Lý thuyết Địa Lí 9 Kết nối tri thức Bài 14: Bắc Trung Bộ

Với tóm tắt lý thuyết Địa Lí 9 Bài 14: Bắc Trung Bộ sách Kết nối tri thức hay nhất, ngắn gọn sẽ giúp học sinh lớp 9 nắm vững kiến thức trọng tâm, ôn luyện để học tốt môn Địa 9.

Lý thuyết Địa Lí 9 Kết nối tri thức Bài 14: Bắc Trung Bộ

(199k) Học Địa Lí 9

Quảng cáo

1. Vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ

♦ Vị trí địa lí:

- Giáp vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ, Đồng bằng sông Hồng, Duyên hải Nam Trung Bộ và nước láng giềng Lào.

- Phía đông có vùng biển rộng lớn, một số đảo ven bờ có ý nghĩa quan trọng về kinh tế và quốc phòng an ninh.

- Ảnh hưởng:

+ Bắc Trung Bộ trở thành cầu nối giao lưu kinh tế, văn hóa giữa các vùng trên cả nước, với nước láng giềng.

+ Thuận lợi phát triển tổng hợp kinh tế biển.

♦ Phạm vi lãnh thổ:

- Diện tích hơn 51 nghìn km2, chiếm 15,5% cả nước (2021).

- Gồm 6 tỉnh: Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế.

2. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên

- Địa hình, đất: từ tây sang đông, địa hình chia thành 3 dạng phổ biến là:

Quảng cáo

+ Đồi núi phía tây có đất feralit đỏ vàng;

+ Đồng bằng chuyển tiếp chủ yếu đất phù sa và các cồn cát;

+ Biển, thềm lục địa, đảo ở phía đông => thuận lợi hình thành cơ cấu kinh tế nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản; địa hình bờ biển thuận lợi phát triển hoạt động du lịch.

Lý thuyết Địa Lí 9 Kết nối tri thức Bài 14: Bắc Trung Bộ

- Khí hậu: nhiệt đới ẩm gió mùa, có một mùa đông lạnh, có sự phân hóa giữa khu vực phía đông và phía tây, phân hóa theo độ cao địa hình => thuận lợi để phát triển nền nông nghiệp nhiệt đới và tác động đến các ngành kinh tế khác.

- Nguồn nước: 

+ Mạng lưới sông ngòi dày đặc, sông ngắn và dốc, giá trị nhất định về thủy điện, thủy lợi. Nhiều hồ, đầm… phát triển nuôi trồng thủy sản, du lịch.

+ Nguồn nước khoáng có giá trị trong công nghiệp và du lịch.

Quảng cáo

- Tài nguyên khoáng sản khá phong phú, một số loại có trữ lượng lớn như sắt, đá vôi, crôm, ti-tan,… thuận lợi phát triển nhiều ngành công nghiệp.

- Biển, đảo: vùng biển rộng, đường bờ biển kéo dài, hệ thống các đảo, đầm phá, vũng vịnh, bãi tắm đẹp… => thuận lợi xây dựng cảng biển, phát triển du lịch biển, đánh bắt và nuôi trồng thủy sản, phát triển công nghiệp và dịch vụ biển.

3. Phòng, chống thiên tai và ứng phó với biến đổi khí hậu

a) Một số thiên tai và giải pháp phòng, chống thiên tai:

♦ Các thiên tai gồm: bão, áp thấp nhiệt đới, lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, nắng nóng,…

Lý thuyết Địa Lí 9 Kết nối tri thức Bài 14: Bắc Trung Bộ

Bắc Trung Bộ là nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của bão

Quảng cáo

♦ Giải pháp phòng, chống thiên tai:

- Giải pháp phòng ngừa:

+ Cảnh báo về thiên tai trên các phương tiện thông tin;

+ Diễn tập phòng chống thiên tai;

+ Trồng rừng và bảo vệ rừng đầu nguồn, ven biển;

+ Di dời người dân ra khỏi vùng có nguy cơ để giảm thiểu thiệt hại nếu thiên tai xảy ra,..

- Giải pháp ứng phó:

+ Sơ tán kịp thời người và tài sản ra khỏi vùng nguy hiểm khi có bão, lũ, sạt lở đất;

+ Gia cố nhà cửa, tài sản;

+ Gia cố đê sông, đê biển;…

- Giải pháp khắc phục hậy quả thiên tai:

+ Ổn định đời sống của người dân;

+ Tăng cường công tác cứu trợ, cứu nạn;

+ Vệ sinh môi trường, phòng chống dịch bệnh sau thiên tai;

+ Tổ chức lại sản xuất và thay đổi cơ cấu cây trồng, lịch thời vụ sản xuất.

b) Vấn đề ứng phó với biến đổi khí hậu:

- Biến đổi khí hậu làm cho nhiệt độ và lượng mưa tăng lên, số lượng các cơn bão, áp thấp nhiệt đới xu hướng tăng và mạnh hơn về cường độ. Mùa đông trở nên ngắn hơn. Gió Tây khô nóng ngày càng gay gắt và xu hướng kéo dài hơn.

- Giải pháp giảm nhẹ: sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả tại các doanh nghiệp, công sở và hộ gia đình; hạn chế sử dụng nhiên liệu hóa thạch; phát triển năng lượng tái tạo như năng lượng mặt trời, gió; áp dụng các công nghệ sản xuất xanh, ít phát thải khí nhà kính,..,

- Giải pháp thích ứng: xây dựng hệ thống cảnh báo, dự báo; củng cố đê chắn sóng và đê biển; trồng rừng và bảo vệ rừng; trồng giống lúa ngắn ngày và giống lúa chịu hạn; tuyên truyền và nâng cao năng lực thích ứng cho người dân,…

4. Phân bố dân cư

- Năm 2021, số dân của Bắc Trung Bộ khoảng 11.2 triệu người, chiếm 11,3% số dân cả nước, mật độ dân số khoảng 218 người/km2.

- Dân cư phân bố khác nhau giữa khu vực đồi núi phía tây và đồng bằng ven biển phía đông, giữa nông thôn và thành thị.

+ Khu vực đồng bằng ven biển phía đông, dân cư tập trung đông đúc.

+ Khu vực đồi núi phía tây, dân cư thưa thớt hơn.

+ Dân cư sinh sống chủ yếu ở nông thôn (chiếm hơn 74% tổng số dân 2021).

- Phân bố dân tộc có sự đan xen và phân hóa giữa khu vực phía tây và phía đông. Người Kinh phân bố rộng khắp nhưng tập trung chủ yếu ở khu vực đồng bằng ven biển. Các dân tộc thiểu số phân bố chủ yếu ở khu vực đồi núi phía tây.

- Phân bố dân cư có sự thay đổi theo thời gian.

+ Trước đây, phân bố dân cư theo các khu vực nhất định.

+ Hiện nay, do tác động của quá trình chuyển cư, đô thị hóa và công nghiệp hóa, sự phân bố dân cư có sự thay đổi, mật độ dân số của khu vực phía tây tăng lên, dân cư tập trung vào một số trung tâm công nghiệp và đô thị.

MỘT SỐ KHÁC BIỆT TRONG NƠI CƯ TRÚ

VÀ HOẠT ĐỘNG KINH TẾ Ở BẮC TRUNG BỘ

Lý thuyết Địa Lí 9 Kết nối tri thức Bài 14: Bắc Trung Bộ

5. Sự phát triển và phân bố kinh tế

a) Nông nghiệp và lâm nghiệp

♦ Tình hình phát triển và phân bố ngành nông nghiệp: 

- Xu hướng phát triển: chuyển dần từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa tập trung, thâm canh, ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ. Áp dụng công nghệ gen, lai tạo giống để tạo ra giống cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế cao, khả năng thích ứng dịch bệnh và hạn hán.

- Cơ cấu cây trồng, vật nuôi đa dạng:

- Trồng trọt: 

+ Lúa là cây lương thực chính, chủ yếu ở đồng bằng Thanh - Nghệ - Tĩnh;

Lý thuyết Địa Lí 9 Kết nối tri thức Bài 14: Bắc Trung Bộ

+ Cây công nghiệp hàng năm có lạc, vừng,… diện tích khá lớn trên vùng đất cát vùng duyên hải hầu hết các tỉnh; mía trồng nhiều ở vùng gò đồi phía tây Thanh Hóa, Nghệ An;

Lý thuyết Địa Lí 9 Kết nối tri thức Bài 14: Bắc Trung Bộ

BIỂU ĐỒ LƯƠNG THỰC CÓ HẠT BÌNH QUÂN ĐẦU NGƯỜI (1995 – 2017)

+ Cây công nghiệp lâu năm phát triển ở một số nơi như: cà phê (Nghệ An, Quảng Trị), hồ tiêu (Quảng Trị, Quảng Bình), chè (Nghệ An, Thanh Hóa),…

+ Cây ăn quả như cam, bưởi,… ở vùng gò đồi từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh.

Lý thuyết Địa Lí 9 Kết nối tri thức Bài 14: Bắc Trung Bộ

Cam Vinh, Nghệ An

- Chăn nuôi: 

+ Số lượng đàn trâu 580 nghìn con chiếm khoảng 25% cả nước, đàn bò 1,11 triệu con chiếm hơn 16% cả nước (2021), phát triển mạnh ở Nghệ An, Thanh Hóa, Hà Tĩnh.

+ Lợn và gia cầm nuôi ở hầu khắp tỉnh.

♦ Sự phát triển và phân bố ngành lâm nghiệp:

- Diện tích rừng lớn với 3,1 triệu ha (2021), rừng tự nhiên chiếm 70%..

- Năm 2021, sản lượng gỗ khai thác đạt 4,7 triệu m3, tập trung ở vùng đồi núi phía tây các tỉnh.

- Công tác trồng rừng, khoanh nuôi và bảo vệ rừng rất được chú trọng. Rừng đặc dụng trong các vườn quốc gia và khu bảo tồn như Bến En, Pù Mát, Vũ Quang, Phong Nha - Kẻ Bàng,… được bảo vệ nghiêm ngặt.

b) Công nghiệp

♦ Tổng sản phẩm tăng nhanh qua các năm, tái cấu trúc theo hướng gia tăng các ngành công nghiệp công nghệ cao, tận dụng lợi thế cạnh tranh và chiến lược phát triển công nghiệp của đất nước.

Lý thuyết Địa Lí 9 Kết nối tri thức Bài 14: Bắc Trung Bộ

BIỂU ĐỒ GIÁ TRỊ SẢN XUẤT CÔNG NGHIỆP CỦA BẮC TRUNG BỘ,

GIAI ĐOẠN 2005 - 2013

♦ Cơ cấu đa dạng, các ngành công nghiệp quan trọng nhất là:

- Công nghiệp sản xuất điện gồm:

+ Thủy điện, nhiệt điện, tập trung chủ yếu ở Thanh Hóa (nhiệt điện Nghi Sơn), Nghệ An (thủy điện Bản Vẽ), Hà Tĩnh (nhiệt điện Vũng Áng 1), Thừa Thiên Huế (thủy điện Hương Điền, A Lưới),…

+ Điện gió, điện mặt trời phát triển mạnh ở Quảng Bình, Quảng Trị. Sản lượng điện đạt 22,5 tỉ kWh năm 2021.

- Công nghiệp khai khoáng: chủ yếu là khai thác đá vôi ở Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh,…, khai thác nước khoáng ở Hà Tĩnh, Quảng Bình, Thừa Thiên Huế.

- Sản xuất vật liệu xây dựng với các sản phẩm chủ yếu là xi măng, gạch, đá xây dựng,… tập trung ở Thanh Hóa, Nghệ An,…

- Công nghiệp sản xuất, chế biến thực phẩm; chế biến gỗ và sản xuất sản phẩm từ gỗ được phát triển với quy mô vừa và nhỏ ở hầu hết các địa phương.

Lý thuyết Địa Lí 9 Kết nối tri thức Bài 14: Bắc Trung Bộ

Thanh Hóa – Trung tâm công nghiệp lớn ở vùng Bắc Trung Bộ

c) Giao thông vận tải và du lịch

- Giao thông vận tải:

+ Đầy đủ các loại hình giao thông như đường ô tô, đường sắt, đường biển, đường sông, đường hàng không, đảm bảo thực hiện vai trò trung chuyển hàng hóa giữa hai miền Bắc - Nam; từ Trung Lào, Đông Bắc Thái Lan ra Biển Đông và ngược lại.

+ Mạng lưới giao thông được đầu tư tương đối đồng bộ và hiện đại. Các cảng hàng không, cảng biển vai trò quan trọng để phát triển kinh tế theo hướng mở như cảng hàng không Vinh, Phú Bài; cảng biển Thanh Hóa, Nghệ An, Thừa Thiên Huế.

+ Năm 2021, khối lượng hàng hóa vận chuyển chiếm hơn 15% cả nước.

Lý thuyết Địa Lí 9 Kết nối tri thức Bài 14: Bắc Trung Bộ

- Du lịch: số lượng khách du lịch trong nước và quốc tế tăng nhanh. Các loại hình du lịch của vùng đa dạng, như du lịch biển, du lịch di sản, du lịch sinh thái, du lịch mạo hiểm,… Nhiều điểm du lịch trở thành điểm đến nổi tiếng thế giới như Quần thể di tích Cố đô Huế, Sơn Đoòng, Phong Nha - Kẻ Bàng.

Lý thuyết Địa Lí 9 Kết nối tri thức Bài 14: Bắc Trung Bộ

Bãi tắm Cửu Lò, Nghệ An

6) Vấn đề phát triển kinh tế biển, đảo

- Phát triển kinh tế biển, đảo có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội của vùng, đảm bảo quốc phòng an ninh của cả nước.

- Thế mạnh: có bờ biển dài với nhiều vũng vịnh, đầm phá, nhiều bãi biển đẹp và vùng biển rộng với trữ lượng thủy sản lớn.

- Bắc Trung Bộ phát triển tổng hợp kinh tế biển với các ngành khai thác, nuôi trồng hải sản; giao thông vận tải biển; du lịch biển; điện gió,… Hình thành một số khu kinh tế ven biển và đang khai thác có hiệu quả như Nghi Sơn (Thanh Hóa), Vũng Án (Hà Tĩnh), Chân Mây - Lăng Cô (Thừa Thiên Huế),…

- Còn nhiều khó khăn, thách thức trong phát triển kinh tế biển, đảo như thiên tai, biến đổi khí hậu, vấn đề môi trường biển, nguồn lợi hải sản suy giảm,…

- Một số giải pháp để khai thác hiệu quả và bền vững tiềm năng kinh tế biển, đảo:

+ Phát triển kinh tế biển kết hợp với đảm bảo quốc phòng an ninh.

+ Phát triển tổn hợp các ngành kinh tế biển như du lịch và dịch vụ biển, kinh tế hàng hải, khai thác các tài nguyên khoáng sản biển, nuôi trồng và khai thác hải sản, công nghiệp ven biển, năng lượng tái tạo và các ngành kinh tế khác.

+ Nâng cao hiệu quả hệ thống cảng biển, các khu kinh tế ven biển, khu công nghiệp, khu đô thị sinh thái ven biển.

+ Phát triển các cảng biển nước sâu trung chuyển quốc tế, cảng biển chuyên dụng gắn với các khu liên hợp công nghiệp, dầu khí, điện, năng lượng tái tạo, công nghiệp xanh; phát triển các trung tâm du lịch lớn; nuôi trồng, khai thác, chế biến hải sản, dịch vụ hậu cần và hạ tầng nghề cá.

+ Bảo vệ môi trường, bảo tồn, phát triển bền vững đa dạng sinh học biển.

+ Chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, nước biển dâng và phòng, chống thiên tai.

 

(199k) Học Địa Lí 9

Xem thêm tóm tắt lý thuyết Địa Lí lớp 9 Kết nối tri thức hay khác:

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 9 hay khác:

Loạt bài giải sgk Địa Lí 9 của chúng tôi được biên soạn bám sát nội dung sgk Lịch Sử và Địa Lí 9 Kết nối tri thức (NXB Giáo dục).


Giải bài tập lớp 9 Kết nối tri thức khác
Zalo Hỗ trợ trực tuyến 24/7 Tư vấn tài liệu, khóa học VietJack
FREE

Công cụ giáo viên

  • Tạo đề online từ PDF / Word
  • Trộn nhiều mã đề, in Offline
  • Giao bài online, Quản lí lớp học
Khám phá công cụ (2048.VN)