Lý thuyết Địa Lí 9 Kết nối tri thức Bài 18: Vùng Đông Nam Bộ

Với tóm tắt lý thuyết Địa Lí 9 Bài 18: Vùng Đông Nam Bộ sách Kết nối tri thức hay nhất, ngắn gọn sẽ giúp học sinh lớp 9 nắm vững kiến thức trọng tâm, ôn luyện để học tốt môn Địa 9.

Lý thuyết Địa Lí 9 Kết nối tri thức Bài 18: Vùng Đông Nam Bộ

(199k) Học Địa Lí 9

Quảng cáo

1. Vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ

♦ Vị trí địa lí:

- Tiếp giáp Cam-pu-chia, giáp vùng Đồng bằng sông Cửu Long, vùng Tây Nguyên, Vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung; phía đông nam có vùng biển rộng với một số đảo, quần đảo, lớn nhất là quần đảo Côn Sơn.

- Ảnh hưởng:

+ Nằm trong Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, là cầu nối giữa Đồng bằng sông Cửu Long với Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ; có TP Hồ Chí Minh là một trong những trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước.

+ Có hệ thống giao thông vận tải phát triển, đầy đủ các loại hình, giúp vùng kết nối với các vùng trong cả nước và quốc tế thuận lợi.

♦ Phạm vi lãnh thổ:

- Diện tích là 23,6 nghìn km2 (chiếm 7,1% diện tích cả nước).

- Bao gồm các tỉnh, thành phố: TP Hồ Chí Minh, Bình Dương, Bình Phước, Tây Ninh, Đồng Nai và Bà Rịa - Vũng Tàu.

Quảng cáo

Lý thuyết Địa Lí 9 Kết nối tri thức Bài 18: Vùng Đông Nam Bộ

LƯỢC ĐỒ TỰ NHIÊN VÙNG ĐÔNG NAM BỘ

2. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên

a) Thế mạnh:

- Địa hình, đất: 

+ Địa hình tương đối bằng phẳng, thuận lợi cho xây dựng các cơ sở công nghiệp, giao thông vận tải, đô thị.

+ Đất badan, đất xám phù sa cổ là chủ yếu, thuận lợi trồng cây công nghiệp lâu năm quy mô lớn; đất phù sa ở ven sông, thích hợp trồng cây lương thực, thực phẩm,…

Quảng cáo

- Khí hậu cận xích đạo, nhiệt độ cao, lượng mưa lớn, phân 2 mùa mưa - khô rõ rệt, thuận lợi cho các hoạt động kinh tế diễn ra quanh năm.

- Nguồn nước: 

+ Có một số sông và hồ lớn, cung cấp nước cho sản xuất sinh hoạt của người dân, điển hình là sông Đồng Nai, sông Bế, hồ Dầu Tiếng, Trị An;

+ Nước khoáng ở Bà Rịa - Vũng Tàu có thể phát triển du lịch,…

Lý thuyết Địa Lí 9 Kết nối tri thức Bài 18: Vùng Đông Nam Bộ

Thủy điện Trị An, Đồng Nai

- Sinh vật tương đối đa dạng, có các vườn quốc gia: Cát Tiên, Lò Gò - Xa Mát, Bù Gia Mập, Côn Đảo, Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cần Giờ,… có ý nghĩa bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển du lịch.

Quảng cáo

- Khoáng sản: trên đất liền có cao lanh (Bình Dương, Tây Ninh) làm nguyên liệu cho công nghiệp sản xuất gốm, sứ, đá a-xít làm vật liệu xây dựng (Tây Ninh, Bình Phước).

- Biển, đảo: 

+ Vùng biển rộng, giàu tài nguyên, điều kiện phát triển tổng hợp kinh tế biển.

+ Tài nguyên sinh vật phong phú, nằm trong ngư trường Ninh Thuận - Bình Thuận - Bà Rịa - Vũng Tàu tạo thuận lợi phát triển ngành thủy sản.

+ Nhiều bãi tắm đẹp, trên các đảo thuận lợi phát triển du lịch biển.

+ Tài nguyên dầu khí phong phú, địa thế ven biển thuận lợi xây dựng các cảng nước sâu giúp hình thành và phát triển ngành khai thác khoáng sản biển và giao thông vận tải biển.

Lý thuyết Địa Lí 9 Kết nối tri thức Bài 18: Vùng Đông Nam Bộ

Côn Đảo, Bà Rịa-Vũng Tàu – Điểm du lịch thu hút du khách trong và ngoài nước

b) Hạn chế:

+ Mùa khô kéo dài (4 - 5 tháng), xảy ra tình trạng thiếu nước cho sản xuất và sinh hoạt.

+ Trên đất liền ít khoáng sản, chịu ảnh hưởng của một số thiên tai như triều cường, xâm nhập mặn,…

3. Dân cư và đô thị hóa

a) Dân cư

- Quy mô và gia tăng dân số: có quy mô dân số lớn, năm 2021 là 18,3 triệu người, chiếm khoảng 18,6% dân số cả nước. Quy mô dân số tăng nhanh, có sức hút lớn người nhập cư.

- Cơ cấu dân số: cơ cấu dân số trẻ, nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế.

- Thành phần dân tộc đa dạng, nhiều dân tộc cùng chung sống như Kinh, Hoa, Khơ-me, Xtiêng, Cơ-ho, Chăm,…

- Phân bố dân cư: năm 2021, mật độ dân số vùng là 778 người/km2, cao gấp 2,6 lần cả nước. Dân cư sinh sống ở khu vực thành thị nhiều hơn ở nông thôn, tỉ lệ dân thành thị đạt 66,4%.

Lý thuyết Địa Lí 9 Kết nối tri thức Bài 18: Vùng Đông Nam Bộ

b) Đô thị hóa

- Lịch sử khai thá lãnh thổ từ khoảng hơn 300 năm trước, từ đó các đô thị dần hình thành và phát triển. Từ công cuộc Đổi mới, quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh do tác động của công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

- Số lượng đô thị tăng, năm 2021 có 19 thành phố, thị xã, quy mô đô thị mở rộng.

- Dân cư tập trung vào các đô thị ngày càng nhiều, số dân và tỉ lệ dân thành thị cao nhất cả nước.

Lý thuyết Địa Lí 9 Kết nối tri thức Bài 18: Vùng Đông Nam Bộ

- Quá trình đô thị hóa làm cho lối sống của dân cư thành thị lan tỏa tới dân cư vùng nông thôn của Đông Nam Bộ.

- Xu hướng đô thị hóa ở vùng là dần hình thành hệ thống đô thị thông minh và hiện đại, các đô thị vệ tinh, vùng đô thị,…

4) Sự phát triển và phân bố một số ngành kinh tế

a) Công nghiệp

- Phát triển bậc nhất cả nước, năm 2021, tổng sản phẩm ngành chiếm hơn 37% GRDP vùng.

Lý thuyết Địa Lí 9 Kết nối tri thức Bài 18: Vùng Đông Nam Bộ

- Cơ cấu đa dạng với những ngành có thế mạnh là: khai thác dầu khí; sản xuất hóa chất; sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính; sản xuất ô tô và xe có động cơ khác; sản xuất, chế biến thực phẩm; dệt và sản xuất trang phục; sản xuất giày, dép,… tập trung chủ yếu ở TP Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu.

- Xu hướng chuyển dịch, ưu tiên phát triển một số ngành công nghiệp công nghệ cao như điện tử - viễn thông, sản xuất rô-bốt, điều khiển từ xa, sản xuất phần mềm, hóa phẩm, dược phẩm, sản xuất vật liệu mới,… Phát triển công nghiệp xanh, năng lượng sạch, sử dụng năng lượng tái tạo gắn với bảo vệ môi trường.

b) Dịch vụ

- Ngành dịch vụ rất phát triển, chiếm tỉ trọng ngày càng cao trong cơ cấu GRDP (42,2% năm 2021). Hoạt động dịch vụ đa dạng:

+ Thương mại: 

▪ Nội thương phát triển, trung tâm thương mại, siêu thị, chợ, cửa hàng bán lẻ phân bố rộng khắp; TP Hồ Chí Minh là trung tâm thương mại lớn nhất cả nước.

Lý thuyết Địa Lí 9 Kết nối tri thức Bài 18: Vùng Đông Nam Bộ

▪ Ngoại thương có tỉ trọng trị giá xuất khẩu chiếm khoảng 34% cả nước (2021); địa phương có trị giá xuất khẩu hàng đầu trong vùng là TP Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai.

+ Du lịch: 

▪ Tài nguyên du lịch phong phú, cơ sở phục vụ du lịch hiện đại, giao thông thuận tiện, dễ dàng kết nối các điểm du lịch trong và ngoài vùng, có sức hút lớn đối với khách du lịch trong và ngoài nước.

▪ TP Hồ Chí Minh là trung tâm du lịch lớn nhất cả nước. Các tuyến du lịch từ TP Hồ Chí Minh đi Vũng Tàu, Đà Lạt, Nha Trang, Đồng bằng sông Cửu Long,… diễn ra quanh năm.

+ Giao thông vận tải: 

▪ Đầy đủ loại hình giao thông, phát triển nhanh và hiện đại, giúp kết nối các địa phương trong và ngoài vùng, với các nước thuận lợi.

▪ Các cảng biển, sân bay, đường cao tốc,… tiếp tục được nâng cấp, xây dựng mới đáp ứng nhu cầu vận chuyển hàng hóa và đi lại.

▪  Khối lượng hàng hóa và số lượt hành khách vận chuyển đứng đầu cả nước.

+ Tài chính ngân hàng rất phát triển, nhất là ở TP Hồ Chí Minh, với nhiều ngân hàng Nhà nước, tư nhân, quốc tế, sàn giao dịch chứng khoán, công ty bảo hiểm,…

+ Các lĩnh vực khác như công nghệ thông tin - viễn thông, logistics,… ngày càng mở rộng.

c) Phát triển cây công nghiệp lâu năm

- Là vùng trồng cây công nghiệp lâu năm lớn của cả nước.

- Các cây gồm cao su, điều, hồ tiêu, cà phê,…; trong đó cây cao su và điều có diện tích lớn nhất cả nước, năm 2021, diện tích cao su đạt 547,6 nghìn ha (chiếm 58,8% cả nước), cây điều đạt 192,6 nghìn ha (chiếm 61,3% cả nước), phân bố chủ yếu ở Bình Phước, Đồng Nai, Bình Dương và Tây Ninh.

Lý thuyết Địa Lí 9 Kết nối tri thức Bài 18: Vùng Đông Nam Bộ

- Ý nghĩa: tạo nguồn nguyên liệu cho công nghiệp chế biến, là mặt hàng xuất khẩu, góp phần bảo vệ môi trường.

5) Kết nối liên vùng đối với sự phát triển vùng Đông Nam Bộ

- Mở rộng thị trường tiêu thụ hàng hóa và cung ứng các dịch vụ thế mạnh cho các vùng trong cả nước, nhất là các vùng lân cận.

- Dễ tiếp cận hơn với những vùng có nhiều tài nguyên thiên nhiên như: Tây Nguyên, Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung và vùng sản xuất trọng điểm lương thực, thực phẩm Đồng bằng sông Cửu Long.

- Thu hút thêm lực lượng lao động để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế của vùng.

6) Vị thế của Thành phố Hồ Chí Minh

- Là đô thị đặc biệt, trung tâm lớn về kinh tế, tài chính, thương mại, văn hóa, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục - đào tạo của cả nước.

- Quy mô kinh tế chiếm tỉ trọng lớn nhất so với các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong cả nước. Tổng sản phẩm chiếm hơn 20% GDP cả nước và 48% GRDP vùng Đông Nam Bộ (2021).

- Luôn nằm trong số các tỉnh, thành phố đứng đầu cả nước về thu nhập bình quân đầu người, về số dự án và tổng số vốn đầu tư trực tiếp của nước ngoài. Là trung tâm công nghiệp, dịch vụ lớn hàng đầu cả nước.

- Có sức lan tỏa, thúc đẩy phát triển kinh tế vùng Đông Nam Bộ và Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Mục tiêu hướng tới là phát triển ngang tầm các đô thị lớn trên thế giới, trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, dịch vụ của châu Á.

Lý thuyết Địa Lí 9 Kết nối tri thức Bài 18: Vùng Đông Nam Bộ

TP. Hồ Chí Minh đang vươn mình trở thành hòn ngọc Viễn Đông

(199k) Học Địa Lí 9

Xem thêm tóm tắt lý thuyết Địa Lí lớp 9 Kết nối tri thức hay khác:

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 9 hay khác:

Loạt bài giải sgk Địa Lí 9 của chúng tôi được biên soạn bám sát nội dung sgk Lịch Sử và Địa Lí 9 Kết nối tri thức (NXB Giáo dục).


Giải bài tập lớp 9 Kết nối tri thức khác
Zalo Hỗ trợ trực tuyến 24/7 Tư vấn tài liệu, khóa học VietJack
FREE

Công cụ giáo viên

  • Tạo đề online từ PDF / Word
  • Trộn nhiều mã đề, in Offline
  • Giao bài online, Quản lí lớp học
Khám phá công cụ (2048.VN)