Soạn bài (Nói và nghe trang 45) Thuyết trình về nghệ thuật kể chuyện trong một tác phẩm truyện - ngắn nhất Kết nối tri thức

Soạn bài Nói và nghe: Thuyết trình về nghệ thuật kể chuyện trong một tác phẩm truyện trang 45, 46, 47 ngắn nhất mà vẫn đủ ý được biên soạn bám sát sách Ngữ văn lớp 11 Kết nối tri thức giúp học sinh soạn văn 11 dễ dàng hơn.

Soạn bài (Nói và nghe trang 45) Thuyết trình về nghệ thuật kể chuyện trong một tác phẩm truyện - ngắn nhất Kết nối tri thức

* Yêu cầu

- Giới thiệu những thông tin cơ bản về tác phẩm truyện được chọn để thuyết trình.

- Nêu được các khía cạnh trong nghệ thuật kể chuyện của tác phẩm truyện.

- Trình bày được những phát hiện cá nhân về giá trị của tác phẩm, thu hút sự quan tâm của người nghe về tác phẩm được chọn để thuyết trình.

- Thể hiện được sự tôn trọng những cách cảm nhận, đánh giá đa dạng về một tác phẩm truyện.

1. Chuẩn bị nói

Lựa chọn đề tài

Đề tài của bài nói có thể được khai thác từ đề tài của bài viết ở trên.

Tìm ý và sắp xếp ý

Từ hệ thống luận điểm ở bài viết, lựa chọn những ý quan trọng nhất, thể hiện rõ quan điểm và phát hiện của bản thân cần được trình bày trong bài nói. Ví dụ, bài viết tham khảo về nghệ thuật tự sự của Nam Cao trong truyện ngắn Đời thừa, có thể triển khai bài thuyết trình theo bố cục:

- Tại sao cần quan tâm đến nghệ thuật tự sự ở truyện ngắn này.

- Vấn đề câu chuyện và truyện kể.

- Vấn đề người kể chuyện và điểm nhìn nhân vật.

- Đặc điểm lời trần thuật.

- Ý nghĩa của nghệ thuật tự sự ở tác phẩm này.

2. Thực hành nói

Bài nói gồm đủ ba phần, tập trung vào các nội dung sau:

Mở đầu: Giới thiệu ngắn gọn về tác phẩm truyện sẽ thuyết trình. Cân lưu ý bắt đầu bài nói sao cho thu hút sự chú ý của người nghe, tránh việc thuyết trình giống như việc đọc lại bài viết.

Triển khai: Trình bày lần lượt các thông tin trong bài viết theo hình thức tóm lược kết hợp nhịp nhàng với việc trình chiếu hay minh họa trực quan (nếu có). Người nói có thể kể lại ngắn gọn nhưng không hoàn toàn tiết lộ nội dung của truyện, nếu tác phẩm ấy chưa được nhiều người biết đến. Dựa vào các luận điểm đã xác định trong bố cục bài nói, thiết kế các slide sao cho thích hợp nếu người nói sử dụng phương tiện trình chiếu.

Kết luận: Khái quát lại những điều cảm nhận cũng như đánh giá về tính nghệ thuật của tác phẩm mà mình chọn để giới thiệu. Có thể kết bài bằng những câu khuyến khích người nghe chia sẻ cảm nhận hay góc nhìn khác về tác phẩm.

* Bài nói tham khảo:

Kính thưa thầy cô và các bạn,

Trong văn học Việt Nam hiện đại, có những tác phẩm khiến người đọc day dứt không chỉ vì nỗi đau mà còn bởi niềm tin vào con người. Vợ nhặt của Kim Lân là một tác phẩm như thế. Giữa nạn đói khủng khiếp năm 1945, khi cái chết rình rập khắp làng quê, nhà văn lại kể một câu chuyện tưởng như nghịch lí: một người đàn ông nghèo “nhặt” được vợ. Chính tình huống đặc biệt ấy đã làm nên giá trị sâu sắc của tác phẩm.

Kim Lân là nhà văn gắn bó sâu nặng với đời sống nông thôn và những con người nghèo khổ. Nạn đói năm 1945 trở thành nguồn cảm hứng lớn trong sáng tác của ông, và Vợ nhặt là truyện ngắn tiêu biểu. Thành công nổi bật của tác phẩm nằm ở việc xây dựng tình huống truyện “nhặt vợ” độc đáo, vừa éo le vừa giàu ý nghĩa.

Trong văn học tự sự, tình huống truyện là hoàn cảnh đặc biệt do nhà văn sáng tạo nên, nơi cuộc sống được dồn nén cao độ, giúp bộc lộ rõ nhất tính cách nhân vật và tư tưởng của tác phẩm. Có thể coi tình huống truyện là điểm nút của cốt truyện, chi phối toàn bộ diễn biến câu chuyện. Với Vợ nhặt, Kim Lân đã đặt nhân vật vào một tình huống vừa nghịch lí vừa đầy sức gợi.

Tình huống “nhặt vợ” diễn ra trong bối cảnh nạn đói năm 1945, khi làng quê ngập trong không khí chết chóc: người chết đói nằm ngổn ngang, tiếng quạ kêu ám ảnh, mùi gây của xác người lan tràn. Con người không chỉ thiếu ăn mà còn đứng trước nguy cơ đánh mất cả nhân phẩm và hi vọng sống. Trong hoàn cảnh ấy, Tràng – một người đàn ông nghèo khổ, xấu xí, dân ngụ cư – lại có vợ chỉ từ vài câu nói đùa và một bữa ăn no. Đây là một tình huống vừa éo le vừa nghịch lí: giữa lúc sự sống còn chưa được đảm bảo, người ta lại nghĩ đến chuyện dựng vợ gả chồng.

Không chỉ éo le, tình huống ấy còn rất bất ngờ. Hôn nhân – vốn thiêng liêng – bị giản lược đến mức trần trụi, phản ánh thân phận rẻ rúng của con người trong nạn đói. Tuy nhiên, dưới ngòi bút nhân đạo của Kim Lân, tình huống này lại hoàn toàn hợp lí. Khi cái đói đe dọa sự tồn tại, con người buộc phải bám víu vào nhau để được sống. Chính khát vọng sống và khát vọng hạnh phúc đã khiến hai con người xa lạ tìm đến nhau trong cảnh ngộ khốn cùng.

Từ tình huống “nhặt vợ”, vẻ đẹp nhân tính của các nhân vật được bộc lộ rõ nét. Tràng từ một người vô tư, thô kệch trở nên chững chạc, biết lo toan, ý thức được trách nhiệm với gia đình. Người vợ nhặt từ dáng vẻ chao chát, liều lĩnh dần trở nên hiền thục, ý tứ, hướng về mái ấm. Bà cụ Tứ, dù nghèo khổ và lo lắng, vẫn mở lòng cảm thông, chấp nhận con dâu và gieo vào lòng các con niềm hi vọng mong manh. Điều đó cho thấy: ngay trong hoàn cảnh tăm tối nhất, con người vẫn không đánh mất bản chất lương thiện.

Qua tình huống “nhặt vợ”, Kim Lân vừa tố cáo hiện thực xã hội tàn nhẫn, vừa khẳng định sức sống mãnh liệt của tình người. Vợ nhặt vì thế không chỉ là bức tranh đau xót về nạn đói, mà còn là lời nhắn gửi đầy tin tưởng vào con người và cuộc sống.

Trên đây là phần trình bày của em. Em xin chân thành cảm ơn thầy cô và các bạn đã lắng nghe.

3. Trao đổi đánh giá

Người nói	Người nghe
- Trả lời những thắc mắc từ người nghe. - Thể hiện thái độ tiếp thu chân thành, cởi mở với những góp ý xác đáng, nghiêm túc. - Chia sẻ thêm một số điểm mình muốn làm rõ hơn, một số phát hiện khác về tính nghệ thuật của tác phẩm.	- Chia sẻ những điểm thấy hợp lí và hấp dẫn trong bài thuyết trình. - Nêu những điểm còn băn khoăn hoặc có đánh giá, cảm nhận về tác phẩm khác với người nói. - Có thể đặt thêm một số câu hỏi để người nói làm rõ hơn về những điều bạn tâm đắc ở tác phẩm.

Người nói và người nghe tham khảo bảng sau để tự đánh giá hay đánh giá về bài trình bày:

STT	Nội dung đánh giá	Kết quả
		Đạt	Chưa đạt
1	Giới thiệu các thông tin cần thiết về tác phẩm truyện được lựa chọn để thuyết trình (tác giả, hoàn cảnh ra đời, vị trí của tác phẩm trong sự nghiệp của nhà văn hay trong lịch sử văn học).
2	Chỉ ra và đánh giá được các phương diện làm nên tính nghệ thuật của tác phẩm truyện.
3	Biết phối hợp nhịp nhàng giữa phần nói và phần trình chiếu hay minh họa trực quan.
4	Có sự tương tác tốt với người nghe, thu hút được sự quan tâm của người nghe đối với tác phẩm.

Bài giảng: Thuyết trình về nghệ thuật kể chuyện trong một tác phẩm truyện - Cô Trang Thủy (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 11 Kết nối tri thức ngắn nhất, hay khác:

• Củng cố, mở rộng trang 48

• Thực hành đọc: Cải ơi

• Tri thức ngữ văn trang 54

• Nhớ đồng

• Tràng giang

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 11 hay khác:

• Soạn văn 11 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 11 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn Chuyên đề Văn 11 Kết nối tri thức
• Giải lớp 11 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 11 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 11 Cánh diều (các môn học)

---