Nhóm chức là gì (chi tiết nhất)

Nhóm chức là một khái niệm quan trọng trong hóa học hữu cơ. Bài viết dưới đây giúp các bạn hiểu rõ hơn về nhóm chức. Mời các bạn đón đọc:

Nhóm chức là gì (chi tiết nhất)

1. Nhóm chức là gì?

- Nhóm chức là nguyên tử hoặc một nhóm nguyên tử trong phân tử gây ra tính chất hóa học đặc trưng của hợp chất hữu cơ.

Ví dụ: Nhóm –OH gây ra tính chất hóa học đặc trưng cho các hợp chất alcohol (phản ứng thế nguyên tử H, phản ứng tách nước,...).

2. Kiến thức mở rộng Nhóm chức là gì

STT	Tên nhóm chức / Loại hợp chất	Công thức nhóm chức	Ví dụ	Tính chất hóa học chính (Đặc trưng)
1	Dẫn xuất Halogen	−X (Cl,Br,I,F)	C2​H5​Cl	- Phản ứng thế: Thủy phân trong môi trường kiềm (NaOH) tạo alcohol. - Phản ứng tách: Tách HX tạo liên kết bội (trong môi trường kiềm/cồn, đun nóng).
2	Hydroxyl (Alcohol)	−OH (gắn vào C no)	C2​H5​OH	- Thế H của nhóm OH: Tác dụng với kim loại kiềm (Na, K) giải phóng H2​. - Phản ứng thế nhóm OH: tác dụng với acid hữu cơ (phản ứng ester hóa). - Phản ứng tách nước: Tạo alkene hoặc ether tùy điều kiện. - Bị oxi hóa: Alcohol bậc 1 → aldehyde; bậc 2 → ketone.
3	Hydroxyl (Phenol)	−OH (gắn trực tiếp vòng benzene)	C6​H5​OH	- Tính acid yếu: Tác dụng được với NaOH, không làm đổi màu quỳ tím. - Phản ứng thế vào vòng thơm: Thế brom dễ dàng (tạo kết tủa trắng với dung dịch Br2​).
4	Ether	−O−	CH3​OCH3​	- Khá trơ về mặt hóa học. - Dễ bay hơi, thường dùng làm dung môi.
5	Carbonyl (Aldehyde)	−CHO	CH3​CHO	- Tính khử : Phản ứng tráng gương (AgNO3​/NH3​), tác dụng Cu(OH)2​ tạo kết tủa đỏ gạch,... - Tính oxi hóa: bị khử bởi NaBH4,... tạo alcohol bậc I.
6	Carbonyl (Ketone)	>C=O	CH3​COCH3​	- Phản ứng khử: bị khử bởi NaBH4,... alcohol bậc II.
7	Carboxyl (Carboxylic acid)	−COOH	CH3​COOH	- Tính acid (yếu): Làm quỳ tím hóa đỏ, tác dụng với base, oxide base, muối, kim loại. - Phản ứng este hóa: Tác dụng với Alcohol (xúc tác H2​SO4​ đặc).
8	Ester (Ester)	−COO−	CH3​COOC2​H5​	- Phản ứng thủy phân trong môi trường acid (thuận nghịch) và môi trường kiềm (Xà phòng hóa - một chiều).
9	Amino (Amine)	−NH2​, >NH, >N−	CH3​NH2​	- Tính base: Làm quỳ tím hóa xanh (hoặc hồng với phenolphthalein), tác dụng với acid tạo muối. - Thế nhân thơm: Aniline tác dụng Br2​ tạo kết tủa trắng.
10	Amino acid	−NH2​ và −COOH	H2​N−CH2​−COOH	- Tính lưỡng tính: Vừa tác dụng acid, vừa tác dụng base. - Phản ứng trùng ngưng: Tạo peptide/protein (tách nước).

3. Bài tập minh họa Nhóm chức là gì

Câu 1. Nhóm chức là...... gây ra những phản ứng đặc trưng của phân tử hợp chất hữu cơ. Cụm từ thích hợp điền vào chỗ trống trong phát biểu trên là

A. nguyên tử.

B. phân tử.

C. nhóm nguyên tử.

D. nguyên tử hoặc nhóm nguyên tử.

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: D

Câu 2. Nhóm chức gây ra các tính chất hóa học đặc chưng của alcohol là:

A. −CHO.

B. −OH.

C. −O−.

D. >C=O.

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: B

Câu 3. Nhóm chức - COOH là của hợp chất nào sau đây?

A. Carboxylic acid.

B. Aldehyde.

C. Alcohol.

D. Ketone.

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: A

Câu 4. Hợp chất nào sau đây có chứa nhóm chức –O– ?

A. Acetic acid.

B. Dimethyl ether.

C. Formaldehyde.

D. Ethanol.

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: B

Câu 5. Hợp chất nào sau đây có chứa nhóm chức ester?

A. CH₃CH₂OH.

B. CH₃CH₂CH₂NH₂.

C. CH₃CH₂CHO.

D. CH₃COOC₂H₅.

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: D

Câu 6. Nhóm chức nào gây ra tính chất hóa học đặc trưng của hợp chất amine?

A. –OH.

B. –NH₂.

C. –COOH.

D. –CHO.

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: B

Câu 7. Chọn phát biểu đúng:

A. Nhóm chức không ảnh hưởng đến tính chất hóa học của hợp chất.

B. Nhóm chức quyết định phản ứng đặc trưng của hợp chất.

C. Nhóm chức chỉ xuất hiện ở rượu.

D. Nhóm chức là nguyên tử đơn.

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: B

Câu 8. Hợp chất có nhóm chức –CHO là:/p>

A. Rượu.

B. Aldehyde.

C. Carboxylic acid.

D. Ester.

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: B

Xem thêm các bài viết về định nghĩa & khái niệm môn Hóa học hay, chi tiết khác:

• Phổ hồng ngoại (IR) là gì

• Hai dạng thù hình của sulfur là gì?

• Hợp chất carbonyl là gì?

• Muối ammonium là gì?

• Muối sulfate là gì?

• Phản ứng thế alkane là gì?

---