(Siêu ngắn) Soạn bài Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu - Kết nối tri thức

Bài viết soạn bài Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu trang 82, 83 siêu ngắn gọn sách Ngữ văn 8 Kết nối tri thức giúp học sinh lớp 8 dễ dàng soạn văn 8.

(Siêu ngắn) Soạn bài Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu - Kết nối tri thức

Soạn bài: Lễ xướng danh khoa Đình Dậu - Cô Lê Hạnh (Giáo viên VietJack)

A/ Hướng dẫn soạn bài Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu

* Trước khi đọc

Câu hỏi 1 (trang 82 sgk Ngữ văn 8 Tập 1): Nhà nước phong kiến xưa tổ chức các kì thi cho sĩ tử tham gia nhằm mục đích gì?

Trả lời:

- Nhằm tìm ra được người tài giỏi để có thể phục vụ cho triều đình và đất nước.

Câu hỏi 2 (trang 82 sgk Ngữ văn 8 Tập 1): Sau cuộc thi (thể thao, nghệ thuật, giáo dục…) thường sẽ có một buổi lễ xướng danh và trao giải. Mục đích của lễ xướng danh là gì?

Trả lời:

- Khen ngợi những người thi đỗ được đề tên trên bảng vàng.

- Tuyên truyền, khuyến khích để các thế hệ sau học tập, noi theo.  

* Đọc văn bản

Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc

1. Theo dõi: Các chi tiết miêu tả con người và khung cảnh lễ xướng danh.

- Con người: sĩ tử lôi thôi, vai đeo lọ.

- Khung cảnh: Trường Nam thi lẫn với trường Hà; quan trường ậm ọe miệng thét loa.

2. Chú ý: Sự xuất hiện của các nhân vật người nước ngoài trong kì thi.

- Các nhân vật nước ngoài: quan sứ và mụ đầm.

* Sau khi đọc

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc

Câu 1 (trang 83 sgk Ngữ văn 8 Tập 1): Bố cục bài thơ gồm mấy phần. Đó là những phần nào.

Trả lời:

Bố cục 4 phần.

- Phần 1: Hai câu đề: Giới thiệu về kì thi Hương năm 1897 có “Trường Nam thi lẫn với trường Hà”.

- Phần 2: Hai câu thực: Hình ảnh các nhân vật trong kì thi.

- Phần 3: Hai câu luận: Sự hiện diện của những người nước ngoài phủ bóng lên khung cảnh của kì thi khiến hình ảnh của sĩ tử, quan trường trở nên tội nghiệp, thảm hại.

- Phần 4: Hai câu kết: Lời nhắc nhở các nhân tài đất Bắc về thực trạng bi hài của kì thi nói riêng và của đất nước nói chung trong hoàn cảnh thực dân Pháp đô hộ.

Câu 2 (trang 83 sgk Ngữ văn 8 Tập 1):

Hai câu đề cho biết điều gì về chế độ thi cử ở nước ta cuối thế kỉ XIX?

Trả lời:

- Thời nhà Nguyễn, cứ ba năm triều đình lại mở khoa thi Hương ở một số địa phương do nhà nước chỉ định.

- Từ năm 1831, ngoài Bắc có hai trường thi ở Nam Định và Hà Nội. Từ năm 1886, hai trường này gộp lại thi chung tại Nam Định, lấy tên là trường Hà Nam.

→ Tình trạng lộn xộn, thiếu nghiêm túc.

Câu 3 (trang 83 sgk Ngữ văn 8 Tập 1):

Biện pháp tu từ nào đã được sử dụng trong cách diễn đạt “Lôi thôi sĩ tử vai đeo lọ” và “Ậm ọe quan trường miệng thét loa”? Nêu rõ tác dụng của biện pháp tu từ đó trong việc tái hiện hình ảnh các sĩ tử và quan viên người Việt.

Trả lời:

- Biện pháp tu từ đảo ngữ: Lôi thôi sĩ tử; ậm ọe quan trường (vị ngữ lên trước chủ ngữ)

- Tác dụng:

+ Khắc sâu ấn tượng về sự nhếch nhác của sĩ tử và cách nói năng tỏ vẻ ra oai của đám quan trường.

+ Tạo hiệu ứng gây cười.

Câu 4 (trang 83 sgk Ngữ văn 8 Tập 1):

Phân tích tác dụng của phép đối được tác giả sử dụng trong hai câu thực.

Trả lời:

- Phép đối: lôi thôi - ậm ọe, sĩ tử - quan trường, vai đeo lọ - miệng thét loa.

- Tác dụng: Chân dung 2 nhân vật chính đại diện cho bộ mặt trường thi thật thảm hại và nhếch nhác.

Câu 5 (trang 83 sgk Ngữ văn 8 Tập 1):

Tiếng cười trào phúng được thể hiện như thế nào qua việc đặc tả, nhấn mạnh hai hình ảnh mang tính chất “ngoại lai” là quan sứ và mụ đầm?

Trả lời:

- Trường hợp “quan sứ”: hình ảnh “cờ kéo rợp trời” ngọn cờ tượng trưng cho quốc gia, đi cùng quan sứ Pháp là lá cờ nước Pháp được đặt ở đầu câu → Tạo ấn tượng về sự phô trương, thị oai.

- Trường hợp “mụ đầm”: hình ảnh “váy lê quét đất” chiếc váy là trang phục của người phụ nữ đặt ở đầu câu → Tạo ấn tượng về sự phô trương kệch cỡm.

=> Kết hợp tạo sự đối: quan sứ – mụ đầm, quốc kì – cái váy

=> Thể hiện tiếng cười châm biếm, sâu cay.

Câu 6 (trang 83 sgk Ngữ văn 8 Tập 1):

Nhắc đến “nhân tài đất Bắc”, tác giả muốn ám chỉ những đối tượng nào? Em cảm nhận được thái độ gì của tác giả qua lời nhắn nhủ ấy?

Trả lời:

- “nhân tài đất Bắc”: quan trường/ sĩ tử/ những người tài giỏi khác. 

- Thái độ của tác giả: vừa chế giễu vừa xót xa.

Câu 7 (trang 83 sgk Ngữ văn 8 Tập 1):

Nhân vật nào trong bài thơ để lại ấn tượng cho em nhiều nhất? Vì sao?

Trả lời:

- Nhân vật sĩ tử: là những người có tri thức, nhân tài của đất nước nhưng hiện lên thảm hại, khổ sở, nhem nhuốc. 

Câu 8 (trang 83 sgk Ngữ văn 8 Tập 1):

Cảm xúc chủ đạo của tác giả trong bài thơ này là gì?

Trả lời:

Cảm xúc chủ đạo của tác giả: Vừa cười châm biếm vừa có cả nỗi đau đớn, xót xa.

* Viết kết nối với đọc

Bài tập (trang 83 sgk Ngữ văn 8 Tập 1): Viết đoạn văn (khoảng 7 – 9 câu) phân tích một chi tiết có tính chất trào phúng mà em ấn tượng nhất trong bài thơ Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu.

* Hướng dẫn:

- Hình thức:

+ Viết được đoạn văn theo đúng yêu cầu khoảng 7-9 câu.

+ Đoạn văn nghị luận văn học phân tích chi tiết trong văn bản.

- Nội dung:

+ Phân tích một chi tiết có tính chất trào phúng mà em ấn tượng nhất trong bài thơ Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu.

Đoạn văn tham khảo

Trong bài thơ “Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu”, Tú Xương đã xây dựng nhiều chi tiết trào phúng. Nhưng tôi cảm thấy ấn tượng nhất với chi tiết khắc họa hình ảnh sĩ tử và quan trường. “Sĩ tử” vốn là những người thuộc tầng lớp trí thức trong xã hội phong kiến, theo nghiệp bút nghiên nên mang phong thái nho nhã. Nhưng hình ảnh “sĩ tử” ở đây lại hiện lên thật lôi thôi, nhếch nhác. Cách sử dụng biện pháp tu từ đảo ngữ, đưa từ láy “lôi thôi” lên đầu câu thơ đã gây ấn tượng mạnh cho người đọc. Không chỉ vậy, khung cảnh trường thi lúc này không còn là chốn tôn nghiêm mà trở nên ồn ào, chẳng khác nào cảnh họp chợ nên quan trường mới “ậm oẹ” và “thét loa” – những người coi thi cũng chẳng còn cái phong thái nghiêm trang, trịnh trọng vốn có. Qua chi tiết này, người đọc cười đấy mà cũng buồn đấy trước tình cảnh đất nước lúc bấy giờ.

B/ Học tốt bài Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu

1/ Nội dung chính Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu

Văn bản là bài thơ trào phúng khắc họa cảnh thi cử nhếch nhác, nhố nhăng năm 1897 dưới thời thực dân phong kiến. Tác phẩm sử dụng nghệ thuật đảo ngữ, biếm họa để phơi bày sự xuống cấp của Nho học, nỗi nhục mất nước và thể hiện tâm trạng đau xót, khinh bỉ của nhà thơ.

2/ Bố cục văn bản Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu

Bố cục văn bản: 4 phần.

- Phần 1: Hai câu đề: Giới thiệu về kì thi Hương năm 1897 có “Trường Nam thi lẫn với trường Hà”.

- Phần 2: Hai câu thực: Hình ảnh các nhân vật trong kì thi.

- Phần 3: Hai câu luận: Sự hiện diện của những người nước ngoài phủ bóng lên khung cảnh của kì thi khiến hình ảnh của sĩ tử, quan trường trở nên tội nghiệp, thảm hại.

- Phần 4: Hai câu kết: Lời nhắc nhở các nhân tài đất Bắc về thực trạng bi hài của kì thi nói riêng và của đất nước nói chung trong hoàn cảnh thực dân Pháp đô hộ.  

3/ Tóm tắt văn bản Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu

Bài thơ “Lễ xướng danh khoa thi Đinh Dậu” của Trần Tế Xương là một tác phẩm nổi tiếng trong văn học Việt Nam, được viết vào cuối thế kỷ 19. Tác phẩm này miêu tả cuộc lễ xướng danh khoa tổ chức tại trường thi Hương năm 1897 và thông qua đó thể hiện tâm hồn của nhà thơ và cuộc sống xã hội trong giai đoạn đó.

4/ Nội dung, nghệ thuật văn bản Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu

- Nội dung: 

+ Tái hiện bức tranh thi cử nhốn nháo

+ Thể hiện sự suy tàn của Nho học và thực cảnh mất nước

+ Thể hiện niềm đau xót của tác giả trước cảnh mất nước nhà tan đồng thời là lời phê phán trực diện vào chế độ thực dân nửa phong kiến.

- Nghệ thuật:  

+ Sử dụng tài tình nghệ thuật đối để làm nổi bật sự đối lập, mỉa mai.

+ Biện pháp đảo ngữ cùng ngôn ngữ bình dị, gần gũi.

+ Giọng điệu bi hài, vừa cười cợt vừa thương xót.

Bài giảng: Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu - Cô Phương Thảo (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 8 Kết nối tri thức siêu ngắn, hay khác:

• Tri thức ngữ văn trang 81

• Thực hành tiếng Việt trang 84

• Lai Tân

• Thực hành tiếng Việt trang 86

• Một số giọng điệu của tiếng cười trong thơ trào phúng

• Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học (thơ trào phúng)

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 8 hay khác:

• Soạn văn 8 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 8 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn văn 8 Kết nối tri thức (siêu ngắn)
• Giải lớp 8 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 8 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 8 Cánh diều (các môn học)

---