Top 15 Nghị luận phân tích, đánh giá Đi san mặt đất (hay nhất)

HOT Sale 40% sách Toán - Văn - Anh 10 Vietjack 06-06 trên Shopee mall

Tổng hợp trên 15 bài văn nghị luận phân tích, đánh giá tác phẩm truyện Đi san mặt đất hay nhất, ngắn gọn với dàn ý chi tiết giúp học sinh có thêm tài liệu tham khảo để viết văn hay hơn.

Top 15 Nghị luận phân tích, đánh giá Đi san mặt đất (hay nhất)

Quảng cáo

Nghị luận phân tích, đánh giá Đi san mặt đất - mẫu 1

Có lẽ, những bí ẩn về thiên nhiên vẫn là một câu hỏi lớn đối với con người thời cổ. Chính vì vậy, họ đã sáng tạo nên các câu chuyện để trả lời cho những thắc mắc của bản thân. Đọc truyện "Thần Trụ trời", ta thấy được cách phân chia bầu trời và mặt đất. Đọc "Prô-mê-tê và loài người", ta được giải đáp về cách các vị thần tạo ra muôn vật và loài người. Không giống hai tác phẩm trên, truyện "Đi san mặt đất" lại là những lí giải đơn giản về quá trình loài người chung lòng, góp sức san phẳng mặt đất để làm ăn mà không có sự xuất hiện của các vị thần. Truyện gây ấn tượng bởi những đặc sắc trong chủ đề và hình thức nghệ thuật.

Truyện "Đi san mặt đất" có chủ đề viết về quá trình khai hoang và cải tạo tự nhiên của người Lô lô xưa, quá trình này cần có sự giúp sức của tất cả mọi người lúc bấy giờ. Người Lô Lô xưa đã có những nhận thức khá nguyên sơ, đơn giả về thế giới vũ trụ, đồng thời họ cũng có ý thức trong việc cải tạo thế giới sống quanh mình Khi Trái Đất vẫn còn hoang sơ thì người xưa đã cùng nhau đi trình khai hoang và cải tạo tự nhiên. Đó là thời gian không thể xác định, mà người cổ xưa chỉ biết là:

Quảng cáo

"Ngày xưa, từ rất xưa...

Người già không nhớ nổi

Mấy năm mấy nghìn đời

Ngày xưa từ rất xưa...

Người trẻ không biết tới

Mấy nghìn, mấy vạn năm"

Mốc thời gian không cụ thể khiến chúng ta không thể biết chính xác đó là thời điểm nào. Khoảng thời gian ấy xưa đến mức người già cũng không thể nhớ nổi, người trẻ thì lại chẳng thể biết tới. Và cuộc sống con người lúc bấy lại thật đơn giản. Trước khi đi san mặt đất, con người vẫn sống chung, ở chung và ăn chung với nhau. Người Lô Lô xưa đã biết tận dụng điều kiện tự nhiên để trồng bắp, lấy nước uống từ "bụng đá" "Trồng bắp trên núi cao/ Uống nước từ bụng đá". Tuy nhiên, sống trong không gian hoang sơ, thiếu thốn khi "Bầu trời nhìn chưa phẳng/ Mặt đất còn nhấp nhô" nên con người thời cổ đã khẩn trương cùng nhau đi tái tạo thế giới.

Để có thể san phẳng mặt đất, san phẳng bầu trời thì người Lô Lô đã biết tận dụng sức mạnh của các loài vật xung quanh lúc bấy giờ:

Quảng cáo

"Kiếm con trâu sừng cong

Chọn con trâu sừng dài"

Họ kiếm những con trâu sừng phải cong, phải dài vì đây là những con trâu khỏe, trâu tốt. Chúng đi cày bừa san đất mà không quản gì mệt nhọc. Có sức giúp đỡ của chúng thì công cuộc cải tạo mặt đất của người Lô Lô xưa chẳng mấy chốc mà thành. Thế nhưng công việc san phẳng mặt đất, san phẳng bầu trời là công việc chung của muôn loài nên con người đã đi chuột chũi cóc, ếch. Đáp lại lời kêu gọi của người Lô Lô xưa, các con vật đều tìm cớ trốn tránh, thoái thác. Không thể trông cậy vào chúng, con người đã tập hợp sức mạnh của nhau để cải tạo thiên nhiên "Giống nào cũng không đi/ Người gọi nhau làm lấy". Truyện "Đi san mặt đất" của người Lô Lô không chỉ đơn thuần là lời lí giải về sự bằng phẳng của mặt đất và bầu trời mà còn phản ánh nhận thức của người Lô Lô xưa về quá trình tạo lập thế giới. Theo cách lí giải của họ, để có được mặt đất, bầu trời bằng phẳng như ngày nay thì người Lô Lô xưa đã phải đi san mặt đất. Con người đã tự biết tập hợp sức mạnh của cộng đồng để chung tay thực hiện công việc. Và qua đây, ta thấy được con người trong buổi sơ khai đã có ý thức trong việc cải tạo thiên nhiên để phục vụ cho cuộc sống của chính mình.

Quảng cáo

Không chỉ độc đáo ở chủ đề, truyện "Đi san mặt đất" còn có những đặc sắc ở khía cạnh nghệ thuật. Người Lô Lô xưa đã sáng tạo truyện thần thoại bằng hình thức thơ ca với giọng điệu vui tươi, nhí nhảnh tạo cảm giác thích thú cho người đọc.

Bên canh đó, truyện còn sử dụng biện pháp nhân hóa cùng với ngôn ngữ giản dị, giàu hình ảnh. Các con vật được nhân hóa có những cử chỉ giống con người đã giúp cho truyện trở nên sinh động hơn. Người Lô Lô xưa đã sử dụng ngôn ngữ gần gũi, giản dị giúp cho bạn đọc ở mọi lứa tuổi dễ dàng tiếp nhận truyện.

"Đi san mặt đất" là một trong những truyện thần thoại đặc sắc của người Lô Lô. Truyện đã thể hiện những lí giải nguyên sơ của người xưa về vũ trụ, về thế giới qua thể thơ năm chữ kết hợp sử dụng các biện pháp nghệ thuật. Qua câu chuyện, ta càng thêm ấn tượng với trí tưởng tượng của người xưa trong việc sáng tạo những giá trị văn hóa dân gian.

Dàn ý Nghị luận phân tích, đánh giá Đi san mặt đất

I. Mở bài

- Giới thiệu truyện kể: "Đi san mặt đất" là truyện của người Lô Lô, trích "Mẹ Trời, Mẹ Đất".

- Nêu nội dung khái quát cần phân tích, đánh giá: Chủ đề và nghệ thuật của truyện "Đi san mặt đất".

II. Thân bài

1. Xác định chủ đề của truyện kể:

- Truyện "Đi san mặt đất" có chủ đề viết về quá trình khai hoang và cải tạo tự nhiên của người xưa, quá trình này cần có sự giúp sức của tất cả mọi người lúc bấy giờ.

- "Đi san mặt đất" đã khẳng định vai trò của con người trong quá trình tạo lập thế giới.

2. Phân tích, đánh giá các khía cạnh trong chủ đề của truyện kể:

- Phân tích: Quá trình khai hoang và cải tạo tự nhiên của người xưa:

+ Thời gian: "Ngày xưa, từ rất xưa" là thời gian cổ xưa nên không thể xác định.

+ Không gian: Không gian hoang sơ khi "Bầu trời nhìn chưa phẳng/ Mặt đất còn nhấp nhô".

+ Nội dung: Người Lô Lô phải "đi san mặt đất", kiếm những con trâu "sừng cong", "sừng dài" để cày bừa san phẳng mặt đất. Con người đã tập hợp sức mạnh của cộng đồng để chung tay thực hiện công việc.

- Đánh giá: Con người tự ý thức việc cải tạo thiên nhiên để phục vụ cho cuộc sống của chính mình.

3. Đánh giá tác dụng của những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật trong việc thể hiện chủ đề của truyện kể:

- Thể loại thần thoại bằng thơ của người Lô Lô.

- Sử dụng biện pháp nhân hóa.

- Ngôn ngữ giản dị, giàu hình ảnh.

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị của chủ đề và hình thức nghệ thuật của truyện kể.

- Nêu ý nghĩa của tác phẩm đối với bản thân và người đọc.

Nghị luận phân tích, đánh giá Đi san mặt đất - mẫu 2

Quá trình phát triển của con người rất dài, không thể kể ra trong thời gian ngắn được. Nó gồm rất nhiều thời kì, mỗi thời kì lại đều chứa đựng sự tiến hóa của con người. Từ những ngày ăn lông ở lỗ, đến thời kì cả kinh tế và xã hội đều phát triển như hiện tại. Con người vận dụng trí tưởng tượng để kể lại câu chuyện khai phá đất đai qua các câu truyện truyền thuyết. Đi san mặt đất có những luận điểm đơn giản, kể về cuộc sống của lớp người quá khứ.

Truyện Đi san mặt đất kể về quá trình khai khẩn đất hoang của con người lúc bấy giờ. Mọi người khi đó vẫn cùng cùng lao động, cùng chung sức để khám phá những miền đất mới. Người Lô Lô có những nhận định đơn sơ về quá trình tiến hóa ấy. Theo họ, khi trái đất vẫn còn là hình thái sơ khai, con người chỉ cần hợp sức đi khai hoang và cải tạo lại để sống. Họ cũng không thể xác định thời gian chính xác quá trình bắt bắt đầu từ khi nào, chỉ biết rằng “từ rất xưa”.

"Ngày xưa, từ rất xưa...

Người già không nhớ nổi

Mấy năm mấy nghìn đời

Ngày xưa từ rất xưa...

Người trẻ không biết tới

Mấy nghìn, mấy vạn năm"

Những cụm từ “ngày xưa, rất xưa, mấy nghìn năm, nghìn đời” khiến cho người đọc liên hệ về một khoảng thời gian xa xôi mù mịt. Tuy nhiên, ngày ấy con người lại có sự đoàn kết và tình người mà bây giờ chúng ta phải ngưỡng mộ. Họ ăn chung, sống chung, cùng nhau làm việc để khiến cho cuộc sống tốt đẹp hơn. Người Lô Lô xưa đã biết cách trồng trọt trên nùi cao, uống nước từ bụng đá. Không bỏ cuộc trước hành trình đầy những khó khăn, họ đã từ những “chưa bằng phẳng, nhấp nhô” tạo nên một thiên sử mới.

Theo thời gian, họ cũng biết cách mượn sức của loài vật để thay thế sức lao động của con người. Cũng từ đó, người xưa đã đúc kết được những kinh nghiệm sống và lao động quý giá. Hình ảnh những loài vật khác ở đây cũng được nhắc tới. Đúng như lịch sử, những loài động vật như chuột, ếch không tham gia vào quá trình phát triển của thế giới, vậy nên nền văn minh loài người mới phát triển vượt bậc như hiện tại. Tuy nhiên, hình ảnh đó cũng đã cho thấy người xưa đã biết cách kêu gọi sự trợ giúp từ thiên nhiên.

Người Lô Lô đã dựa vào sức người, không có trợ giúp từ máy móc hoặc loài vật mà có thể san bằng mặt đất. Ta thấy được sức mạnh và tiềm lực vô hạn của con người. Đây chính là một trong những nét đặc sắc của truyện. Về mặt nghệ thuật, truyện khá thú vị và mới lạ khi truyền thuyết không được kể dưới dạng văn xuôi, mà là thơ. Điều này khiến cho người đọc thấy hứng thú và mới lạ hơn.

Giọng điệu được người Lô Lô sử dụng rất vui tươi, không hề mang nhiều đặc điểm của những ngày lao động vất vả bấy giờ. Có lẽ đối với họ, công việc này là công cuộc chinh phục tự nhiên đầy thành tựu. Với nghệ thuật điệp từ một cách khéo léo, câu chuyện cũng đưa người đọc trở về khoảng thời gian xa xôi, trong khoảng không ấy hình ảnh những người Lô Lô đầy phi thường. Phép nhân hóa những loài vật cũng khiến câu truyện trở nên gần gũi, bình dị hơn. Bởi ngôn từ đơn giản và lại nhiều màu sắc, câu chuyện có thể dễ dàng tiếp cận nhiều lứa tuổi người đọc khác nhau.

Trong khi Prô-mê-tê và loài người nói về nguồn gốc tạo nên con người, truyện Đi san mặt đất lại là hành trình con người mở rộng đất đai để phát triển cuộc sống. Nhờ những biện pháp nghệ thuật, người đọc dễ dàng hình dung được quá trình khó khăn ấy. Đến bây giờ khi đọc lại, ta cũng phải thốt lên lời khen ngợi với những người xưa, không chỉ về sức mạnh mà còn về những nét văn hóa nghệ thuật vô cùng đặc sắc.

Nghị luận phân tích, đánh giá Đi san mặt đất - mẫu 3

“Đi san mặt đất” trích “Mẹ Trời, Mẹ Đất” là tác phẩm thần thoại bằng thơ nổi tiếng của người Lô Lô. Cũng như các thần thoại khác, tác phẩm ra đời nhằm giải thích hiện tượng tự nhiên và thể hiện ước mơ khám phá thế giới, chinh phục chúng của người Lô Lô. Bằng sự quan sát tinh tế và trí tưởng tượng phong phú, người Lô Lô đã sáng tạo ra những câu chuyện thần thoại bằng thơ ấn tượng, đi sâu vào lòng người đọc.

Trong nhận thức của người Lô Lô xưa, quá trình tạo lập thế giới do bàn tay con người tái tạo. Tuy người Lô Lô xưa có nhận thức khá nguyên sơ nhưng họ đã thể hiện ý thức cải tạo thiên nhiên để phục vụ cuộc sống. Tác phẩm như một khúc ca khẳng định vai trò của con người trong quá trình tạo lập thế giới.

“Đi san mặt đất” ca ngợi công lao của con người trong quá trình cải tạo thiên nhiên. Ngay từ đầu tác phẩm, ta có thể nhận thấy đặc trưng của truyện thần thoại qua các yếu tố không gian, thời gian. Người Lô Lô xưa đã khắc họa thời gian, không gian sống của con người khi chưa san phẳng bầu trời và mặt đất một cách sinh động, gần gũi. Thời gian mang tính chất cổ xưa được tái hiện trong tác phẩm “Ngày xưa, từ rất xưa/ Người già không nhớ nổi/ Mấy trăm, mấy nghìn đời/ Ngày xưa, từ rất xưa/ Người trẻ không biết tới/ Mấy nghìn, mấy vạn năm”. Từ “xưa” được lặp lại bốn lần kết hợp với các cụm từ “mấy trăm”, “mấy nghìn đời”, “mấy nghìn”, “mấy vạn năm” làm thời gian như dài ra vô cùng vô tận. Không gian lịch sử của tác phẩm nổi bật lên là không gian bản làng, không gian sinh tồn của cộng đồng, dân tộc. Đó là không gian miền núi với thượng nguồn, núi non về cây cối “Người mặt đất ăn chung/ Cùng đi và cùng ở/ Trồng bắp trên núi cao/ Uống nước từ bụng đá/ Người mặt đất sống chung/ Cùng ở và cùng đi”.

Bởi vì “Bầu trời nhìn chưa phẳng/ Mặt đất còn nhấp nhô” ảnh hưởng việc sinh sống và đi lại nên con người phải đi san phẳng để làm ăn. Cách nói này cũng thể hiện khát vọng tìm kiếm những vùng trời, vùng đất mới còn nhấp nhô để người Lô Lô mở rộng và chinh phục. Và việc san phẳng bầu trời, mặt đất là việc chung vì vậy cần có sự hỗ trợ của muôn loài. Bằng ngôn từ tinh tế, thể thơ năm chữ và nhịp thơ linh hoạt, tác giả dân gian đã khắc họa quá trình san phẳng bầu trời và mặt đất một cách sống động. Trước tiên họ chọn trâu sừng cong, dài, sau đó đeo cái ách cho trâu để trâu đi cày, bừa san mặt đất “Kiếm con trâu sừng cong/ Chọn con trâu sừng dài/ Đẽo cho trâu cái ách/ Đục lỗ ách luồn dây. Chão dẻo làm dây cày/ Thừng dài làm dây bừa/ Trâu cày bừa san mặt đất”. Cách diễn tả này khiến ta hình dung quá trình san mặt đất của người Lô Lô xưa chính là cách họ lao động, trồng trọt kiếm sống. Cuộc đi san mặt đất của họ gắn liền với con trâu – con vật gần gũi cho người làm nông “con trâu là đầu cơ nghiệp”.

Các loài động vật được nhân hóa cũng góp phần tạo nên thành công cho tác phẩm. Những loài vật: trâu, chuột chũi, cóc, ếch đều tham gia vào quá trình đi san mặt đất “Người tìm hang chuột chũi/ Gọi hắn, hắn rung râu/ “Suốt ngày trong lòng đất/ Tôi có thấy trời đâu”/ Người lại tìm cóc, ếch/ Đứa tặc lưỡi ngồi nhìn/ Đứa thì kêu ộp oạp:/ “Chân tay tôi đều ngắn/ San mặt đất sao nên?/ Để chúng tôi gọi lên/ Xin trời đổ nước xuống!”. Người Lô Lô chung tay san mặt đất để làm ăn, họ không quản ngại mệt nhọc, khó khăn. Họ nghĩ rằng đó là việc của chung, muốn chinh phục thiên nhiên cần có sự đoàn kết “Chẳng quản gì nhọc mệt/ San đất là việc chung”, “Giống nào cũng không đi/ Người gọi nhau làm lấy/ Nhiều sức, chung một lòng/ San mặt đất cho phẳng/ Nhiều tay chung một ý/ San mặt đất làm ăn”. Nếu thần thoại “Thần Trụ Trời” của người Kinh thần linh là hình tượng trung tâm thì trong “Đi san mặt đất”, con người đã trở thành chủ thể.

Xuyên suốt văn bản thể hiện nguyên nhân và quá trình con người phải đi san phẳng bầu trời và mặt đất. Với trí tưởng tượng sáng tạo, người Lô Lô xưa đã khiến thần thoại bằng thơ của họ đi sâu vào lòng người nghe. Những câu thơ không chỉ thể hiện khao khát, ước mơ của người dân trong quá trình chinh phục thiên nhiên mà còn phản ánh đời sống sinh hoạt người Lô Lô xưa một cách tinh tế.

Thần thoại “Đi san mặt đất” đã bộc lộ cái nhìn ngây thơ, hồn nhiên của người xưa về thế giới tự nhiên. Tác giả dân gian cũng gửi gắm trong tác phẩm tình cảm yêu mến, ngợi ca đối với công ơn của các thế hệ ông cha đi trước. Tác phẩm đã đem đến cho người đọc những cảm nhận mới mẻ về cách giải thích thế giới tự nhiên của người Lô Lô cổ đại.

Nghị luận phân tích, đánh giá Đi san mặt đất - mẫu 4

Có lẽ, những bí ẩn về thiên nhiên vẫn là một câu hỏi lớn đối với con người thời cổ. Chính vì vậy, họ đã sáng tạo nên các câu chuyện để trả lời cho những thắc mắc của bản thân. Đọc truyện “Thần Trụ trời”, ta thấy được cách phân chia bầu trời và mặt đất. Đọc “Prô-mê-tê và loài người”, ta được giải đáp về cách các vị thần tạo ra muôn vật và loài người. Không giống hai tác phẩm trên, truyện “Đi san mặt đất” lại là những lí giải đơn giản về quá trình loài người chung lòng, góp sức san phẳng mặt đất để làm ăn mà không có sự xuất hiện của các vị thần. Truyện gây ấn tượng bởi những đặc sắc trong chủ đề và hình thức nghệ thuật.

Truyện “Đi san mặt đất” có chủ đề viết về quá trình khai hoang và cải tạo tự nhiên của người Lô lô xưa, quá trình này cần có sự giúp sức của tất cả mọi người lúc bấy giờ. Người Lô Lô xưa đã có những nhận thức khá nguyên sơ, đơn giả về thế giới vũ trụ, đồng thời họ cũng có ý thức trong việc cải tạo thế giới sống quanh mình Khi Trái Đất vẫn còn hoang sơ thì người xưa đã cùng nhau đi trình khai hoang và cải tạo tự nhiên. Đó là thời gian không thể xác định, mà người cổ xưa chỉ biết là:

“Ngày xưa, từ rất xưa…

Người già không nhớ nổi

Mấy năm mấy nghìn đời

Ngày xưa từ rất xưa…

Người trẻ không biết tới

Mấy nghìn, mấy vạn năm”

Mốc thời gian không cụ thể khiến chúng ta không thể biết chính xác đó là thời điểm nào. Khoảng thời gian ấy xưa đến mức người già cũng không thể nhớ nổi, người trẻ thì lại chẳng thể biết tới. Và cuộc sống con người lúc bấy lại thật đơn giản. Trước khi đi san mặt đất, con người vẫn sống chung, ở chung và ăn chung với nhau. Người Lô Lô xưa đã biết tận dụng điều kiện tự nhiên để trồng bắp, lấy nước uống từ “bụng đá” “Trồng bắp trên núi cao/ Uống nước từ bụng đá”. Tuy nhiên, sống trong không gian hoang sơ, thiếu thốn khi “Bầu trời nhìn chưa phẳng/ Mặt đất còn nhấp nhô” nên con người thời cổ đã khẩn trương cùng nhau đi tái tạo thế giới.

Để có thể san phẳng mặt đất, san phẳng bầu trời thì người Lô Lô đã biết tận dụng sức mạnh của các loài vật xung quanh lúc bấy giờ:

“Kiếm con trâu sừng cong

Chọn con trâu sừng dài”

Họ kiếm những con trâu sừng phải cong, phải dài vì đây là những con trâu khỏe, trâu tốt. Chúng đi cày bừa san đất mà không quản gì mệt nhọc. Có sức giúp đỡ của chúng thì công cuộc cải tạo mặt đất của người Lô Lô xưa chẳng mấy chốc mà thành. Thế nhưng công việc san phẳng mặt đất, san phẳng bầu trời là công việc chung của muôn loài nên con người đã đi chuột chũi cóc, ếch. Đáp lại lời kêu gọi của người Lô Lô xưa, các con vật đều tìm cớ trốn tránh, thoái thác. Không thể trông cậy vào chúng, con người đã tập hợp sức mạnh của nhau để cải tạo thiên nhiên “Giống nào cũng không đi/ Người gọi nhau làm lấy”. Truyện “Đi san mặt đất” của người Lô Lô không chỉ đơn thuần là lời lí giải về sự bằng phẳng của mặt đất và bầu trời mà còn phản ánh nhận thức của người Lô Lô xưa về quá trình tạo lập thế giới. Theo cách lí giải của họ, để có được mặt đất, bầu trời bằng phẳng như ngày nay thì người Lô Lô xưa đã phải đi san mặt đất. Con người đã tự biết tập hợp sức mạnh của cộng đồng để chung tay thực hiện công việc. Và qua đây, ta thấy được con người trong buổi sơ khai đã có ý thức trong việc cải tạo thiên nhiên để phục vụ cho cuộc sống của chính mình.

Không chỉ độc đáo ở chủ đề, truyện “Đi san mặt đất” còn có những đặc sắc ở khía cạnh nghệ thuật. Người Lô Lô xưa đã sáng tạo truyện thần thoại bằng hình thức thơ ca với giọng điệu vui tươi, nhí nhảnh tạo cảm giác thích thú cho người đọc.

Bên canh đó, truyện còn sử dụng biện pháp nhân hóa cùng với ngôn ngữ giản dị, giàu hình ảnh. Các con vật được nhân hóa có những cử chỉ giống con người đã giúp cho chuyện trở nên sinh động hơn. Người Lô Lô xưa đã sử dụng ngôn ngữ gần gũi, giản dị giúp cho bạn đọc ở mọi lứa tuổi dễ dàng tiếp nhận truyện.

“Đi san mặt đất” là một trong những truyện thần thoại đặc sắc của người Lô Lô. Truyện đã thể hiện những lí giải nguyên sơ của người xưa về vũ trụ, về thế giới qua thể thơ năm chữ kết hợp sử dụng các biện pháp nghệ thuật. Qua câu chuyện, ta càng thêm ấn tượng với trí tưởng tượng của người xưa trong việc sáng tạo những giá trị văn hóa dân gian.

Nghị luận phân tích, đánh giá Đi san mặt đất - mẫu 5

Có lẽ, những bí ẩn về thiên nhiên vẫn là một câu hỏi lớn đối với con người thời cổ. Chính vì vậy, họ đã sáng tạo nên các câu chuyện để trả lời cho những thắc mắc của bản thân. Đọc truyện "Đi san mặt đất", ta thấy được cách phân chia bầu trời và mặt đất. Đọc "Prô-mê-tê và loài người", ta được giải đáp về cách các vị thần tạo ra muôn vật và loài người. Không giống hai tác phẩm trên, truyện "Đi san mặt đất" lại là những lí giải đơn giản về quá trình loài người chung lòng, góp sức san phẳng mặt đất để làm ăn mà không có sự xuất hiện của các vị thần. Truyện gây ấn tượng bởi những đặc sắc trong chủ đề và hình thức nghệ thuật.

"Ngày xưa, từ rất xưa...
Người già không nhớ nổi
Mấy năm mấy nghìn đời
Ngày xưa từ rất xưa...
Người trẻ không biết tới
Mấy nghìn, mấy vạn năm"

Để có thể san phẳng mặt đất, san phẳng bầu trời thì người Lô Lô đã biết tận dụng sức mạnh của các loài vật xung quanh lúc bấy giờ:

"Kiếm con trâu sừng cong
Chọn con trâu sừng dài"

Nghị luận phân tích, đánh giá Đi san mặt đất - mẫu 6

Văn học là những gì tinh tuý nhất được sáng tạo ra trên cuộc đời này nhằm phục vụ tinh thần và đời sống tâm hồn của con người. Sức mạnh nội tại của văn học xuất phát từ bản chất của con người, họ sáng tác ra những tác phẩm văn chương để hỗ trợ họ trong những nhu cầu thực tiễn, quan trọng nhất vẫn là những giá trị giáo dục, thẩm mĩ, và nhận thức mà nó mang lại. Trải qua hàng ngàn năm kiến tạo đất trời, từ khi con người xuất hiện trên đời này thì văn chương đã có rồi, nó là một trong những công cụ đắc lực của đời sống con người, là một phần “Thực phẩm” thiết yếu để nuôi dưỡng họ. Văn chương, nghệ thuật không chỉ mang những giá trị giải trí đơn thuần mà nó chứa đựng nhiều giá trị nhân bản có ý nghĩa vô cùng to lớn tác động đến nhiều khía cạnh của đời sống, những tư tưởng mà nó mang lại góp phần làm cho đời sống tinh thần của con người trở nên đa dạng và phong phú hơn. Có vô vàn những thể loại từ khoa học, nghệ thuật, lịch sử, .. đều lấy vấn đề Tạo lập thế giới để làm những chủ đề chính trong các sản phẩm sáng tạo, nhưng về vấn đề ấy không một lĩnh vực nào có thể đưa ra những giả thuyết thiết thực và thuyết phục hoàn toàn, bởi vậy từ xa xưa khi mà các lĩnh vực khác chưa phát triển văn học đã là nguồn tri thức đầu tiên, ban sơ nhất mà con người tạo ra để giải thích cho các hiện tượng ấy. Đặc biệt là các tác phẩm thần thoại với những chi tiết kì ảo, không chỉ chứa đựng những điều thú vị về chuyển biến của loài người thuở hồng hoang mà còn thể hiện những ý nghĩa giá trị khác. Giai thoại “Đi san mặt đất” trích từ thần thoại “Mẹ trời mẹ đất” của người dân tộc Lô Lô đã phần nào thể hiện được những đặc điểm ấy.

Thể loại thần thoại đã không quá xa lạ với bạn đọc chúng ta hiện nay, bởi những điều kì thú và hấp dẫn trong những chi tiết kì ảo và nhiệm màu, mang những kiến thức thú vị đến với người đọc một cách dễ hiểu. Những câu chuyện ấy thường kể về các vị thần với những công việc phi thường, nhưng đối với đoạn trích Đi san mặt đất, nhân vật chính được thể hiện ở đây là các loài vật gần gũi với con người, nhưng không vì thế mà trở nên tầm thường. Chúng được nhân hoá, thổi hồn vào để thay con người thực hiện việc cải tạo lại thế giới sống, đó cũng là điều khác biệt mà ở những câu chuyện khác không có. Qua nhiều lần truyện miệng, câu chuyện vốn đã không còn giữ những nét cơ bản mà nó vốn được sinh ra, nhưng vẫn còn giữ nguyên những giá trị nội dung và nghệ thuật, những bài học giá trị về đời sống trong thế giới loài người. Tại sao mặt đất lại bằng phẳng như thế, ai đã làm ra điều đó. Chẳng ai có thể lí giải một các thuyết phục hoàn toàn, nhưng đến với câu chuyện của người Lô Lô ta lại có một cái nhìn mới mẻ về vấn đề ấy, dù phi thực tế nhưng lại vô cùng lí thú, đáng để ta suy ngẫm và tiếp nhận trong quá trình thưởng thức nghệ thuật. Đoạn trích Đi san mặt đất thuộc nhóm thần thoại về nguồn gốc vũ trụ và các hiện tượng tự nhiên, bởi nó được sáng tạo ở một khoảng thời gian rất xưa cổ, thuở con người vừa được các vị thần ban cho sự sống, nó giải thích vì sao mặt đất lại bằng phẳng. Truyện đã nêu ra một thông điệp vô cùng to lớn và nhân bản, ứng nghiệm cho đến thời hiện đại bây giờ đó là khát vọng chinh phục thiên nhiên, vũ trụ của con người và công lao to lớn của họ trong việc cải tạo thiên nhiên. Ở các tác phẩm thần thoại khác việc cải tạo lại thiên nhiên, đời sống có các loài sinh vật đều là việc làm của các vị thần phi thường, nhưng trong đoạn trích này đó là công lao của loài người, điều đó cho ta thấy loài người cũng có những sức mạnh tiềm ẩn phi thường mà khi cần thiết chắc chắn sẽ được bộc lộ ra ngoài.

Ngay từ đầu tác phẩm, cũng giống như mô tuýp viết của các câu chuyện thần thoại khác, khoảng thời gian không xác định thuở xưa vô tận hiện lên qua lời dẫn chuyện :

“Ngày xưa, từ rất xưa

Người già không nhớ nổi

Mấy trăm, mấy nghìn đời

Ngày xưa, từ rất xưa

Người trẻ không biết tới

Mấy nghìn mấy vạn năm”

Khác với những câu chuyện như Thần trụ trời,… đều giới thiệu qua khoảng thời gian mênh mông vô tận, lấy vũ trụ làm trung tâm để thể hiện thời gian không gian, Đi san mặt đất lấy hình ảnh con người làm trung tâm. “Người già, người trẻ”, trải qua bao nhiêu thế hệ rồi cũng không thể nhớ nổi khoảng thời gian ấy, điều đó đã thể hiện đậm nét phong cách thể loại thần thoại, không gian và thời gian bất định. Trong thuở ấy con người sống chung hoà thuận với nhau, Đoạn lời kể thể hiện sự gần gũi bằng cách gọi họ là Người mặt đất :

“Người mặt đất ăn chung

Cùng đi và cùng ở

Trồng bắp trên núi cao

Uống nước từ bụng đá

Người mặt đất sống chung

Cùng ở và cùng đi”

Đời sống sinh hoạt của người mặt đất hiện lên một cách chân thực, gợi sự gần gũi, họ sống với nhau chan hoà, “Cùng ở và cùng đi”, đó là tinh thần đoàn kết giúp họ vượt qua những gian khó thử thách của tạo hoá. Họ sản xuất ở trên núi cao, uống nguồn nước từ bụng đá, họ sử dụng những nguồn tài nguyên mà các vị thần ban cho để tồn tại, sinh hoạt và lao động, chính vì vậy đó là một cuộc sống yên bình và hạnh phúc. Đó là những bước đầu để khởi nguyên cho các triều đại của loài người sau này.

Nhưng đã là con người, có suy nghĩ, có tư duy và họ luôn muốn cải thiện đời sống của mình, mặc dù đã bằng lòng với những gì mình có nhưng họ muôn hơn thế nữa, họ muốn cải tạo lại nơi mình sinh sống trở nên hoàn thiện nhất có thể :

“Bầu trời nhìn chưa phẳng

Mặt đất còn nhấp nhô

Phải đi san bầu trời

Phải đi san mặt đất”

Người mặt đất mong muốn cải tạo lại thế giới xung quanh mình, họ nhận thấy rằng bầu trời còn chưa phẳng, mặt đất nhấp nhô, gồ ghề quá, không thích hợp để họ phát triển, lao động và sáng tạo trên đó. Chính vì vậy họ tìm cách san bằng mặt đất ấy, để thuận tiện cho quá trình sản xuất, tạo ra miếng ăn một cách thuận lợi và dễ dàng hơn, đem lại cuộc sống ấm nó và văn minh. Mặt đất rộng bao la, không phải muốn san bằng nó là được, nhưng họ vẫn quyết định thực hiện công việc phi thường ấy, bởi sức mạnh con người là vô hạn, không có gì là không thể trong công cuộc chinh phục thiên nhiên, thể hiện quyền làm chủ của mình.

“Kiếm con trâu sừng cong

Chọn con trâu sừng dài

Đẽo cho trâu cái ách

Đục lỗ ách luồn dây

Chão dẻo làm dây cày

Thừng dài làm dây bừa”

Không phải sử dụng phép nhiệm màu hay quyền năng như các vị thần, người mặt đất sử dụng những thứ gần gũi với cuộc sống của họ để làm nên những điều phi thường, đây là điểm sáng khiến cho câu chuyện trở nên đăc biệt hơn. Họ chọn con trâu, biểu tượng cho quá trình lao động sản xuất ra miếng ăn của họ, chọn con trâu có sừng cong, dài, chọn những vậ liệu tốt nhất để cho nó cày, cho nó bừa, đi san bằng mặt đất này. Con trâu sở hữu sức mạnh của thần thánh, làm việc không biết mệt, làm việc không biết nhọc, cứ thế siêng năm làm công việc của mình, điều đó thể hiện một đức tính quý giá của con người, đó là sự chăm chỉ. Chăm chỉ, cần cù và chịu khó là những giá trị mà con người Việt ta đã có từ thời xưa, đó là truyền thống quý báu để tạo nên những nét đẹp trong văn hoá dân tộc, họ lấy hình ảnh con trâu để ẩn dụ cho sức mạnh của loài người, con người có thể thực hiện những công việc khó khăn nhưng không quản mệt nhọc, bởi nó đem lại niềm vui và thành quả. Công việc san bằng mặt đất không phải của riêng loài nào, đó là công việc chung của toàn thể những sinh thể sống trên mặt đất này :

“San đất là việc chung

…

Người gọi nhau làm lấy

Nhiều sức chung một lòng

San mặt đất cho phẳng

Nhiều tay chung một ý

San mặt đất làm ăn”

Đoàn kết là một yếu tố cốt lõi để làm nên một tập thể, một cộng đồng, chỉ có đoàn kết mới tạo nên sức mạnh cho mỗi cá thể, giúp họ có thể vượt qua những thử thách, khó khăn, ra sức làm lụng để có những thành quả xứng đáng. Không bó hẹp trong phạm vi câu chuyện, mà trong bât kì một thời đại nào, sự đoàn kết luôn là điều then chốt để quyết định những việc lớn lao, phi thường. Không chỉ là một câu chuyện thần thoại mà còn là những triết lí vô cùng sâu xa và giá trị.

Không chỉ con trâu mà những loài vật khác cũng được thổi hông vào để cùng góp phần làm công việc săn bằng mặt đất :

“Người tìm hang chuột chuỗi

Người lại tìm cóc ếch”

Giống loài nào cũng được kêu gọi để ra sức thực hiện công việc chung này nhưng chỉ có loài trâu là gắn liền với công việc của con người, còn những loài khác ai ai cũng đều kiếm cớ để từ chối. Chi tiết này thể hiện nhiều ý nghĩa sâu xa và thiết thực. Đi san mặt đất là công việc của chung, bất kể giống loài nào cũng đều tham gia góp phần gầy dựng nên môi trường sống tốt đẹp hơn, nhưng những loài vật ấy đều không góp công sức của mình, chi tiết châm biếm những người lười biếng, thụ động, không có tinh thần hăng say lao động và đoàn kết trong một tập thể, những người như vậy không đáng để được nhận thành quả chung của mọi người.

Truyện thần thoại “Đi san mặt đất” của người Lô Lô đã xây dựng nên một bức tranh đẹp về sức mạnh của loài người và các đức tính tốt của họ trong quá trình cải tạo lại thiên nhiên, qua đó đề cao sức mạnh tiềm ẩn của con người và ý chí chinh phục thiên nhiên của họ. Truyện sử dụng những yếu tố hoang đường kì ảo đậm bản chất của yếu tổ thần thoại, có tác dụng lôi cuốn và hấp dẫn người đọc. Các nhân vật không phải là các vị thần mà thay vào đó là con người và các loại vật, những con vật được nhân hoá để làm công việc giống như con người, giúp sức với họ làm việc chung. Không những vậy truyện còn sử dụng các biện pháp nghệ thuật ẩn dụ, nhân hoá, … để châm biếm những bộ phận người có đức tính xấu trong xã hội, thể hiện giá trị giáo dục của văn học trong đời sống hàng ngày. Không dài dòng và dễ gây chán như các câu chuyện khác, Đi san mặt đất của người Lô Lô được viết theo kiểu truyện thơ, vừa ngắn gọn súc tích nhưng cũng thể hiện rõ rành những ý nghĩa nội dung vốn có của một câu truyện bình thường. Tất cả những đặc sắc nghệ thuật ấy đã làm nên một sản phẩm nghệ thuật đặc sắc và đầy tính nhân văn.

Văn học mang những giá trị vô cùng nhân bản, từ đời sống con người, trải qua một quá trình chọn lọc và sáng tạo, những bài học ý nghĩa được ra đời từ đó và bắt đầu truyền bá trong xã hội. Chỉ những tác phẩm văn học chân chính mới có được sức mạnh đó, vòng lặp cứ thế lặp đi lặp lại đến khi cuộc sống này được thanh tẩy một cách sạch sẽ và chỉ còn hạnh phúc. Câu chuyện Đi san mặt đát của người Lô Lô không chỉ đơn giản là một câu chuyện thần thoại mang tính giải trí mà nó còn thể hiện những ý nghĩ sâu xa mà một tác phẩm văn học chân chính sơ hữu.

Nghị luận phân tích, đánh giá Đi san mặt đất - mẫu 7

Văn bản Đi san mặt đất (trích Mẹ trời, Mẹ đất) giúp chúng ta hiểu trong nhận thức của người Lô Lô xưa quá trình đào tạo thế giới là một quãng thời gian rất dài, từ khi con người mặt đất còn sống chung, ăn chung ở chung, con người phải đi từng bước từng bước tạo dựng, làm nên mặt đất từ những sự vật thô sơ ban đầu, phải huy động mọi lực lượng, con người rồi loài vật,...

Thể loại thần thoại đã không quá xa lạ với bạn đọc chúng ta hiện nay, bởi những điều kì thú và hấp dẫn trong những chi tiết kì ảo và nhiệm màu, mang những kiến thức thú vị đến với người đọc một cách dễ hiểu. Những câu chuyện ấy thường kể về các vị thần với những công việc phi thường, nhưng đối với đoạn trích Đi san mặt đất, nhân vật chính được thể hiện ở đây là các loài vật gần gũi với con người, nhưng không vì thế mà trở nên tầm thường. Chúng được nhân hoá, thổi hồn vào để thay con người thực hiện việc cải tạo lại thế giới sống, đó cũng là điều khác biệt mà ở những câu chuyện khác không có. Qua nhiều lần truyện miệng, câu chuyện vốn đã không còn giữ những nét cơ bản mà nó vốn được sinh ra, nhưng vẫn còn giữ nguyên những giá trị nội dung và nghệ thuật, những bài học giá trị về đời sống trong thế giới loài người. Tại sao mặt đất lại bằng phẳng như thế, ai đã làm ra điều đó. Chẳng ai có thể lí giải một các thuyết phục hoàn toàn, nhưng đến với câu chuyện của người Lô Lô ta lại có một cái nhìn mới mẻ về vấn đề ấy, dù phi thực tế nhưng lại vô cùng lí thú, đáng để ta suy ngẫm và tiếp nhận trong quá trình thưởng thức nghệ thuật. Đoạn trích Đi san mặt đất thuộc nhóm thần thoại về nguồn gốc vũ trụ và các hiện tượng tự nhiên, bởi nó được sáng tạo ở một khoảng thời gian rất xưa cổ, thuở con người vừa được các vị thần ban cho sự sống, nó giải thích vì sao mặt đất lại bằng phẳng. Truyện đã nêu ra một thông điệp vô cùng to lớn và nhân bản, ứng nghiệm cho đến thời hiện đại bây giờ đó là khát vọng chinh phục thiên nhiên, vũ trụ của con người và công lao to lớn của họ trong việc cải tạo thiên nhiên. Ở các tác phẩm thần thoại khác việc cải tạo lại thiên nhiên, đời sống có các loài sinh vật đều là việc làm của các vị thần phi thường, nhưng trong đoạn trích này đó là công lao của loài người, điều đó cho ta thấy loài người cũng có những sức mạnh tiềm ẩn phi thường mà khi cần thiết chắc chắn sẽ được bộc lộ ra ngoài.

Truyện thơ kể lại quá trình loài người đi san mặt đất. Qua đó cho thấy công lao to lớn của con người trong việc cải tạo thiên nhiên và khát vọng chinh phục thiên nhiên của người xưa. Thể hiện quan niệm, cái nhìn của người xưa về thế giới tự nhiên và tình cảm yêu mến, ngợi ca của tác giả đối với công ơn của thế hệ cha anh đi trước.

Nghị luận phân tích, đánh giá Đi san mặt đất - mẫu 8

Trong kho tàng thần thoại và sử thi dân gian của các dân tộc Việt Nam, những truyện kể về quá trình khai phá thế giới luôn mang vẻ đẹp vừa hùng tráng vừa giàu chất thơ. Đó không chỉ là cách con người thời cổ đại lí giải sự hình thành của thiên nhiên mà còn gửi gắm khát vọng chinh phục tự nhiên, xây dựng cuộc sống và khẳng định sức mạnh của con người lao động. “Đi san mặt đất” là một truyện kể tiêu biểu như thế. Bằng trí tưởng tượng bay bổng cùng hình tượng nhân vật mang tầm vóc phi thường, tác phẩm đã tái hiện công cuộc cải tạo thế giới đầy kì vĩ của con người thuở sơ khai. Đồng thời, truyện còn thể hiện niềm tin mãnh liệt của nhân dân vào sức mạnh lao động và khát vọng tạo dựng một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Ngay từ nhan đề “Đi san mặt đất”, truyện đã gợi ra cảm giác lớn lao và hùng tráng. “San mặt đất” không chỉ là hành động cải tạo thiên nhiên mà còn mang ý nghĩa biểu tượng cho hành trình con người chinh phục thế giới. Qua cách đặt tên giản dị nhưng giàu sức gợi ấy, tác phẩm đã khẳng định vai trò trung tâm của con người trong công cuộc tạo dựng cuộc sống.

Truyện kể về thời xa xưa khi mặt đất còn gồ ghề, núi non chồng chất, sông suối hiểm trở khiến con người gặp nhiều khó khăn trong sinh hoạt và lao động. Trước hoàn cảnh ấy, con người đã cùng nhau đi san mặt đất, mở đường, khai phá thiên nhiên để tạo nên một thế giới bằng phẳng và thuận lợi hơn cho cuộc sống. Những chi tiết kì ảo trong truyện phản ánh trí tưởng tượng phong phú của cư dân cổ đại, đồng thời thể hiện nhận thức sơ khai của họ về quá trình cải tạo tự nhiên.

Điểm nổi bật nhất của tác phẩm là hình tượng con người mang tầm vóc sử thi. Nhân vật trong truyện không hiện lên với dáng vẻ nhỏ bé mà mang sức mạnh phi thường, có thể di chuyển núi non, san bằng đất đá và cải tạo cả thế giới. Đây là kiểu nhân vật đặc trưng của thần thoại và sử thi dân gian – hình ảnh được phóng đại nhằm thể hiện ước mơ và niềm tin của cộng đồng vào sức mạnh con người. Qua đó, truyện ca ngợi ý chí lao động bền bỉ và khát vọng chiến thắng thiên nhiên của cư dân thời cổ đại.

Điều đáng chú ý là thiên nhiên trong truyện hiện lên vừa rộng lớn vừa khắc nghiệt. Núi cao, đất đá hiểm trở không chỉ là những yếu tố của cảnh quan mà còn tượng trưng cho những khó khăn mà con người phải vượt qua trong hành trình sinh tồn. Chính trong quá trình đối mặt với thiên nhiên ấy, vẻ đẹp của con người mới được bộc lộ. Họ không cam chịu sống phụ thuộc mà chủ động cải tạo thế giới để phục vụ cuộc sống của mình. Điều đó phản ánh tinh thần lao động mạnh mẽ và ý thức chinh phục tự nhiên của con người nguyên thủy.

Ẩn dưới lớp vỏ thần thoại, “Đi san mặt đất” còn phản ánh hiện thực lịch sử của buổi đầu lao động sản xuất. Truyện cho thấy từ rất sớm, con người đã nhận thức được vai trò của lao động trong việc tạo dựng cuộc sống. Công cuộc “san mặt đất” thực chất chính là biểu tượng cho quá trình khai phá đất đai, mở mang không gian sống và xây dựng nền văn minh nông nghiệp. Vì thế, tác phẩm không chỉ mang ý nghĩa huyền thoại mà còn chứa đựng giá trị lịch sử và văn hóa sâu sắc.

Một giá trị lớn khác của truyện là tinh thần cộng đồng. Công việc san mặt đất không phải hành động của riêng một cá nhân mà là sức mạnh chung của cả tập thể. Điều đó phản ánh đời sống cộng đồng gắn bó của cư dân cổ đại – nơi con người cùng nhau lao động, cùng nhau vượt qua khó khăn để tồn tại. Qua đó, truyện khẳng định một chân lí giản dị nhưng sâu sắc: chỉ bằng sức mạnh đoàn kết, con người mới có thể chiến thắng thiên nhiên và xây dựng cuộc sống tốt đẹp.

Đọc “Đi san mặt đất”, người đọc còn cảm nhận được niềm lạc quan và niềm tin mãnh liệt của nhân dân lao động. Dù thiên nhiên rộng lớn và khắc nghiệt, con người vẫn không hề nhỏ bé hay bất lực. Ngược lại, họ hiện lên đầy sức mạnh và ý chí. Chính tinh thần ấy đã tạo nên vẻ đẹp sử thi của tác phẩm – vẻ đẹp của con người trong hành trình khai mở thế giới.

Về nghệ thuật, truyện mang đậm đặc trưng của thể loại thần thoại dân gian. Trí tưởng tượng bay bổng đã tạo nên những chi tiết kì ảo đầy hấp dẫn. Hình tượng nhân vật được phóng đại mang tầm vóc lớn lao nhằm thể hiện sức mạnh cộng đồng. Không gian truyện rộng lớn, hùng vĩ, giàu màu sắc sử thi. Giọng kể trang trọng, khỏe khoắn góp phần làm nổi bật khí thế lao động và tinh thần chinh phục thiên nhiên của con người cổ đại.

Đặc biệt, yếu tố hoang đường trong truyện không làm câu chuyện xa rời thực tế mà trái lại còn giúp bộc lộ khát vọng rất thật của con người. Đó là ước mơ cải tạo thế giới, tạo dựng cuộc sống ổn định và hạnh phúc hơn. Chính vì thế, “Đi san mặt đất” không chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng mà còn là tiếng nói của lao động, của niềm tin và khát vọng sống.

Có thể nói, “Đi san mặt đất” là một truyện kể giàu giá trị tư tưởng và nghệ thuật. Qua hình tượng con người mang sức mạnh phi thường cùng công cuộc cải tạo thiên nhiên đầy kì vĩ, tác phẩm đã ca ngợi sức mạnh lao động, tinh thần đoàn kết và khát vọng chinh phục thế giới của con người thời cổ đại. Dù được bao phủ bởi màu sắc thần thoại, truyện vẫn chứa đựng những giá trị nhân văn sâu sắc và ý nghĩa lâu bền. Đọc tác phẩm hôm nay, ta không chỉ cảm nhận được vẻ đẹp của trí tưởng tượng dân gian mà còn thêm trân trọng ý chí lao động và niềm tin mạnh mẽ của con người trong hành trình xây dựng cuộc sống từ buổi đầu lịch sử.

Nghị luận phân tích, đánh giá Đi san mặt đất - mẫu 9

Trong dòng chảy của văn học dân gian Việt Nam, thần thoại của các dân tộc thiểu số vùng cao luôn mang một tư vị riêng biệt, vừa kỳ vĩ, hoang sơ, lại vừa thấm đẫm hơi thở lao động mộc mạc. Nếu như người Kinh dùng thể văn xuôi phóng khoáng để dệt nên hình tượng vị thần khổng lồ trong "Thần Trụ Trời" "Đi san mặt đất" (trích truyện thơ Mẹ Trời, Mẹ Đất của dân tộc Lô Lô) lại chọn thể thơ năm chữ để lưu giữ những ký ức nguyên thủy về buổi bình minh của nhân loại. Tác phẩm không đơn thuần là một huyền thoại giải thích nguồn gốc địa hình, mà sâu sắc hơn, đó là bản đại hợp xướng tôn vinh sức mạnh cộng đồng, ý chí chinh phục tự nhiên và là một tư liệu văn hóa vô giá phản chiếu tư duy vũ trụ luận của người Lô Lô cổ xưa.

Mở đầu tác phẩm, người Lô Lô xưa không vẽ nên một thế giới hoàn mỹ, sẵn có, mà đặt nhân loại vào một bối cảnh không gian đầy rẫy những bất toàn, hỗn độn:

"Bầu trời nhìn chưa phẳng

Mặt đất còn nhấp nhô"

Cách tư duy mang tính lưỡng cực (Trời – Đất) này cho thấy nhận thức trực quan của người xưa về môi trường sinh tồn. Địa hình "nhấp nhô", lồi lõm của vùng đại ngàn không chỉ là rào cản địa lý mà còn là thử thách khắc nghiệt đối với sự sống. Điểm đặc biệt ở đây là con người không rơi vào tâm thế khiếp sợ, sùng bái tự nhiên một cách mù quáng theo khuynh hướng bái vật giáo (fetishism). Ngược lại, họ nhìn nhận cái "chưa phẳng", "nhấp nhô" ấy như một nhiệm vụ tất yếu phải giải quyết. Động lực thúc đẩy muôn loài đi săn thú chính là khát vọng sinh tồn, nhu cầu tìm kiếm một mặt phẳng để định cư, canh tác, biến thế giới hoang dã thành thế giới văn hóa của con người.

Trọng tâm mang tính chuyên sâu nhất của văn bản nằm ở cách thức cải tạo thế giới. Trong khi thần thoại phương Tây hay Trung Hoa thường tuyệt đối hóa vai trò của một vị thần toàn năng (như Nữ Oa vá trời, Hercule thực hiện 12 kỳ công), thì thần thoại Lô Lô lại thiết lập một mô hình thế giới dân chủ mang tính tập thể cao độ. Công cuộc san đất được định vị là "việc chung":

"Người tìm hang gọi chuột

Người tìm bụi gọi ếch

Tìm nơi nước gọi cua..."

Chi tiết này phản chiếu sâu sắc tư duy Vạn vật hữu linh (Animism) của người tiền sử — niềm tin rằng mọi thực thể trong tự nhiên đều có linh hồn, ý thức và tiếng nói riêng. Cuộc đại huy động lực lượng diễn ra không bằng mệnh lệnh hay bạo lực, mà bằng sự thấu hiểu và sẻ chia trách nhiệm. Tác giả dân gian đã thiết lập một hệ thống phân công lao động xã hội vô cùng hợp lý dựa trên đặc tính sinh học của từng loài vật: Trâu có sức khỏe bộc phát để cày bừa, san ủi: "Trâu sừng cong đi dọn / Trâu sừng dài đi san". Các loài bò sát, lưỡng cư nhỏ bé, sống gần bùn đất như cóc, ếch, cua, tôm lại là những kẻ "am hiểu" địa hình nhất, đảm nhận vai trò định vị và san lấp hố sâu.

Sự hòa hợp giữa con người và muôn thú trong tác phẩm không chỉ thể hiện cái nhìn ngây thơ, trìu mến của người xưa đối với thế giới động vật, mà còn là một triết lý nhân sinh sâu sắc: Sức mạnh vĩ đại nhất để cải tạo thế giới không đến từ một cá nhân kiệt xuất, mà đến từ sự đồng lòng, gắn kết của cả cộng đồng. Đó là sự phản chiếu lịch sử lập bản, dựng mường đầy gian khổ của người dân vùng cao, nơi mà một cá nhân đơn lẻ không bao giờ có thể sống sót trước thiên tai đại ngàn.

Về phương diện nghệ thuật, "Đi san mặt đất" là một chỉnh thể hoàn mỹ giữa hình thức tự sự và trữ tình.

Thể thơ năm chữ và âm hưởng sử thi: Việc sử dụng thể thơ năm chữ với cấu trúc nhịp điệu ngắn, dồn dập đã tái hiện hoàn hảo không khí lao động khẩn trương, náo nức như một ngày hội. Các điệp từ, điệp cấu trúc ("Người tìm...", "Nào đi...") được lặp đi lặp lại tạo nên hiệu ứng tầng tầng lớp lớp, gợi ra quy mô không gian bao la và số lượng muôn loài đông đảo tham gia vào chiến dịch vĩ đại này.

Ngôn ngữ đậm tính tạo hình và lối tư duy cụ thể: Người Lô Lô không dùng những từ ngữ trừu tượng để miêu tả. Họ gọi tên vạn vật bằng những đặc điểm ngoại hình rõ nét nhất: "trâu sừng cong", "trâu sừng dài", "cóc bên bờ bụi". Cách miêu tả thời gian cũng mang đậm dấu ấn hoài niệm của huyền thoại: "Ngày xưa, từ rất xưa...", đưa người đọc trở về với điểm thời gian tuyệt đối của vũ trụ thuở sơ khai. Biện pháp nhân hóa được đẩy lên mức tối đa, biến thế giới tự nhiên thành một xã hội thu nhỏ có tính tổ chức và ý thức cao.

Tóm lại, truyện thơ "Đi san mặt đất" là một khúc tráng ca thể hiện vẻ đẹp trí tuệ và tâm hồn của người Lô Lô cổ đại. Bằng việc phân tích chuyên sâu các tầng vỉa văn hóa từ tư duy vạn vật hữu linh đến triết lý đoàn kết cộng đồng, ta càng thấy rõ tác phẩm không chỉ có giá trị giải thích thế giới mà còn mang giá trị giáo dục tinh thần sâu sắc. Trải qua hàng thế kỷ, văn bản vẫn giữ nguyên vẹn sức sống nội tại của nó, giống như ngọn lửa trên bếp sàn vùng cao — luôn rực cháy để khẳng định tư thế kiêu hãnh của con người trước vũ trụ bao la.

Nghị luận phân tích, đánh giá Đi san mặt đất - mẫu 10

Trong kho tàng truyện kể dân gian của các dân tộc Việt Nam, những tác phẩm mang màu sắc thần thoại thường không chỉ giúp con người lí giải thế giới mà còn phản ánh khát vọng sống, sức mạnh lao động và niềm tin vào khả năng cải tạo thiên nhiên của cộng đồng nguyên thủy. “Đi san mặt đất” là một truyện kể giàu ý nghĩa như thế. Qua hình tượng con người mang tầm vóc phi thường cùng công cuộc cải tạo đất trời đầy kì vĩ, tác phẩm đã dựng lên bức tranh hùng tráng về buổi đầu con người chinh phục tự nhiên để tạo dựng cuộc sống. Đằng sau lớp vỏ hoang đường của thần thoại là vẻ đẹp của lao động, của ý chí cộng đồng và khát vọng làm chủ thế giới của con người thời cổ đại.

Ngay từ nhan đề “Đi san mặt đất”, câu chuyện đã gợi ra cảm giác rộng lớn và mạnh mẽ. “San mặt đất” không đơn thuần là hành động lao động mà còn là biểu tượng cho hành trình cải tạo thiên nhiên của con người. Đó là hành trình từ hỗn độn đến trật tự, từ hoang sơ đến sự sống ổn định. Chính nhan đề đã mở ra âm hưởng sử thi cho toàn bộ tác phẩm, nơi con người xuất hiện không phải như cá thể nhỏ bé mà như chủ thể có khả năng thay đổi cả thế giới.

Truyện kể về thuở xa xưa khi mặt đất còn gồ ghề, núi non hiểm trở, sông suối chia cắt khiến con người gặp nhiều khó khăn trong sinh hoạt và lao động. Trước hoàn cảnh ấy, con người đã cùng nhau đi san bằng mặt đất, mở mang không gian sống và cải tạo thiên nhiên. Những chi tiết ấy tuy mang màu sắc huyền thoại nhưng lại phản ánh rất chân thực khát vọng của cư dân cổ đại: khát vọng tạo dựng một môi trường sống thuận lợi hơn cho con người.

Điểm nổi bật nhất của tác phẩm là hình tượng con người mang tầm vóc sử thi. Trong truyện, con người hiện lên với sức mạnh phi thường, có thể đào núi, lấp sông, san bằng đất đá để biến đổi thiên nhiên. Đây là kiểu phóng đại quen thuộc của thần thoại dân gian, nhưng sự phóng đại ấy không nhằm tạo nên điều vô lí mà để biểu hiện sức mạnh tinh thần của cộng đồng. Qua hình tượng ấy, nhân dân lao động đã gửi gắm niềm tin mãnh liệt vào khả năng chinh phục tự nhiên của con người.

Thiên nhiên trong truyện hiện lên vừa hùng vĩ vừa khắc nghiệt. Núi cao, đất đá ngổn ngang không chỉ là hình ảnh thực của thế giới buổi đầu mà còn tượng trưng cho những thử thách mà con người phải đối diện trong hành trình sinh tồn. Điều đáng quý là con người không khuất phục trước thiên nhiên. Họ chủ động lao động, cải tạo và biến thiên nhiên trở thành không gian phục vụ cuộc sống. Qua đó, truyện đã thể hiện tư tưởng đề cao lao động – một giá trị lớn của văn học dân gian.

Ẩn dưới lớp vỏ thần thoại, “Đi san mặt đất” còn phản ánh hiện thực lịch sử của quá trình khai phá đất đai và hình thành đời sống nông nghiệp. Công cuộc “san mặt đất” có thể hiểu là biểu tượng cho quá trình con người mở mang ruộng đồng, xây dựng nơi cư trú và tạo dựng nền văn minh đầu tiên. Điều này cho thấy truyện thần thoại không chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng mà còn lưu giữ kí ức tập thể về hành trình lao động của cộng đồng người xưa.

Một giá trị đặc biệt của truyện là tinh thần cộng đồng sâu sắc. Công việc cải tạo thiên nhiên không phải do một cá nhân thực hiện mà là sức mạnh chung của cả tập thể. Điều đó phản ánh đặc điểm của xã hội nguyên thủy – nơi con người sống gắn bó, cùng lao động và cùng chống chọi với thiên nhiên khắc nghiệt. Qua hình ảnh ấy, tác phẩm đã khẳng định vai trò của sự đoàn kết trong hành trình xây dựng cuộc sống. Chỉ bằng sức mạnh cộng đồng, con người mới có thể vượt qua những giới hạn của bản thân và chiến thắng thiên nhiên rộng lớn.

Không chỉ ca ngợi sức mạnh lao động, truyện còn thể hiện niềm lạc quan mãnh liệt của con người thời cổ đại. Dù phải đối diện với một thế giới đầy khó khăn, con người trong truyện vẫn hiện lên với tinh thần mạnh mẽ và niềm tin vào khả năng thay đổi cuộc sống. Chính tinh thần ấy đã tạo nên chất sử thi cho tác phẩm – chất sử thi của những con người dám khai phá, dám đối mặt với thử thách để kiến tạo thế giới mới.

Về nghệ thuật, “Đi san mặt đất” mang đậm đặc trưng của truyện thần thoại dân gian. Trí tưởng tượng bay bổng đã tạo nên những chi tiết kì ảo hấp dẫn. Hình tượng con người được phóng đại mang tầm vóc lớn lao, tượng trưng cho sức mạnh của cộng đồng. Không gian truyện rộng lớn, hùng vĩ, giàu màu sắc sử thi. Giọng kể khỏe khoắn, trang trọng góp phần làm nổi bật khí thế lao động và tinh thần chinh phục thiên nhiên của con người nguyên thủy.

Điều khiến truyện có sức sống lâu bền chính là ý nghĩa nhân văn sâu sắc mà nó gửi gắm. Đó là niềm tin vào sức mạnh của con người lao động. Trong hành trình tồn tại và phát triển, con người luôn phải đối diện với khó khăn, thử thách. Nhưng bằng ý chí, lao động và tinh thần đoàn kết, con người có thể cải tạo thế giới và xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn. Chính thông điệp ấy đã khiến câu chuyện thần thoại cổ xưa vẫn mang ý nghĩa đối với con người hôm nay.

Có thể nói, “Đi san mặt đất” không chỉ là một truyện kể về quá trình cải tạo thiên nhiên mà còn là khúc ca hùng tráng về sức mạnh và khát vọng của con người. Qua công cuộc san bằng mặt đất đầy kì vĩ, tác phẩm đã ca ngợi lao động, tinh thần cộng đồng và ý chí chinh phục thế giới của cư dân cổ đại. Dù được phủ lên màu sắc hoang đường của thần thoại, truyện vẫn phản ánh rất chân thực niềm tin của con người vào chính sức mạnh của mình. Và đó cũng chính là giá trị bền vững nhất mà tác phẩm để lại cho nhiều thế hệ người đọc.

Nghị luận phân tích, đánh giá Đi san mặt đất - mẫu 11

Trong thế giới thần thoại dân gian, con người thời cổ đại đã gửi vào những câu chuyện tưởng như hoang đường cả một lịch sử tinh thần của nhân loại buổi đầu. Đó là nơi trí tưởng tượng thay cho khoa học, nơi những giấc mơ tập thể hóa thành huyền thoại để lí giải thế giới và khẳng định sức mạnh của con người trước thiên nhiên rộng lớn. “Đi san mặt đất” là một truyện kể tiêu biểu cho vẻ đẹp ấy. Tác phẩm không chỉ tái hiện công cuộc cải tạo thiên nhiên bằng những hình tượng kì vĩ mà còn là bản anh hùng ca về lao động, về khát vọng kiến tạo thế giới và niềm tin mãnh liệt của con người nguyên thủy vào chính sức mạnh của mình.

Ngay từ nhan đề “Đi san mặt đất”, truyện đã mang âm hưởng sử thi mạnh mẽ. “San mặt đất” không đơn thuần là một hành động lao động mà là biểu tượng cho quá trình con người đối diện với thiên nhiên hỗn độn để tạo dựng không gian sống. Động từ “san” gợi cảm giác quyết liệt, mạnh mẽ, cho thấy con người không còn cam chịu trước tự nhiên mà đã bước vào hành trình cải tạo thế giới bằng đôi tay và ý chí của mình. Chỉ một nhan đề ngắn gọn nhưng đã mở ra cả tầm vóc lớn lao của câu chuyện: hành trình từ hoang sơ đến văn minh.

Truyện kể về thuở xa xưa khi mặt đất chưa bằng phẳng, núi cao chồng chất, vực sâu hiểm trở khiến con người gặp vô vàn khó khăn trong sinh hoạt và lao động. Trước hiện thực ấy, con người đã cùng nhau đi san bằng mặt đất, mở đường, lấp vực để tạo nên một thế giới thuận lợi hơn cho cuộc sống. Dưới lớp vỏ thần thoại, đây thực chất là hình ảnh tượng trưng cho công cuộc khai phá tự nhiên của cư dân thời cổ đại – những con người đã từng bước mở mang đất đai, dựng làng, lập bản và kiến tạo không gian sống từ chính lao động của mình.

Điểm nổi bật nhất của tác phẩm là hình tượng con người mang tầm vóc sử thi. Trong truyện, con người hiện lên với sức mạnh phi thường, có thể đào núi, lấp sông, di chuyển cả đất đá khổng lồ. Đây là kiểu phóng đại quen thuộc của thần thoại dân gian, nhưng sự phóng đại ấy không phải để tách con người khỏi hiện thực mà nhằm nâng tầm sức mạnh tinh thần của cộng đồng. Nhân vật trong truyện không còn là một cá nhân riêng lẻ mà là biểu tượng cho sức mạnh tập thể của con người lao động.

Đằng sau hình tượng kì vĩ ấy là niềm tin sâu sắc của nhân dân vào khả năng chinh phục tự nhiên của con người. Trong buổi đầu lịch sử, thiên nhiên vừa là nguồn sống vừa là thế lực đầy hiểm nguy. Núi cao, sông sâu, đất đá gồ ghề không chỉ là những chướng ngại vật cụ thể mà còn tượng trưng cho mọi thử thách của đời sống. Nhưng điều đáng quý là con người trong truyện không cúi đầu trước thiên nhiên. Họ chủ động cải tạo thế giới, biến nơi hoang vu thành không gian sống cho cộng đồng. Qua đó, truyện khẳng định một chân lí giản dị mà lớn lao: lao động chính là sức mạnh làm nên lịch sử của con người.

Điều đặc biệt ở “Đi san mặt đất” là tinh thần cộng đồng được đặt ở vị trí trung tâm. Công cuộc cải tạo thiên nhiên không phải chiến công của một cá nhân anh hùng mà là kết quả của sức mạnh tập thể. Hình ảnh mọi người cùng nhau san đất phản ánh đặc điểm của xã hội nguyên thủy – nơi con người sống quây quần, gắn bó và cùng lao động để tồn tại. Chính sự đoàn kết ấy đã tạo nên sức mạnh giúp con người chiến thắng thiên nhiên rộng lớn. Truyện vì thế không chỉ ca ngợi lao động mà còn ca ngợi tinh thần cộng đồng – cội nguồn của mọi thành tựu trong lịch sử nhân loại.

Ẩn dưới lớp vỏ huyền thoại còn là dấu ấn của hiện thực lịch sử. “Đi san mặt đất” có thể xem như sự phản ánh bằng nghệ thuật quá trình khai phá đất đai và hình thành nền văn minh nông nghiệp của cư dân xưa. Việc “san mặt đất” chính là biểu tượng cho hành trình con người biến thiên nhiên thành môi trường sống ổn định. Điều đó cho thấy thần thoại không chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng mà còn lưu giữ kí ức cộng đồng về hành trình lao động của dân tộc.

Tác phẩm còn mang âm hưởng lạc quan và niềm tin mạnh mẽ vào tương lai. Dù đối diện với thiên nhiên khắc nghiệt, con người trong truyện vẫn hiện lên đầy khí thế và ý chí. Họ tin rằng bằng sức lao động, thế giới có thể thay đổi. Chính tinh thần ấy đã tạo nên vẻ đẹp sử thi cho tác phẩm – vẻ đẹp của con người trong hành trình mở đất, khai phá và kiến tạo cuộc sống.

Về nghệ thuật, “Đi san mặt đất” mang đậm đặc trưng của thần thoại dân gian. Trí tưởng tượng bay bổng đã tạo nên những chi tiết hoang đường giàu sức gợi. Hình tượng nhân vật được phóng đại mang tầm vóc lớn lao, tượng trưng cho sức mạnh cộng đồng. Không gian truyện rộng lớn, hùng vĩ như mang chiều kích vũ trụ. Giọng kể khỏe khoắn, trang trọng tạo nên âm hưởng của một bản anh hùng ca lao động. Đặc biệt, yếu tố kì ảo trong truyện không làm câu chuyện xa rời hiện thực mà trái lại còn giúp thể hiện khát vọng rất thật của con người: khát vọng làm chủ thiên nhiên và xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn.

Điều khiến “Đi san mặt đất” có sức sống lâu bền chính là giá trị nhân văn sâu sắc mà truyện gửi gắm. Đó là niềm tin vào sức mạnh của con người lao động. Từ buổi đầu lịch sử cho đến hôm nay, chính lao động đã làm nên sự phát triển của xã hội loài người. Câu chuyện thần thoại xưa vì thế không chỉ kể về quá khứ mà còn nhắc nhở con người hiện đại phải biết trân trọng giá trị của lao động và sức mạnh đoàn kết cộng đồng.

Có thể nói, “Đi san mặt đất” là một truyện kể giàu chất sử thi và mang chiều sâu tư tưởng lớn lao. Qua hình tượng con người cải tạo thiên nhiên đầy kì vĩ, tác phẩm đã ca ngợi sức mạnh lao động, tinh thần cộng đồng và khát vọng chinh phục thế giới của con người thời cổ đại. Dù được bao phủ bởi màu sắc huyền thoại, câu chuyện vẫn phản ánh chân thực niềm tin mãnh liệt của nhân dân vào chính sức mạnh của mình. Và đó cũng là giá trị bền vững nhất của tác phẩm: khẳng định rằng con người, bằng ý chí và lao động, có thể biến thế giới hoang sơ thành mái nhà của sự sống và văn minh.

Nghị luận phân tích, đánh giá Đi san mặt đất - mẫu 12

Trong đời sống tinh thần của nhân loại thời cổ đại, thần thoại không chỉ là những câu chuyện kể để giải trí mà còn là “giấc mơ lớn” của con người về thế giới và chính mình. Khi chưa có khoa học để giải thích thiên nhiên, con người đã dùng trí tưởng tượng để dựng nên những huyền thoại về sự hình thành vũ trụ, về nguồn gốc muôn loài và hành trình chinh phục tự nhiên. “Đi san mặt đất” là một truyện kể tiêu biểu cho vẻ đẹp ấy. Tác phẩm vừa mang màu sắc hoang đường kì vĩ của thần thoại, vừa phản ánh khát vọng rất thật của con người thời nguyên thủy: khát vọng cải tạo thế giới để tạo dựng cuộc sống ổn định và tốt đẹp hơn. Qua công cuộc “san mặt đất”, truyện đã ca ngợi sức mạnh lao động, tinh thần cộng đồng và niềm tin mãnh liệt vào khả năng làm chủ thiên nhiên của con người.

Ngay từ nhan đề “Đi san mặt đất”, tác phẩm đã mang âm hưởng khỏe khoắn và hùng tráng. “San mặt đất” là một công việc lớn lao, vượt quá khả năng của một cá nhân bình thường. Chính điều ấy đã báo trước tầm vóc sử thi của câu chuyện. Nhưng sâu xa hơn, hành động “san mặt đất” còn mang ý nghĩa biểu tượng: đó là hành trình con người biến thiên nhiên hoang sơ thành không gian sống của mình. Từ hỗn độn đến trật tự, từ hiểm trở đến bằng phẳng, quá trình cải tạo đất đai ấy cũng chính là quá trình con người kiến tạo văn minh.

Truyện kể về thuở xa xưa khi mặt đất chưa bằng phẳng như hôm nay. Núi non chồng chất, đất đá gồ ghề, vực sâu hiểm trở khiến con người gặp nhiều khó khăn trong sinh hoạt và lao động. Trước hoàn cảnh ấy, con người đã cùng nhau đi san bằng mặt đất, mở đường và cải tạo thiên nhiên. Những chi tiết ấy tuy mang màu sắc huyền thoại nhưng thực chất phản ánh kí ức lịch sử của cư dân cổ đại trong quá trình khai phá đất đai và xây dựng môi trường sống.

Điểm nổi bật nhất của truyện là hình tượng con người mang tầm vóc phi thường. Nhân vật trong truyện không còn nhỏ bé trước thiên nhiên mà hiện lên với sức mạnh có thể đào núi, lấp sông, di chuyển cả những khối đất đá khổng lồ. Đây là kiểu phóng đại đặc trưng của thần thoại dân gian. Nhưng sự phóng đại ấy không phải để làm mất đi tính chân thực mà nhằm khẳng định niềm tin của cộng đồng vào sức mạnh của con người lao động. Qua đó, nhân dân lao động đã gửi gắm ước mơ chinh phục tự nhiên và cải tạo thế giới bằng chính đôi tay của mình.

Thiên nhiên trong truyện hiện lên rộng lớn và đầy thử thách. Núi cao, vực sâu, đất đá hiểm trở không chỉ là cảnh quan của thế giới nguyên sơ mà còn là biểu tượng cho mọi khó khăn mà con người phải đối diện trong hành trình sinh tồn. Điều đáng quý là con người không cam chịu trước thiên nhiên khắc nghiệt. Họ chủ động hành động, chủ động thay đổi thế giới để phục vụ cuộc sống. Chính điều đó đã tạo nên vẻ đẹp lớn lao của con người trong truyện – vẻ đẹp của ý chí và tinh thần lao động.

Ẩn dưới lớp vỏ thần thoại, “Đi san mặt đất” còn phản ánh hiện thực của buổi đầu dựng nước và khai phá đất đai. Truyện cho thấy từ rất sớm, con người đã ý thức được vai trò của lao động trong việc tạo dựng cuộc sống. Công cuộc “san mặt đất” thực chất là biểu tượng cho quá trình mở mang ruộng đồng, tạo lập nơi cư trú và xây dựng nền văn minh nông nghiệp. Bởi vậy, tác phẩm không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn chứa đựng ý nghĩa lịch sử và văn hóa sâu sắc.

Một điểm đặc biệt của truyện là tinh thần cộng đồng được đề cao mạnh mẽ. Việc cải tạo thiên nhiên không phải công việc của riêng ai mà là sức mạnh của cả tập thể. Hình ảnh mọi người cùng nhau san đất phản ánh đời sống gắn bó của xã hội nguyên thủy – nơi con người cùng lao động, cùng chia sẻ khó khăn để tồn tại. Qua đó, truyện đã khẳng định vai trò của sự đoàn kết trong hành trình xây dựng cuộc sống. Chỉ bằng sức mạnh cộng đồng, con người mới có thể chiến thắng thiên nhiên rộng lớn và tạo nên những đổi thay lớn lao.

Không chỉ ca ngợi sức mạnh lao động, truyện còn thể hiện tinh thần lạc quan và niềm tin mãnh liệt của con người thời cổ đại. Dù đối diện với một thế giới đầy hiểm nguy và khắc nghiệt, con người vẫn không bi quan hay bất lực. Ngược lại, họ tin rằng bằng ý chí và lao động, thiên nhiên có thể bị cải tạo, cuộc sống có thể trở nên tốt đẹp hơn. Chính tinh thần ấy đã tạo nên âm hưởng sử thi cho tác phẩm – âm hưởng của niềm tin và khát vọng vươn lên.

Về nghệ thuật, “Đi san mặt đất” mang đậm đặc trưng của truyện thần thoại dân gian. Trí tưởng tượng phong phú đã tạo nên những chi tiết hoang đường đầy hấp dẫn. Hình tượng con người được phóng đại mang tầm vóc lớn lao nhằm biểu tượng cho sức mạnh tập thể. Không gian truyện rộng lớn, hùng vĩ tạo cảm giác thiêng liêng và sử thi. Giọng kể khỏe khoắn, mạnh mẽ càng làm nổi bật khí thế lao động và tinh thần chinh phục thiên nhiên của con người nguyên thủy.

Điều làm nên sức sống lâu bền của “Đi san mặt đất” chính là ý nghĩa nhân văn mà tác phẩm gửi gắm. Đó là niềm tin vào con người và lao động. Từ buổi đầu lịch sử cho đến hôm nay, chính lao động đã giúp con người tồn tại và phát triển. Câu chuyện thần thoại cổ xưa ấy vì thế không chỉ kể về quá khứ mà còn gợi cho con người hiện đại niềm trân trọng đối với sức lao động và tinh thần đoàn kết cộng đồng.

Ngày nay, khi con người đã bước vào thời đại của khoa học và công nghệ, câu chuyện “Đi san mặt đất” vẫn không hề cũ. Bởi mỗi thời đại đều có những “ngọn núi” riêng cần vượt qua, những “mặt đất gồ ghề” cần được san bằng bằng ý chí, trí tuệ và tinh thần đoàn kết. Đọc tác phẩm, ta càng thêm trân trọng sức lao động của con người, càng hiểu rằng mọi thành quả của cuộc sống hôm nay đều được dựng xây từ biết bao mồ hôi, nghị lực và khát vọng của các thế hệ đi trước. Và có lẽ, giá trị đẹp nhất mà truyện kể để lại chính là niềm tin mãnh liệt vào con người — rằng bằng lao động và ý chí, con người không chỉ có thể cải tạo thiên nhiên mà còn có thể tạo dựng tương lai cho chính mình.

Xem thêm các bài viết Tập làm văn lớp 10 hay khác:

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 10 hay khác:

HOT 1000+ Đề thi cuối kì 2 file word cấu trúc mới 2026 Toán, Văn, Anh... lớp 1-12 (chỉ từ 60k)

Các sản phẩm khác của Vietjack:

TÀI LIỆU CLC DÀNH CHO GIÁO VIÊN VÀ PHỤ HUYNH LỚP 10

+ Bộ giáo án, bài giảng powerpoint, đề thi file word có đáp án 2025 tại https://tailieugiaovien.com.vn/

+ Hỗ trợ zalo: VietJack Official

+ Tổng đài hỗ trợ đăng ký : 084 283 45 85

Đề thi giữa kì, cuối kì 10

( 254 tài liệu )

Bài giảng Powerpoint Văn, Sử, Địa 10....

( 42 tài liệu )

Giáo án word 10

( 95 tài liệu )

Chuyên đề dạy thêm Toán, Lí, Hóa ...10

( 71 tài liệu )

Đề thi HSG 10

( 8 tài liệu )

Trắc nghiệm đúng sai 10

( 41 tài liệu )

xem tất cả

Đã có app VietJack trên điện thoại, giải bài tập SGK, SBT Soạn văn, Văn mẫu, Thi online, Bài giảng....miễn phí. Tải ngay ứng dụng trên Android và iOS.