(Ôn thi ĐGNL, ĐGTD) Chuyên đề: Dẫn xuất halogen - alcohol - phenol

Chuyên đề Dẫn xuất halogen - alcohol - phenol trong tài liệu ôn thi Đánh giá năng lực, Đánh giá tư duy theo cấu trúc mới nhất đầy đủ lý thuyết trọng tâm, các dạng bài & bài tập đa dạng từ cơ bản đến nâng cao giúp Giáo viên & học sinh có thêm tài liệu ôn thi ĐGNL HSA, VACT và ĐGTD TSA đạt kết quả cao.

(Ôn thi ĐGNL, ĐGTD) Chuyên đề: Dẫn xuất halogen - alcohol - phenol

Xem thử Tài liệu & Đề thi HSA Xem thử Tài liệu & Đề thi VACT Xem thử Tài liệu & Đề thi TSA Xem thử Tài liệu & Đề thi SPT

Chỉ từ 200k mua trọn bộ Đề thi & Tài liệu ôn thi ĐGNL - ĐGTD năm 2026 của các trường theo cấu trúc mới bản word có lời giải chi tiết:

• B1: gửi phí vào tk: 1133836868 - CT TNHH DAU TU VA DV GD VIETJACK - Ngân hàng MB (QR)
• B2: Nhắn tin tới Zalo VietJack Official - nhấn vào đây để thông báo và nhận đề thi

I. LÝ THUYẾT TRỌNG TÂM

1. Dẫn xuất halogen

- Công thức tổng quát của dẫn xuất halogen là: $R{X}_n.$(R là gốc hydrocarbon, X là halogen, n là số nguyên tử halogen)

- Danh pháp thay thế của dẫn xuất halogen:

- Tên thông thường của một số dẫn xuất halogen thường gặp như: chloroform ($CHC{l}_3$), bromoform ($CHB{r}_3$), iodoform ($CH{I}_3$), carbon tetrachloride ($CC{l}_4$).

- Tính chất vật lí: Dẫn xuất halogen có nhiệt độ nóng chảy và nhiệt độ sôi cao hơn hydrocarbon có phân tử khối tương đương; khó tan trong nước, tan tốt trong các dung môi hữu cơ.

- Tính chất hóa học:

+ Phản ứng thế nguyên tử halogen: Các dẫn xuất halogen có thể tham gia phản ứng với dung dịch kiềm, nguyên tử halogen bị thay thế bởi nhóm OH^-, tạo thành alcohol theo phản ứng:

+ Phản ứng tách hydrogen halide: Khi đun nóng dẫn xuất halogen với base mạnh như NaOH, RONa trong dung môi alcohol sẽ xảy ra phản ứng.

$C{H}_{3}C{H}_{2}Br\stackrel{NaOH/C_2{H}_{5}OH,t^o}{\to }C{H}_2=C{H}_2+HBr$

Lưu ý:

Phản ứng tách xảy ra theo quy tắc tách Zaitsev: Trong phản ứng tách hydrogen halide, nguyên tử halogen bị tách ưu tiên cùng với nguyên tử hydrogen ở carbon bên cạnh có bậc cao hơn.

- Ứng dụng: Dẫn xuất halogen được dùng để sản xuất vật liệu polymer, dược phẩm, thuốc bảo vệ thực vật, chất kích thích sinh trưởng, dùng làm dung môi, tác nhân làm lạnh, …

2. Alcohol

- Alcohol là những hợp chất hữu cơ trong phân tử có chứa nhóm -OH liên kết với nguyên tử carbon no.

- Công thức tổng quát của alcohol no, đơn chức, mạch hở: $C_n{H}_{2n+1}OH(n\ge 1).$

- Bậc của alcohol là bậc của nguyên tử C liên kết với nhóm -OH.

- Danh pháp thay thế:

+ Đối với monoalcohol:

+ Đối với polyalcohol:

- So với hydrocarbon và dẫn xuất halogen có phân tử khối tương đương, các alcohol thường có nhiệt độ sôi cao hơn và dễ tan trong nước.

- Tính chất hóa học:

+ Phản ứng thế nguyên tử H của nhóm -OH: Alcohol phản ứng với các kim loại mạnh như Na, K giải phóng hydrogen. $2R-OH+2Na\to 2RONa+H_2\uparrow$

+ Phản ứng tạo ether:

+ Phản ứng tạo alkene:

Lưu ý: Phản ứng tách nước của alcohol tạo alkene ưu tiên theo quy tắc Zaitsev.

+ Phản ứng oxi hóa không hoàn toàn: Các alcohol bậc I, II phản ứng được với CuO, còn alcohol bậc III không phản ứng với CuO.

+ Phản ứng cháy: $C_n{H}_{2n+1}OH+\frac{3n}{2}{O}_2\stackrel{t^o}{\to }nC{O}_2+(n+1)H_{2}O$

+ Phản ứng của các polyalcohol có các nhóm -OH liền kề với $Cu{\left(OH\right)}_2$ tạo ra dung dịch màu xanh lam đậm.

- Ứng dụng của ethanol: làm nhiên liệu cho đèn cồn, sản xuất xăng sinh học, dùng làm dung môi, nguyên liệu tổng hợp các chất hữu cơ khác, khử trùng, …

- Điều chế ethanol từ $C_2{H}_4$ hoặc từ tinh bột (lên men).

$C{H}_2=C{H}_2+H_{2}O\stackrel{H_{3}P{O}_4,t^o}{\to }{C}_2{H}_{5}OH$

- Điều chế glycerol từ propylene hoặc thu được từ quá trình thủy phân chất béo trong quá trình sản xuất xà phòng.

3. Phenol

- Phenol là những hợp chất hữu cơ trong phân tử có nhóm –OH liên kết trực tiếp với nguyên tử carbon của vòng benzene.

- Phenol $\left(C_6{H}_{5}OH\right)$ là chất rắn, không màu, ít tan trong nước ở điều kiện thường, tan nhiều khi đun nóng, có tính độc, có thể gây bỏng khi tiếp xúc với da.

- Tính chất hoá học của phenol:

+ Phenol có tính acid yếu. Phenol có tính acid mạnh hơn nấc 2 của carbonic acid $\left(H_{2}C{O}_3\right)$ nên có thể phản ứng được với muối carbonate.

$C_6{H}_{5}OH+N{a}_{2}C{O}_3\rightleftharpoons C_6{H}_{5}ONa+NaHC{O}_3$

+ Phản ứng thế ở vòng benzene:

- Phenol được dùng làm nguyên liệu để sản xuất chất dẻo, tơ sợi, mĩ phẩm, dược phẩm, phẩm nhuộm, thuốc sát trùng, thuốc diệt cỏ,...

- Phenol được điều chế từ cumene, nhựa than đá.

II. CÂU HỎI ÔN LUYỆN

Phần 1. Trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn

Câu 1. Phenol là hợp chất hữu cơ mà

A. phân tử có chứa nhóm –OH liên kết trực tiếp với nguyên tử C của vòng benzene.

B. phân tử có chứa nhóm –OH và vòng benzene.

C. phân tử có chứa nhóm –NH₂ liên kết trực tiếp với nguyên tử C của vòng benzene.

D. phân tử có chứa nhóm –OH liên kết trực tiếp với nguyên tử C của nhóm alkyl ở ngoài vòng benzene.

Câu 2. Hợp chất có công thức cấu tạo nào dưới đây là alcohol?

A.

B.

C.

D.

Câu 3. Chất nào sau đây không phải là dẫn xuất halogen của hydrocarbon?

A. $C{H}_{3}C{H}_{2}Cl.$

B. $C{H}_2=CH-C{H}_{2}Br.$

C. $C{H}_{3}COOH.$

D. $C{F}_{3}C{H}_{2}Cl.$

Câu 4. Nhỏ nước bromine vào dung dịch nào sau đây thì thấy xuất hiện kết tủa trắng?

A. $C_2{H}_{5}OH.$

B. $C{H}_{3}C{H}_{2}Cl.$

C. $C_6{H}_{5}OH$ (phenol).

D. $C{H}_2=CHC{H}_{2}OH.$

Câu 5. Để pha chế một loại cồn sát trùng sử dụng trong y tế, người ta cho 70 mL ethanol nguyên chất vào bình định mức rồi thêm nước cất vào, lắc đều, thu được 100 mL cồn. Hỗn hợp trên có độ cồn là

A. 17^o.

B. 7^o

C. 70^o

D. 170^o.

Câu 6. Phenol ($C_6{H}_{5}OH$) không phản ứng với chất nào sau đây?

A. Na.

B. NaHCO₃.

C. Br₂.

D. NaOH.

Câu 7. Nguyên nhân phản ứng thế bromine vào vòng thơm của phenol xảy ra dễ dàng hơn so với benzene là do

A. phenol tan một phần trong nước.

B. phenol có tính acid yếu.

C. ảnh hưởng của nhóm –OH đến vòng benzene trong phân tử phenol.

D. ảnh hưởng của vòng benzene đến nhóm –OH trong phân tử phenol.

Câu 8. Khi đun nóng hỗn hợp alcohol gồm $C{H}_{3}OH$ và $C_2{H}_{5}OH$ (xúc tác $H_{2}S{O}_4$ đặc, ở ${140}^{o}C$) thì số ether thu được tối đa là

A. 4.

B. 2.

C. 3.

D. 1.

Câu 9. Trong thể thao, khi các vận động viên bị chấn thương do va chạm, không gây ra vết thương hở, gãy xương, ... thường được nhân viên y tế dùng loại thuốc xịt, xịt vào chỗ bị thương để gây tê cục bộ và vận động viên có thể quay trở lại thi đấu. Hợp chất (X) chính có trong thuốc xịt là

A. carbon dioxide.

B. hydrogen chloride.

C. chloromethane.

D. chloroethane.

Câu 10. Chất X có công thức đơn giản nhất là $C_2{H}_{5}O,$ hòa tan được $Cu{\left(OH\right)}_2$ tạo thành dung dịch màu xanh đậm. Số đồng phân cấu tạo thỏa mãn tính chất của X là:

A. 2.

B. 5.

C. 4.

D. 3.

................................

................................

................................

Xem thử Tài liệu & Đề thi HSA Xem thử Tài liệu & Đề thi VACT Xem thử Tài liệu & Đề thi TSA Xem thử Tài liệu & Đề thi SPT

Xem thêm tài liệu ôn thi đánh giá năng lực HSA, VACT, đánh giá tư duy TSA hay khác:

• (Ôn thi ĐGNL HSA) Chuyên đề: Cân bằng hóa học
• (Ôn thi ĐGNL HSA) Chuyên đề: Nitrogen và sulfur
• (Ôn thi ĐGNL HSA) Chuyên đề: Đại cương về hóa học hữu cơ
• (Ôn thi ĐGNL HSA) Chuyên đề: Hydrocarbon
• (Ôn thi ĐGNL HSA) Chuyên đề: Hợp chất carbonyl - carboxylic acid

---