Lý thuyết Sinh học 11 Bài 32: Tập tính của động vật (tiếp theo)

Lý thuyết Sinh học 11 Bài 32: Tập tính của động vật (tiếp theo)

Bài giảng: Bài 32: Tập tính của động vật (tiếp theo) - Cô Nguyễn Thị Hoài Thu (Giáo viên VietJack)

I. MỘT SỐ HÌNH THỨC HỌC TẬP Ở ĐỘNG VẬT

Nhiều tập tính của động vật hình thành và biến đổi được là do học tập. Có nhiều hình thức học tập khác nhau.

1. Quen nhờn

Quen nhờn là hình thức học tập đơn giản nhất. Động vật phớt lờ, không trả lời những kích thích lặp lại nhiều lần nếu những kích thích đó không kèm theo sự nguy hiểm nào.

Ví dụ, mỗi khi có bóng đen từ trên cao ập xuống, gà con vội vàng chạy đi ẩn nấp. Nếu bóng đen đó cứ lặp lại nhiều lần mà không kèm theo nguy hiểm nào thì sau đó khi thấy bóng đen gà con không chạy đi ẩn nấp nữa.

2. In vết

In vết là hiện tượng các con non đi theo các vật chuyển động mà chúng nhìn thấy đầu tiên. Hiện tượng này chỉ thấy ở những loài thuộc lớp chim

Ví dụ : Gà con đã in vết xe đồ chơi và đi theo

Lý thuyết Sinh học 11 Bài 32: Tập tính của động vật (tiếp theo) | Lý thuyết Sinh học 11 ngắn gọn

3. Điều kiện hóa

a. Điều kiện hóa đáp ứng

Điều kiện hóa đáp ứng là hình thành mối liên kết mới trong thần kinh trung ương dưới tác động của các kích thích kết hợp đồng thời.

Ví dụ :

Paplôp làm thí nghiệm vừa đánh chuông vừa cho chó ăn. Sau vài chục lần phối hợp tiếng chuông và thức ăn, chỉ cần nghe tiếng chuông là chó đã tiết nước bọt. Sở dĩ như vật là do trung ương thần kinh đã hình thành mối liên hệ thần kinh mới dưới tác động của 2 kích thích đồng thời.

Lý thuyết Sinh học 11 Bài 32: Tập tính của động vật (tiếp theo) | Lý thuyết Sinh học 11 ngắn gọn

b. Điều kiện hóa hành động

Đây là kiểu liên kết một hành vi của động vật với một phần thưởng (hoặc phạt), sau đó động vật chủ động lặp lại các hành vi đó.

Ví dụ:

Skinnơ thả chuột vào lồng thí nghiệm. Trong lồng có một có một cái bàn đạp gắn với thức ăn. Khi chuột chạy trong lồng và vô tình bàn đạp thì thức ăn rơi ra. Sau một số lần ngẫu nhiên đạp phải bàn đạp và có thức ăn, mỗi khi đói bụng, chuột chủ động chạy tới nhấn bàn đạp để lấy thức ăn.

Lý thuyết Sinh học 11 Bài 32: Tập tính của động vật (tiếp theo) | Lý thuyết Sinh học 11 ngắn gọn

4. Học ngầm

Học ngầm là kiểu học không có ý thức, không biết rõ là mình đã học được. Sau này, khi có nhu cầu thì kiến thức đó tái hiện lại giúp động vật giải quyết được những tình huống tương tự

Ví dụ, nếu thả chuột vào một khu vực có rất nhiều đường đi, nó sẽ chạy đi thăm dò đường đi lối lại. Nếu sau đó, người ta cho thức ăn vào, con chuột đó sẽ tìm đường đến nơi có thức ăn nhanh hơn nhiều so với con chuột chưa đi thăm dò đường ở khu vực đó.

5. Học khôn

Học khôn là kiểu học phối hợp các kinh nghiệm cũ để tìm cách giải quyết những tình huống mới. Học khôn chỉ có ở động vật có hệ thần kinh phát triển như người và các động vật khác thuộc bộ Linh trưởng.

Ví dụ, tinh tinh biết cách sắp xếp các thùng gỗ chồng lên nhau để lấy chuối trên cao.

Lý thuyết Sinh học 11 Bài 32: Tập tính của động vật (tiếp theo) | Lý thuyết Sinh học 11 ngắn gọn

II. MỘT SỐ DẠNG TẬP TÍNH PHỔ BIẾN Ở ĐỘNG VẬT

1. Tập tính kiếm ăn

- Tập tính kiếm ăn của động vật là khác nhau.

- Đa số các tập tính kiếm ăn ở động vạt có tổ chức thần kinh chưa phát triển là tập tính bẩm sinh. Ở động vật có hệ thần kinh phát triển, phần lớn tập tính kiếm ăn là do học tập từ bố mẹ, đồng loại hoặc do kinh nghiệm của bản thân.

- Ví dụ: Hổ, báo bò sát đến gần con mồi, sau đó nhảy lên vồ hoặc rượt đuổi, cắn và cổ con mồi

Lý thuyết Sinh học 11 Bài 32: Tập tính của động vật (tiếp theo) | Lý thuyết Sinh học 11 ngắn gọn

2. Tập tính bảo vệ lãnh thổ

- Động vật có tập tính bảo vệ lãnh thổ của mình chống lại các cá thể khác cùng loài để bảo vệ nguồn thức ăn, nơi ở và sinh sản.

- Tập tính bảo vệ lãnh thổ của mỗi loài rất khác nhau

Ví dụ :

- Chó sói thường đánh dấu lãnh thổ của mình bằng nước tiểu. Nếu có kẻ cùng loài nào đó tiến vào lãnh thổ của nó, nó sẽ có phản ứng đe dọa hoặc tấn công đánh đuổi.

3. Tập tính sinh sản

- Phần lớn tập tính sinh sản là tập tính bẩm sinh, mang tính bản năng

Ví dụ : Đến mùa sinh sản, chim công đực thường nhảy múa và khoe mẽ bộ lông sặc sỡ của mình để quyến rũ chim cái.

Lý thuyết Sinh học 11 Bài 32: Tập tính của động vật (tiếp theo) | Lý thuyết Sinh học 11 ngắn gọn

4. Tập tính di cư

Một số loài cá, chim, thú… thay đổi nơi sống theo mùa. Chúng thường di chuyển một quãng đường dài. Di cư có thể 2 chiều (đi và về) hoặc di cư 1 chiều (chuyển hẳn đến nơi ở mới).

Lý thuyết Sinh học 11 Bài 32: Tập tính của động vật (tiếp theo) | Lý thuyết Sinh học 11 ngắn gọn

Lý thuyết Sinh học 11 Bài 32: Tập tính của động vật (tiếp theo) | Lý thuyết Sinh học 11 ngắn gọn

5. Tập tính xã hội

a. Tập tính thứ bậc

Trong mỗi bầy đàn đều có phân chia thứ bậc

Ví dụ: Trong mỗi đàn gà, bao giờ cũng có một con thống trị các con khác (con đầu đàn), con này có thể mổ bất kì con nào trong đàn. Con thứ 2 có thể mổ tất cả các con còn lại trừ con đầu đàn. Sau đó là con thứ 3…

b. Tập tính vị tha

Tập tính vị tha là tập tính hi sinh quyền lợi bản thân, thậm chí cả tính mạng vì lợi ích sinh tồn của bầy đàn.

Ví dụ:

- Ong thợ lao động cần mẫn suốt cả cuộc đời chỉ để phục vụ cho sinh sản của ong chúa hoặc khi có kẻ đến phá tổ nó lăn xả vào chiến đấu và hi sinh cả tính mạng của mình để bảo vệ tổ.

Lý thuyết Sinh học 11 Bài 32: Tập tính của động vật (tiếp theo) | Lý thuyết Sinh học 11 ngắn gọn

III. ỨNG DỤNG NHỮNG HIỂU BIẾT VỀ TẬP TÍNH VÀO ĐỜI SỐNG VÀ SẢN XUẤT

1. Ứng dụng trong sản xuất nông nghiệp

Trong sản xuất nông nghiệp, đấu tranh phòng trừ sâu hại: Người ta đã gây nuôi và phát triển nhiều nhóm côn trùng cánh màng và sử dụng chúng như những thiên địch góp phần tiêu diệt nhiều nhóm sâu hại và côn trùng có hại cho nông nghiệp.

2. Ứng dụng để xây dựng mô hình phỏng sinh học

- Xây nhà theo kiến trúc tổ ong

- Mô hình máy bay trực thăng dựa theo hình dạng chuồn chuồn

3. Ứng dụng để biết thời tiết

- Qua quan sát hoạt động của một số loài côn trùng, con người có thể dự đoán một số hiện tượng thời tiết

Ví dụ:

   + Chuồn chuồn bay thấp thì mưa, bay cao thì nắng bay vừa thì râm

   + Khi thấy mối xuất hiện nhiều thì trời sắp mưa

4. Huấn luyện động vật mang lại lợi ích cho con người

- Dạy chim, thú biểu diễn trong rạp xiếc

- Dạy chim ưng và chó đi săn

- Dạy chó bắt kẻ gian

Lý thuyết Sinh học 11 Bài 32: Tập tính của động vật (tiếp theo) | Lý thuyết Sinh học 11 ngắn gọn

Xem thêm lý thuyết Sinh học lớp 11 hay nhất, chi tiết khác:

Ngân hàng trắc nghiệm lớp 11 tại khoahoc.vietjack.com

CHỈ CÒN 250K 1 KHÓA HỌC BẤT KÌ, VIETJACK HỖ TRỢ DỊCH COVID

Đăng ký khóa học tốt 11 dành cho teen 2k4 tại khoahoc.vietjack.com

Đã có app VietJack trên điện thoại, giải bài tập SGK, SBT Soạn văn, Văn mẫu, Thi online, Bài giảng....miễn phí. Tải ngay ứng dụng trên Android và iOS.

Nhóm học tập facebook miễn phí cho teen 2k5: fb.com/groups/hoctap2k5/

Theo dõi chúng tôi miễn phí trên mạng xã hội facebook và youtube:

Nếu thấy hay, hãy động viên và chia sẻ nhé! Các bình luận không phù hợp với nội quy bình luận trang web sẽ bị cấm bình luận vĩnh viễn.

tap-tinh-cua-dong-vat-tiep-theo.jsp