(Siêu ngắn) Soạn bài Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học (bài thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật) - Kết nối tri thức

Bài viết soạn bài Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học (bài thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật) trang 48 → 53 siêu ngắn gọn sách Ngữ văn 8 Kết nối tri thức giúp học sinh lớp 8 dễ dàng soạn văn 8.

(Siêu ngắn) Soạn bài Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học (bài thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật) - Kết nối tri thức

Soạn bài: Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học - Cô Lê Hạnh (Giáo viên VietJack)

Trong phần Đọc, em đã được học các tác phẩm mẫu mực của thể thơ thất ngôn bát cú và tứ tuyệt Đường luật. Em hãy vận dụng các thao tác, kĩ năng đọc hiểu đã được hình thành, rèn luyện để viết bài văn phân tích một bài thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật.

* Yêu cầu:

- Giới thiệu khái quát về tác giả và bài thơ (nhan đề, đề tài, thể thơ…); nêu ý kiến chung của người viết về bài thơ.

- Phân tích được nội dung cơ bản của bài thơ (đặc điểm của hình tượng thiên nhiên, con người; tâm trạng của nhà thơ), khái quát chủ đề bài thơ.

- Phân tích được một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật (một số yếu tố thi luật của thể thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật; nghệ thuật tả cảnh, tả tình; nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ (từ ngữ, biện pháp tu từ…);…).

- Khẳng định được vị trí, ý nghĩa của bài thơ.

* Phân tích bài viết tham khảo

Văn bản “Phân tích bài thơ Thương vợ của Trần Tế Xương”

1. Giới thiệu tác giả, tác phẩm và nêu khái quát giá trị của tác phẩm.

- Trần Tế Xương - cây bút trào phúng xuất sắc nhất của nền văn học dân tộc. Là một nhà thơ trữ tình giàu cảm hứng nhân đạo và lòng yêu nước.

- Thương vợ là một trong những bài thơ Nôm nổi tiếng nhất của ông.

2. Giới thiệu đề tài, thể thơ.

- Đề tài: người vợ

- Thể thơ: thất ngôn bát cú Đường luật

3. Phân tích nội dung cơ bản của bài thơ

- Văn bản tái hiện hình ảnh người vợ tần tảo, chịu thương, chịu khó, giàu đức hi sinh. Đồng thời thể hiện tình cảm thương yêu, quý trọng, cảm thông với vợ mình của ông Tú.

4. Phân tích một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của bài thơ

- Sử dụng nhuần nhuyễn, linh hoạt yếu tố đặc trưng của thể loại: hòa phối thanh điệu, cấu trúc chặt chẽ, nội dung cô đọng…

- Cách tân độc đáo ở nhiều bình diện: đề tài, thi liệu, ý tứ, ngôn ngữ thơ.

5. Khẳng định vị trí, ý nghĩa của bài thơ.

- Bài thơ là tiếng nói đồng cảm với muôn vàn người phụ nữ khác, họ cũng vất vả, chịu thương chịu khó không khác gì bà Tú.

- Đặc biệt là Tú Xương đã đưa người phụ nữ vào thơ ca và xây dựng hình tượng đó đạt đến độ mẫu mực và thấm đượm chất nhân văn.

* Thực hành viết theo các bước

1. Trước khi viết

a. Lựa chọn bài thơ

- Liệt kê một số bài thơ viết theo thể thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật em đã học hoặc đã đọc.

- Lựa chọn bài thơ em hiểu và yêu thích để phân tích.

b. Tìm ý

Em hãy đọc kĩ bài thơ đã chọn và dựa vào đặc điểm cơ bản của thể thơ để xác định các phương diện nội dung và nghệ thuật cần phân tích:

- Tìm hiểu nhan đề và bố cục của bài thơ để nhận biết đề tài và nội dung chính.

+ Nhan đề

+ Bố cục

+ Nội dung chính

- Tìm những nét đặc sắc về nội dung và hình thức nghệ thuật của bài thơ.

+ Về nội dung: Chú ý đặc điểm nổi bật của hình tượng thiên nhiên, hình tượng con người; những cảm xúc, tâm trạng của nhà thơ; chủ đề bài thơ;…

+ Về nghệ thuật: Cách sử dụng các yếu tố thi luật của thể thơ, từ ngữ, hình ảnh, nghệ thuật tả cảnh ngụ tình,… Chú ý các từ gợi tả hình ảnh, âm thanh, biểu cảm và các biện pháp tu từ (so sánh, ẩn dụ, điệp ngữ, đảo ngữ,…).

- Tìm hiểu thông tin cơ bản về tác giả, về hoàn cảnh sáng tác để hiểu thêm về bài thơ.

c. Lập dàn ý

Sử dụng kết quả của phần Tìm ý, sắp xếp, tổ chức thành dàn ý. Khi lập dàn ý, cần chú ý những yêu cầu đối với kiểu bài để tập trung vào trọng tâm.

- Mở bài: Giới thiệu khái quát, ngắn gọn về tác giả và tác phẩm (nhan đề, đề tài, thể thơ…); nêu ý kiến chung về bài thơ.

- Thân bài:

+ Ý 1: Phân tích đặc điểm nội dung:

▪ Phân tích hình tượng thơ

▪ Phân tích cảm xúc, tâm trạng của nhà thơ.

▪ Khát quát chủ đề của bài thơ.

+ Ý 2: Phân tích một số nét đặc sắc về nghệ thuật:

▪ Cách sử dụng thể thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật (theo mô hình chuẩn mực hay có sự cách tân)

▪ Những nét đặc sắc trong nghệ thuật tả cảnh, tả tình

▪ Nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ (từ ngữ, cấu trúc, câu thơ, biện pháp tu từ,…).

- Kết bài: Khẳng định vị trí và ý nghĩa của bài thơ.

2. Viết bài

- Khi viết bài, em cần bám sát dàn ý đã lập; sử dụng đa dạng các hình thức trích dẫn; kết hợp phân tích với nhận xét, đánh giá.

- Sử dụng từ ngữ chính xác, chọn lọc; diễn đạt sáng rõ, thể hiện được cảm xúc của người viết.

- Chú ý sự khác nhau về yêu cầu, mục đích của kiểu bài ghi lại cảm xúc say khi đọc một bài thơ và kiểu bài phân tích một bài thơ.

3. Chỉnh sửa bài viết

Đọc lại bài viết, đối chiếu với yêu cầu của kiểu bài và dàn ý đã lập để chỉnh sửa. Tập trung vào một số nội dung sau:

- Các thông tin về nhan đề bài thơ, tên tác giả, đề tài, thể thơ và giá trị của bài thơ.

- Các ý chính thể hiện đặc điểm nội dung và một số đặc sắc nghệ thuật của bài thơ.

- Những nhận xét, đánh giá về vị trí, ý nghĩa của bài thơ.

Bài viết tham khảo:

Bà Huyện Thanh Quan là một nữ thi sĩ nổi tiếng thời Nguyễn, được biết đến với phong cách thơ trang nhã, trang trọng mà sâu lắng. Trong số những bài thơ tiêu biểu của bà, “Qua Đèo Ngang” là tác phẩm nổi bật, vừa là bức tranh phong cảnh thiên nhiên nên thơ, vừa là biểu hiện rõ nét tâm trạng cô đơn, buồn thương của một người lữ khách xa xứ mang trong mình nỗi niềm với đất nước, với thời cuộc. Bài thơ là một mẫu mực của thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật, kết hợp hài hòa giữa cảm xúc cá nhân và vẻ đẹp cổ điển.

Ngay từ hai câu đề, người đọc đã thấy hiện lên một không gian Đèo Ngang rộng lớn, hùng vĩ nhưng cũng thấm đượm nỗi buồn man mác:

Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.

Cảnh vật được miêu tả vừa cụ thể vừa sinh động, gợi ra một không gian thiên nhiên hoang sơ, rậm rạp. “Bóng xế tà” là thời điểm chiều muộn – khi mặt trời dần lặn, cũng là lúc dễ gợi nỗi nhớ nhà, nhớ quê, khiến con người trở nên nhạy cảm, trống trải. Hình ảnh “cỏ cây chen đá, lá chen hoa” không chỉ là tả thực mà còn gợi một cảm giác chật chội, rối ren, báo hiệu một tâm trạng không yên ổn.

Hai câu thực tiếp tục mở rộng không gian, nhưng cũng đồng thời khắc họa rõ sự vắng vẻ, cô đơn của con người nơi đây:

Lom khom dưới núi tiều vài chú,

Lác đác bên sông chợ mấy nhà.

Cảnh vật tuy có bóng dáng con người nhưng thật ít ỏi, thưa thớt. Những từ “lom khom”, “lác đác”, “vài chú”, “mấy nhà” đều mang tính chất gợi hình lẫn gợi cảm, làm nổi bật sự heo hút của vùng biên ải. Chính không gian ấy đã phản ánh rõ tâm trạng lẻ loi, trống trải của người đi đường, đặc biệt là một người phụ nữ, lại đang mang nỗi lòng xa xứ.

Hai câu luận chuyển sang thế giới nội tâm của tác giả:

Nhớ nước đau lòng con quốc quốc,

Thương nhà mỏi miệng cái gia gia.

Bằng biện pháp ẩn dụ tiếng chim kêu, tác giả gửi gắm tâm trạng của mình. Tiếng “con quốc quốc” gợi nhớ đến tình yêu nước sâu kín, còn “cái gia gia” gợi nỗi thương nhớ mái ấm gia đình. Hai tiếng “nhớ nước – thương nhà” vừa là nỗi niềm riêng tư, vừa là sự day dứt chung của tầng lớp trí thức trong bối cảnh đất nước nhiều biến động thời phong kiến suy tàn.

Câu kết kết lại bằng một hình ảnh thấm đượm nỗi buồn:

Dừng chân đứng lại: trời, non, nước,

Một mảnh tình riêng ta với ta.

Tác giả dừng bước giữa khung cảnh thiên nhiên bao la “trời – non – nước”, để rồi nhận ra mình quá nhỏ bé, quá cô đơn. Câu “ta với ta” là một cách nói đầy ám ảnh, gợi sự tự đối thoại, tự chìm trong nỗi cô đơn không ai chia sẻ. Tình riêng ấy là nỗi lòng của một người nữ sĩ yêu nước, mang trong lòng cả một thời đại đang mất phương hướng.

“Qua Đèo Ngang” không chỉ là một bài thơ tả cảnh mà còn là một bài thơ tả tình sâu sắc. Với ngôn ngữ chọn lọc, hình ảnh mang đậm chất cổ điển và tâm trạng buồn thương, tác phẩm thể hiện rõ phong cách thơ đặc trưng của Bà Huyện Thanh Quan: trang nhã, thanh cao, mà đầy ẩn ý. Qua đó, ta thấy được nỗi lòng của một người phụ nữ trí thức sống trong thời kỳ lịch sử đầy biến động – yêu nước, yêu quê hương nhưng chỉ có thể gửi gắm tình cảm ấy qua tiếng thơ.

Bài giảng: Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học (bài thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật) - Cô Phương Thảo (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 8 Kết nối tri thức siêu ngắn, hay khác:

• Ca Huế trên sông Hương

• Trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội (một sản phẩm văn hóa truyền thống trong cuộc sống hiện tại)

• Củng cố, mở rộng trang 55

• Thực hành đọc: Qua Đèo Ngang

• Tri thức ngữ văn trang 58

• Hịch tướng sĩ

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 8 hay khác:

• Soạn văn 8 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 8 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn văn 8 Kết nối tri thức (siêu ngắn)
• Giải lớp 8 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 8 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 8 Cánh diều (các môn học)

---