Thuốc thử Tollens là gì (chi tiết nhất)

Bài viết Thuốc thử Tollens là gì lớp 12 chi tiết nhất là kiến thức có trong chương trình Hóa học 12 giúp học sinh nắm vững kiến thức trọng tâm về Thuốc thử Tollens.

Thuốc thử Tollens là gì (chi tiết nhất)

1. Thuốc thử Tollens là gì?

- Thuốc thử Tollens là một phức chất của bạc, có công thức hóa học là [Ag(NH₃)₂]OH. - Thuốc thử Tollens thường được sử dụng để nhận biết aldehyde hoặc dùng để tráng gương bạc lên đồ thủy tinh

2. Kiến thức mở rộng Thuốc thử Tollens là gì

2.1. Điều chế thuốc thử Tollens

- Chuẩn bị: Dung dịch AgNO₃ 1%, dung dịch NH₃ 5%, dung dịch CH₃CHO 5%; ống nghiệm.

- Tiến hành: Cho vào ống nghiệm khoảng 1 mL dung dịch AgNO₃ 1% và nhỏ từ từ từng giọt dung dịch NH₃ 5% và lắc nhẹ cho đến khi vừa hoà tan hết kết tủa silver oxide, thu được thuốc thử Tollens (thuốc thử Tollens sẽ kém nhạy nếu dư dung dịch NH₃).

- PTHH: AgNO₃ + 3NH₃ + H₂O → [Ag(NH₃)₂]OH _{(thuốc thử Tollens)} + NH₄NO₃

2.2. Phản ứng của thuốc thử Tollens

a) Với các aldehyde

- Aldehyde phản ứng với thuốc thử Tollens tạo ra lớp bạc bám lên bình phản ứng:

VD: CH₃CHO + 2[Ag(NH₃)₂]OH → CH₃COONH₄ + 2Ag + 3NH₃ + H₂O

- Ketone không có phản ứng với thuốc thử Tollens nên có thể dùng thuốc thử Tollens để phân biệt aldehyde với ketone và các hợp chất khác.

b) Với carbohydrate

- Glucose có phản ứng với thuốc thử Tollens do ở dạng mạch hở phân tử chứa nhóm CHO:

VD: CH₂OH[CHOH]₄CH=O + 2[Ag(NH₃)₂]OH $\stackrel{t^0}{\to }$ CH₂OH[CHOH]₄COONH₄ + 2Ag + 3NH₃ + H₂O

- Tương tự glucose, fructose cũng bị oxi hoá bởi thuốc thử Tollens và bởi Cu(OH)₂ trong môi trường kiềm do trong môi trường kiềm thì fructose chuyển hóa thành glucose.

- Maltose cũng có phản ứng với thuốc thử Tollens do tồn tại ở dạng mở vòng (chứa nhóm CHO):

- Trong thực tế người ta thường dùng phản ứng của glucose để tráng gương thay vì dùng aldehyde vì độc tính cao:

+ Đầu tiên người ta cho thủy phân saccharose sau đó trung hòa môi trường acid.

+ Sản phẩm của phản ứng thủy phân (là glucose và fructose) được dùng cho phản ứng tráng gương.

3. Bài tập minh họa Thuốc thử Tollens là gì

Câu 1. Một loại gương soi có diện tích bề mặt là 0,8 m². Để tráng được 540 chiếc gương trên với độ dày lớp bạc được tráng là 0,2$\mu m$ thì cần dùng m gam glucose tác dụng với lượng dư dung dịch AgNO₃ trong NH₃. Biết hiệu suất phản ứng tráng bạc là 75% và khối lượng riêng của bạc là 10,49 g/cm³. Giá trị của m gần nhất với giá trị nào sau đây?

A. 998.       

B. 4746.     

C. 1525.     

D. 1007.

Hướng dẫn giải:

Đáp án đúng là: D

m_{Ag (1 gương)} = 0,8.10⁴.0,2.10^-4.10,49 = 1,6784 gam $\Rightarrow$ m_{Ag (540 gương)} = 1,6784.540 = 906,336 gam

$\Rightarrow$ n_Ag = 8,392 mol $\stackrel{H=75\%}{\to }{m}_{g\text{luco\hspace{0.17em}}se}=\frac{\mathrm{8,392}}{2}.\frac{180}{75\%}=\mathrm{1007,04}$(g)

Vậy trị của m gần nhất với 1007.

Câu 2. Tiến hành thí nghiệm theo các bước sau:

Bước 1: Cho 1 mL dung dịch AgNO₃ 1% vào ống nghiệm sạch.

Bước 2: Thêm từ từ từng giọt dung dịch NH₃, lắc đều cho đến khi kết tủa tan hết.

Bước 3: Thêm tiếp khoảng 1 mL dung dịch glucose 1% vào ống nghiệm; đun nóng nhẹ.

Phát biểu nào sau đây sai?

A. Sản phẩm hữu cơ thu được sau bước 3 là ammonium gluconate.

B. Thí nghiệm trên chứng minh glucose có tính chất của polyalcohol.

C. Sau bước 3, có lớp bạc kim loại bám trên thành ống nghiệm.

D. Trong phản ứng ở bước 3, glucose đóng vai trò là chất khử.

Hướng dẫn giải:

Đáp án đúng là: B

B. sai vì thí nghiệm trên là phản ứng tráng bạc của nhóm −CHO chứng minh glucose có tính chất của aldehyde. Thí nghiệm chứng minh glucose có tính chất của polyalcohol là phản ứng của glucose với dung dịch glycerol ở nhiệt độ thường.

Câu 3. Glucose và fructose đều

A. có nhóm −CH=O trong phân tử.    

B. có công thức phân tử C₆H₁₀O₅.

C. thuộc loại disaccharide.                 

D. có phản ứng tráng bạc.

Hướng dẫn giải:

Đáp án đúng là: D

A. sai vì fructose có nhóm ketone >C=O, không có nhóm aldehyde −CH=O

B. sai vì glucose và fructose đều có công thức phân tử C₆H₁₂O₆

C. sai vì glucose và fructose thuộc loại monosaccharide. 

D. đúng vì glucose có nhóm −CH=O, fructose trong môi trường kiềm cũng chuyển thành hợp chất có nhóm −CH=O nên 2 chất này đều tham gia phản ứng tráng bạc

Câu 4. Phản ứng tráng bạc có thể xảy ra khi cho aldehyde tác dụng với

A. Br₂/H₂O.

B. Copper (II) hydroxide.

C. [Ag(NH₃)₂]OH.

D. Alcohol.

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: C

Phản ứng tráng bạc có thể xảy ra khi cho aldehyde tác dụng với [Ag(NH₃)₂]OH.

Câu 5. Để phân biệt aldehyde và ketone, ta dùng thuốc thử nào sau đây?

A. Thuốc thử Fehling.

B. Thuốc thử Tollens.

C. Thuốc thử Schiff.

D. Không phân biệt được.

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: B

Để phân biệt aldehyde và ketone, ta dùng thuốc thử Tollens vì aldehyde bị oxi hoá bởi thuốc thử Tollens tạo kết tủa bạc, còn ketone thì không.

Câu 6. CH₃CHO khi phản ứng với dd AgNO₃/NH₃ thu được muối B là

A. (NH₄)₂CO₃.

B. CH₃COONH₄.

C. CH₃COOAg. 

D. NH₄NO₃.

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: B

CH₃CHO + 2AgNO₃ + 3NH₃ + H₂O $\stackrel{t^o}{\to }$ CH₃COONH₄ + 2NH₄NO₃ + 2Ag

Hay CH₃CHO + 2[Ag(NH₃)₂]OH $\stackrel{t^o}{\to }$CH₃COONH₄ + 2NH₄NO₃ + 2Ag + H₂O

Câu 7. Trong môi trường kiềm, glucose và fructose có thể chuyển hoá lẫn nhau. Điều đó chứng tỏ hai chất này

A. đều phản ứng với thuốc thử Tollens.                          

B. đều là những disaccharide.

C. đều làm mất màu nước bromine.                               

D. đều không có nhóm hydroxy

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: A

Trong môi trường kiềm, glucose và fructose có thể chuyển hoá lẫn nhau. Điều đó chứng tỏ hai chất này đều phản ứng với thuốc thử Tollens.                          

Xem thêm các bài viết về định nghĩa & khái niệm môn Hóa học hay, chi tiết khác:

• Tên thông thường là gì

• Tên bán hệ thống là gì

• Tinh chế kim loại là gì

• Mạ điện là gì

• Quá trình Solvay là gì

• Cao su buna-N là gì

---