Top 20 Văn bản thuyết minh về một tác phẩm văn học Bình Ngô đại cáo (siêu hay)

Tổng hợp trên 20 bài văn thuyết minh về một tác phẩm văn học Bình Ngô đại cáo hay nhất giúp học sinh có thêm tài liệu tham khảo để viết văn hay hơn.

Top 20 Văn bản thuyết minh về tác phẩm Bình Ngô đại cáo (siêu hay)

Quảng cáo

Văn bản thuyết minh về tác phẩm Bình Ngô đại cáo - mẫu 1

Nguyễn Trãi là một trong số những tác gia lớn, tiêu biểu của nền văn học Việt Nam với nhiều tác phẩm đặc sắc được viết bằng cả chữ Nôm và chữ Hán. Đọc những tác phẩm của Nguyễn Trãi, người đọc sẽ dễ dàng nhận ra tấm lòng thương dân ái quốc, tình yêu thiên nhiên tha thiết và đặc biệt là tư tưởng thân dân. Và có thể nói “Bình Ngô đại cáo” là tác phẩm thể hiện một cách sâu sắc và trọn vẹn tư tưởng ấy của Nguyễn Trãi.

Tác phẩm “Bình Ngô đại cáo’’ ra đời trong một hoàn cảnh rất đặc biệt. Sau khi đánh tan giặc Minh xâm lược, Vương Thông phải chấp nhận giảng hòa và buộc quân Minh phải rút quân về nước, đất nước ta độc lập, sạch bóng quân thù. Trong hoàn cảnh lịch sử ấy, Nguyễn Trãi đã thừa lệnh Lê Lợi viết tác phẩm “Bình Ngô đại cáo” hay còn gọi là “Đại cáo Bình Ngô”  và chính thức công bố trước toàn thể nhân dân vào tháng Chạp, năm Đinh Mùi, tức là vào đầu năm 1428. Tác phẩm ra đời như một bản tuyên ngôn độc lập của dân tộc ta.

Quảng cáo

“Bình Ngô đại cáo” được tác giả Nguyễn Trãi viết bằng thể cáo – một thể loại văn học lớn có nguồn gốc từ Trung Hoa. Đi sâu tìm hiểu, khám phá về thể loại văn học này, chúng ta có thể dễ dàng thấy rằng cáo là thể văn được viết bằng chữ Hán, có thể được viết bằng văn xuôi hoặc văn vần nhưng có lẽ phổ biến hơn cả là văn biền ngẫu. Cáo là thể văn thường được vua, chúa hoặc thủ lĩnh dùng để thông báo rộng rãi tới toàn thể mọi người một sự việc hay một vấn đề trọng đại nào đó. Cũng như nhiều thể loại văn học thời cổ khác, cáo cũng đòi hỏi kết cấu chặt chẽ, mạch lạc, lập luận sắc bén và lí lẽ thuyết phục. Và có thể nói, với những đặc điểm của thể cáo nếu trên thì “Bình Ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi là tác phẩm hội tụ khá đầy đủ và rõ nét những đặc điểm của thể loại văn học này.

Thêm vào đó, bài cáo được chia làm bốn phần, với bố cục mạch lạc, rõ ràng. Đoạn mở đầu của bài cáo đã nêu lên luận đề chính nghĩa để làm cơ sở, nền tảng vững chắc cho bài cáo. Luận đề chính nghĩa ấy chính là sự kết hợp giữa tư tưởng thân dân với độc lập dân tộc:

Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân

Quân điếu phạt trước lo trừ bạo.

Quảng cáo

Sau khi nêu lên luận đề chính nghĩa làm cơ sở, trong đoạn hai của bài cáo, tác giả Nguyễn Trãi đã vạch rõ những tội ác man rợn, dã man của kẻ thù. Đó là những hành động sát hại, giết những người dân một cách tàn nhẫn và độc ác “Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn/ Vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ”. Đó còn là những chính sách thuế khóa vô lí, phá hoại môi trường, sự sống, bóc lột tài nguyên thiên nhiên và sức lao động của những người dân vô tội. Tất cả, tất cả những tội ác man rợn ấy của bọn giặc đã được tác giả tái hiện lại một cách chân thực, rõ nét bằng hàng loạt các dẫn chứng sắc sảo, lí lẽ thuyết phục. Đồng thời, trong đoạn thứ hai, tác giả còn làm bật nổi ý chí và lòng căm thù giặc sâu sắc của nhân dân ta.

Quảng cáo

Tiếp đó, trong đoạn thứ ba của tác phẩm, tác giả đã tái hiện lại một cách chân thực, sâu sắc và rõ nét quá trình chiến đấu, chinh phạt với thật nhiều những khó khăn, vất vả và sự tất thắng của quân và dân ta. Ban đầu, cuộc chiến đấu của nghĩa quân Lam Sơn gặp phải thật nhiều những khó khăn, thiếu thốn trăm bề – thiếu lương thực, thực phẩm, thiếu nhân lực và có những nghĩa quân của ta ở vào thế yếu “Khi Linh Sơn lương hết mấy tuần-Khi Khôi Huyện quân không một đội”, “Tuấn kiệt như sao buổi sớm-Nhân tài như lá mùa thu”, “lấy yếu thắng mạnh, lấy ít địch nhiều”… Nhưng rồi, với sự lãnh đạo tài tình của vị lãnh tụ Lê Lợi và ý chí quyết tâm, sự cố gắng của mình, nghĩa quân và toàn thể nhân dân đã chiến đấu hết sức mình và giành được thắng lợi vẻ vang “Đánh một trận sạch không kình ngạc-Đánh hai trận tan tác chim muông” và buộc quân Minh từng bước, từng bước một đầu hàng, chấp nhận thua cuộc và rút quân về nước.

Trên cơ sở nêu lên luận đề chính nghĩa, vạch rõ tội ác của kẻ thù cũng quá trình chiến đấu của quân và dân ta, đoạn văn khép lại bài cáo chính là lời tuyên bố độc lập, khẳng định sự nghiệp chính nghĩa. Có thể nói, đoạn cuối cùng của bài cáo đã cất lên lời tuyên bố trịnh trọng về việc kết thúc chiến tranh, khẳng định hòa bình của dân tộc và niềm tin vào tương lai tươi sáng, tốt đẹp cho nhân dân, cho đất nước.

Không dừng lại ở đó, bài cáo còn để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc, người nghe bởi những thành công, hấp dẫn về nghệ thuật. Trước hết, thành công của bài cáo chính là ở việc kết hợp nhuần nhuyễn, hài hòa và hợp lí giữa yếu tố chính luận với yếu tố văn chương với nhiều hình ảnh độc đáo, hấp dẫn, chính điều đó đã làm cho bài cáo để lại nhiều ấn tượng hơn với người nghe. Thêm vào đó, bài cáo còn có giọng điệu hết sức linh hoạt, đa dạng, phù hợp với từng nội dung mà báo cáo thể hiện – tự hào về truyền thống văn hóa, lịch sử ngàn đời của dân tộc, căm phẫn khi vạch rõ tội ác của kẻ thù, trịnh trọng, nghiêm trang khi tuyên bố độc lập,…

Tóm lại, “Bình Ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi là một trong số những tác phẩm xuất sắc của nền văn học Việt Nam. Tác phẩm xứng đáng là áng “thiên cổ hùng văn”, là bản tuyên ngôn độc lập thứ hai của dân tộc Việt Nam anh hùng, bất khuất.

Văn bản thuyết minh về tác phẩm Bình Ngô đại cáo - mẫu 2

Nguyễn Trãi là một trong những nhà tư tưởng lớn của dân tộc. Ông là một con người tài hoa, xuất chúng không chỉ trong lĩnh vực chính trị, quân sự mà còn trong cả thi ca, văn học. Ông sở hữu đồ sộ những công trình được viết bằng chữ Hán, chữ Nôm mang ý nghĩa, tầm vóc to lớn với tấm lòng yêu nước thương dân cùng tư tưởng lấy dân làm gốc trong từng tác phẩm của mình. Một trong những tác phẩm xuất sắc nhất của ông chính là tác phẩm “Bình Ngô đại cáo”.

“Bình Ngô đại cáo” được viết bởi Nguyễn Trãi khi ông thừa lệnh của lãnh tụ Lê Lợi sau chiến thắng vẻ vang của nghĩa quân Lam Sơn, công bố trước nhân dân về nền độc lập dân tộc và ca ngợi chiến thắng hào hùng của đất nước ta. Tác phẩm được xem như là một bản tuyên ngôn độc lập thứ hai của nước ta, mở ra một thời kỳ độc lập, đập tan đi cái bóng đen u tối và mở ra một thời kỳ thịnh vượng, tươi sáng phía trước của dân tộc.

“Bình Ngô đại cáo” là thể cáo bắt nguồn từ đất nước Trung Hoa cổ đại. Ngược dòng thời gian, chúng ta có thể dễ dàng nhận ra thể cáo đã từng là một thể loại văn học thịnh hành một thời, là thể văn thường được vua, chúa, thủ lĩnh thông báo tới toàn thể nhân dân hay là quan lại dùng để trình bày, báo cáo, kiến nghị lên cấp trên của mình. Bằng với tài hoa của mình, Nguyễn Trãi đã sử dụng nhuần nhuyễn lối văn biền ngẫu cùng kết cấu chặt chẽ, lập luận sắc sáo để hoàn thành bài cáo này. Có thể nói, “Bình Ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi không chỉ hội tụ đầy đủ những yếu tố căn bản nhất của thể cáo mà còn là kết tinh của tinh hoa văn học nước nhà.

Bài cáo được chia làm bốn phần. Phần một là nêu lên tư tưởng nhân nghĩa phát xuất từ trong chính tầng lớp nhân dân. Phần hai là vạch trần, là tố cáo tội ác dã man, sự tàn bạo, điên cuồng của bọn giặc Minh khi chúng lấy việc sát hại sinh mệnh của con người như thú vui của mình. Từ đó, làm nổi bật lên sự căm phẫn trong làn sóng đấu tranh của nhân dân, tinh thần yêu nước bất khuất và ý chí chiến đấu sục sôi trong huyết mạch của con cháu Lạc Hồng.

Phần ba là tái hiện là quá trình thành lập, chinh chiến với khởi đầu vất vả, khốn khó của nghĩa quân cũng như nổi bật lên tài trí chiêu mộ quân sĩ, tập hợp lương thảo của lãnh tụ Lê Lợi. Nhờ vậy mà quân ta từng bước từng bước chiếm cứ được tiên cơ, giành được thắng lợi huy hoàng và ép quân Minh phải thừa nhận thua cuộc, rút quân về nước. Và phần cuối là lời tuyên bố trịnh trọng về việc kết thúc chiến tranh, kết thúc những năm tháng tang thương, đau khổ của quân và dân, khẳng định lại nền độc lập, hòa bình của dân tộc cũng như niềm tin vững chắc về tương lai tươi sáng ở phía trước.

Là một tác phẩm thành công về nội dung và ấn tượng về nghệ thuật. Bài cáo là sự kết hợp độc đáo và nhuần nhuyễn giữa yếu tố chính luận và trữ tình cùng với những hình tượng nghệ thuật độc đáo, sinh động, để lại trong tâm trí người đọc ấn tượng đậm nét. Bài cáo mang giọng ca hào hùng, linh hoạt, đầy tự hào khi kể về truyền thống văn hóa, khi nói về lịch sử chiến đấu của dân ta qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước.

“Bình Ngô đại cáo” xứng đáng là một áng “thiên cổ hùng văn”, là bản tuyên ngôn độc lập thứ hai của dân tộc Việt Nam trong chiều dài của văn học lịch sử nước nhà. Với tác phẩm này, Nguyễn Trãi xứng đáng trở thành một danh nhân văn hóa xuất sắc của dân tộc và là niềm tự hào, là vị trí hướng đến của các thế hệ nghệ sĩ Việt Nam chân chính.

Văn bản thuyết minh về tác phẩm Bình Ngô đại cáo - mẫu 3

Theo dòng chảy của văn học dân tộc Việt Nam, Bình ngô đại cáo của Nguyễn Trãi được biết đến như là bản tuyên ngôn độc lập thứ hai của dân tộc. Không chỉ là áng “thiên cổ hùng văn” mà còn là một tác phẩm xuất sắc, cáo trạng tội ác của giặc và tuyên bố sự thắng lợi của nghĩa quân Lam Sơn.

Thừa lệnh Lê Lợi, vào năm 1428, Nguyễn Trãi viết nên “Bình ngô đại cáo”. Tác phẩm này được viết nhân chiến thắng trong cuộc kháng chiến chống Minh xâm lược của nghĩa quân Lam Sơn. Với ngòi bút trữ tình kết hợp với chính luận, Nguyễn Trãi đã thành công trong việc thông báo chính sách, sự kiện trọng đại liên quan đến vận mệnh quốc gia dân tộc và đồng thời mở ra một thời kỳ mới của nền văn học trung đại Việt Nam.

Với lối văn biền ngẫu, sử dụng thể thơ tứ lục cùng hệ thống hình tượng sinh động, tác phẩm Bình ngô đại cáo thể hiện sự căm phẫn trước cuộc xâm lăng của quân Minh và đồng thời bày tỏ sự xót xa trước những đau thương mà dân ta gánh chịu cũng như bày tỏ tinh thần nồng nàn yêu nước chảy xuôi huyết mạch con cháu Lạc Hồng của dân ta.

Cáo Bình Ngô được chia làm bốn đoạn. Đoạn đầu nêu lên tinh thần đấu tranh, tư tưởng nhân nghĩa trong việc đứng lên, khởi nghĩa, giành lại độc lập dân tộc. Đoạn thứ hai là tố cáo đanh thép tội ác, sự tàn bạo cùng nỗi thống khổ, tiếng oán ngút trời của dân ta dưới ách thống trị của kẻ thù. Đoạn thứ ba là đoạn đặc sắc nhất, như một bản hùng ca về chiến thắng của nghĩa quân Lam Sơn. Nó bắt đầu bằng những thiếu thốn, khốn khổ của cuộc khởi nghĩa từ lương thảo đến quân sĩ, duy trì bởi sự sáng suốt, quyết sách đúng đắn cùng lòng căm thù giặc sâu sắc của lãnh tụ Lê Lợi. Và cuối cùng là kết lại trong cuộc chiến bại của giặc Minh cùng lời tuyên bố trịnh trọng về việc khép lại cuộc chiến, mở ra một nền độc lập, một thời kỳ tươi sáng sắp tới cho dân tộc.

Bình Ngô đại cáo như một món ăn giàu dinh dưỡng khi nó được kết hợp bởi cốt chính luận sắc bén cùng hương thơm tình người trong từng hình tượng nghệ thuật sinh động, sắc nét. Xuyên suốt cả tác phẩm là cảm hứng anh hào, là giọng ca đầy tự hào về truyền thống văn hóa, về cốt cách con người, là sự căm phẫn trước tội ác, trước sự điên cuồng, tàn bạo của quân xâm lược. Tác phẩm là một bản anh hùng ca về chiến thắng vĩ đại của nghĩa quân Lam Sơn, là chiến tích chói lọi trong những chiến tích chiến thắng của các bậc vĩ nhân tiền bối đi trước và còn là một tác phẩm giàu giá trị lịch sử, văn hóa.

Bình Ngô đại cáo là một trong số ít những bài cáo được lưu truyền đến thời hiện đại. Không chỉ bởi cáo là lối văn cổ xưa, là lối xưa chỉ xuất hiện trong triều đình thời phong kiến mà còn bởi tính chất báo cáo của nó. Có thể nói, Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi đã vượt qua phạm trù thường thức của những bài cáo và vươn lên trở thành một tác phẩm nghệ thuật đặc sắc, mang đậm dấu ấn lịch sử, văn học và đồng thời lan tỏa ngọn lửa bất khuất về tinh thần yêu nước, về lòng tự hào dân tộc giữa các thế hệ con người Việt Nam.

Văn bản thuyết minh về tác phẩm Bình Ngô đại cáo - mẫu 4

Nguyễn Trãi chính là một thi sĩ lớn của nền văn học Việt Nam. Ông đã để lại cho đời sau biết bao nhiêu tác phẩm chứa giá trị to lớn. "Bình ngô đại cáo" chính là một trong những tác phẩm như vậy, tổng kết quá trình xuất sắc chống giặc ngoại xâm của dân tộc, đồng thời khẳng định chắc chắn về chủ quyền quốc gia, độc lập dân tộc và tinh thần yêu nước quật cường của nhân dân. Với ngòi bút tài hoa và sự nhạy bén trong tính cách, tác phẩm do ông viết đã trở thành một áng "thiên cổ hùng văn".

"Bình ngô đại cáo" được Nguyễn Trãi viết bằng thể cáo - một thể thường được vua chúa, thủ lĩnh sử dụng để thông báo những sự kiện trọng đại của quốc gia, dân tộc. Tác phẩm có một giá trị vô cùng to lớn cả về phương diện lịch sử lẫn văn học. Ông đã thay mặt cho vua Lê Lợi để viết nên tác phẩm vào đầu năm 1428, sau khi nghĩa quân Lam Sơn đã thắng lợi trước sự xâm lược của giặc Minh, giặc đành phải rút về nước, nhân dân ta giành lại được độc lập, chủ quyền.

Chỉ qua nhàn đề tác giả đã cho người đọc thấy rằng đây là bài cáo quan trọng tuyên bố về việc dẹp yên giặc Ngô - một tên gọi mang ý nghĩa khinh bỉ quân Minh. Bài cáo được viết bố cục vô cùng mạch lạc, chặt chẽ, tố cáo tội ác dã man của giặc và khẳng định chắc nịch chủ quyền dân tộc. Chính vì vậy, bài cáo khơi gợi lên những cảm xúc: cảm xúc hào hùng, cảm giác căm thù giặc ngoại xâm, cảm hứng về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, tinh thần quật cường của nhân dân Đại Việt. Bài cáo được chia làm 4 phần, phần 1 nêu lên luận đề chính nghĩa, phần 2 tố cáo tội ác của giặc, vạch trần mưu đồ xâm lược Đại Việt với cớ phù Trần diệt Hồ của giặc. Phần 3 là quá trình gian lao kháng chiến và sự thắng lợi to lớn của khởi nghĩa Lam Sơn. Phần 4 chính là nêu ra bài học lịch sử và sự khẳng định tính tất yếu thắng lợi của chính nghĩa.

Mở đầu tác phẩm, Nguyễn Trãi đã nêu lên nguyên lý chính nghĩa làm nền tảng, chỗ dựa để triển khai bài cáo. Tiếp thu từ những giá trị tinh hoa của Nho giáo cùng với sự phát triển nội dung nhân nghĩa, Nguyễn Trãi đã nêu lên một luận đề đầy tính dân tộc:

Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân

Quân điếu phạt trước lo trừ bạo.

Với Nguyễn Trãi, trừ bạo trước hết là để nhân dân có một cuộc sống hạnh phúc, ấm no. Ông đưa ra quan điểm rằng muốn trị vì thiên hạ thì trước hết phải nghĩ đến "nhân nghĩa". Dân tộc ta chiến đấu với giặc ngoại xâm chính là một dân tộc sống có nhân nghĩa. Sau đó, Nguyễn Trãi đã nêu lên chân lý khách quan tất yếu về sự độc lập của Đại Việt:

Như nước Đại Việt ta từ trước

Vốn xưng nền văn hiến đã lâu

Núi sông bờ cõi đã chia

Phong tục Bắc Nam cũng khác

Phần 2 - căm thù sự xâm lược của giặc ngoại xâm, Nguyễn Trãi đã thể hiện sự sục sôi, uất ức, viết ra một bản cáo trạng vô cùng đanh thép với một kết cấu logic: vạch trần âm mưu xâm lược, lên án chủ trương cai trị độc áo, tố cáo mạnh mẽ những tội ác. Qua việc phân tích âm mưu xảo trá của giặc, tác giả đã đi sâu những việc làm diệt chủng, phi nhân nghĩa:

Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn

Vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ.

Tội ác của chúng khiến cho tác giả không thể sử dụng được từ ngữ nào để đo lường:

Độc ác thay, trúc Nam Sơn không ghi hết tội

Dơ bẩn thay, nước Đông Hải không rửa hết mùi

Phần 3 - tác giả đã khắc họa lại quá trình đất khó khăn, gian nan của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. Chính những gian khổ đó đã dẫn đến một kết cục vô cùng có hậu về sau. Cảm hứng anh hùng ca bao trùm xuyên suốt đoạn trích. Những chiến công được miêu tả trong nhịp dồn dập, nhạc điệu trong câu hào hùng:

Gươm mài đá, đá núi cũng mòn

Voi uống nước, nước sông cũng phải cạn.

Đánh một trận, sạch không kình ngạc

Đánh hai trận, tan tác chim muông

Phần 4 - Nguyễn Trãi đã không thể giấu đi những cảm xúc vui sướng khi đất nước giành được độc lập, thay lời nhà vua trịnh trọng tuyên bố về sự độc lập bền vững, lâu dài:

Xã tắc từ đây vững bền

Giang sơn từ đây đổi mới

Kiền khôn bĩ rồi lại thái

Nhật nguyệt hối rồi lại minh.

Từ đó người đọc thấy được viễn cảnh vô cùng hoành tráng, huy hoàng của non sông xã tắc. Hiện thực hôm nay chính là nhờ những công sức chiến đấu, những ngày tháng vô cùng đau thương của quá khứ. 

Bài cáo được Nguyễn Trãi thể hiện thành công cả về nội dung và nghệ thuật. Bên cạnh đó, giọng điệu ở mỗi phần đều được thay đổi phù hợp, khi thì tràn đầy uất ức, căm phẫn, khi thì hừng hực dữ dội. Sự am hiểu sâu sắc của Nguyễn Trãi về lịch sử dân tộc, về điển tích, điển cố đã làm tăng tính hấp dẫn, thuyết mục cho tác phẩm.

"Bình ngô đại cáo"  chính là bản tuyên ngôn độc lập của dân tộc, vừa khẳng định chủ quyền độc lập vừa tố cáo tội ác dã man của giặc Minh. Đã trải qua bao nhiêu biến cố lịch sử nhưng "Bình ngô đại cáo" vẫn luôn giữ được những giá trị to lớn của nó đến tận hôm nay. Nguyễn Trãi chính là một nhà quân sự tài ba, một nhà lãnh đạo kiệt xuất, nhà thơ, nhà văn tài tình và sẽ mãi mãi được lưu truyền sử sách trên mảnh đất Việt Nam.

Văn bản thuyết minh về tác phẩm Bình Ngô đại cáo - mẫu 5

"Bình ngô đại cáo" của Nguyễn Trãi được xem là một trong những tác phẩm kinh điển trong nền văn học Việt, là một trong số rất nhiều tác phẩm được viết nên để ca ngợi truyền thống yêu nước từ ngàn đời của dân tộc ta. Tác phẩm chính là bản tuyên ngôn độc lập thứ hai, được đánh giá là áng "thiên cổ hùng văn".

Nguyễn Trãi quê ở Chi Ngãi (Chí Linh, Hải Dương), hiệu là Ức Trai. Nguyễn Trãi sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo nhưng rất giàu truyền thống yêu nước và có một mối quan tâm đặc biệt đến văn học, văn hóa nước nhà. Cha và ông ngoại của Nguyễn Trãi đều là những người học rộng tài cao và có rất nhiều đóng góp quan trọng cho triều đình. Ông ngoại ông là Tư đồ Trần Nguyên Đán còn cha của ông là Nguyễn Phi Khanh.

Cũng rất như nhiều tấm gương sáng thế hệ trước, Nguyễn Trãi rất miệt mài kinh sử, vào năm 1400 ông đỗ Thái học sinh và được làm quan phục vụ triều đình nhà Hồ. Đến năm 1407, do nhà Hồ không đủ sức để chống trả trước sự xâm lược của giặc Minh, cha ông bị bắt sang Trung Quốc còn ông thì đã có một quyết định là tham gia vào nghĩa quân Lam Sơn chiến đấu và bảo vệ tổ quốc.

Với khả năng lãnh đạo tài ba và sự giúp sức của những người cộng sự vô cùng nhiệt tình, Nguyễn Trãi, Lê Lợi cùng nghĩa quân Lam Sơn đã giành được rất nhiều thắng lợi to lớn trước giặc Minh. Lê Lợi có một niềm tin vững chắc vào Nguyễn Trãi - lúc này ông đã là vị vua của nước Đại Việt. Tuy nhiên sau đó triều đình lại xảy ra rất nhiều chuyện nội bộ, gian thần nhiễu nhương, Nguyễn Trãi quyết định về quê để tìm cuộc sống mới, lánh đục tìm trong.

Thế nhưng mong muốn của ông đã không được toàn vẹn khi ông lại bị vướng vào vụ án oan giết vua tại Lệ Chi Viên năm 1442, ông và cả gia đình đã nhận một bản án khủng khiếp, tru di tam tộc. Nỗi oan của ông phải đến tận năm 1464 mới được vua Lê Thánh Tông làm rõ.

Nguyễn Trãi đã để lại cho nước nhà rất nhiều tác phẩm vô cùng giá trị trên nhiều lĩnh vực. Những sáng tác của ông được viết bằng cả chữ Nôm và chữ Hán. Phần lớn những tác phẩm của ông đều phục vụ đắc lực cho tinh thần chiến đấu của đội quân nhà trước giặc ngoại xâm, thể hiện những nỗi lo của ông về nước nhà và con người.

Sự ra đời của tác phẩm gắn liền với hoàn cảnh đất nước ta vừa trải qua rất nhiều cuộc chiến đấu và nhiều năm khổ cực chống sự xâm lược của giặc Minh. Sau chiến thắng dữ dội đó, Nguyễn Trãi đã thay mặt cho vua Lê Lợi viết ra tác phẩm nhằm khẳng định sự độc lập của đất nước. "Bình ngô đại cáo" được công bố năm 1428, đây chính là một lời buộc tội đanh thép đến giặc ngoại xâm đồng thời chính là một bản tuyên ngôn thành lập một triều đại mới của đất nước.

"Bình ngô đại cáo" được tác giả viết bằng thể loại rất đặc biệt - thể cáo. Đây chính là thể văn có nguồn gốc từ Trung Quốc và thường được vua chúa, những người đứng đầu sử dụng để đưa ra một chủ trương, chính sách, quyết định hoặc để tuyên bố những sự kiện trọng đại để mọi người cùng biết. Cáo sử dụng những lời lẽ vô cùng đanh thép, sắc bén và đặc biệt là có kết cấu vô cùng mạch lạc, chặt chẽ.

Chỉ qua nhan đề của tác phẩm Nguyễn Trãi đã giúp người đọc hình dung được giá trị của nó. Từ "đại cáo" trong nhan đề để cho người đọc thấy được rằng đây không đơn thuần chỉ là một bài cáo mà là bài cáo mang tính trọng đại của quốc gia. Bên cạnh đó, dù cuộc chiến của dân tộc ta trước giặc Minh nhưng trong nhan đề lại xuất hiện từ "Ngô", đó chính là cách gọi của người Trung Quốc theo thói quen của dân tộc ta nhưng bằng thái độ vô cùng căm thù, khinh bỉ. Từ ngàn đời nay, phương Bắc luôn có mưu đồ xâm chiếm nước ta, chúng đã khiến nhân dân ta phải trải qua biết bao nhiêu là khổ cực, vất vả. Chính vì thế mà chưa một giây phút nào dân ta nguôi ngoai trước sự độc ác, tàn bạo của chúng và giờ đây mọi phẫn nộ, uất ức đó đều đổ dồn lên giặc Minh.

Để khẳng định chắc chắn về chủ quyền quốc gia, nền độc lập của Đại Việt, Nguyễn Trãi đã nêu nên luận đề chính nghĩa có ý nghĩa tất yếu:

Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân.

Quân điếu phạt trước lo trừ bạo

Luận đề trên khẳng định mối quan hệ chặt chẽ giữa dân, nước và sự nhân nghĩa. Nhân nghĩa là một khái niệm vô cùng quan trọng trong đạo Nho, nói về cách ứng xử giữa người với người dựa trên sự tốt đẹp, đạo đức. Thế nhưng trong thời buổi giặc xâm lược, tác giả đã cụ thể hóa biểu hiện của một con người sống nhân nghĩa chính là biết trừ bạo. Đó chính là một chân lý vô cùng thiết thực, phù hợp với tình hình xã hội nước ta lúc bấy giờ. Con người đất Việt dù già trẻ, gái trai, bất kể ai cũng phải chiến đấu cho sự độc lập của dân tộc. Điều này là một quan niệm đã được khẳng định vô cùng chắc chắn:

Như nước Đại Việt ta từ trước

Vốn xưng nền văn hiến đã lâu.

Núi sông bờ cõi đã chia

Phong tục Bắc Nam cũng khác.

Qua các triều đại và sự xuất hiện của nhiều anh hùng hào kiệt từng thời:

Từ Triệu, Đinh, Lý, Trần bao đời gây nền độc lập.

Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên xưng đế một phương.

Tuy mạnh yếu từng lúc khác nhau.

Song hào kiệt đời nào cũng có.

Khi thuyết minh về "Bình ngô đại cáo" bên cạnh việc tác phẩm làm nổi bật nên nền độc lập, chủ quyền dân tộc, tác phẩm còn là bản cáo trạng đanh thép đối với những tội ác mà kẻ thù đã gây ra cho dân tộc ta suốt 20 năm xâm lược. Từ những ngày đầu khi đặt chân đến nước ta, chúng đã tỏ rõ là một kẻ bịp bợm, độc ác.

Nhân họ Hồ chính sự phiền hà

Quân cuồng Minh thừa cơ gây họa.

Chúng ra sức chà đạp, vùi dập nhân dân ta. Độc ác, tàn nhẫn hơn nữa là chúng còn sẵn sàng cướp đi tính mạng của con người bằng những phương thức dã man:

Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn

Vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ.

Thật sự những tội ác mà chúng gây nên không thể nào đếm được:

Độc ác thay, trúc Nam Sơn không ghi hết tội,

Dơ bẩn thay, nước Đông Hải không rửa sạch mùi.

Khi nói về tội ác của giặc, tác giả đã phải bất lực về từ ngữ để miêu tả điều đó. Trong bản cáo trạng ấy, ta có thể thấy cảm giác vô cùng sôi sục, phẫn nộ, uất hận của tác giả gửi gắm vào đó. Tác giả luôn hướng đến một cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho người dân cũng những đau thương, xót xa trước sự hy sinh của nhân dân.

Với tội ác dã man của giặc, quân dân ta đã đồng lòng đứng lên để đánh trả, giành lại chủ quyền đất nước. Những anh hùng hào kiệt, đặc biệt là vị tướng tài ba Lê Lợi đều có xuất thân bình thường.

Ta đây:

Núi Lam Sơn dấy nghĩa,

Chốn hoang dã nương mình.

Khi chiến đấu với kẻ thù đã gặp biết bao gian khổ, khó khăn:

Tuấn kiệt như sao buổi sớm,

Nhân tài như lá mùa thu.

Có lúc phải đối diện với cái chết khi thiếu thốn lương thực:

Khi Linh Sơn lương hết mấy tuần

Khi Khôi Huyện quân không một đội.

Nhưng với tinh thần quật cường, ý chí sắt đá, quân và dân ta đã đồng lòng chiến đấu và thắng lợi trước giặc ngoại xâm. Ta chiến thắng giành được độc lập, giặc thất bại nhục nhã chính là cái kết tất nhiên cho những gì mà chúng đã gây ra. Tuy nhiên điều đặc biệt ở đây là dù chúng có độc ác, tàn nhẫn, dân ta có bị chà đạp, vùi dập đến đâu thì vẫn lấy tấm lòng hiếu sinh để mở đường sống cho chúng. Như vậy đến cuối cùng ta vẫn dùng sự nhân đạo để đối xử với kẻ thù. Thế mới thấy rằng cách hành xử của ta với tội ác của giặc khiến cho tinh thần nhân nghĩa của ta vô cùng cao thượng, lên một tầm cao mới.

Cuối cùng, nền độc lập dân tộc, giành lại được chủ quyền đất nước sau rất nhiều mất mát, đau thương chính là kết quả tốt đẹp cho một dân tộc chiến đấu anh hùng, sống nhân nghĩa. Thuyết minh về tác phẩm không thể quên rằng Nguyễn Trãi đã thay mặt cho nhà vua để công bố đến đông đảo quần chúng nhân dân:

Xã tắc từ đây vững bền,

Giang sơn từ đây đổi mới.

Càn khôn bĩ rồi lại thái,

Nhật nguyệt hối rồi lại minh.

Muôn thuở nền thái bình vững chắc,

Ngàn thu vết nhục sạch làu.

Lời tuyên bố của tác giả cho thấy một niềm tin mãnh liệt về một nền thái bình, lâu dài của nhân dân ta. Sau những tháng ngày phải chịu cảnh chà đạp, áp bức, bóc lột thì giờ đây dân tộc ta đã tự giải cứu được mình, tìm thấy được sự sống cho đất nước. Hai câu kết của bài cáo cũng chính là sự khép lại cho thời kỳ gian khổ đấu tranh và cánh cửa mở ra một thời đại phát triển, tươi sáng:

Một cố nhung y chiến thắng, nên công oanh liệt ngàn năm;

Bốn phương biển cả thanh bình, ban chiếu duy tân khắp chốn.

Tác phẩm "Bình ngô đại cáo" đúng là kiệt tác cả về nội dung và nghệ thuật. Tác giả đã sử dụng lối viết có kết hợp khéo léo giữa chính luận và văn chương. Khi viết tác phẩm, tác giả còn biến đổi vô cùng linh hoạt giọng văn, hình ảnh được sử dụng trong bài cáo vô cùng sinh động và hoành tráng.

Nguyễn Trãi còn sử dụng thành công cách liệt kê hình tượng đa dạng, phong phú, thể hiện sự đối lập giữa ta và địch trong kháng chiến. Đoạn viết về khởi nghĩa chính là một trong những đoạn thơ vô cùng đặc sắc về nghệ thuật.

Có thể thấy rằng, với những giá trị to lớn của tác phẩm, "Bình ngô đại cáo" xứng đáng là tác phẩm kinh điển của nền văn học Việt. Bài cáo không chỉ khẳng định chắc chắn về chủ quyền quốc gia, độc lập dân tộc mà còn góp phần to lớn tác động đến ý chí của nhân dân trong sự chiến đấu quật cường, bất khuất trước giặc ngoại xâm và tấm lòng nhân đạo, tinh thần nhân nghĩa của nhân dân ta.

Văn bản thuyết minh về tác phẩm Bình Ngô đại cáo - mẫu 6

Nguyễn Trãi chính là một trong số những tác giả kiệt xuất đối với nền văn học trung đại Việt Nam, ông đã để lại cho hậu bối rất nhiều tác phẩm kinh điển được viết bằng cả chữ Nôm và chữ Hán. Đọc những tác phẩm của ông có thể dễ dàng nhận thấy được tấm lòng yêu thương con người, đất nước da diết, mãnh liệt. "Bình ngô đại cáo" chính là tác phẩm thể hiện trọn vẹn những đức tính tốt đẹp đó của ông.

Tác phẩm được ra đời trong một hoàn cảnh vô cùng đặc biệt, sau khi đánh tan quân xâm lược, Vương Thông đã phải miễn cưỡng giảng hòa và rút quân Minh về nước, nhân dân ta giành lại được độc lập, chủ quyền. Trong hoàn cảnh lịch sử hào hùng ấy, Nguyễn Trãi đã thay mặt vua Lê Lợi để viết tác phẩm "Bình ngô đại cáo" và chính thức công bố với toàn thể quần chúng nhân dân vào đầu năm 1428. Tác phẩm chính là bản tuyên ngôn độc lập của dân tộc ta.

Tác phẩm được Nguyễn Trãi viết bằng thể cáo - một thể loại có nguồn gốc từ Trung Hoa, thường được nhà vua hoặc thủ lĩnh sử dụng để công bố một sự kiện trọng đại của đất nước. Cũng như rất nhiều thể loại văn khác thời cổ, cáo được trình bày rất mạch lạc, rõ ràng, chặt chẽ về kết cấu, lập luận sắc bén và lý lẽ vô cùng thuyết phục. "Bình ngô đại cáo" của Nguyễn Trãi là một tác phẩm hội tụ đầy đủ rõ nét về những đặc điểm này.

Tác phẩm được chia làm 4 phần với 4 ý nghĩa khác nhau. Đoạn mở đầu bài cáo đã nêu lên luận điểm chính nghĩa để làm cơ sở, nền tảng để triển khai nội dung bài cáo. Luận đề chính nghĩa ấy chính là sự kết hợp hài hòa giữa tư tưởng thân dân với độc lập dân tộc:

Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân

Quân điếu phạt trước lo trừ bạo.

Sau khi nêu được luận điểm chính nghĩa để làm cơ sở, trong phần 2, Nguyễn Trãi đã vạch rõ những tội ác vô cùng độc ác, man rợ của kẻ thù phương Bắc. Đó là những hành động sát hại, chà đạp, vùi dập nhân dân ta một cách không thể độc ác hơn. "Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn". Đó là những thứ thuế vô lý, hủy hoại môi trường sống, phá hoại tài nguyên thiên nhiên và sức lao động của người dân Đại Việt. Tất cả những tội ác man rợ đó đã được Nguyễn Trãi khắc họa lên vô cùng chân thực, rõ nét bằng những lời lẽ thuyết phục, sắc bén. Ở phần hai, tác giả còn nêu lên ý chí căm thù, phẫn nộ sâu sắc của nhân dân đối với kẻ thù. Phần 3 Nguyễn Trãi đã tái hiện lại rõ nét quá trình chiến đấu, chinh phạt nhiều gian khổ, khó khăn và tất yếu thắng lợi của nhân dân ta. Ban đầu, cuộc chiến đấu của nghĩa quân Lam Sơn vấp phải vô vàn rào cản, khó khăn, thiếu thốn đủ thứ cả về nhân lực, thực phẩm. Nhưng rồi với ý chí quật cường, sự lãnh đạo tài ba của Lê Lợi, nghĩa quân và toàn thể nhân dân đã thắng lợi không thể vẻ vang hơn trước sự xâm lược của giặc ngoại xâm. Trên cơ sở nêu lên luận đề chính nghĩa, vạch rõ những âm mưu và tội ác man rợ của kẻ thù, quá trình chiến đấu quật cường của dân tộc ta, khép lại đoạn văn chính là lời tuyên bố độc lập, tất yếu thắng lợi của chính nghĩa. Đoạn cuối cùng của bài cáo chính là lời tuyên bố trịnh trọng về việc kết thúc chiến tranh, khẳng định chắc nịch về chủ quyền quốc gia, độc lập dân tộc và niềm tin vào một tương lai tươi sáng, tốt đẹp của đất nước, nhân dân.

Không chỉ dừng lại ở đó, Nguyễn Trãi còn để lại trong lòng người đọc một ấn tượng sâu sắc trong sự thể hiện thành công cả về nội dung và nghệ thuật. Trước hết, bài cáo thành công trong việc kết hợp thích hợp, hài hòa giữa yếu tố chính luận với yếu tố văn chương với nhiều hình ảnh vô cùng chân thật, độc đáo. Thêm vào đó, bài cáo còn được thay đổi giọng điệu vô cùng linh hoạt trong từng phần, phù hợp với nội dung - tự hào về truyền thống tốt đẹp lâu đời của dân tộc, phẫn nộ khi vạch rõ tội ác của kẻ thù, trịnh trọng khẳng định về sự độc lập của dân tộc.

"Bình ngô đại cáo" của Nguyễn Trãi chính là thiên hùng ca ca ngợi chiến thắng vĩ đại của toàn dân ta trong thế kỷ XV. Tác phẩm vừa có giá trị to lớn về lịch sử lẫn văn học, không chỉ lưu giữ những sự kiện lịch sử quan trọng mà còn góp phần khích lệ tinh thần chiến đấu quật cường, lòng tự hào dân tộc đến thế hệ sau. Nguyễn Trãi chính là một nhà lãnh đạo kiệt xuất, nhà thơ, nhà văn tài ba sẽ mãi mãi được khắc ghi trong tâm trí mỗi người con đất Việt.

Xem thêm các bài Soạn văn 11 Kết nối tri thức hay nhất, ngắn gọn khác:

Tủ sách VIETJACK shopee lớp 10-11 cho học sinh và giáo viên (cả 3 bộ sách):

Săn shopee siêu SALE :

ĐỀ THI, GIÁO ÁN, SÁCH LUYỆN THI DÀNH CHO GIÁO VIÊN VÀ PHỤ HUYNH LỚP 11

Bộ giáo án, bài giảng powerpoint, đề thi, sách dành cho giáo viên và gia sư dành cho phụ huynh tại https://tailieugiaovien.com.vn/ . Hỗ trợ zalo VietJack Official

Tổng đài hỗ trợ đăng ký : 084 283 45 85

Đã có app VietJack trên điện thoại, giải bài tập SGK, SBT Soạn văn, Văn mẫu, Thi online, Bài giảng....miễn phí. Tải ngay ứng dụng trên Android và iOS.

Theo dõi chúng tôi miễn phí trên mạng xã hội facebook và youtube:

Nếu thấy hay, hãy động viên và chia sẻ nhé! Các bình luận không phù hợp với nội quy bình luận trang web sẽ bị cấm bình luận vĩnh viễn.


Tài liệu giáo viên