Tên bán hệ thống là gì (chi tiết nhất)

Bài viết Tên bán hệ thống là gì lớp 12 chi tiết nhất là kiến thức có trong chương trình Hóa học 12 giúp học sinh nắm vững kiến thức trọng tâm về Tên bán hệ thống.

Tên bán hệ thống là gì (chi tiết nhất)

1. Tên bán hệ thống là gì?

- Tên bán hệ thống là tên gọi kết hợp giữa tên thông thường và quy tắc gọi tên thay thế.

- Tên bán hệ thống thường được dùng để gọi tên amino acid: vị trí của nhóm amino được kí hiệu bằng chữ cái Hy Lạp (α, β,...) và tên gọi acid được gọi theo tên thông thường.

2. Kiến thức mở rộng Tên bán hệ thống là gì

2.1. Amino acid

- Amino acid là hợp chất hữu cơ tạp chức, trong phân tử chứa đồng thời nhóm amino (−NH₂) và nhóm carboxyl (−COOH).

- Các amino acid thiên nhiên hầu hết là α-amino acid (công thức chung có dạng H₂N-CH(R)-COOH). Trong đó, chỉ có khoảng 20 amino acid cấu thành nên phần lớn protein trong cơ thể người, gọi là những amino acid tiêu chuẩn. Một số amino acid tiêu chuẩn mà cơ thể người không thể tự tổng hợp được, gọi là amino acid thiết yếu. Con người tiếp nhận amino acid thiết yếu qua thức ăn như thịt, cá, trứng, sữa,...

2.2. Tên bán hệ thống của một số amino acid

3. Bài tập minh họa Tên bán hệ thống là gì

Câu 1. Khi gọi tên một hợp chất theo quy tắc bán hệ thống thì carbon α là

A. carbon của nhóm carboxyl (COOH).

B. carbon liền kề với carbon của nhóm carboxyl (COOH).

C. carbon ở vị trí cuối cùng của chuỗi.

D. carbon thứ ba tính từ nhóm carboxyl.

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: B

Khi gọi tên một hợp chất theo quy tắc bán hệ thống thì carbon α là carbon liền kề với carbon của nhóm carboxyl (COOH).

Câu 2. Các amino acid thiên nhiên hầu hết là

A. β-amino acid.

B. α-amino acid.

C. γ-amino acid.

D. δ-amino acid

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: B

Các amino acid thiên nhiên hầu hết là α-amino acid.

Câu 3. Tên bán hệ thống của hợp chất CH₃​CH(Cl)COOH là

A. β-chloropropionic acid.

B. 2-chloropropionic acid.

C. α-chloropropionic acid.

D. α-chloropropanoic acid.

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: C

Tên bán hệ thống của hợp chất CH₃​CH(Cl)COOH là α-chloropropionic acid do Cl gắn với carbon α: carbon liền kề với carbon của nhóm carboxyl (COOH).

Đáp án D sai vì khi gọi tên hợp chất theo tên bán hệ thống thì phải gọi acid theo tên thông thường. Tên thông thường của CH₃​CH₂COOH là propionic acid, còn propanoic acid không phải tên thông thường mà là tên thay thế.

Câu 4. Hợp chất X có tên bán hệ thống là α-aminopropionic acid. Tên thay thế của X là

A. 2-aminopropionic acid.

B. 2-aminopropanoic acid.

C. 3-aminopropanoic acid.

D. aminopropionic acid.

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: B

Do trong tên bán hệ thống nhóm amino ở vị trí α nên khi gọi theo tên thay thế thì đây là carbon số 2 ⟹ A hoặc B

Tên thay thế của propionic acid là propanoic acid nên đáp án đúng là B.

Câu 5. Ký hiệu chữ cái Hy Lạp nào dùng để chỉ nguyên tử carbon là carbon thứ ba trong chuỗi, nếu coi C của nhóm COOH là C thứ nhất?

A. α (alpha).

B. β (beta).

C. γ (gamma).

D. δ (delta).

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: B

Ký hiệu chữ cái Hy Lạp dùng để chỉ nguyên tử carbon là carbon thứ ba trong chuỗi là β.

Câu 6. Tên bán hệ thống của 3-aminobutanoic acid là

A. α-aminobutanoic acid.

B. α-aminobutyric acid.

C. β-aminobutyric acid.

D. γ-aminobutyric acid.

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: C

Tên bán hệ thống của 3-aminobutanoic acid là β-aminobutyric acid.

Câu 7. Valine: (CH₃​)₂​CHCH(NH₂​)COOH có tên bán hệ thống là α-aminoisovaleric acid. Vậy tên thông thường của (CH₃​)₂​CHCH₂COOH là

A. butyric acid.

B. isovaleric acid.

C. butanoic acid.

D. 3-methylbutanoic acid.

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: B

Dựa vào tên bán hệ thống của valine ta có thể biết được tên thông thường của carboxylic acid tương ứng là isovaleric acid.

Xem thêm các bài viết về định nghĩa & khái niệm môn Hóa học hay, chi tiết khác:

• Tên thông thường là gì

• Thuốc thử Tollens là gì

• Tinh chế kim loại là gì

• Mạ điện là gì

• Quá trình Solvay là gì

• Cao su buna-N là gì

---