Soạn bài (Nói và nghe trang 71) Giới thiệu về một tác phẩm nghệ thuật - ngắn nhất Kết nối tri thức

Soạn bài Nói và nghe: Giới thiệu về một tác phẩm nghệ thuật trang 71, 72, 73 ngắn nhất mà vẫn đủ ý được biên soạn bám sát sách Ngữ văn lớp 11 Kết nối tri thức giúp học sinh soạn văn 11 dễ dàng hơn.

Soạn bài (Nói và nghe trang 71) Giới thiệu về một tác phẩm nghệ thuật - ngắn nhất Kết nối tri thức

* Yêu cầu

- Cung cấp được thông tin chung về tác phẩm nghệ thuật một cách sáng rõ, chính xác (tên tác phẩm, tác giả, thể loại, thời điểm sáng tác, đánh giá của công chúng với các nhà chuyên môn…).

- Nêu được lý do chọn giới thiệu tác phẩm.

- Trình bày được cảm nhận, quan điểm cá nhân của người nói về giá trị tác phẩm với các lí lẽ và bằng chứng thuyết phục; chủ động đặt câu hỏi để người nghe cùng tương tác và đối thoại.

- Thể hiện sự tôn trọng những cách cảm nhận, đánh giá đa dạng đối với một tác phẩm nghệ thuật.

1. Chuẩn bị nói

Lựa chọn đề tài

- Đề tài của bài nói có thể được khai thác từ kết quả của hoạt động viết trước đó, nghĩa là có thể giới thiệu về chính bài thơ mà bạn đã chọn để viết bài phân tích, đánh giá. Cũng có thể giới thiệu về một tác phẩm thuộc loại hình nghệ thuật khác như bài hát (hay bản nhạc), bộ phim, bức tranh, bức tượng…

- Để việc giới thiệu đạt hiệu quả tương tác tốt với người nghe, nên chọn tác phẩm nào từng được nhiều bạn trong lớp quan tâm; đặc biệt, về tác phẩm đó, người giới thiệu có thể tạo cho người nghe cơ hội được thấy, xem, nghe trực tiếp, dù chỉ qua các phiên bản, ảnh chụp hay qua các video clip sưu tầm được.

Tìm ý và sắp xếp ý

- Nếu chọn giới thiệu về bài thơ được bàn tới trong bài viết trước đó, cần rút gọn bài viết thành một dàn ý cho bài nói, đánh dấu những ý quan trọng sẽ trình bày, những bằng chứng minh họa sẽ nêu lên và phân tích (có thể điều chỉnh trình tự các ý đã được trình bày trong bài viết, sao cho mạch triển khai của bài nói được thông suốt).

- Nếu chọn giới thiệu về một tác phẩm thuộc loại hình nghệ thuật khác, cần hình thành hệ thống ý dựa trên việc trả lời các câu hỏi như: Tên của tác phẩm là gì? Tác giả là ai? Có thể thấy, xem, nghe tác phẩm ở đây? Tác phẩm có đặc điểm gì về nội dung và hình thức? Câu chuyện, vấn đề, thông điệp được nêu hoặc toát ra từ tác phẩm là gì, từng được đón nhận như thế nào và có ý nghĩa ra sao? Tác phẩm đã đóng góp được điều gì cho đời sống nghệ thuật và đời sống tinh thần của cộng đồng?

- Toàn bộ những ý có được nhờ trả lời các câu hỏi trên nên được tổ chức theo bố cục: Nhận diện -> Tìm hiểu -> Đánh giá -> Đề xuất thái độ, cách thức tiếp nhận phù hợp.

2. Thực hành nói

Bài nói phải đảm bảo kết cấu gồm ba phần với các yêu cầu chính về nội dung như sau:

- Mở đầu: Nêu tên tác phẩm được giới thiệu và lý do chọn giới thiệu tác phẩm đó.

- Triển khai: Miêu tả đặc điểm của tác phẩm (thể loại, tính chất, quy mô, dung lượng,…) và nêu nhận xét, đánh giá về tác phẩm theo các góc độ tiếp cận khác nhau.

- Kết luận: Khẳng định giá trị chung và ý nghĩa của tác phẩm.

Bài nói tham khảo

Kính thưa thầy cô và các bạn,

Hôm nay, em xin trình bày bài thuyết trình về bài thơ “Tràng giang” của Huy Cận, một tác phẩm tiêu biểu của phong trào Thơ mới trước Cách mạng tháng Tám.

Huy Cận được mệnh danh là “nhà thơ của cả vạn lí sầu”. Trước Cách mạng, hồn thơ ông mang nỗi buồn sâu lắng của thời đại: nỗi buồn của cái tôi cô đơn, bơ vơ trước cuộc đời và xã hội đương thời. Tràng giang chính là bài thơ tiêu biểu cho nỗi buồn miên man ấy. Tuy nhiên, ẩn sau nỗi buồn không dứt còn là một lời tâm sự thầm kín, một tình yêu nước kín đáo nhưng sâu sắc.

Trước hết, nỗi buồn ấy đã được thể hiện ngay từ nhan đề bài thơ. Tràng giang gồm hai vần “ang” – là âm mở – gợi cảm giác mênh mông, rộng lớn. Dòng sông trong bài thơ không còn là một con sông cụ thể mà mang tầm vóc của vũ trụ, của không gian vô tận. Việc sử dụng từ Hán Việt cũng khiến nhan đề mang âm hưởng cổ kính, trang trọng và giàu tính khái quát.

Tiếp đó, bài thơ có một lời đề từ rất giàu ý nghĩa:

“Bâng khuâng trời rộng nhớ sông dài.”

Câu thơ mở ra không gian vũ trụ bao la, trải rộng cả chiều cao lẫn chiều sâu. Trước không gian ấy, con người cảm thấy nhỏ bé, bơ vơ, lạc lõng. Đây không chỉ là cảm xúc riêng của Huy Cận mà còn là tâm trạng chung của nhiều thế hệ thi nhân. Lời đề từ đã khơi nguồn cho mạch cảm xúc xuyên suốt toàn bài.

Ngay ở khổ thơ đầu, nỗi buồn đã thấm đẫm từng hình ảnh. Những con sóng “buồn điệp điệp” không chỉ gợi cảnh mà còn gợi tình. Nỗi buồn trở nên hữu hình, tầng tầng lớp lớp lan tỏa trong lòng người. Hình ảnh con thuyền “xuôi mái” lênh đênh giữa dòng sông rộng lớn gợi cảm giác buông xuôi, phó mặc. Con thuyền nhỏ bé ấy cũng chính là hình ảnh ẩn dụ cho con người trong xã hội đương thời. Đặc biệt, hình ảnh “củi một cành khô” trôi lạc giữa dòng sông là một ẩn dụ đầy ám ảnh cho những kiếp người nhỏ bé, vô định, bơ vơ giữa dòng đời rộng lớn; đồng thời cũng là hình ảnh của cái tôi lạc loài trong Thơ mới.

Sang khổ thơ thứ hai, điểm nhìn của nhà thơ được kéo gần hơn với những bãi cồn ven sông. Những từ láy “lơ thơ”, “đìu hiu” gợi nên một không gian thưa vắng, hiu quạnh. Nhà thơ cố tìm kiếm hơi ấm sự sống qua “tiếng làng xa vãn chợ chiều” nhưng tất cả chỉ là sự tĩnh lặng đến tuyệt đối. Không gian tiếp tục được mở rộng với chiều sâu “sâu chót vót”, càng làm nổi bật sự cô đơn và nhỏ bé của con người trước vũ trụ.

Đến khổ thơ thứ ba, nỗi buồn lại được đẩy lên cao hơn qua hình ảnh những cánh bèo trôi dạt vô định. Không có đò ngang, không có cây cầu nối liền hai bờ – cũng có nghĩa là không có sự kết nối, không có tình người. Những từ phủ định liên tiếp cho thấy sự chia lìa, lạnh lẽo và cô lập tuyệt đối của con người trong xã hội.

Ở khổ thơ cuối, Huy Cận hướng tầm mắt lên cao với bầu trời mây núi hùng vĩ. Giữa không gian ấy, cánh chim nhỏ bé càng làm nổi bật cảm giác cô đơn. Trước cảnh thiên nhiên mênh mông và tĩnh lặng, nỗi nhớ quê hương trong nhà thơ bỗng dâng lên da diết. “Lòng quê dờn dợn” là nỗi nhớ không nguôi, luôn thường trực trong tâm hồn. Đây chính là biểu hiện kín đáo nhưng sâu lắng của tình yêu nước trong thơ Huy Cận.

Kết lại, Tràng giang là sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố cổ điển và hiện đại. Bài thơ vẽ nên bức tranh thiên nhiên rộng lớn, hoang vắng, qua đó thể hiện nỗi buồn cô đơn của cái tôi cá nhân trước thời đại. Đồng thời, ẩn sâu trong nỗi buồn ấy là một lòng yêu nước thầm kín, bền bỉ, làm nên giá trị lâu dài cho tác phẩm.

Em xin chân thành cảm ơn thầy cô và các bạn đã lắng nghe phần trình bày của em.

3. Trao đổi, đánh giá

Người nói	Người nghe
- Làm rõ những điều người nghe muốn tìm hiểu thêm. - Trao đổi lại những điểm chưa thống nhất về ý kiến. - Thể hiện thái độ tiếp thu tích cực, cầu thị.	- Nêu những vấn đề muốn làm rõ hơn về tác phẩm. - Nêu quan điểm đánh giá khác về tác phẩm (trên tinh thần tranh luân). - Bổ sung thông tin về tác phẩm. - Góp ý với người nói về cách thể hiện bài nói.

Tham khảo các nội dung được gợi ý trong bảng sau để tự đánh giá và đánh giá về bài nói:

STT	Nội dung đánh giá	Kết quả
		Đạt	Chưa đạt
1	Lựa chọn được tác phẩm nghệ thuật phù hợp để giới thiệu.
2	Cung cấp được thông tin toàn diện về tác phẩm.
3	Trình bày được ý nghĩa của việc giới thiệu tác phẩm.
4	Thể hiện được những đánh giá xác đáng, có căn cứ về tác phẩm.
5	Lựa chọn được cách giới thiệu hấp dẫn, phù hợp với tính chất, đặc điểm của tác phẩm.
6	Thực hiện được sự tương tác tích cực với người nghe.

Bài giảng: Giới thiệu về một tác phẩm nghệ thuật - Cô Trang Thủy (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 11 Kết nối tri thức ngắn nhất, hay khác:

• Củng cố, mở rộng trang 73

• Thực hành đọc: Thời gian

• Tri thức ngữ văn trang 75

• Cầu hiền chiếu

• Tôi có một ước mơ

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 11 hay khác:

• Soạn văn 11 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 11 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn Chuyên đề Văn 11 Kết nối tri thức
• Giải lớp 11 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 11 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 11 Cánh diều (các môn học)

---