểm đó nhưng có thể khi bạn không còn ở đó thì câu chuyện lại được tiếp tục.

+ GV có thể nói lại chuyện trực tiếp với học sinh trước lớp, yêu cầu 2 em ấy giải thích vì sao lại có ý kiến như thế. Nếu giải quyết theo cách này học sinh sẽ cảm thấy không được tôn trọng vì bị nghe lén câu chuyện. Mặt khác khi gọi 2 em HS phát biểu trực tiếp các em sẽ e dè, ngại vì sợ bị giáo viên trù dập.

Bước 3: Giải quyết tình huống

Là người giáo viên khi đó trước tiên tôi không phản ứng gì vội mà bình tĩnh chú ý lắng nghe hết câu chuyện xem hai học sinh đó phàn nàn về vấn đề gì của bài giảng. Khi biết được thông tin, tôi sẽ xem lại cách dạy của mình cho phủ hợp, sẽ tiếp tục học tập chuyên môn, trau dồi kiến thức, tìm hiểu và vận dụng các phương pháp dạy học tích cực để bài giảng hay hơn.

Và trong buổi học hôm sau chắc chắn tôi sẽ dành ra một khoảng thời gian để thẩm định lại thông tin. Tôi có thể bắt đầu vấn đề một cách nhẹ nhàng cởi mở: “Như các em biết cô là một giáo viên trẻ, mới ra trường nên kinh nghiệm nghề nghiệp còn chưa nhiều. Chính vì vậy cách giảng bài của cô chắc chắn sẽ còn những chỗ chưa sâu sắc, chưa phù hợp. Trước hết cô mong các em hiểu và thông cảm cho cô. Nhưng điều cô mong muốn hơn đó là các em sẽ góp ý, giúp đỡ cô để cô có thể thay đổi. Nếu các em không cho cô biết thì trước hết người thiệt thòi sẽ là các em. Các em hoàn toàn có quyền phát biểu thẳng thắn những suy nghĩ của mình vì mục đích xây dựng, cô rất cảm ơn và trân trọng những ý kiến đó”. Dừng một lát để học sinh có thời gian để suy nghĩ nghiêm túc về vấn đề này, tôi tiếp tục bằng cách mời các em phát biểu. Nhân cơ hội này tôi đã “đánh tiếng” cho hai em học sinh hôm qua đã bàn tán sau lưng tôi là tôi đã biết các em “nói xấu” về mình bằng cách “vô tình” gọi một trong hai lên trình bày ý kiến. Kết thúc buổi thảo luận đó, tôi sẽ chốt lại vấn đề và không quên nhắc nhở các em: “Cô rất vui vì hôm nay các em đã nói lên những suy nghĩ của mình. Cô hứa sẽ có sự điều chỉnh để phù hợp với các em hơn. Cô trò chúng ta cùng phấn đấu vì một kết quả tốt đẹp nhất. Nhưng cô mong rằng lần sau có vấn đề gì các em hãy cứ trao đổi thẳng thắn với các thầy cô giáo, đừng e ngại điều gì cả. Đó là quyền lợi chính đáng của các em. Tuyệt đối không nên đem những vấn đề đó ra bàn tán, nếu “chẳng may” các thầy cô biết được rất buồn và sẽ nghĩ không hay về các em.”.

Sau cuộc trò chuyện vừa chân tình vừa nghiêm khắc ấy, chắc chắn học sinh sẽ cảm phục giáo viên hơn không chỉ vì bản lĩnh của một cô giáo trẻ mà còn vì sự cởi mở, tỉnh thần cầu tiến, không tự ái cá nhân, luôn phấn đấu vì tương lai của học trò.

Bước 4: Kết luận, rút ra bài học

Là giáo viên trẻ cần lắng nghe ý kiến đóng góp của học sinh, đồng nghiệp để hoàn thiện hơn về chuyên môn. Khi xử lý tình huống cần nhẹ nhàng, cởi mở, bỏ qua tự ái của cá nhân, đặt mình vào vị trí của học sinh để giải quyết.

2. Tình huống 2:

Qua theo dõi nằm thông tin, anh (chị) phát hiện ra 1 HS ở lớp mình hay ngáp vặt và có vẻ rất mệt mỏi trong giờ học. Anh (chị) nghi ngờ HS đó có thể nghiện ma túy. Trong trường hợp này anh (chị) xử lí thế nào?

Trả lời:

Bước 1: Nhận diện

- Đây là tình huống sư phạm nhạy cảm, liên quan đến sức khỏe, tâm lý và hành vi của HS.

- Tình huống diễn ra trong phạm vi nhà trường, đối tượng chính là học sinh, người phát hiện là giáo viên. Điểm nổi bật: học sinh có biểu hiện bất thường kéo dài, ảnh hưởng rõ rệt đến việc học tập; tuy nhiên, mới dừng ở mức nghi ngờ, chưa có bằng chứng xác thực. Nếu xử lí thiếu thận trọng, dễ dẫn đến tổn thương danh dự, tâm lý học sinh, gây hậu quả nghiêm trọng; nếu bỏ qua, có thể bỏ lỡ cơ hội can thiệp kịp thời.

Bước 2: Phân tích tình huống

- Từ phía học sinh:

+ Có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau như: thiếu ngủ, áp lực học tập, vấn đề tâm lý, sức khỏe kém, hoàn cảnh gia đình phức tạp.

+ Trường hợp xấu hơn, học sinh có thể bị lôi kéo vào các tệ nạn xã hội, trong đó có ma túy.

- Từ phía gia đình: Gia đình thiếu quan tâm, quản lí lỏng lẻo; môi trường sống phức tạp; áp lực kinh tế – xã hội.

- Từ yếu tố khách quan: Ảnh hưởng tiêu cực từ bạn bè xấu, mạng xã hội; công tác giáo dục phòng chống ma túy chưa thường xuyên, sâu sát.

Bước 3: Giải quyết tình huống

a) Nhóm hành động xử lí tức thời:

- Giáo viên tuyệt đối không quy kết, không công khai nghi ngờ trước tập thể lớp.

- Tiếp cận học sinh một cách kín đáo, tế nhị, trao đổi riêng để:

+ Tìm hiểu tình trạng sức khỏe, sinh hoạt, học tập.

+ Lắng nghe, động viên, tạo cảm giác an toàn để học sinh chia sẻ.

- Ghi nhận thông tin khách quan, theo dõi thêm biểu hiện của học sinh trong các giờ học tiếp theo.

b) Nhóm hành động về sau (lâu dài, bền vững):

- Báo cáo, trao đổi với giáo viên chủ nhiệm, Ban Giám hiệu, bộ phận tư vấn tâm lý học đường (nếu có) để cùng phối hợp xử lí theo đúng quy trình.

- Phối hợp với gia đình học sinh một cách thận trọng, mang tính hỗ trợ, nhằm:

+ Xác minh thêm tình trạng sinh hoạt, sức khỏe của học sinh.

+ Thống nhất biện pháp quản lí, giúp đỡ.

- Trong trường hợp có dấu hiệu rõ ràng, đáng tin cậy, nhà trường sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng có thẩm quyền để can thiệp theo quy định của pháp luật, đảm bảo quyền lợi chính đáng của học sinh.

- Tăng cường giáo dục kỹ năng sống, phòng chống ma túy, xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh cho toàn lớp, toàn trường.

- Giáo viên tiếp tục quan tâm, theo dõi, hỗ trợ tâm lý, giúp học sinh ổn định tinh thần, từng bước hòa nhập và tiến bộ.

Bước 4: Kết luận, rút ra bài học

- Việc xử lí tình huống cần đặt lợi ích và sự an toàn của học sinh lên hàng đầu, tuyệt đối tránh suy đoán chủ quan, nóng vội.

- Bài học kinh nghiệm: Giáo viên phải nhạy bén trong quan sát, nhưng xử lí tình huống nhạy cảm cần đúng quy trình, phối hợp nhiều lực lượng, kết hợp giữa kỉ cương và nhân văn, nhằm phòng ngừa rủi ro và bảo vệ học sinh một cách tốt nhất.

3. Tình huống 3:

Nếu bạn được giao chủ nhiệm lớp 8B bao gồm những HS đều có học lực khá giỏi nhưng trong đó có 2 HS nữ thường xuyên nói chuyện riêng, nói leo khi GV giảng bài. Bạn có những biện pháp gì giúp 2 HS này bỏ thói quen xấu trong học tập?

Trả lời:

Bước 1: Nhận diện

Đây là một tình huống sư phạm giữa giáo viên và học sinh và là tình huống rất hay gặp phải trong giảng dạy. Trong giờ học, có hai học sinh nữ thường xuyên nói chuyển riêng, nói leo khi cô giáo giảng bài thì cần ta phải giải quyết để HS đó chấm dứt tình trạng nói trên.

Bước 2: Phân tích tình huống

- Tôi sẽ nhận định nguyên nhân vì sao hai em HS đó lại thường xuyên nói chuyện riêng, nói leo (Do hai em đã nắm được bài, do hai em không tập trung trong giờ,...)

- Khi tìm hiểu rõ nguyên nhân tôi sẽ xác định để giải quyết tình huống này phải thực hiện nhiệm vụ cơ bản sau: giúp đỡ 2 học sinh đó không còn nói chuyện riêng, nói leo mà tập trung hơn trong giờ học và tích cực tham gia vào các hoạt động học

- Với nhiệm vụ này có rất nhiều cách giải quyết khác nhau.

+ Có thể đưa mắt nhìn để hai em đó biết cô giáo đã chú ý tới hai em. Với cách xử lí này làm cho 2 HS đó chỉ tập trung vào bài một thời gian ngắn.

+ Có thể phê bình vì không tập trung trong giờ học. Với cách xử lý này sẽ tạo tâm lý ức chế với học sinh, làm 2 em không có hứng thú trong tiết học.

+ GV có thể đưa ra các câu chuyện, tình huống hấp dẫn để gây sự chú ý, kích thích HS suy nghĩ, hứng thú hơn với việc học.

Bước 3: Giải quyết tình huống

Khi gặp tình huống này, tôi sẽ xử lí như sau: Đầu tiên tôi sẽ tìm hiểu đặc điểm tâm lý của hai HS và hoàn cảnh gia đình của các em. Nếu các em gặp vấn đề khó khăn, tôi sẽ cùng chia sẻ, khuyên bảo và giúp đỡ các em vượt qua điều đó. Đồng thời tôi sẽ học hỏi thêm ở các đồng nghiệp để có cách xử lí phù hợp với đối tượng HS của mình. Nếu cách xử lí trên chưa hiệu quả, 2 HS vẫn chưa thật sự chú ý vào bài, tôi sẽ tách hai HS đó ngồi xa nhau. Trong các tiết học, tôi sẽ thường xuyên đưa 2 HS này vào các hoạt động học tập để các em phải liên tục suy nghĩ, hành động. Tôi cũng sẽ thường xuyên đổi mới phương pháp, cách thức giảng dạy như đưa các câu chuyện ngắn, tình huống thú vị, truyện vui và khen ngợi đúng lúc để gần gũi hơn với 2 HS giúp các em cảm thấy tiết học nhẹ nhàng, thoải mái, vui vẻ hơn. Ngoài ra, tôi sẽ lập đội ngũ cán sự lớp trong đó có hai em để giúp tôi quản lí lớp tốt hơn.

Bước 4: Kết luận, rút ra bài học

Tôi thiết nghĩ để giải quyết các tình huống sư phạm người giáo viên cần phải hiểu rõ các đối tượng HS của mình. Bản thân GV cần bình tĩnh, kiên nhẫn và có lòng tận tâm để xử lí tốt các tình huống gặp phải, đồng thời tạo hứng thú cho HS trong quá trình học tập ở trường.

4. Tình huống 4:

Trong một tiết học, giáo viên có đưa ra câu hỏi để gọi một học sinh trả lời nhưng cả lớp không ai giơ tay để trả lời. Cô gọi bạn Thiện đứng dậy trả lời câu hỏi mà cô hỏi. Em Thiện đứng lên nhưng không trả lời mà chỉ đứng im, mắt tròn xoe nhìn cô giáo, miệng mím chặt và tay chân không cử động. Trước tình huống này, nếu bạn là giáo viên đó thì bạn sẽ xử lý như thế nào?

Trả lời:

Bước 1: Nhận diện

Đây là một tình huống sư phạm giữa giáo viên và học sinh và là tình huống rất hay gặp phải trong giảng dạy. Khi gọi học sinh trả lời bài mà em học sinh không trả lời được thì cần ta phải giải quyết.

Bước 2: Phân tích tình huống

- Đầu tiên, tôi sẽ nhận định nguyên nhân vì sao em không thể trả lời câu hỏi (Do em chưa hiểu câu hỏi, do em chưa tập trung trong giờ, do em không biết trả lời...)

- Sau khi tìm hiểu rõ nguyên nhân tôi sẽ xác định để giải quyết tình huống này phải thực hiện nhiệm vụ cơ bản sau:

+ Giúp học sinh trả lời được câu hỏi của giáo viên .

+ Giúp đỡ học sinh cố gắng tập trung trong tiết học.

+ Phối hợp cùng học sinh trong lớp, cán sự lớp, giáo viên bộ môn hỗ trợ em tập trung và cố gắng hơn trong học tập.

- Với nhiệm vụ này có rất nhiều cách giải quyết khác nhau.

+ Có thể cho bắt em học sinh đó trả lời bằng được câu hỏi rồi mới cho ngồi xuống. Với cách xử lý này sẽ càng làm học sinh sợ và không trả lời được bài, gây mất thời gian của tiết học.

+ Có thể phê bình vì không tập trung trong giờ học. Với cách xử lý này sẽ tạo tâm lý ức chế với học sinh, chưa giúp được học sinh giải quyết được nhiệm vụ học tập và làm em không có hứng thú trong tiết học.

Bước 3: Giải quyết tình huống

Tôi sẽ nhắc lại câu hỏi và động viên em Thiện bình tĩnh hơn để trả lời câu hỏi. Nếu Thiện vẫn không trả lời thì có thể sử dụng một số câu hỏi gợi mở giúp đỡ em ấy có thể trả lời được. Sau khi đã gợi ý mà em đó vẫn không trả lời được giáo viên có thể gọi một em khác học tốt hơn giúp bạn trả lời câu hỏi. Sau đó yêu cầu, khích lệ Thiện nhắc lại câu trả lời của bạn. Khi em nhắc lại được thì cho em ngồi xuống.

Sau giờ học, tôi sẽ tìm ra nguyên nhân vì sao em Thiện lại như vậy và cần tìm ra phương án giúp đỡ. Tôi nói chuyện nhẹ nhàng, phân tích để cho em hiểu rằng nếu em tiếp tục tình trạng không chú ý, mất tập trung trong giờ học thì kết quả của em sẽ như thế nào?. Để em có thể nhận ra và sửa chữa.

Ngoài ra, tôi sẽ phân công một bạn học tốt kèm thêm Thiện để giúp đỡ em trong các tiết học, giúp em có hứng thú và tích cực hơn trong học tập. Trao đổi với các cô giáo bộ môn cùng quan tâm, giúp đỡ em trong tất cả các tiết học để Thiện tiến bộ.

................................

................................

................................

Giáo viên quan tâm Tài liệu ôn thi viên chức Giáo viên Ngữ Văn THCS 2026 đầy đủ vòng 2, có đáp án, chuẩn kiến thức, trình bày đẹp mắt, dễ dàng chỉnh sửa mời Xem thử.

Xem thêm tài liệu ôn thi viên chức Giáo viên Ngữ Văn THCS mới nhất, đầy đủ hay khác:

• Hướng dẫn soạn giáo án và phương pháp dạy học môn Ngữ văn

• (Ôn thi Viên chức THCS) Phương pháp dạy học Ngữ văn THCS

• (Ôn thi Viên chức THCS) Hướng dẫn học sinh làm bài tập, chủ đề theo định hướng phát triển năng lực người học

• (Ôn thi Viên chức THCS) Giáo án môn Ngữ Văn đủ các khối

• Ôn kiến thức Ngữ Văn thi Viên chức THCS

• Bộ đề thi ôn thi kiến thức Ngữ Văn thi Viên chức THCS

• Đề thi Ngữ văn Ôn thi Viên chức THCS

---