10+ Phân tích bài thơ Con cò (hay, ngắn gọn)

---

---

Phân tích bài thơ Con cò của Chế Lan Viên hay, chọn lọc từ những bài văn hay của học sinh lớp 9 trên cả nước giúp học sinh lớp 9 có thêm tài liệu tham khảo từ đó biết cách viết Phân tích bài thơ Con cò của Chế Lan Viên dễ dàng hơn.

10+ Phân tích bài thơ Con cò (hay, ngắn gọn)

Dàn ý Phân tích bài thơ Con cò

I. Mở bài

- Giới thiệu chung về tác giả Chế Lan Viên và thi phẩm Con cò

+ Chế Lan Viên là nhà thơ người Quảng Trị, ông nổi tiếng với phong trào Thơ mới bởi tập thơ để lại dấu ấn: Điêu tàn (1937)

+ Con cò là bài thơ được sáng tác 1962, được in trong tập Hoa ngày thường, chim báo bão ( 1962)

+ Khai thác hình tượng con cò trong ca dao, dân ca, lời hát ru để ngợi ca tình mẹ và ý nghĩa của lời ru với cuộc đời con người

II. Thân bài

1. Phân tích ý nghĩa biểu tượng con cò

* Hình tượng con cò qua lời ru từ tuổi thơ

- Hình ảnh con cò ẩn dụ cho hình ảnh người phụ nữ nông dân vất vả giàu đức hi sinh

- Hình ảnh con cò được gợi trực tiếp từ những câu ca dao được dùng làm lời hát ru:

“ Con cò bay lả bay la
Bay từ cổng phủ bay ra cánh đồng”

+ Hình ảnh con cò gợi lên cuộc sống xưa cũ từ làng quê đến phố xá, bình dị, ít biến động

+ Hình ảnh con cò trong lời ru của mẹ: hình ảnh con cò vất vả, lam lũ trong ca dao

“ Con cò mà đi ăn đêm
Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao”

Hay:

“ Cái cò lặn lội bờ ao
Gánh gạo nuôi chồng tiếng khóc nỉ non”

- Hình ảnh của người phụ nữ nhọc nhằn, vất vả nuôi chồng con, con cò trở thành biểu tượng của những người nông dân cực khổ, vất vả. Hình ảnh con cò đi vào thế giới tâm hồn của đứa con

* Con cò gần gũi, thân thiết với đứa con qua lời ru dịu dàng, ngọt ngào

- Từ rời ru của mẹ, con cò bước ra làm quen với đứa con thơ, rồi cò trở thành người bạn thân thiết

- Cò gắn bó với con từ lúc thơ ấu khi ở trong nôi,khi tới trường tới lúc trưởng thành:

“ Con ngủ yên thì cò cũng ngủ
Cánh của cò hai đứa đắp chung đôi
Mai khôn lớn con theo cò đi học
Cánh trắng cò bay theo gót đôi chân”

- Cò trở thành người bạn đồng hành thân thiết, cánh cò không ngừng nghỉ bay qua không gian và thời gian, bay theo từng ước mơ – khao khát của con

* Hình ảnh con cò là biểu trưng cho tấm lòng nhân hậu bao la của mẹ dành cho cuộc đời con

- Từ sự thấu hiểu tấm lòng của người mẹ, nhà thơ tự đúc kết và khái quát nội dung tình cảm

“Con dù lớn vẫn là con của mẹ
Đi hết đời lòng mẹ vẫn theo con”

- Câu thơ chứa đầy tình yêu thương, triết lý, khẳng định tình mẫu tử bền chặt son sắc (thông qua điệp từ “dù” và “vẫn”)

- Phần cuối bài thơ trở lại với âm hưởng và lời ru đúc kết trong hình tượng

“ Một con cò thôi
Con cò mẹ hát
Cũng là cuộc đời
Vỗ cánh qua nôi”

- Chỉ với hình ảnh con cò trong lời ru của mẹ mà vẫn chứa bao bài học về cuộc đời cũng như tình cảm tha thiết của mẹ dành cho con sâu lắng qua âm điệu thiết tha của những lời ru.

2. Nghệ thuật của bài thơ

- Thể thơ tự do nhưng mang dáng dấp của thơ lục bát giàu cảm xúc, nhịp điệu

- Bài thơ mang âm điệu dân ca, sâu lắng, ngọt ngào như một điệu ru ấm áp

- Sự sáng tạo hình ảnh, biểu tượng gần gũi thân thuộc vẫn có khả năng hàm chứa ý nghĩa mới

III. Kết bài

- Bài thơ Con cò của Chế Lan Viên gợi nhắc điệu hát ru ấm áp, thân thương vận dụng sáng tạo nhịp điệu, lời ca của dân ca

- Bài thơ là sự khẳng định, ca ngợi tình mẹ con và ý nghĩa của lời ru đối với cuộc đời mỗi người từ trung tâm hình tượng con cò được gợi ra trong những câu ca dao quen thuộc.

Phân tích bài thơ Con cò - mẫu 1

Ai đó đã từng nói: "Kì quan tuyệt phẩm nhất của tạo hóa là trái tim người mẹ". Từ lâu, đề tài tình mẹ - tình mẫu tử đã trở thành ngọn nguồn cảm hứng, khơi dậy biết bao nhiêu cảm xúc cho các thi nhân viết lên những áng thơ thật hay, thật xúc động lòng người. Nhà thơ Nguyễn Duy trong bài thơ "Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa..." đã từng có lời thơ:

"Ta đi trọn kiếp con người

Cũng không đi hết mấy lời mẹ ru."

Hay Chế Lan Viên cũng đã từng viết:

" Thêm một người trái đất sẽ trật hơn

Nhưng thiếu mẹ, thế giới đầy nước mắt

Đối với con, riêng mẹ là duy nhất

Mẹ từng ngày dõi theo bước chân con."

Và cũng viết về tình mẹ, Chế Lan Viên – một trong những tên tuổi hàng đầu của nền thơ ca Việt Nam thế kỉ XX với thi phẩm "Con cò" (1962) đã thể hiện thật xuất sắc, thật cảm động tình yêu thương con vô bờ và ý nghĩa lời hát ru của mẹ đối với cuộc đời của mỗi con người.

Mở đầu bài thơ là hình ảnh con cò qua lời hát ru của mẹ đến với tuổi ấu thơ của người con. Xuyên suốt toàn bộ tác phẩm, tác giả đã xây dựng lên hình ảnh con cò có ý nghĩa biểu tượng cho tấm lòng người mẹ và ý nghĩa của lời hát ru trong cuộc đời của mỗi con người. Từ lâu, hình ảnh con cò đã đi vào trong những câu thơ ca dao của người Việt Nam mang rất nhiều ý nghĩa biểu tượng khác nhau. Ở đây, tác giả không lấy nguyên văn những câu ca dao về con cò vào lời thơ của mình mà chỉ lấy ý, lấy lấy hình ảnh nhưng lại rất giàu sức gợi cảm. Đầu tiên, nó cho người đọc hướng tới một không gian sống nơi làng quê Việt Nam thật thanh bình, yên ả, với những cánh đồng quê rộng lớn, mênh mông:

Con cò bay la

Con cò bay lả

Con cò cổng phủ,

Con cò Đồng Đăng…

Câu thơ được nhà thơ lấy ý từ câu ca dao xưa:

Con cò bay lả bay la

Bay từ cổng phủ bay ra cánh đồng

Con cò bay lả bay la

Bay từ của phủ bay về Đồng Đăng.

Còn hình ảnh "Con cò ăn đêm, con cò xa tổ, cò gặp cành mền, cò sợ xáo măng…" lại biểu tượng cho những người nông dân, những người phụ nữ, những người mẹ vất vả nhọc nhằn, lặn lội kiếm sống nhưng rất giàu đức hi sinh, phẩm giá cao quí. Câu thơ khiến người đọc liên tưởng tới những câu ca dao xưa về hình ảnh cánh cò vất vả, lam lũ, cơ cực:

Con cò mà đi ăn đêm

Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống áo

Ông ơi ông vớt tôi nao

Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng

Có xáo thì xáo nước trong

Đừng xáo nước đục đau lòng cò con…

Hay:

"Con cò lặn lội bờ sông

Gánh gạo nuôi chồng tiếng khóc nỉ non."

"Cái cò đi đón cơn mưa

Tối tăm mù mịt ai đưa cò về..."

Trong bài thơ, qua lời ru của người mẹ, hình ảnh con cò đã đến với tâm hồn trẻ thơ một cách vô thức. Nhưng qua những lời ru ngọt ngào, thiết tha ấy của người mẹ, điệu hồn dân tộc, lối sống ông cha dần thấm sâu vào tâm hồn ngây thơ, non nớt của những đứa trẻ, dần hình thành trong em ý thức về nguồn cội, về tình yêu quê hương, đất nước. Đây chính là khởi đầu của con đường đi vào thế giới tâm hồn của mỗi người. Đứa trẻ chưa hiểu và cũng chưa cần hiểu ý nghĩa của những lời ru ấy và chúng chỉ cần vỗ về trong những âm điệu ngọt ngào, dịu dàng của lời ru để đón nhận bằng trực giác, vô thức tình yêu và sự chở che của người mẹ hiền:

Con chưa biết con cò, con vạc

Con chưa biết những cành mềm mẹ hát,

Sữa mẹ nhiều con ngủ chẳng phân vân….

Để làm nổi bật lên tình cảm mẫu tử thiêng liêng, bền chặt, Chế Lan Viên đã sử dụng nghệ thuật đối lập tương phản giữa cánh cò và người con:

Cò một mình cò phải kiếm lấy ăn

Con có mẹ, con chơi rồi lại ngủ.

"Cò" thì một mình, cô đơn, quanh năm suốt tháng, không kể ngày nắng hay ngày mưa, trời sáng hay trời tối, mùa đông hay mùa hạ chỉ lẻ bóng một mình "kiếm lấy ăn". Ngược lại, người con thì dưới bàn tay chăm sóc chu đáo của người mẹ, bằng tình yêu thương con một cách lặng thầm, mẹ luôn bên cạnh con nên người con vô tư "chơi rồi lại ngủ". Qua đó, người đọc mới thấy hết được tình mẹ dành cho con thật bao la, rộng lớn biết nhường nào!.

Thậm chí, một tay bồng ẵm con, một tay vuốt ve, vỗ về con rồi mà người mẹ vẫn còn lo sợ người con sẽ hoảng hốt khi bắt gặp cánh cò bị nạn trong giấc mơ qua lời ru của mẹ về cò:

Ngủ yên! Ngủ yên! Cò ơi, chớ sợ!

Cành có mềm, mẹ đã sẵn tay nâng!

Cách ngắt nhịp 2/2/2/2 đều đặn, kết hợp với điệp từ "ngủ yên" được nhắc lại hai lần và các dấu chấm cảm liên tiếp xuất hiện, làm cho nhịp thơ trở nên ngọt ngào, nhẹ nhàng, thiết tha, rất phù hợp với lời hát ru con của người mẹ: vỗ về, ầu ơ, chăm chút.... Đồng thời, giúp cho người con có thể yên tâm, ngủ ngon trong giấc mơ đẹp.

Tóm lại, với cách sử dụng sáng tạo những câu ca dao về hình ảnh con cò trong lời ru của mẹ, nhà thơ đã diễn tả thật thấm thía, cảm động về tình yêu thương, sự chở che, nâng niu của người mẹ ru con.

Theo những lời ru của mẹ, cánh cò dần phát triển mạnh mẽ, vỗ cánh bay từ lời ru ra với cuộc đời làm quen với đứa con bé bỏng và trở thành người bạn đồng hành nâng đỡ người con trên mỗi chặng đường đời hết sức thân thiết, gắn bó, gần gũi (đoạn II). Khi còn ở trong nôi: "Con ngủ yên thì cò cũng ngủ/Cánh của cò hai đứa đáp chung đôi". Khi đến tuổi tới trường: "Mai khôn lớn con theo cò đi học / Cánh trắng cò bay theo gót đôi chân".Khi trưởng thành: "Cánh cò trắng lại bay hoài không nghỉ / Trước hiên nhà / Và trong hơi mát câu văn…". Như vậy, con cò đã gợi ý nghĩa biểu tượng cho lòng mẹ, về sự dìu dắt, nâng đỡ đầy dịu dàng và bền bỉ của người mẹ.Tình yêu và lời ru của mẹ đã nuôi dưỡng đứa con lớn lên, trưởng thành, đã chấp cánh ước mơ cho con, là nguồn sinh dưỡng không vơi cạn cho con.

Giọng thơ tâm tình, thủ thỉ tha thiết đưa nỗi của người mẹ hiền đã chuyển sang giọng triết lí, chiêm nghiệm sâu sắc. Đến đoạn ba, hình ảnh con cò được nhấn mạnh với ý nghĩa biểu tượng cho tấm lòng người mẹ lúc nào cũng bên con đến suốt cả cuộc đời:

Dù ở gần con

Dù ở xa con

Lên rừng xuống bể

Cò sẽ tìm con

Cò mãi yêu con

Nghệ thuật điệp từ, điệp cấu trúc, kết hợp nghệ thuật tương phản (gần – xa, rừng – bể) có tác dụng diễn tả tình cảm yêu thương con thật bao la, rộng lớn của tình mẹ. Bất chấp mõi khoảng cách thời gian và không gian, bất chấp mợi khó khăn và trắc trở, lòng mẹ mãi dõi theo con, đi theo con suốt cả cuộc đời.

Nhận ra được tấm lòng đó của mẹ dành cho con, Chế Lan Viên đã khái quát thành một qui luật tâm lí tình cảm có ý nghĩa lớn lao, cao cả và thiêng liêng về tình mẹ:

Con dù lớn vẫn là con của mẹ

Đi hết đời lòng mẹ mãi theo con

Kết cấu "dù… vẫn", và điệp lại chữ "vẫn", nhà thơ đã khẳng định tình mẫu tử thật thiêng liêng, bền chặt. Dù con đã lớn khôn, trưởng thành, mẹ đã già cả hoặc không còn trên cõi đời này nữa thì lòng mẹ vẫn mãi dõi theo con. Ta bắt gặp kiểu tư duy thơ mang đậm tính triết lí rất quen thuộc trong thơ Chế Lan Viên. Và người đọc cũng nhận ra bài học có ý nghĩa thiêng liêng, trở thành qui luật tình cảm của con người: có gì cao hơn núi, có gì sâu hơn biển và có gì bao la bằng tình mẹ yêu thương con.

Phần cuối bài thơ, trở lại với âm hưởng lời ru ngọt ngào, đều đặn, tác giả đã đúc kết ý nghĩa về hình tượng con cò:

Một con cò thôi

Con cò mẹ hát

Cũng là cuộc đời

Vỗ cánh qua nôi

Ngủ đi! Ngủ đi!

Cho cánh cò cánh vạc

Cho cả sắc trời

Đến hát

Quanh nôi.

Chỉ cần một con cò thôi cũng đã đủ chất chứa biết bao nhiêu tâm tình, ước vọng của mẹ dành cho con. Lời ru chính là lòng mẹ đã nuôi dưỡng tâm hồn đứa con thêm trưởng thành. Và con cò, lời ru, lòng mẹ chính là cuộc đời, là tâm hồn đất nước dân tộc hòa quyện giúp cho con khôn lớn thành người. Từ đó, ta mới thấm thía hết được câu thơ của Nguyễn Duy về lòng mẹ bao la:

Ta đi trọn kiếp con người

Cũng không đi hết những lời mẹ ru.

"Bài "Con cò" mang âm điệu đồng dao, nhịp thơ và giọng thơ thấm vào hồn ca dao, dân ca một cách đằm thắm, nhẹ nhàng. 51 câu thơ tự do, câu ngắn nhất hai chữ, câu dài nhất tám chữ, đan xen, kết chuỗi thành lời ru ngân nga, ngọt ngào, biểu hiện tình thương và ước mơ của người mẹ hiền đối với con thơ". (Nhiều tác giả, Bình giảng văn 9, NXB Tổng hợp TP.Hồ Chí Minh)

Phân tích bài thơ Con cò - mẫu 2

Chế Lan Viên viết bài thơ Con cò vào năm 1962, in trong tập Hoa ngày thường - Chim báo bão (1967). Bài Con cò mang âm điệu đồng dao, nhịp thơ và giọng thơ thấm vào hồn ca dao, dân ca một cách đằm thắm, nhẹ nhàng. 51 câu thơ tự do, câu ngắn nhất 2 chữ, câu dài nhất 8 chữ, đan xen, kết chuỗi thành lời ru ngân nga, ngọt ngào, biểu hiện tình thương và ước mơ của người mẹ hiền đối với con thơ!

Đoạn 1, người mẹ hiền bế con thơ trên tay, cất lời ru bài “Con cò bay lả bay la... Con cò mà đi ăn đêm...” Nhìn con thơ "Con còn bế trên tay - Con chưa biết con cò", mà lòng mẹ dào dạt tình thương. Mẹ thương con cò trong ca dao lận đận; mẹ dành cho con bao chăm chút yêu thương. Con được sống yên vui hạnh phúc trong lòng mẹ:

Cò một mình, cò phải kiếm lấy ăn,

Con có mẹ, con chơi rồi lại ngủ.

Mẹ đã dành cho con thơ tất cả. Cánh tay dịu hiền của mẹ. Lời ru câu hát êm đềm của mẹ. Dòng sữa ngọt ngào của mẹ. Những hoán dụ nghệ thuật ấy đã hình tượng tình mẫu tử bao la. Nhịp thơ cũng là nhịp võng, nhịp cánh nôi nhẹ đưa, vỗ về:

Ngủ yên! Ngủ yên! Ngủ yên!

Cành có mềm, mẹ đã sẵn tay nâng!

Trong lời ru của mẹ thấm hơi xuân.

Con chưa biết con cò, con vạc

Con chưa biết những cành mềm mẹ hát

Sữa mẹ nhiều, con ngủ chẳng phân vân.

Điệp ngữ "ngủ yên", "con chưa biết"và "con cò" láy đi láy lại nhiều lần làm cho giọng thơ trở nên đầm ấm, ngọt ngào, thiết tha dìu dịu. Đoạn 2; mẹ ru con ngủ yên, ngủ ngon: "Ngủ yên! Ngủ yên! Ngủ yên!". Ngắm nhìn con thơ mà lòng mẹ dào dạt mong ước.

Con sẽ lớn khôn, con đến trường đi học.

Con khôn lớn, con theo cò đi học,

Cánh trắng cò bay theo gót đôi chân.

Mai sau lớn lên con sẽ làm thi sĩ. Cuộc đời con nhiều sáng tạo, mải miết chuyên cần bay hoài không nghỉ. Hình ảnh cánh cò trắng bay... thể hiện ước mơ đẹp của mẹ hiền về cuộc đời tương lai của con. Con sẽ nối chí cha. Một câu hỏi khẽ thốt lên trong lòng mẹ hiền:

Lớn lên, lớn lên, lớn lên...

Con làm gì?

Con làm thi sĩ!

Cánh cò trắng lại bay hoài không nghỉ

Trước hiên nhà

Và trong hơi mát câu văn...

Đoạn thơ cuối, tiếng ru con, tiếng hát của mẹ hiền cất lên dào dạt, mênh mang. Mẹ nghĩ về cuộc đời của con mai sau, và tình thương yêu của mẹ. Như một lời nguyền của mẹ:

Dù ở gần con

Dù ở xa con

Lên rừng xuống bể,

Cò sẽ tìm con

Cò mãi yêu con

Con dù lớn vẫn là con của mẹ

Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con.

Chữ "dù", chữ “ vẫn” được điệp lại, ý thơ được khẳng định, tình mẫu tử bền chặt, sắt son. Có gì cao hơn núi, có gì sâu hơn biển, và có gì bao la bằng lòng mẹ thương con. Phần cuối, lời thơ thấm đượm chất triết lí trữ tình. Nghĩ về con cò trong ca dao, nghĩ về cuộc đời con mai sau, người mẹ nghĩ về thân phận, số phận những con cò nhỏ bé, đáng thương trong cuộc đời:

À ơi!

Một con cò thôi,

Con cò mẹ hát

Cũng là cuộc đời

Vỗ cánh qua nôi.

Phải chăng người mẹ hiền đang bâng khuâng về câu hát: "Có xáo thì xáo nước trong - Đừng xáo nước đục đau lòng cò con ?” Thác trong còn hơn sống đục, ấy là ý vị cuộc đời đáng thương, đáng trọng xưa nay. Bài thơ Con cò là một bài thơ có đề tài nhỏ nhưng mang ý nghĩa sâu sắc: ca ngợi tình mẹ bao la, nói lên tình thương cuộc đời. Rất nhân hậu và nhân tình.

Phân tích bài thơ Con cò - mẫu 3

Chế Lan Viên là một trong những nhà thơ nổi tiếng nhất của văn học Việt Nam. Sáng tác ở cả hai chăng trước và sau cách mạng tháng tám nhưng thơ ông luôn đậm tính chất triết lí, mang vẻ đẹp của trí tuệ, hình ảnh thơ giàu ý nghĩa biểu trưng. Con cò là một trong những tác phẩm như vậy.

Ngay từ nhan đề của tác phẩm đã hàm chưa nhiều ý nghĩa. Con cò gợi về hình ảnh đẹp đẽ gần gũi với làng quê Việt Nam, những cánh cò trắng muốt sải cánh giữa đồng lúa: “Con cò bay lả bay la/ Bay từ cửa phủ bay ra cánh đồng”. Con cò còn gợi nhắc đến những lời ru thân thuộc mà tấm bé bất cứ ai cũng được nghe tiếng ầu ơ của bà của mẹ. Và quan trọng nhất nó là biểu tượng cho tình mẫu tử thiêng liêng, bền bỉ theo con suốt cả cuộc đời.

Bài thơ được chia làm bố cục ba phần rất rõ ràng, như từng chương từng khúc: khúc 1 là hình ảnh con cò đến với tuổi thơ con qua lời ru của mẹ; khúc 2 hình ảnh con cò đồng hành cùng con suốt chặng đường đời; khúc ba tác giả mượn hình ảnh con cò để thể hiện những suy ngẫm sâu xa về tình mẫu tử thiêng liêng.

Con cò đến với tuổi thơ con thật ngọt ngào, dịu nhẹ qua những lời ru của mẹ:

“ Con cò bay la
Con cò bay lả
Con cò cổng phủ,
Con cò Đồng Đăng…”

Câu thơ chỉ gồm bốn chữ, hình ảnh con cò được lặp lại bốn lần ở đầu mỗi câu thơ tạo nên nhịp điệu dịu dàng, tha thiết của lời ru, sự ấm áp của lòng mẹ. Theo cánh cò trong lời ru của mẹ, thế giới xung quanh như được mở ra trước mắt để con thỏa sức khám phá, đó là thế giới thân thuộc của quê hương, xứ sở. Ở một chiều kích khác mẹ lại cho con thấy hình ảnh những cánh cò tảo tần, vất vả, lủi thủi giữa dòng đời: “cò một mình, cò phải kiếm ăn” “con cò ăn đêm/ con cò xa tổ/ cò gặp cành mềm/ cò sợ xáo măng…”. Đó là những cánh cò không có mẹ ở bên che chở, chăm lo, phải tự kiếm ăn và gặp biết bao khó khăn. Câu thơ là niềm cảm thương sâu sắc cho số phận những cánh cò bất hạnh, đồng thời ca ngợi phẩm chất trong sạch của họ, dù giây phút cận kề cái chết vẫn mong được chết một cách trong sạch. Hơn nữa đó còn là lời ngợi ca tình yêu thương đức hi sinh của mẹ đối với con. Tác giả sử dụng thủ pháp đối lập, bên cạnh những cánh cò vất vả, cay đắng trên đường đời là hình ảnh của con được mẹ bao bọc, yêu thương: “con có mẹ, con chơi rồi lại ngủ”, “cành có mềm, mẹ đã sẵn tay nâng”, “sữa mẹ nhiều, con ngủ chẳng phân vân”. Qua đó cho thấy được tình yêu thương sâu sắc của mẹ dành cho con. Lời ru ngọt ngào đó đã xua tan bao nỗi lo âu, khắc khoải, mong cho con có được giấc ngủ êm đềm. Tuổi thơ con thật hạnh phúc khi được sống trong tình yêu thương, trong lời ru của mẹ.

Sang đến phần thứ hai, cánh cò gắn với con trong suốt tuổi thơ êm đềm hạnh phúc: “Ngủ yên! Ngủ yên! Ngủ yên/ Cho cò trắng đến làm quen/ Cò đứng quanh nôi/ Rồi cò vào tổ./ Con ngủ yên thì cò cũng ngủ/ Cánh của cò hai đứa đắp chung đôi”. Dòng thơ đầu với cấu trúc đặc biệt “ngủ yên” được lặp lại ba lần gợi lên lời ru êm đềm, đôi bàn tay dịu dàng, vỗ về giấc ngủ cho con. Kết hợp với thủ pháp nhân hóa “cò đến làm quen” “cò đứng quanh nuôi”,… khiến cánh cò càng trở nên sinh động, gần gũi như một người bạn thân thiết của con. Dù con khôn lớn cánh cò vẫn luôn bên con, theo con đi học, vun đắp những mơ ước của con. Điệp từ “lớn lên” cùng những dòng thơ chứa đựng tâm tình của mẹ, cho thấy mẹ luôn là ở bên chia sẻ với con mơ ước, hoài bão. Mẹ mong còn làm thi sĩ, một người có tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, yêu cái đẹp và có trái tim nhân hậu. Cánh cò cũng chính là hình ảnh của mẹ, sẽ theo con suốt cả cuộc đời.

Sau những lời rut ha thiết, thể hiện tình yêu thương con sâu nặng, sang đến khổ thơ cuối cùng tác giả nói về ý nghĩa lời ru.

“Dù ở gần con
Dù ở xa con,
Lên rừng xuống bể
Cò sẽ tìm con
Cò mãi yêu con
Con dù lớn vẫn là con của mẹ,
Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con.”

Hình ảnh cánh cò - ẩn dụ cho tình yêu thương vô hạn của mẹ. Tác giả sử dụng hình ảnh tương phản: gần – xa; lên rừng – xuống bể, gợi ra biết bao vất vả mà con sẽ gặp trên đường đời, nhưng điều mẹ hướng tới đó là dù con có ở bất cứ đâu mẹ cùng sẽ tìm được con, mãi mãi bên cạnh con. Hai câu thơ cuối cùng đã cho thấy tình cảm thủy chung, sâu nặng, vĩnh hằng của cánh cò, của tình mẹ.

Phân tích bài thơ Con cò - mẫu 4

Bài thơ Con cò là một bài thơ có đề tài nhỏ nhưng mang ý nghĩa sâu sắc: ca ngợi tình mẹ bao la, nói lên tình thương cuộc đời. Rất nhân hậu và nhân tình.

Chế Lan Viên viết bài thơ Con cò vào năm 1962, in trong tập Hoa ngày thường - Chim báo bão (1967). Bài Con cò mang âm điệu đồng dao, nhịp thơ và giọng thơ thấm vào hồn ca dao, dân ca một cách đằm thắm, nhẹ nhàng. 51 câu thơ tự do, câu ngắn nhất 2 chữ, câu dài nhất 8 chữ, đan xen, kết chuỗi thành lời ru ngân nga, ngọt ngào, biểu hiện tình thương và ước mơ của người mẹ hiền đối với con thơ!

Đoạn 1, người mẹ hiền bế con thơ trên tay, cất lời ru bài “Con cò bay lả bay la... Con cò mà đi ăn đêm...” Nhìn con thơ "Con còn bế trên tay - Con chưa biết con cò", mà lòng mẹ dào dạt tình thương. Mẹ thương con cò trong ca dao lận đận; mẹ dành cho con bao chăm chút yêu thuơng. Con được sống yên vui hạnh phúc trong lòng mẹ:

Cò một mình, cò phải kiếm lấy ăn,

Con có mẹ, con chơi rồi lại ngủ.

Mẹ đã dành cho con thơ tất cả. Cánh tay dịu hiền của mẹ. Lời ru câu hát êm đềm của mẹ. Dòng sữa ngọt ngào của mẹ. Những hoán dụ nghệ thuật ấy đã hình tượng tình mẫu tử bao la. Nhịp thơ cũng là nhịp võng, nhịp cánh nôi nhẹ đưa, vỗ về:

Ngủ yên! Ngủ yên! Ngủ yên!

Cành có mềm, mẹ đã sẵn tay nâng!

Trong lời ru của mẹ thấm hơi xuân.

Con chưa biết con cò, con vạc

Con chưa biết những cành mềm mẹ hát

Sữa mẹ nhiều, con ngủ chẳng phân vân.

Điệp ngữ "ngủ yên", "con chưa biết"và "con cò" láy đi láy lại nhiều lần làm cho giọng thơ trở nên đầm ấm, ngọt ngào, thiết tha dịu dàng.

Đoạn 2, mẹ ru con ngủ yên, ngủ ngon: " Ngủ yên! Ngủ yên! Ngủ yên!". Ngắm nhìn con thơ mà lòng mẹ dào dạt mong ước. Con sẽ lớn khôn, con đến trừơng đi học.

Con khôn lớn, con theo cò đi học,

Cánh trắng cò bay theo gót đôi chân.

Mai sau lớn lên con sẽ làm thi sĩ. Cuộc đời con nhiều sáng tạo, mải miết chuyên cần bay hoài không nghỉ. Hình ảnh cánh cò trắng bay... thể hiện ước mơ đẹp của mẹ hiền về cuộc đời tương lai của con. Con sẽ nối chí cha. Một câu hỏi khẽ thốt lên trong lòng mẹ hiền. Đoạn thơ cuối, tiếng ru con, tiếng hát của mẹ hiền cất lên dào dạt, mênh mang. Mẹ nghĩ về cuộc đời của con mai sau, và tình thương yêu của mẹ. Như một lời nguyền của mẹ:

Dù ở gần con

Dù ở xa con

Lên rừng xuống bể,

Cò sẽ tìm con

Cò mãi yêu con

Con dù lớn vẫn là con của mẹ

Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con.

Chữ "dù", chữ “ vẫn” được điệp lại, ý thơ được khẳng định, tình mẫu tử bền chặt, sắt son. Có gì cao hơn núi, có gì sâu hơn biển, và có gì bao la bằng lòng mẹ thương con.

Phần cuối, lời thơ thấm đượm chất triết lí trữ tình. Nghĩ về con cò trong ca dao, nghĩ về cuộc đời con mai sau, người mẹ nghĩ về thân phận, số phận những con cò nhỏ bé, đáng thương trong cuộc đời:

À ơi!

Một con cò thôi,

Con cò mẹ hát

Cũng là cuộc đời

Vỗ cánh qua nôi.

Phải chăng người mẹ hiền đang bâng khuâng về câu hát: "Có xáo thì xáo nước trong - Đừng xáo nước đục đau lòng cò con ?” Thác trong còn hơn sống đục, ấy là ý vị cuộc đời đáng thương, đáng trọng xưa nay.

Bài thơ Con cò là một bài thơ có đề tài nhỏ nhưng mang ý nghĩa sâu sắc: ca ngợi tình mẹ bao la, nói lên tình thương cuộc đời. Rất nhân hậu và nhân tình.

Phân tích bài thơ Con cò - mẫu 5

Chế Lan Viên là một nhà thơ có phong cách thơ độc đáo vừa mang tính trí tuệ, triết lý sâu sắc lại vừa đậm đà chất trữ tình. Ông là nhà thơ có nhiều đóng góp quan trọng trong nền văn học dân tộc thế kỷ XX. Bài thơ Con Cò chính là một trong những sáng tác thành công để lại nhiều dấu ấn cho người đọc.

Bài thơ sử dụng hình ảnh quen thuộc đó chính là con cò. Một hình ảnh mà chúng ta thường bắt gặp trong ca dao, dân ca của dân tộc. Thêm vào đó còn gắn với lời ru của mẹ để ngợi ca tình mẹ thiêng liêng và ý nghĩa của lời ru với tâm hồn của mỗi con người.

Hình ảnh con cò thường là hình ảnh ẩn dụ về người nông dân đặc biệt còn tượng trưng cho người phụ nữ, những người mẹ tần tảo, lam lũ và hi sinh vì con cái. Chính vì thế hình ảnh con cò càng được khai thác rất hay và độc đáo:

“Con cò bế trên tay

Con chưa biết con cò

Nhưng trong lời mẹ hát

Có cánh cò đang bay:

Con cò bay la

Con cò bay lả

Con cò cổng phủ

Con Cò Đồng Đăng”

Những câu thơ gợi tới lời ru quen thuộc của bà của mẹ. Chế Lan Viên đã lấy những câu chữ trong lời ru ấy để thể hiện ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh con cò. Bối cảnh của khổ thơ chính là khi người mẹ ru con. Đứa con nhỏ bé được mẹ ru với lời ru ngọt ngào để được yên bình đi vào giấc ngủ. Trong lời ru ấy người mẹ đã cho con thấy được hình ảnh về con cò để sau này con lớn sẽ biết và yêu thêm, hiểu thêm về nó:

“Cò một mình cò phải kiếm lấy ăn

Con có mẹ, con chơi rồi lại ngủ

Con cò ăn đêm

Con cò xa tổ

Cò gặp cành mềm

Cò sợ xáo măng…”

Sự vất vả của con cò vì phải đi kiếm ăn ở nhiều nơi, kiếm cả vào ban đêm, từ đồng sâu đến đồng cạn. Trong khi đó con chỉ cần ăn rồi ngủ còn tất cả đã có mẹ lo. Trong lời ru ấy bộc lộ cuộc mưu sinh vất vả nhưng mẹ vẫn luôn là chỗ dựa tin cậy cho con, che chở con suốt cuộc đời mình. Lời ru lại vang lên:

“Ngủ yên! Ngủ yên!

Cò ơi, chớ sợ!

Cành có mềm, mẹ đã sẵn tay nâng!

Trong lời ru của mẹ thấm hơi xuân,

Con chưa biết những cành mềm mẹ hát,

Sữa mẹ nhiều, con ngủ chẳng phân vân”

Lời ru thắm thiết, thắm đượm tình nghĩa. Hình ảnh con cò luôn thường trực theo những lời ru của mẹ. Đó chính là sự khởi đầu cho tâm hồn của mỗi con người. Từ lời ru khiến con cảm nhận được sự yên thương, âu yếm và vỗ về. Dù con còn nhỏ nhưng con vẫn có thể cảm nhận được bằng trực giác. Cánh cò bắt đầu từ trí tưởng tượng bằng sự chiêm nghiệm. Từ đó cánh cò trở thành người bạn của con thơ:

“Ngủ yên! Ngủ yên! Ngủ yên!

Cho cò trắng đến làm quen

Cò đứng ở quanh nôi

Rồi cò ở quanh tổ.

Con ngủ yên thì cò cũng ngủ.

Cánh của cò hai đứa đắp chung đôi”

Cò trở thành người bạn, người đồng hành với con từ lúc thơ ấu đến lúc trưởng thành. Cánh cò cũng giống như mẹ lúc nào cũng theo sát bên con. Tượng trưng cho tấm lòng của người mẹ luôn dõi theo từng bước chân của con. Lời thơ dịu dàng, xúc động:

“Dù ở gần con,

Dù ở xa con

Lên rừng xuống bể,

Cò sẽ tìm con

Cò mãi yêu con”

Đó là sự chân thành, tha thiết của một người mẹ luôn luôn hướng về con. Từ đó nhà thơ khái quát thành một quy luật tình cảm của mẹ dành cho con với tính chất vĩnh hằng:

“Dù con lớn vẫn là con của mẹ

Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con”

Tình mẹ là bao la, không thể đong đếm cũng như không bao giờ cạn. Phần cuối của bài thơ với âm hưởng chập rãi để đúc kết ý nghĩa của hình tượng con cò trong lời ru của mẹ:

“À ơi!

Một con cò thôi,

Con cò mẹ hát

Cũng là cuộc đời

Ngủ đi! Ngủ đi!

Cho cánh cò, cánh vạc,

Cho cả sắc trời

Đến hát quanh nôi”

Bài thơ được sáng tác với bút pháp nghệ thuật độc đáo. Với thể thơ tự do nhà thơ có thể dễ dàng biểu đạt cảm xúc một cách tự nhiên, sinh động. Bài thơ còn là lời ru là lời triết lý về cuộc đời. Bài thơ Con cò là một bài hát ru thấm đẫm tình mẫu tử. Bài thơ khiến cho người đọc như được trở về với tuổi thơ, với cánh cò từng in dấu trong những ngày thơ bé, những giấc mộng trưa hè.

Phân tích bài thơ Con cò - mẫu 6

Đã là người Việt nam, ai lớn lên mà chẳng mang theo, dù ít, dù nhiều hơi ấm của những lời ru, những lời yêu thương êm đềm khi xưa mẹ hát. Đã mang trong mình dòng máu Việt, ai mà chẳng có một góc tuổi thơ trong sáng, hồn nhiên, chập chờn theo đôi cánh cò trắng ở nơi sâu thẳm hoài niệm, tâm hồn.

Chế Lan Viên cũng vậy, ông cũng là người Việt Nam, dòng máu chảy trong huyết quản ông cũng mang tên Lạc Hồng, có lẽ vì thế, trong thơ ông, dù là suy ngẫm, dù là triết lí, ta vẫn gặp lời ru ầu ơ của mẹ, ta vẫn thấy kỉ niệm tuổi thơ nồng cháy, ta vẫn nghe trong gió thong thả nhịp vỗ cánh cò. Và “Con cò” là bài thơ tiêu biểu cho một hồn thơ như thế.

“Con cò bế trên tay

Con chưa biết cánh cò

Nhưng trong lời mẹ hát

Có cánh cò đang bay”

Rất tự nhiên, mẹ thấy con vẫn còn bé bỏng lắm, vẫn còn phải bế trên tay mẹ. Con đã biết cánh cò trắng là gì đâu, con đã biết cuộc đời xung quanh là gì đâu, con chỉ đón nhận cuộc đời một cách vô thức. Vô thhức thôi nhưng dường như đứa trẻ đã cảm nhận được cánh cò trắng đang bay đến bên mình, đã nghe thấy âm điệu ngọt ngào trong trẻo của lời ru.

Con cò bay la

Con cò bay lả

Con cò cổng phủ

Con cò Đồng Đăng

Thi sĩ không trích hết lời ca dao, chỉ gợi thôi mà cả một bầu không khí đã rất xa xăm bỗng trở về nguyên vẹn. Nơi thanh bình và yên ả. Nơi ấy có cánh cò, có những hình ảnh rất đẹp đã đi vào tiềm thức không biết bao thế hệ con người. Ở nơi ấy, ta vẫn nghe được tiếng cuộc đời vất vả, nhọc nhằn của người nông dân và đặc biệt là những người phụ nữ, những người chị, người mẹ Việt Nam, tiếng những đứa con yêu thương tha thiết, sẵn sang hi sinh cho con tất cả những cánh cò kia, dù sa cơ, dù chết cũng xin được “xáo nước trong” để khỏi mang tiếng xấu cho đàn con nhỏ.

Lời ru của mẹ có đứa con bé bỏng, có cánh cò yếu đuối, nó không còn là lời hát ru nữa, nó là lời tâm tình của trái tim người mẹ nhân từ, bao dung. Khi thì mẹ thương con, khi thì mẹ thương cánh cò cả cuộc đời yếu đuối. Dù rằng lời ru có mang theo bao điều như thế, em bé vẫn say ngủ ngon lành. Tình mẹ hòa vào lời ru vẫn vỗ về tâm hồn non nớt, vẫn cho con niềm yêu thương và che chở tuyệt vời. Bầu không khí của hoài niệm quá khứ dần dần khép lại, đưa con người trở về với thực tại, với mẹ, với em:

Ngủ yên! Ngủ yên! Cò ơi, chớ sợ!

Cánh cò mềm mẹ đã sẵn tay nâng

Lời mẹ trước kia còn trầm, buồn vang lên trong cái âm điệu dài, xa vắng vậy mà giờ đây sao trìu mến, sao tha thiết đến lạ lung, vỗ về, nâng giấc tình yêu, thi nhân bước đến khoảng trời vời vợi chân lí, nơi ấy có một sự thực mà cả đời người kiếm tìm mới chợt hiểu, nó ở bên ta, nó ở giữa cuộc đời:

Con dù lớn vẫn là con của mẹ

Đi suốt đời lòng mẹ vẫn theo con.

“Dù”, “vẫn”, sự khẳng định chắc chắn hơn bao giờ hết. Nó hiển nhiên như chính cuộc đời. Con dù lớn khôn, dù trưởng thành đến đâu, trước long mẹ bao la con vẫn luôn bé bỏng. Mặt trời con luôn sưởi ấm trái tim mẹ, còn mẹ, mẹ mãi yêu con, yêu con bằng tình yêu theo bé bước đi mãi mãi.

Tình mẹ là thế, bao la, lời ru của mẹ là thế, êm đềm, tha thiết, suốt đời con được hưởng, suốt đời con tìm thấy, nhưng chắc gì con đã thấu hiểu, cả cuộc đời mẹ đã gửi vào trong đó tất cả tình cảm, tất cả sự chở che, tất cả tình yêu thương êm đềm tha thiết:

Ta đi trọn kiếp con người

Cũng không đi hết mấy lời mẹ ru

(Nguyễn Duy)

Nhà thơ Nguyễn Duy đã viết những vần thơ như thế vì bằng trải nghiệm ông đã hiểu cái bao la bất tận của tình mẹ yêu con. Còn Chế Lan Viên, thi sĩ tìm thấy trong cánh cò yêu thương bay ra từ câu hát, một triết lí thiêng liêng đủ soi rọi mọi tâm hồn tận ngóc ngách sâu thẳm nhất.

Có lẽ phút hiểu ra cái điều cả đời mình tìm kiếm, nhà thơ phải nén lại niềm xúc động đến rưng rưng trực tuôn trào ra khoé mắt để viết lên cái điều ấp ủ bấy lâu, rằng tình mẹ là vĩnh hằng, bất diệt, luôn tìm thấy bên cuộc đời chúng ta, rằng lòng mẹ là bao la, vô bờ bến, luôn ôm ấp tâm hồn mỗi con người.

Với mẹ, con là hơi ấm nồng nàn, là sự sinh tồn, sự sống, con đem lại cho mẹ hơi sống, niềm hạnh phúc yêu thương lớn nhất cuộc đời. Ta chỉ có thể nói như vậy về cái quy luật bất biến ấy, vì tự nó đã nói lên tất cả những điều thấm thía nhất trong cuộc đời. Biểu tượng của long mẹ thì thiêng liêng, biểu tượng của cuộc đời thì ấm áp:

À ơi

Một con cò thôi

Con cò mẹ há

Còng là cuộc đời

Vỗ cánh qua nôi

Tình mẹ cứ theo con đi suốt năm tháng, trở thành hành trang cho đứa con bé bỏng bước vào đời. Con sẽ bước đi trong niềm tin mạnh mẽ vì: "Cánh cò trắng bay theo gót đôi chân". Cánh cò tuổi thơ sẽ chắp cánh giấc mơ đẹp đẽ, đưa em đến những phương trời xa. Như cánh cò trong thơ Trần Đăng Khoa khiêng nắng về đánh thức ngày mới: “ Cánh cò trắng khiêng nắng qua sông…”

Cánh cò của Chế Lan Viên biết đánh thức cả bầu trời lấp lánh hi vọng những vì sao mơ ước, cho em thơ tương lai đẹp đẽ, sáng rực lên muôn vạn sắc màu. Và trong muôn vàn sắc màu rực rỡ ấy, rất nhẹ nhàng đọng lại một thứ màu dìu dịu yêu thương, màu của tình mẫu tử, để rồi cho con. Đâu rồi cái cánh cò trắc trờ, hiểm nguy trong câu hát thủa xưa, chỉ còn cánh cò em,, ngủ ngon trong vòng tay mẹ.

Em và cò hóa thân vào nhau trong vòng tay ấm áp yêu thương. Cứ như vậy, em bé ngủ yên trong tình mẹ dạt dào, trong sự che chở, chăm sóc, nâng niu ẩn chứa yêu thương vô bờ bến. Đứa bé đón nhận tình yêu, đón nhận lời ru vô thức để rồi mang hơi ấm của lời ru vô thức ấy đi theo suốt cuộc đời.

Lời ru – giọt mật đầu tiên mẹ rót cho em bé trong cuộc đời nó sóng sánh tình mẹ, sóng sánh không khí của đất trời thấm vào lời ru. Em ngủ say, ngủ say trong tình mẹ, ngủ say trong tình yêu thương của đất trời bao la ban cho những thiên thần cho những tâm hồn bé nhỏ. Và khi ấy, dù:

“Con chưa biết con cò, con vạc

Con chưa biết những cành mền mẹ hát

Sữa mẹ nhiều con ngủ chẳng phân vân”

Mẹ vẫn gọi con mẹ vẫn nhắc tên con, sự lặp lại những lời yêu thương ấy là lời nhắn nhủ, lời giãi tỏ tâm tình, tràn đầy tình yêu con. Cánh cò, cánh vạc bay, ngân xa mãi tình yêu vô tận ấy. Em bé có hiểu tình mẹ ko nhỉ? Nhưng thôi, cứ ngủ đi em ạ, vì còn gì em ả, thanh bình bằng giấc ngủ của em trong lời ru ầu ơ tha thiết.

Cánh cò đến, trong lời ru tuổi thơ, dịu dàng, êm ái là vậy mà theo ta đi mãi, đi suốt những chặng đường dài, gắn bó bền bỉ, thân thương cho con người tựa vững chắc nhất: “ Ngủ yên! Ngủ yên! Ngủ yên!”. Lời ru của mẹ vỗ về cho em ngon giấc, nó ngọt lịm, thanh bình như tình mẹ bao thuở vẫn vậy, vẫn nhẹ nhàng nâng đỡ đời con. Và cánh cò, từ một miền xa xăm nào đó, lại đến cùng lời mẹ hát ru, chở theo cả niềm yêu thương ấm áp về cùng giấc ngủ trẻ thơ:

Cho cò trắng đến làm quen

Cò đứng ở quanh nôi, rồi cò vào trong tổ

Con ngủ yên thì cò cũng ngủ

Lý muôn đời của tình mẹ, của lời hát ru con. Chẳng cần phải rút ra một châm nghiệm to tát, chẳng cần phải trau chuốt lời văn, ý thơ đâu, nhẹ nhàng thôi, giản đơn thôi, thi sĩ làm xao xác tận sâu thẳm tâm hồn người đọc:

“Dù ở gần con

Dù ở xa con

Lên rừng xuống bể

Cò sẽ tìm con

Cò mãi yêu con”

Ta tự hỏi lòng chẳng lẽ còn thứ tình cảm tha thiết, mãnh liệt hơn thứ tình cảm kia nữa? Một tình cảm vượt lên trên tất cả khó khăn, ngăn cách, nối liền những nẻo xa xăm, một tình cảm có sức lay động, ám ảnh tâm can dù mới chỉ làn đầu nhìn thấy. ôi! Tình mẫu tử… có lẽ còn thiêng liêng hơn mọi điều thiêng liêng nhất. Dù ở đâu, dù ở trong bất cứ hoàn cảnh nào, lòng mẹ cũng như cánh cò kia, vẫn bên con, vẫn lặn lội đi tìm, lặn lội sưởi ấm trái tim con, cho con sức mạnh, cho con niềm tin vào cuộc sống.

Kì thực em bé vẫn còn bé bỏng lắm, vẫn còn đang ngủ ngon lành trong cánh nôi tuổi thơ nhưng ước mơ of mẹ về một tương lai đẹp mai sau cứ theo tình yêu cháy lên mãi. mẹ độc thoại với chính lònh mình, tự soi long mình trong tình cảm yêu con tha thiết:

“Lớn lên, lớn lên, lớn lên…

Con làm gì?

Con làm thi sĩ

Cánh cò trắng lại bay hoài không nghỉ

Trước hiên nhà

Và trong hơi mát câu văn…”

Chưa bao giờ ước mơ cháy bỏng, tha thiết đến như thế, mẹ ước mơ và gửi trọn ước mơ ấy vào đôi chân con mai này sẽ bước trên đường đời, sẽ vươn tới những khát khao mẹ ấp ủ bằng cả niềm tin. mẹ hỏi lòng và tự trả lời cho câu hỏi: mẹ muốn con làm thi sĩ, mang cái đẹp đến cho cuộc đời qua những vần thơ về mẹ, về con, về cuộc sống xung quanh đang từng ngày nuôi con lớn khôn. Mẹ muốn cuộc đời con mãi mãi đẹp mãi mãi trong sáng như bài thơ đẹp đẽ nhất.

Phân tích bài thơ Con cò - mẫu 7

“ Ta đi trọn kiếp con người
Cũng không đi hết những lời mẹ ru”

(Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa – Nguyễn Duy)

Tình mẫu tử - tình cảm vô cùng thiêng liêng, cao cả đã trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho bao thế hệ thi sĩ. Lòng mẹ ấm áp bao la dẫn lối con đi trên cuộc đời, những khi con vấp ngã đã có vòng tay mẹ đỡ lấy, tình yêu mẹ là hành trang cho con vững tin bước vào đời. Lời ru mẹ in sâu trong tiềm thức những đứa trẻ, bài thơ Con cò của Chế Lan Viên nhắc lại hình ảnh con cò thân thuộc trong ca dao nhưng nhà thơ đã khéo léo mở rộng thành biểu tượng tình mẹ bao la, sâu nặng đối với đứa con của mình.

Chế Lan Viên (1920 – 1989), tên thật là Phan Ngọc Hoan, quê gốc của ông ở Quảng Trị nhưng lớn lên ở Bình Định. Ông là một trong những nhà thơ xuất sắc của nền văn học Việt Nam thế kỉ XX. Phong cách thơ Chế Lan Viên rất độc đáo và đầy sáng tạo, vừa sắc sảo tinh tế lại mang đầy màu sắc triết lí, đậm đà chất trữ tình lãng mạn. Thơ ông giàu hình ảnh phong phú, đa dạng kết hợp các yếu tố thực ảo đầy sáng tạo. Con cò được sáng tác năm 1962 in trong tập Hoa ngày thường - Chim báo bão (1967).

Đoạn đầu bài thơ, lời ru mẹ hiền cất lên ngọt ngào, êm ái như đưa con vào giấc ngủ diệu kỳ. Mẹ thương con cò trong ca dao lận đận ngược xuôi, mẹ dành cho con bao yêu thương, săn sóc. Con được sống yên vui hạnh phúc trong lòng mẹ:

“Cò một mình, cò phải kiếm lấy ăn,
Con có mẹ, con chơi rồi lại ngủ.”

Hình ảnh con cò lặn lội đêm khuya kiếm ăn thật đáng thương, nó chỉ có một mình đơn độc giữa màn đêm vắng lặng, không che chở không ai vỗ về. Những hình ảnh "Con cò ăn đêm, con cò xa tổ, cò gặp cành mềm, cò sợ xáo măng,…" là biểu tượng cho những người nông dân, những người phụ nữ vất vả sớm hôm, nhọc nhằn kiếm sống nhưng rất giàu tình thương, đức hi sinh cao cả. Đứa con thơ bé bỏng chẳng phải lo lắng nghĩ suy bởi vì đã có vòng tay mẹ bảo bọc, nâng đỡ. Tình mẹ lớn lao vô cùng, mẹ hi sinh những giấc ngủ êm ái để hát ru cho con ngủ ngon, ngồi quanh nôi ngắm nhìn khuôn mặt đứa con say giấc lòng mẹ hạnh phúc biết bao. Cánh tay vỗ về của mẹ, câu hát dịu êm của mẹ, dòng sữa ngọt ngào của mẹ, tất cả đều thể hiện tình mẫu tử bao la của người mẹ hiền:

“Ngủ yên! Ngủ yên! Cò ơi, chớ sợ!
Cành có mềm, mẹ đã sẵn tay nâng!
Trong lời ru của mẹ thấm hơi xuân.
Con chưa biết con cò, con vạc
Con chưa biết những cành mềm mẹ hát
Sữa mẹ nhiều, con ngủ chẳng phân vân.”

Điệp từ “Ngủ yên”, “con chưa biết” được Chế Lan Viên lặp lại nhiều lần làm nhịp thơ trở nên thật sống động và mang hơi ấm thiết tha dịu dàng. Nhịp thơ cũng là nhịp nôi đung đưa ru con vào giấc ngủ diệu kỳ.

Những câu thơ tiếp theo là ước mơ, sự tin tưởng mà người mẹ dành cho con. Rồi mai đây khi con lớn khôn xa vòng tay mẹ để đến với những chân trời mới, mẹ vẫn hi vọng con trở thành người có ích cho cuộc đời:

“Con khôn lớn, con theo cò đi học,
Cánh trắng cò bay theo gót đôi chân.
Lớn lên, lớn lên, lớn lên...
Con làm gì?
Con làm thi sĩ!
Cánh cò trắng lại bay hoài không nghỉ
Trước hiên nhà
Và trong hơi mát câu văn...”

Nhìn con thơ say ngủ mà lòng mẹ chứa đầy niềm hi vọng, khi con khôn lớn con đi học rồi mai này con trở thành thi sĩ chỉ nghĩ đến thôi người mẹ đã dạt dào hạnh phúc. Tác giả dùng nghệ thuật điệp ngữ “lớn lên”, “con”,… làm nhịp thơ thêm dồn dập như niềm háo hức mong chờ của mẹ vào một tương lai tươi sáng của đứa con. Hình ảnh “cánh cò trắng” theo bước con trong suốt chặng đường lớn khôn, trở thành người bạn đồng hành thân thiết, gắn bó với con vượt qua những khó khăn, thử thách của cuộc đời.

Mạch thơ tươi vui bỗng chuyển sang màu sắc đầy triết lý, suy ngẫm về cuộc đời. Đoạn cuối bài thơ là những câu thơ mang tính khái quát với những hình ảnh đầy chiêm nghiệm, tình yêu của người mẹ lúc nào cũng dõi theo con trong suốt cuộc đời:

“Dù ở gần con
Dù ở xa con
Lên rừng xuống bể
Cò sẽ tìm con
Cò mãi yêu con”

“Cò” là biểu tượng cho người mẹ vất vả, lam lũ nhưng chẳng bao giờ mẹ thôi nghĩ về đứa con mình. Dù phải trải qua muôn vàn khó khăn, cách trở, phải “lên rừng xuống bể” thì mẹ vẫn luôn yêu thương, bảo vệ cho con. Nghệ thuật điệp cấu trúc kết hợp với nghệ thuật đối lập “gần – xa”, “lên – xuống” làm cho ý thơ thêm phần sâu lắng, khắc sâu vào tâm trí người đọc những cảm xúc dạt dào, tha thiết. Tình mẫu tử quả là thiêng liêng biết nhường nào, tình cảm ấy bao la rộng lớn hơn biển cả, bất chấp cả những khó khăn, rào cản lòng mẹ vẫn hướng theo con cả cuộc đời.

“ Con dù lớn vẫn là con của mẹ
Đi hết đời lòng mẹ mãi theo con”

Vì quá yêu, vì quá thương mà trong trái tim mẹ hiền thì đứa con dù lớn khôn vẫn là con của mẹ, vẫn bé bỏng ngây thơ như ngày nào. Con lớn khôn cũng là khi mẹ đã già, sức mẹ ngày một yếu đi chỉ có lòng mẹ vẫn luôn hướng về đứa con mình. Cảm động biết bao! Có lẽ tình yêu mẹ là vô tận chẳng có gì đo lường được, núi có cao sông có dài vẫn chẳng thể đo hết tấm lòng người mẹ.

Lời ru là mở đầu cũng là kết thúc cho bài thơ, Chế Lan Viên đã vận dụng ý thơ rất sáng tạo để khắc hoạ nên hình tượng cánh cò mộc mạc, giản dị mà rất gần gũi với đời sống mỗi người Việt ta:

“ À ơi!
Một con cò thôi,
Con cò mẹ hát
Cũng là cuộc đời
Vỗ cánh qua nôi.”

Những con cò cô đơn lẻ bóng trong đêm khuya, những con cò trong ca dao xưa gợi cho người mẹ bao suy nghĩ trăn trở. Mẹ nghĩ về cuộc đời đứa con sau này, trên đường đời khi không có mẹ ở bên con sẽ một mình đối mặt bao khó khăn thử thách, những gian nan vấp ngã liệu con có vững tin để bước tiếp? Mẹ cũng nghĩ về cả những cánh cò nhỏ bé, chúng thật đáng thương và đáng trân trọng.

Con cò của Chế Lan Viên là bài thơ rất thành công trong việc vận dụng sáng tạo hình tượng con cò, đúc kết những suy tư sâu sắc, ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng cao cả và ý nghĩa của lời ru đối với cuộc đời mỗi con người. Nhà thơ muốn nhắc nhở mỗi chúng ta hãy biết yêu thương, quý trọng những tình cảm gia đình đừng vì những nông nổi của tuổi trẻ mà đánh mất đi những giá trị tốt đẹp của cuộc sống.

Phân tích bài thơ Con cò - mẫu 7

Chế Lan Viên, với tâm hồn nhạy cảm và tài năng bút lực, đã sáng tạo nên bài thơ "Con cò" , nổi bật giữa dòng thơ văn hiện đại Việt Nam. Bài thơ không chỉ đơn tĩnh nói về hình ảnh con yên tĩnh đồng quê mà còn mang trong mình tầng lớp lớp ý nghĩa về tình mẫu tử tinh nền. Khắp nơi trong thơ Chế Lan Viên, con an ủi trở thành biểu tượng của vẻ đẹp giản dị, cần cù và cả nỗi thắng lợi âm thanh. Với Ngòi bút tinh tế của mình, ông đã khắc sâu hình ảnh ấy vào tiềm thức người đọc, để lại lòng mỗi người sự rung động sâu sắc về lòng mẹ bảo la, sự hy sinh không ngừng nghỉ cho con.

Mở đầu bài thơ, con cò hiện lên trong những lời ru tha thiết:

“Con cò bay la

Con cò bay lả

Con cò Cổng Phủ

Con cò Đồng Đăng…”

Những câu thơ mang âm hưởng ca dao quen thuộc, như vọng về từ truyền thống dân tộc. Trong không gian ấy, con cò không còn đơn thuần là một hình ảnh tự nhiên mà đã trở thành biểu tượng nghệ thuật giàu ý nghĩa. Đó là hình ảnh của người mẹ Việt Nam tảo tần, chịu thương chịu khó, lặn lội vì con. Đặc biệt, câu thơ “Con chưa biết con cò” gợi lên một nghịch lí đầy xúc động: đứa con còn thơ bé, chưa nhận thức được thế giới, nhưng lại được nuôi dưỡng trong tình mẹ qua từng lời ru. Như vậy, tình mẹ đến với con một cách tự nhiên, âm thầm mà sâu sắc, thấm vào tâm hồn con từ khi còn nằm nôi. Lời ru không chỉ dỗ giấc ngủ mà còn gieo mầm nhân cách, nuôi dưỡng tâm hồn con bằng những giá trị truyền thống tốt đẹp.

Không dừng lại ở không gian của lời ru, sang phần hai, hình ảnh con cò đã có sự vận động, phát triển cùng với sự trưởng thành của con:

“Cánh của cò, hai đứa đắp chung đôi

Mai khôn lớn, con theo cò đi học…”

Ở đây, con cò đã hóa thân thành người bạn đồng hành, gắn bó mật thiết với cuộc đời con. Nếu ở phần đầu, con cò chỉ hiện diện trong tiềm thức, thì đến đây, nó đã bước vào thực tại, trở thành biểu tượng cho sự nâng đỡ, chở che của mẹ. Hình ảnh “cánh cò” gợi liên tưởng đến vòng tay mẹ – vừa ấm áp, vừa vững chãi. Mẹ không chỉ ru con ngủ mà còn dõi theo từng bước đi, dìu dắt con trưởng thành. Khi con “đi học”, bước vào thế giới rộng lớn, thì mẹ vẫn luôn ở bên, âm thầm nâng đỡ. Tình mẹ vì thế không chỉ là cảm xúc mà còn là sức mạnh, là điểm tựa tinh thần giúp con vững bước trước những thử thách của cuộc đời.

Đặc biệt, đến phần cuối, cảm xúc của bài thơ được đẩy lên cao trào, chuyển thành những suy ngẫm mang tính khái quát và triết lí sâu sắc:

“Dù ở gần con

Dù ở xa con…

Con dù lớn vẫn là con của mẹ

Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con”

Những câu thơ giản dị mà giàu sức nặng tư tưởng, như một chân lí không thể phủ nhận. Điệp ngữ “dù… dù…” kết hợp với cấu trúc đối lập “gần – xa” đã nhấn mạnh rằng khoảng cách không gian không thể làm phai nhạt tình mẹ. Dù con ở đâu, làm gì, mẹ vẫn luôn dõi theo, yêu thương và lo lắng. Đặc biệt, câu thơ “Con dù lớn vẫn là con của mẹ” đã chạm đến trái tim người đọc bởi sự chân thành và phổ quát của nó. Trong mắt mẹ, con mãi mãi là đứa trẻ cần được che chở, yêu thương. Tình mẹ vì thế trở thành một giá trị vĩnh hằng, vượt lên trên mọi giới hạn của thời gian và không gian.

Không chỉ thành công về nội dung, bài thơ còn gây ấn tượng bởi nghệ thuật đặc sắc. Chế Lan Viên đã vận dụng sáng tạo chất liệu ca dao, kết hợp với giọng điệu ru ngọt ngào và những suy tưởng triết lí sâu sắc. Hình tượng con cò được xây dựng xuyên suốt, vừa mang tính truyền thống, vừa được nâng cao thành biểu tượng nghệ thuật giàu ý nghĩa. Ngôn ngữ thơ giản dị mà tinh tế, giàu sức gợi, tạo nên một âm hưởng vừa êm đềm, vừa lắng đọng.

Tác phẩm "Con cò" của Chế Lan Viên đã kết thúc nhưng vẫn để lại dư âm vang vọng trong lòng người đọc, như một khúc hát ca ngợi tình mẹ. Từ hình ảnh thân thương của con cò, bài thơ lan tỏa thông điệp nhân văn và tôn vinh những giá trị vĩnh hằng của tình mẫu tử Việt Nam. Ông đã thành công trong việc khơi khơi mũi sự đồng cảm với từng thân phận của người mẹ Việt Nam qua thời gian. Bài thơ là một kiệt tác nghệ thuật, nơi tâm hồn thơ Chế Lan Viên tỏa sáng, như một viên ngọc quý trong nền văn học nước nhà. Với "Con cò" , ông khẳng định vị trí của mình trong dòng nhảy thi ca Việt, và hơn cả, là trong lòng bao thế hệ độc giả với niềm tự hào sâu sắc về quê hương.

Phân tích bài thơ Con cò - mẫu 8

Trong dòng lướt văn học Việt Nam, Chế Lan Viên nổi bật với những tác phẩm mang dấu ấn tâm hồn và ý thức dân tộc. Bài thơ “Con cò” là một minh chứng thể hiện tài năng và sự sâu sắc trong tư tưởng của ông. Qua hình ảnh con cò, Chế Lan Viên đã khéo léo gửi những điều suy tư về tình mẹ và hành trình cuộc đời gian khó nhưng tràn đầy yêu thương. Bằng Ngòi bút tinh tế, tác giả đã tạo nên một bức tranh sống động, nơi con cò bay lướt trên những cánh đồng bát ngát, như hình ảnh mẹ tảo tần chăm sóc con không nghỉ nghỉ. Bài thơ không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật mà còn là một lời khen ca chân thành đối với công lao của những người mẹ.

Mở đầu bài thơ Con cò, Chế Lan Viên đã đưa người đọc trở về với không gian êm đềm của tuổi thơ, nơi cánh cò bắt đầu len lỏi vào tâm hồn non nớt của đứa trẻ qua lời ru dịu dàng của mẹ:

“Con còn bế trên tay

Chưa biết con cò là gì”

Đứa trẻ còn quá nhỏ bé để nhận thức về thế giới xung quanh, nhưng hình ảnh con cò đã đến với em một cách tự nhiên, nhẹ nhàng theo nhịp võng đưa. Bằng sự tinh tế, nhà thơ đã khéo léo đan xen những câu ca dao quen thuộc như “con cò ăn đêm”, “con cò xa tổ”, “cò sợ xáo măng”… gợi lên cả một không gian văn hóa dân gian giàu bản sắc. Ẩn sau hình ảnh con cò không chỉ là một loài chim mà còn là biểu tượng cho cuộc đời lam lũ, nhọc nhằn của người lao động, đặc biệt là hình ảnh người mẹ Việt Nam tảo tần, chịu thương chịu khó. Dù con chưa thể hiểu hết ý nghĩa ấy, nhưng chính hơi ấm từ lời ru và vòng tay chở che của mẹ đã mang đến cho con giấc ngủ bình yên. Lúc này, tình mẫu tử đã hóa giải những nhọc nhằn của hiện thực, biến chúng thành miền mơ êm ái nuôi dưỡng tâm hồn trẻ thơ.

Càng về sau, hình tượng con cò càng có sự vận động và phát triển, mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc hơn. Con cò không còn dừng lại ở hình ảnh trong lời ru, mà đã hóa thân thành người bạn đồng hành, nâng đỡ con trên từng chặng đường trưởng thành:

“Mai khôn lớn, con theo cò đi học

Cánh trắng cò bay theo gót đôi chân”

Từ những bước đi chập chững đầu đời đến khi con trưởng thành, cánh cò – cũng chính là hình bóng của người mẹ – vẫn luôn hiện diện. Đó là sự dõi theo âm thầm nhưng bền bỉ, là tình yêu thương không bao giờ vơi cạn. Khi con trưởng thành, dù thành công hay vấp ngã, mẹ vẫn lặng lẽ ở phía sau, nâng đỡ và chở che. Hình ảnh “cánh cò trắng lại bay hoài không nghỉ” đã trở thành biểu tượng cho sự hi sinh vô tận, cho tình yêu thương vô điều kiện mà mẹ dành cho con. Như vậy, cánh cò không chỉ là biểu tượng nghệ thuật mà còn là hiện thân của một tình cảm thiêng liêng, bền bỉ theo suốt hành trình đời người.

Đỉnh cao cảm xúc của bài thơ được kết tinh ở đoạn cuối với những vần thơ giàu tính triết lí:

“Con dù lớn vẫn là con của mẹ

Đi suốt đời lòng mẹ vẫn theo con”

Lời thơ giản dị nhưng mang sức khái quát sâu sắc, như một chân lí không thể thay đổi. Dù con có trưởng thành, có đi xa đến đâu, thì trong trái tim mẹ, con vẫn mãi là đứa con bé bỏng cần được yêu thương, che chở. Tình mẹ vì thế trở thành điểm tựa vĩnh hằng, vượt lên trên mọi giới hạn của thời gian và không gian. Đặc biệt, khi hình ảnh con cò hòa nhập hoàn toàn vào hình bóng của mẹ:

“Một con cò thôi

Con cò mẹ hát

Cũng là cuộc đời

Vỗ cánh qua nôi”

Thì biểu tượng nghệ thuật đã đạt đến độ trọn vẹn. Con cò không còn là hình ảnh bên ngoài mà đã trở thành chính cuộc đời của mẹ – một cuộc đời tảo tần, hi sinh, luôn hướng về con với tình yêu vô bờ bến.

Về phương diện nghệ thuật, bài thơ thể hiện rõ phong cách độc đáo của Chế Lan Viên. Thể thơ tự do với nhịp điệu linh hoạt, khi ngân nga êm dịu như lời ru, khi sâu lắng như những suy tư chiêm nghiệm, đã tạo nên sức truyền cảm mạnh mẽ. Việc vận dụng sáng tạo chất liệu ca dao giúp tác phẩm vừa mang vẻ đẹp truyền thống, vừa đạt đến chiều sâu triết lí hiện đại. Hình ảnh con cò – xuyên suốt và giàu sức gợi – đã tạo nên một biểu tượng đa tầng ý nghĩa, góp phần làm nên giá trị bền vững của bài thơ trong lòng người đọc.

Kết thúc "Con cò" , Chế Lan Viên đã để lại trong lòng người đọc những cảm xúc sâu lắng về tình yêu thương và sự hy sinh cao cả của mẹ. Qua hình tượng con cò, tác giả đã truyền tải thông điệp nhân văn sâu sắc, tôn vinh đức tính bền bỉ, hiển cường và cả tấm lòng bao dung vô hạn của người mẹ. Bài thơ không chỉ là một tác phẩm văn học đơn thuần mà còn là một bức chân dung sống động, nơi hình ảnh mẹ và con hòa quyện trong một mối dây tình cảm bền chặt. Với “Con cò” , Chế Lan Viên đã khắc sâu hơn vị trí của mình trong dòng thi ca dân tộc, để lại dấu ấn không thể phai nhạt trong tâm tưởng người yêu thơ qua các thế hệ.

Phân tích bài thơ Con cò - mẫu 9

Chế Lan Viên, một trong những nhà thơ lớn của nền văn học Việt Nam, đã để lại không ít tác phẩm xuất sắc, trong đó có bài thơ "Con cò" . Ông đã sử dụng hình ảnh con cò thân thương, gắn liền với người dân Việt Nam trong cuộc sống lao động và tình mẫu tử. Với khả năng sáng tạo độc độc, nhà thơ đã khéo léo chuyển tải những thông điệp sâu sắc về tình yêu thương và sự hy sinh vô điều kiện của mẹ. Từ hình ảnh giản dị mà cao cả của con cò, ông đã vẽ nên bức tranh chân thật và cảm động về cuộc sống, về những món khát, lo toan trong nhịp sống thường nhật.

Mở đầu bài thơ, hình ảnh con cò hiện ra giản dị mà đầy chất thơ, gắn liền với những câu hát ru xưa:

“Con cò bay lả bay la

Bay từ cửa phủ bay ra cánh đồng”

Chỉ một vài nét phác họa, Chế Lan Viên đã đưa ta về với không gian làng quê Bắc Bộ thân thuộc. Cánh cò chao nghiêng trong ca dao, nay bước vào thơ ông, không còn là hình ảnh tả thực nữa mà đã trở thành biểu tượng của tình mẹ, của lòng bao dung. Câu thơ “Con cò bay lả bay la” như một điệu hát ru lơ lửng giữa trời, vừa xa vời vừa gần gũi, khiến lòng người chùng xuống theo nhịp cánh cò chậm rãi.

Nhà thơ không kể lể dài dòng về nỗi vất vả của mẹ, nhưng qua hình ảnh con cò “lặn lội bờ sông”, ta thấm thía sự hy sinh thầm lặng. Cò mò cua bắt ốc – con mẹ cũng vậy, tần tảo sớm hôm. Cảm xúc dâng lên lúc này là sự thương cảm và biết ơn vô bờ. Bởi lẽ, chính từ những lời ru mộc mạc ấy, tâm hồn con được chắp cánh:

“Con dù lớn vẫn là con của mẹ

Đi suốt đời lòng mẹ vẫn theo con”

Đọc đến đây, ai mà chẳng nghẹn ngào. “Lòng mẹ” – hai tiếng ấy không chỉ là trái tim người phụ nữ, mà còn là bầu trời, là biển cả, là điểm tựa vững chãi cho con suốt cuộc đời dâu bể. Câu thơ như một chân lý dịu dàng: dù con có trưởng thành, thành đạt hay vấp ngã, trong mắt mẹ, con mãi là đứa trẻ cần che chở. Và lòng mẹ, theo con như cái bóng, không bao giờ rời.

Sâu xa hơn, Chế Lan Viên còn nhìn thấy mối dây liên kết vô hình giữa quá khứ, hiện tại và tương lai trong lời ru. Hình ảnh con cò không chỉ bay trong ca dao ngày xưa, mà còn bay vào giấc ngủ của con hôm nay, và sẽ còn bay mãi trong tiềm thức của con sau này. Đó là vòng tròn bất tận của yêu thương:

“Ngủ ngoan con nhé, à ơi

Cánh cò bay lả bay la

Cánh cò trắng muốt, cánh cò chẳng trắng hơn lòng mẹ”

So sánh “cánh cò trắng muốt” với “lòng mẹ” – thật tinh tế và đẹp đẽ. Cánh cò trắng tinh khôi, nhưng lòng mẹ còn trắng hơn thế: trong trắng, vô tư, hi sinh mà chẳng một lời đòi hỏi. Ta chợt nhận ra, chính những lời ru ấy đã nuôi lớn tâm hồn ta, dạy ta biết yêu thương, biết nhớ về cội nguồn.

Điều làm tôi xúc động nhất ở bài thơ là cách Chế Lan Viên nâng lời ru lên tầm triết lý, mà vẫn giữ được chất trữ tình đằm thắm. Ông viết:

“Trong lời mẹ hát có cả cuộc đời”

Một câu thơ thôi mà chứa cả trời thương. Lời mẹ hát không chỉ là những câu ca dao vần vè, mà trong đó có nỗi vất vả, có niềm hy vọng, có cả những lo toan, và trên hết, là tình yêu bao la không cùng. Khi con lớn lên, rời xa vòng tay mẹ, con cò trong thơ vẫn theo con về “đất lạ”, “núi cao”, “biển xa”. Nó nhắc con rằng: dù con ở nơi đâu, mẹ vẫn luôn dõi theo, và con chẳng thể nào quên được bến bờ yêu thương đầu đời.

Cảm xúc cuối bài thơ dâng trào, nhưng không ồn ào, mà lắng sâu vào suy tưởng:

“Mai con khôn lớn, con theo cánh cò đi học

Cò bay quanh bút, cò đậu bên nghiêng

Rồi một mai con phải xa nhà

Con cò lặn lội, con cò bay ra”

Chữ “lặn lội” như xoáy vào lòng người đọc. Lặn lội kiếm ăn – lặn lội nuôi con – lặn lội trong từng lời ru. Và khi con đã “bay ra” với cuộc đời rộng lớn, con cò ấy vẫn lặn lội trong ký ức, trong từng nhịp thở của con. Chế Lan Viên đã thành công khi biến con cò từ một hình ảnh dân gian thành biểu tượng văn chương đầy ám ảnh: cò là mẹ, cò là quê hương, cò là sợi dây nối liền những thế hệ.

Đọc “Con cò”, tôi bỗng nhớ về những đêm thơ ấu nằm trong võng, nghe tiếng mẹ à ơi câu Bắc bộ ngọt lịm. Tôi nhận ra rằng, dù có đi xa đến chân trời nào, lời ru vẫn nằm trong tim, và con cò vẫn mãi bay giữa trời ký ức. Bài thơ như một lời tri ân, một nén hương lòng dâng lên mẹ – người phụ nữ suốt đời lặn lội, không quản gian nan.

Khép lại bài thơ "Con cò" , Chế Lan Viên đã in đậm hơn trong lòng người đọc hình ảnh bất tử của con bảo đảm, biểu tượng cho tình mẫu tử bảo vệ và bất an. Với ngôn ngữ giàu hình ảnh và cảm xúc chân thành, bài thơ như một bản nhạc du dương xuyên thời gian, chạm đến từng góc sâu của tâm hồn. Ông đã thành công trong việc làm dậy tình yêu mẫu tử dưới một góc nhìn mới mẻ, đầy sáng tạo. "Con cò" không chỉ là bài thơ mà còn là một tấm kính phản quang sâu sắc sống đời văn hóa, tinh thần của người Việt, mang lại cho người đọc những tự hào cùng cảm xúc trải nghiệm.

Phân tích bài thơ Con cò - mẫu 10

Bằng tài năng và trái tim nhạy cảm, Chế Lan Viên đã sáng tác bài thơ “Con cò” như một lời tri ân sâu sắc đối với những người mẹ tần tảo. Trong văn học Việt Nam, hình ảnh con cò luôn gắn liền với cuộc sống người lao động, cũng như tình yêu thương không bờ bến của mẹ dành cho con. Tác giả đã xây dựng biểu tượng ấy một cách sinh động, trở thành biểu tượng của lòng mẹ cần cù và bền bỉ. Mỗi câu thơ như những dòng cảm xúc, tôn vinh công lao và sức mạnh phi thường của người mẹ, dệt nên một bản tình ca vừa giản dị vừa sâu sắc.

Mở đầu bài thơ, cánh cò bay ra từ câu hát ru cổ tích:

"Con cò bay lả bay la

Bay từ cửa phủ bay ra cánh đồng"

Chữ "bay lả bay la" như một điệu múa trên không, mềm mại, chậm rãi, chẳng vội vàng. Ấy là nhịp thở của đồng quê, nhịp ru của mẹ. Tôi chợt hiểu: con cò không chỉ là con cò. Nó là người mẹ tần tảo:

"Con cò lặn lội bờ sông

Gánh gạo nuôi chồng, nuôi con"

Chữ "lặn lội" nghe thương làm sao! Lặn trong bùn, lội qua sông, chẳng quản nắng mưa. Nhà thơ đã khéo léo đặt hình ảnh cò mò cua bắt ốc song hành với bóng dáng người phụ nữ nông thôn xưa – lam lũ, chịu thương chịu khó. Đọc đến đây, tôi bồi hồi nhớ mẹ mình: một đời tảo tần, áo bạc màu mưa nắng, vai gầy gánh cả bầu trời trên đôi quang gánh.

Chế Lan Viên không chỉ dừng lại ở sự đồng cảm. Ông nâng hình tượng con cò lên thành biểu tượng của sự che chở tuyệt đối:

"Con dù lớn vẫn là con của mẹ

Đi suốt đời lòng mẹ vẫn theo con"

Hai câu thơ như một cái ôm thật chặt. Lớn thế nào, tài giỏi thế nào, thành danh thế nào… thì với mẹ, con vẫn là đứa trẻ ngày nào còn khóc oe oe. Và lòng mẹ – thứ tình cảm ấy không có ranh giới: nó theo con đến bất cứ nơi đâu, từ bờ ruộng quê nghèo đến phố xá xa hoa, từ tuổi ấu thơ đến khi tóc con điểm bạc. Cảm xúc dâng lên xót xa, bởi thực tế phũ phàng: nhiều khi ta lớn rồi, ta quên mất rằng có một người vẫn thức đợi ta về.

Đặc biệt, trong thời đại hôm nay, khi nhịp sống cuốn con người vào vòng xoáy của công việc, của mưu sinh, lời ru con cò như một thứ neo giữ tâm hồn. Nhà thơ viết:

"Trong lời mẹ hát có cả cuộc đời"

Chỉ một câu, nhưng đủ để người đọc rơi nước mắt. "Cả cuộc đời" – không phải ngôi nhà, không phải của cải, mà là những vất vả, mồ hôi, nước mắt, hy vọng và cả những đêm thức trắng. Lời mẹ hát là cả một di sản tinh thần vô giá. Và khi con lớn lên, con mang theo lời ru ấy vào đời. Con cò vẫn bay:

"Mai con khôn lớn, con theo cánh cò đi học

Cò bay quanh bút, cò đậu bên nghiêng"

Hình ảnh thơ thật đẹp: con cò không chỉ là bạn đồng hành, mà còn là người thầy thầm lặng. Nó đậu bên trang vở, nhìn con viết từng con chữ đầu tiên. Có ai đó đã nói: những đứa trẻ được lớn lên từ lời ru thường giàu lòng trắc ẩn và biết yêu thương. Phải chăng vì trong tâm khảm chúng luôn có một cánh cò trắng?

Cuối bài, Chế Lan Viên mở ra một tầng ý nghĩa sâu sắc hơn: sự trường tồn của lời ru qua các thế hệ:

"Rồi một mai con phải xa nhà

Con cò lặn lội, con cò bay ra"

Chữ "bay ra" vừa là niềm tự hào – con đã trưởng thành, sải cánh giữa đời; vừa là nỗi xót xa – con xa mẹ, xa quê hương. Nhưng dù bay đến đâu, cánh cò vẫn ở đó, như sợi dây vô hình nối con về với nguồn cội. Tôi bỗng nghĩ: cuộc đời mỗi người chẳng khác gì một cánh cò. Có khi lặn lội, có khi bay cao. Và hành trình ấy bắt đầu từ lời ru đầu tiên.

Bài thơ “Con cò” khép lại, nhưng từng câu từng chữ vẫn còn ngân mãi trong lòng người đọc, như một lời khẳng định mạnh mẽ về tình mẫu tử bất diệt. Qua hình tượng con cò, Chế Lan Viên đã thổi vào tác phẩm một sức sống mới mẻ, để lại nhiều cảm xúc và suy ngẫm. Ông đã làm nổi bật tấm lòng bao la của mẹ, người luôn âm thầm mang theo mọi lo toan, hy sinh vì con không quản ngày đêm. “Con cò” không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật mà còn là tấm lòng chân thành của tác giả, gửi gắm đến tất cả những người mẹ, như một bài ca vĩnh cửu về tình mẹ con.

Phân tích bài thơ Con cò - mẫu 11

Chế Lan Viên, một nhà thơ xuất sắc của thời kỳ hiện đại, đã để lại dấu ấn sâu đậm trong thơ ca Việt Nam qua tác phẩm “Con cò”. Trong hành trình sáng tác của ông, bài thơ là một minh chứng cho khả năng kết hợp giữa cảm hứng dân gian và tâm tình hiện đại. Hình ảnh con cò đại diện cho người mẹ, hiện hữu trong từng giấc mơ, từng bước đường đời của con, như một biểu tượng sống động về tình yêu và sự bảo bọc vô điều kiện. Với lời thơ giản dị mà mềm mại, ông đã viết nên một khúc ca đầy cảm xúc về tình mẫu tử thiêng liêng bất tận.

Khác với lối khai thác trữ tình thông thường, Chế Lan Viên đã khéo léo dẫn nguyên bản ca dao vào thơ một cách tự nhiên:

"Con cò bay lả bay la

Bay từ cửa phủ bay ra cánh đồng"

Đây không phải là sự trích dẫn khô khan, mà là một cuộc đối thoại giữa thơ hiện đại và văn học dân gian. Nhà thơ đã thâu tóm cả một mạch nguồn văn hóa, biến những câu hát ru của bà, của mẹ thành chất liệu nghệ thuật đích thực. Và kỳ diệu thay, con cò từ ca dao bước vào thơ Chế Lan Viên còn trở nên linh thiêng hơn, giàu ý nghĩa hơn:

"Con cò trắng muốt, cánh cò chẳng trắng hơn lòng mẹ"

So sánh thật bất ngờ: "trắng muốt" vốn là đẹp nhất, nhưng nhà thơ lại nói "chẳng trắng hơn lòng mẹ". Như thế, tình mẹ là thước đo cho sự tinh khiết tuyệt đối. Câu thơ mang đậm phong cách Chế Lan Viên: một chữ "chẳng" đã lật ngược trật tự thông thường, tạo nên một cách nói vừa tình cảm, vừa sắc sảo.

Một nét hiện đại khác trong bài thơ là cách tác giả phá vỡ không gian và thời gian để nối kết các thế hệ. Ông viết:

"Ngủ ngoan con nhé, à ơi

Cánh cò bay lả bay la"

Lời ru không chỉ dành cho một đứa trẻ cụ thể, mà cho mọi đứa trẻ, mọi thời. Và con cò cũng không chỉ bay trong quá khứ, nó còn bay vào tương lai:

"Mai con khôn lớn, con theo cánh cò đi học"

Chữ "theo" ở đây thật đặc biệt: không phải con đi một mình, mà con cò đi cùng. Cánh cò đã hóa thành người bạn đường, thành ký ức nâng bước. Đó là cách Chế Lan Viên hiện đại hóa chất liệu dân gian: cái gần gũi bỗng trở nên thiêng liêng, cái bé nhỏ bỗng trở nên vĩnh cửu.

Đọc đến khổ thơ gần cuối, tôi thực sự xúc động trước sự hòa quyện giữa cái riêng và cái chung:

"Rồi một mai con phải xa nhà

Con cò lặn lội, con cò bay ra"

Ai trong đời chẳng một lần xa nhà? Nhưng xa nhà mà vẫn có cánh cò đồng hành, thì nỗi xa xôi cũng bớt phần trống vắng. Chữ "lặn lội" và "bay ra" đặt cạnh nhau như hai giai đoạn của một kiếp người: lúc gian nan, lúc vươn mình. Nhưng dù thế nào, cò vẫn ở đó, vừa là mẹ, vừa là quê hương, vừa là chính mình trong ký ức.

Điều làm tôi ngạc nhiên nhất là ở bài thơ này, Chế Lan Viên đã từ bỏ hoàn toàn lối thơ triết lý khô khan để trở về với sự giản dị, mộc mạc. Ông không giải thích tình mẹ, không phân tích tình mẹ, mà chỉ kể bằng hình ảnh. Và chính cách kể ấy mới thấm thía. Bởi tình mẹ vốn dĩ không cần lý luận, chỉ cần cảm nhận.

Cuối cùng, "Con cò" khép lại trong tôi một dư vị ngọt ngào và lắng sâu. Nó nhắc tôi nhớ rằng: dù xã hội có hiện đại đến đâu, dù con người có bay xa đến đâu, thì những lời ru đầu đời vẫn luôn là điểm tựa tinh thần vững chắc nhất. Và cánh cò trắng ấy, sẽ mãi bay qua muôn thế hệ, như một điều tất yếu của tình yêu.

Kết thúc bài thơ “Con cò”, Chế Lan Viên đã để lại trong lòng người đọc sự xúc động và niềm tri ân sâu sắc đối với những người mẹ Việt Nam. Từng câu chữ như những dòng hoa ngọt ngào, làm nổi bật hình ảnh người mẹ cần cù và trung hậu, dành trọn cuộc đời âm thầm hy sinh cho con. Qua tác phẩm, ông đã nhắc nhở chúng ta về giá trị bất biến của tình mẫu tử, nơi mẹ không chỉ là người sinh thành mà còn là nguồn sống và nguồn yêu thương. Bài thơ mãi là một biểu tượng đặc sắc trong văn học Việt Nam, nơi hình ảnh con cò âm thầm nhưng bền bỉ vẫn không ngừng gợi nhớ và nuôi dưỡng đạo lý về lòng biết ơn.

Xem thêm các bài văn mẫu lớp 9 hay khác:

• Dàn ý Phân tích bài thơ Con cò của Chế Lan Viên

• Phân tích bài thơ Con cò của Chế Lan Viên (Bài văn mẫu 2)

• Giới thiệu về Chế Lan Viên và bài thơ Con cò

Mục lục Văn mẫu | Văn hay 9 theo từng phần:

• Mục lục Văn thuyết minh
• Mục lục Văn tự sự
• Mục lục Văn nghị luận xã hội
• Mục lục Văn nghị luận văn học Tập 1
• Mục lục Văn nghị luận văn học Tập 2

• Hơn 20.000 câu trắc nghiệm Toán,Văn, Anh lớp 9 có đáp án

---

---

---