Soạn bài Nữ phóng viên đầu tiên - Kết nối tri thức

Với soạn bài Nữ phóng viên đầu tiên trang 66, 67, 68, 69, 70 Ngữ văn 11 Kết nối tri thức sẽ giúp học sinh lớp 11 trả lời câu hỏi từ đó dễ dàng soạn văn 11.

Soạn bài Nữ phóng viên đầu tiên - Kết nối tri thức

* Trước khi đọc

Câu hỏi 1. (trang 66 sgk Ngữ văn 11 Tập 2): Hãy chia sẻ những điều bạn đã biết về đời sống của người phụ nữ Việt Nam thời phong kiến và những năm đầu thế kỉ XX.

Trả lời:

Đời sống của người phụ nữ Việt Nam thời phong kiến và những năm đầu thế kỉ XX khổ cực, bất hạnh, chịu nhiều nỗi đau đớn. 

Cách 2

Người phụ nữ Việt Nam thời phong kiến và đầu thế kỉ XX phải sống trong nhiều bất công, chịu ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng “trọng nam khinh nữ” và những quy định như “tam tòng, tứ đức”. Họ không có quyền tự quyết, hôn nhân thường do gia đình sắp đặt, cuộc sống gắn với sự hi sinh và cam chịu. Tuy vậy, họ vẫn giữ được những phẩm chất đáng quý như chịu thương chịu khó, thủy chung và giàu lòng yêu nước.

* Đọc văn bản

Gợi ý trả lời câu hỏi trong khi đọc

1. Nhận xét cách mở đầu văn bản của tác giả.

Cách mở đầu văn bản là một câu hỏi gợi mở cho người đọc, gây sự tò mò thích thú cho độc giả.

Cách 2

Cách mở đầu của tác giả gây tò mò khi đặt ra một câu hỏi về “nữ phóng viên chính hiệu”, thu hút sự chú ý của người đọc.

2. Tóm tắt các hoạt động chính của nhân vật.

Manh Manh nữ sĩ tên thật là Nguyễn Thị Kiêm (1914 - 2005), con ông tri huyện Nguyễn Đình Trị, quê quán ở Gò Công. 

Bà học Trường Trung học Nữ sinh bản xứ đến tú tài rồi bước vào nghề báo. Ban đầu bà chỉ là phóng viên thường, viết các mục nhỏ với bút hiệu YM, Nguyễn Văn MYM. 

Sau khi Phan Khôi đăng bài thơ Tình già (Phụ nữ Tân văn, số 122, ngày 10/3/1932) thì tên tuổi bà sáng lên qua bút danh Nguyễn Thị Manh Manh hoặc tên thật khi ủng hộ Thơ mới và cổ vũ cho nữ quyền. 

Bà Khiêm xuất hiện trong thời kì này khi mới mười bảy tuổi. Có lẽ vì còn quá trẻ nên bà chỉ làm phóng viên bình thường, thỉnh thoảng viết một bài về nữ quyền. Sau đó, khi mạnh mẽ ủng hộ Thơ mới, bà bắt đầu nổi tiếng với những cuộc diễn thuyết. 

Cách 2

- Manh Manh nữ sĩ là một nữ nhà báo, tham gia viết báo, diễn thuyết và hoạt động xã hội sôi nổi.

- Bà tích cực cổ vũ phong trào Thơ mới và đấu tranh cho nữ quyền.

- Bà tham gia nhiều diễn đàn, có ảnh hưởng lớn trong đời sống văn hóa – xã hội thời bấy giờ.

3. Chú ý các trích dẫn trực tiếp

- “Vì có nhiều vấn đề đáng quan tâm hơn là thơ nên chúng tôi hoãn lại việc đăng lên báo ... và phê bình luôn có thể.”

- “Từ hai tháng trước, hôm 26 Juillet 1993, ...một cuộc diễn thuyết được đông người nghe như thế. “

- “Muốn cho tình tứ không vì khuôn khổ mà bị đẹt mất ... lối thơ xưa nên gọi là Thơ mới.”

...

Cách 2

- Các trích dẫn trực tiếp giúp tăng tính chân thực và độ tin cậy cho văn bản.

- Qua lời dẫn, người đọc hiểu rõ hơn quan điểm, tư tưởng và cá tính của nhân vật.

4. Hình ảnh được sử dụng có thể gợi ấn tượng gì cho người đọc?

Buổi diễn thuyết thu hút đươc đông đảo người tham gia.

Cách 2

Hình ảnh buổi diễn thuyết đông người tham dự cho thấy sức hút và ảnh hưởng lớn của nhân vật. Điều đó còn thể hiện sự quan tâm của xã hội đối với những vấn đề bà nêu ra, đặc biệt là nữ quyền.

5. Lời nói và hành động của nhân vật thể hiện tư tưởng gì? Những tư tưởng đó có ảnh hưởng đến xã hội như thế nào?

Lời nói và hành động của nhân vật thể hiện tư tưởng dân chủ về những quan niệm mới nam nữ bình đẳng. 

Cách 2

- Lời nói và hành động của nhân vật thể hiện tư tưởng tiến bộ, đề cao bình đẳng giới và giải phóng phụ nữ.

- Những tư tưởng đó góp phần thúc đẩy phong trào nữ quyền và thay đổi nhận thức xã hội đương thời.

6. Ngoại hình nhân vật được khắc họa như thế nào, nhằm mục đích gì?

Ngoại hình nhân vật được khắc họa là người thấp lùn, dáng vẻ núc ních, mặt má miếng bầu, môi nhọn như mot chim,... đôi mắt sáng ngời, thông minh, ăn nói mau lẹ, gọn gàng, duyên dáng. Nhằm mục đích khắc họa cái vẻ xấu bên ngoài và cái đẹp về phong thái của bà. 

Cách 2

Nhân vật được miêu tả có ngoại hình nhỏ nhắn nhưng nhanh nhẹn, thông minh và hoạt bát. Việc khắc họa ngoại hình nhằm làm nổi bật cá tính mạnh mẽ và sự tự tin của một phụ nữ tiên tiến.

7. Những thông tin này gợi cho bạn suy nghĩ gì?

Những công lao đóng góp của bà đang dần bị lãng quên. 

Cách 2

Những thông tin về cuộc đời nhân vật gợi lên sự cảm phục trước nghị lực và đóng góp của bà. Đồng thời cho thấy con đường đấu tranh cho nữ quyền không dễ dàng, nhưng có ý nghĩa lớn đối với xã hội.

* Sau khi đọc

Nội dung chính: Văn bản “Nữ phóng viên đầu tiên” (Trần Nhật Vy) viết về nữ sĩ Manh Manh. Bmootj trong những người con yêu nước, mang tư tưởng lớn. Đối với văn học Việt Nam bà cũng có những đóng góp đáng kể. Qua văn bản, chúng ta có những cái nhìn chân thật nhất, rõ nét nhất, hiểu hơn về những đóng góp của bà đối với xã hội, với đất nước. Từ đó, chúng ta biết ơn về những gì bà đã làm.

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc:

Câu 1. (trang 70 sgk Ngữ văn 11 Tập 2): Văn bản được triển khai theo trình tự nào? Đánh giá hiệu quả của việc triển khai văn bản theo trình tự đó.

Trả lời:

Văn bản được triển khai theo trình tự tời gian từ thời niên thiếu của nhân vật cho đến khi cuối đời của nhân vật. Việc triển khai văn bản theo trình tự đó sẽ bao quát được cuộc đời của nhân vật một cách tuần tự và rõ ràng nhất. 

Cách 2

Tiểu sử của nhân vật

- Tên khai sinh: Nguyễn Thị Kiêm

- Năm sinh, năm mất: 1914 – 2005

- Quê quán: Gò Công

- Gia đình: Con ông tri huyện Nguyễn Đình Trị

Các hoạt động xã hội của nhân vật

- Học Trường Trung học Nữ sinh bản xứ.

- Làm nghề báo khi mới mười bảy tuổi (năm 1931).

- Sáng tác và diễn thuyết để ủng hộ phong trào Thơ mới, tạo ra một cuộc tranh luận dài trên báo chí cả trong Nam lẫn ngoài Bắc.

- Ủng hộ nữ quyền, tạo ra một phong trào phụ nữ rất sôi nổi trong xã hội (từ năm 1932 đến năm 1934).

Đời sống cá nhân của nhân vật

- Kết hôn với nhà báo Lư Khê Trương Văn Em (năm 1937).

- Lấy chồng người Pháp (năm 1950) và sinh sống ở Pháp cho đến khi mất (năm 2005).

=> Văn bản được triển khai theo trình tự thời gian. Cách triển khai này làm nổi bật diễn biến cuộc đời nhân vật song song với những chuyển biến mạnh mẽ của xã hội Việt Nam đầu thế kỉ XX. Nói cách khác, qua cuộc đời của nhân vật, ta có thể hình dung ra không khí của thời đại

Câu 2. (trang 70 sgk Ngữ văn 11 Tập 2): Phong trào xã hội nào đã được nói đến trong văn bản? Theo bạn, cách tác giả viết về phong trào ấy có điểm gì đặc biệt?

Trả lời:

Phong trào xã hội đã được nói đến trong văn bản là chủ nghĩa phụ nữ. Theo em, cách tác giả viết về phong trào ấy rất tôn trọng.

Cách 2

Trong bài viết, tác giả viết về phong trào nữ quyền qua chân dung của một cá nhân, cụ thể là chân dung của một người phụ nữ. Bởi vậy, lịch sử thời đại hiện lên một cách rất cụ thể, sinh động, giàu cảm xúc. Qua cách tiếp cận đó, tác giả cho thấy sự gắn bó mật thiết giữa cá nhân và lịch sử. Cá nhân làm nên lịch sử, mặt khác, chân dung và số phận của mỗi cá nhân lại cho thấy hơi thở, bầu không khí của thời đại.

Câu 3 (trang 70 sgk Ngữ văn 11 Tập 2): Hãy nhận xét về cách giới thiệu chân dung nhân vật trong văn bản. Theo bạn, chân dung ấy có được tái hiện một cách khách quan hay không? Vì sao?

Trả lời:

Nhân vật được tái hiện trên nhiều bình diện (tiểu sử, dung mạo, các hoạt động đời sống xã hội, cá nhân), với các tư cách khác nhau: một người phụ nữ, một thi sĩ, một nhà báo, một nhà hoạt động xã hội. Tác giả không chỉ trần thuật lại những sự kiện, hoạt động của nhân vật mà còn trích dẫn trực tiếp lời nói của bà, lời nhận xét, đánh giá của người đương thời về nhân vật. Việc trích dẫn trực tiếp làm nổi bật quan điểm, đặc biệt là tính cách cá nhân nhân vật, đồng thời giúp tái hiện lại lời ăn tiếng nói cũng như không khí tranh luận, đối thoại rất sôi nổi của đời sống xã hội Việt Nam thời kì này.

Cách 2

Chân dung nhân vật trong văn bản được tái hiện trên nhiều phương diện như tiểu sử, ngoại hình, các hoạt động xã hội và đời sống cá nhân. Qua đó, nhân vật hiện lên với nhiều vai trò khác nhau: một người phụ nữ, một nhà báo, một thi sĩ và một người hoạt động xã hội tích cực. Tác giả đã khắc họa hình ảnh một người phụ nữ mạnh mẽ, dám vượt qua những định kiến của xã hội đương thời, dám lên tiếng bảo vệ cái mới, khẳng định cá tính và quan điểm riêng, đồng thời theo đuổi những công việc vốn được coi là của nam giới.

Cách giới thiệu chân dung nhân vật khá đặc sắc khi tác giả không chỉ thuật lại sự kiện mà còn sử dụng các trích dẫn trực tiếp và lời nhận xét của người đương thời. Điều này giúp làm nổi bật tính cách, tư tưởng của nhân vật, đồng thời tái hiện sinh động không khí xã hội với những tranh luận sôi nổi thời bấy giờ.

Theo em, chân dung nhân vật được tái hiện tương đối khách quan vì dựa trên nhiều nguồn tư liệu và dẫn chứng cụ thể. Tuy nhiên, trong cách lựa chọn và sắp xếp chi tiết, vẫn có sự thể hiện cảm xúc và sự trân trọng của tác giả đối với nhân vật.

Câu 4 (trang 70 sgk Ngữ văn 11 Tập 2): Bạn hình dung như thế nào về không khí thời đại được tái hiện trong văn bản? 

Trả lời:

Không khí thời đại được tái hiện trong văn bản qua các phong trào, các cuộc biểu tình đòi quyền lợi cho người phụ nữ. Đó là lúc đời sống văn hóa, xã hội Việt Nam trong buổi giao thời, trong đó có sự xung đột, giao tranh giữa cái cũ và cái mới, giữa những định kiến về người phụ nữ và những nỗ lực của cá cá nhân, tổ chức đấu tranh để khẳng định tự do, bình đẳng của người phụ nữ. Văn bản cũng mô tả cục diện trăm hoa đua nở của báo chí thời kì đầu, không khí đối thoại, tranh luận diễn ra rất sôi nổi trong lĩnh vực báo chí, không gian cộng đồng và những thay đổi mạnh mẽ trong ý thức hệ của công chúng.

Cách 2

Thông qua các chi tiết trong văn bản, có thể hình dung không khí thời đại được tái hiện là một giai đoạn xã hội đang có nhiều chuyển biến mạnh mẽ. Đó là thời kì giao thoa giữa cái cũ và cái mới, khi những quan niệm phong kiến lạc hậu về người phụ nữ vẫn còn tồn tại nhưng đã bắt đầu bị thách thức bởi các tư tưởng tiến bộ. Hình ảnh một người phụ nữ đứng lên diễn thuyết trước đông đảo công chúng, cùng những cuộc tranh luận sôi nổi trên báo chí cho thấy đời sống văn hóa – xã hội rất sôi động.

Bên cạnh đó, sự xuất hiện của các hoạt động như diễn đàn, hội quán, báo chí phát triển mạnh mẽ đã tạo nên không gian công cộng rộng mở cho việc trao đổi tư tưởng. Những chi tiết như “công chúng kéo đến đông nghịt”, “không còn chỗ đứng” cho thấy sức lan tỏa mạnh mẽ của các vấn đề xã hội, đặc biệt là nữ quyền. Qua đó, văn bản đã tái hiện một thời đại đầy biến động nhưng cũng giàu khát vọng đổi mới và tiến bộ.

Câu 5. (trang 70 sgk Ngữ văn 11 Tập 2): Qua văn bản, bạn biết thêm điều gì về phong trào Thơ mới?

Trả lời:

Qua văn bản, em biết thêm về phong trào Thơ mới là:

- Có thể chia Thơ mới thành hai thời kỳ trước và sau năm 1939. 

+ Thời kỳ thứ nhất bao gồm các tác giả nổi bật như Thế Lữ, Lưu Trọng Lư, Huy Thông, Nguyễn Nhược Pháp, Vũ Đình Liên, Thái Can... và các tác giả xuất hiện sau năm 1935 như Xuân Diệu, Huy Cận, Thanh Tịnh, Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên, Bích Khê, Nguyễn Bính, Anh Thơ.... 

+ Thời kỳ thứ hai là giai đoạn thơ mới bắt đầu theo khuynh hướng triết luận với những bế tắc, sa đọa. Đại diện của thời kỳ này là Vũ Hoàng Chương, Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên, Huy Cận….

- Mỗi tác giả Thơ mới không bị gò bó trong cách làm thơ và thường chịu nhiều nguồn ảnh hưởng khác nhau.

Cách 2

Qua văn bản, em biết thêm rằng phong trào Thơ mới không chỉ là một cuộc đổi mới về hình thức và nội dung thơ ca mà còn gắn liền với những tranh luận sôi nổi trên báo chí và diễn đàn xã hội. Văn bản cũng cung cấp thông tin về quá trình hình thành và lan rộng của phong trào, cho thấy đây là một hiện tượng văn học có ảnh hưởng lớn trong đời sống tinh thần đương thời.

Đặc biệt, văn bản giúp em nhận ra vai trò và đóng góp của Manh Manh nữ sĩ – một nhân vật ít được nhắc đến trong các tài liệu trước đó – trong việc cổ vũ, quảng bá và tham gia trực tiếp vào phong trào Thơ mới. Qua đó, có thể thấy phong trào này không chỉ là thành tựu của các nhà thơ nổi tiếng mà còn có sự góp sức của nhiều cá nhân trong lĩnh vực báo chí và hoạt động xã hội.

Câu 6. (trang 70 sgk Ngữ văn 11 Tập 2): Bài viết gợi cho bạn suy nghĩ gì về vị thế của phụ nữ trong các cuộc vận động xã hội?

Trả lời:

Từ bài viết, ta có thể thấy vị thế của phụ nữ trong các cuộc vận động xã hội có vai trò rất đặc biệt. Trong gia đình, người phụ nữ đóng vai trò làm mẹ, làm vợ, quán xuyến mọi công việc nhà cửa, bếp núc. Không phủ định sự quan trọng của đàn ông trong gia đình nhưng thiếu phụ nữ sẽ rất là khó khăn. Không chỉ có vai trò quan trọng trong gia đình mà còn trong xã hội, phụ nữ cũng nắm nhiều vai trò quan trọng.

Cách 2

Văn bản gợi cho em suy nghĩ rằng người phụ nữ Việt Nam đầu thế kỉ XX có vị thế còn nhiều hạn chế, chịu ảnh hưởng nặng nề của những định kiến xã hội phong kiến. Tuy nhiên, họ cũng bắt đầu ý thức được giá trị của bản thân, mạnh dạn đấu tranh để khẳng định quyền tự do, bình đẳng và vai trò của mình trong xã hội. Những suy nghĩ này được hình thành từ việc văn bản vừa phản ánh những rào cản, khó khăn trong đời sống cá nhân của nhân vật, vừa cho thấy những hoạt động tích cực, mạnh mẽ của bà trên lĩnh vực báo chí, văn học và diễn thuyết.

Qua đó, em nhận thấy phụ nữ không chỉ là những người chịu thiệt thòi mà còn có thể trở thành lực lượng quan trọng trong các phong trào xã hội nếu có ý chí và cơ hội. Điều này cũng khiến em liên tưởng đến nhiều phụ nữ khác trong lịch sử và hiện đại đã có đóng góp lớn cho xã hội, từ đó càng trân trọng hơn vai trò và vị thế của người phụ nữ trong sự phát triển chung.

* Kết nối đọc – viết

Bài tập (trang 70 sgk Ngữ văn 11 Tập 2): Vị thế của phụ nữ ngày hôm nay đã thay đổi như thế nào so với vị thế của phụ nữ Việt Nam đầu thế kỉ XX? Dựa vào kiến thức thực tế và những thông tin đã đọc được trong văn bản Nữ phóng viên đầu tiên, hãy viết đoạn văn ngắn (khoảng 150 chữ) trình bày hiểu biết của bạn về vấn đề này.

Đoạn văn tham khảo:

Ngày nay, vị thế của phụ nữ đã có những thay đổi rõ rệt so với phụ nữ Việt Nam đầu thế kỉ XX. Nếu như trước đây, họ bị ràng buộc bởi định kiến “trọng nam khinh nữ”, ít có cơ hội học tập, làm việc và tham gia đời sống xã hội, thì hiện nay phụ nữ đã được khẳng định quyền bình đẳng trên nhiều phương diện. Họ không chỉ học tập, lao động mà còn giữ nhiều vị trí quan trọng trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, khoa học và văn hóa. So với hình ảnh người phụ nữ tiên phong như Manh Manh nữ sĩ trong văn bản Nữ phóng viên đầu tiên – người đã phải vượt qua nhiều rào cản để cất tiếng nói và khẳng định bản thân – phụ nữ hôm nay có nhiều điều kiện thuận lợi hơn để phát triển. Tuy vậy, hành trình đi đến bình đẳng giới vẫn chưa hoàn toàn trọn vẹn, bởi trong thực tế vẫn còn tồn tại những định kiến và áp lực vô hình đối với phụ nữ. Vì thế, mỗi người phụ nữ cần tiếp tục nỗ lực khẳng định giá trị của mình, đồng thời xã hội cũng cần tạo môi trường công bằng, tôn trọng để họ phát huy năng lực. Có thể thấy, từ quá khứ đến hiện tại, vị thế của phụ nữ đã được nâng cao đáng kể, nhưng vẫn cần tiếp tục được củng cố và phát triển hơn nữa.

Cách 2

So với phụ nữ Việt Nam đầu thế kỉ XX, vị thế của phụ nữ ngày nay đã có những thay đổi sâu sắc và tích cực. Trước đây, họ chịu nhiều ràng buộc bởi định kiến “trọng nam khinh nữ”, ít cơ hội học tập, làm việc và gần như không có tiếng nói trong xã hội. Ngay cả những người tiên phong như Manh Manh nữ sĩ trong văn bản Nữ phóng viên đầu tiên cũng phải nỗ lực vượt qua nhiều rào cản để được tham gia báo chí, diễn thuyết và đấu tranh cho nữ quyền. Ngày nay, phụ nữ đã được pháp luật bảo đảm quyền bình đẳng, có điều kiện học tập, phát triển sự nghiệp và tham gia vào nhiều lĩnh vực quan trọng của đời sống xã hội. Họ có thể trở thành nhà lãnh đạo, nhà khoa học, doanh nhân, nghệ sĩ…, góp phần khẳng định vai trò và giá trị của mình. Tuy vậy, trên thực tế vẫn còn tồn tại một số định kiến và áp lực đối với phụ nữ, đặc biệt trong việc cân bằng giữa công việc và gia đình. Vì thế, bên cạnh việc xã hội tiếp tục thúc đẩy bình đẳng giới, mỗi người phụ nữ cũng cần chủ động, tự tin và không ngừng hoàn thiện bản thân. Có thể thấy, từ chỗ bị hạn chế quyền lợi, phụ nữ ngày nay đã vươn lên làm chủ cuộc sống, trở thành lực lượng quan trọng trong sự phát triển của xã hội hiện đại.

Bài giảng: Nữ phóng viên đầu tiên - Cô Trang Thủy (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 11 Kết nối tri thức hay nhất, ngắn gọn khác:

• Trí thông minh nhân tạo

• Pa-ra-lim-pích (Paralympic): Một lịch sử chữa lành những vết thương

• Thực hành tiếng Việt trang 78

• Viết văn bản thuyết minh về một sự vật, hiện tượng trong tự nhiên

• Tranh biện về một vấn đề trong đời sống

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 11 hay khác:

• Soạn văn 11 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 11 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn văn 11 Kết nối tri thức (siêu ngắn)
• Soạn Chuyên đề Văn 11 Kết nối tri thức
• Giải lớp 11 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 11 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 11 Cánh diều (các môn học)

---