(Siêu ngắn) Soạn bài Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học (thơ trào phúng) - Kết nối tri thức

Bài viết soạn bài Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học (thơ trào phúng) trang 91 → 96 siêu ngắn gọn sách Ngữ văn 8 Kết nối tri thức giúp học sinh lớp 8 dễ dàng soạn văn 8.

(Siêu ngắn) Soạn bài Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học (thơ trào phúng) - Kết nối tri thức

Soạn bài: Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học (thơ trào phúng) - Cô Lê Hạnh (Giáo viên VietJack)

* Yêu cầu

- Giới thiệu tác giả và bài thơ.

- Phân tích được nội dung trào phúng của bài thơ để làm rõ chủ đề.

- Chỉ ra được tác dụng của một số nét đặc sắc về nghệ thuật trào phúng được thể hiện trong bài thơ.

- Khẳng định được giá trị, ý nghĩa của bài thơ.

* Phân tích bài viết tham khảo

Phân tích bài thơ Đề đền Sầm Nghi Đống (SGK trang 92 – 94)

- Mở bài giới thiệu khái quát về tác giả và bài thơ.

- Thân bài triển khai theo trật tự trước – sau của bố cục bài thơ; trong quá trình triển khai, cần phân tích nội dung trào phúng để làm rõ chủ đề của bài thơ, chỉ ra và phân tích tác dụng của một số nét đặc sắc về nghệ thuật trào phúng.

- Phần Kết bài: Khẳng định giá trị, ý nghĩa của bài thơ.

* Thực hành viết theo các bước

Các bước		Nội dung thực hiện
1. Trước khi viết	a. Lựa chọn đề tài	Chọn bài thơ trào phúng để phân tích
	b. Tìm ý	- Xác định bố cục của bài thơ và nội dung chính của từng phần. - Xác định đối tượng của tiếng cười trào phúng trong tác phẩm. - Tìm hiểu các phương tiện nhà thơ sử dụng để gây cười như từ ngữ (đặc biệt là các từ tượng hình, từ tượng thanh, thành ngữ…), biện pháp tu từ (so sánh, ẩn dụ, nói quá, điệp ngữ, đảo ngữ…) - Tìm hiểu thông tin về tác giả, hoàn cảnh ra đời của tác phẩm và những thông tin khác có liên quan để liên hệ, mở rộng khi phân tích.
	c. Lập dàn ý	- Mở bài: Giới thiệu tác giả, tên bài thơ và hoàn cảnh ra đời (nếu có)… - Thân bài: Tùy theo phương án lựa chọn, có thể trình bày phần Thân bài theo một hệ thống ý tương ứng. Phương án 1: Phân tích theo bố cục bài thơ: + Ý 1: Câu thơ thứ … (nêu đối tượng của tiếng cười trào phúng, phân tích biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong câu thơ để tạo ra tiếng cười trào phúng). + Ý 2: Câu thơ thứ … (nêu đối tượng của tiếng cười trào phúng, phân tích biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong câu thơ để tạo ra tiếng cười trào phúng). + … Phương án 2: Phân tích theo hai phương diện nội dung và nghệ thuật: + Ý 1: Phân tích nội dung bài thơ (chỉ rõ đối tượng trào phúng của bài thơ, phân tích rõ lí do khiến đối tượng đó bị phê phán…) + Ý 2: Phân tích nét đặc sắc về nghệ thuật (hình ảnh, biện pháp tu từ… đã được sử dụng để tạo ra tiếng cười) + … - Kết bài: Khái quát ý nghĩa của tiếng cười trào phúng và giá trị nghệ thuật của tác phẩm.
2. Viết bài		Triển khai các ý nhất quán theo phương án dàn ý đã chọn, tránh lẫn lộn giữa hai phương án. Việc triển khai nhất quán như vậy giúp cho bài viết được chặt chẽ và mạch lạc.
3. Chỉnh sửa bài viết		Đọc lại bài viết, căn cứ vào yêu cầu phân tích một bài thơ trào phúng và dàn ý đã lập, rà soát các phần, các ý để chỉnh sửa.

* Dàn ý phân tích bài thơ “Năm mới chúc nhau” – Trần Tế Xương

1. Mở bài:

- Giới thiệu về tác giả Tú Xương

- Giới thiệu về nội dung chính của bài thơ Năm mới chúc nhau

- Trích dẫn thơ

2. Thân bài:

- Nêu những đặc điểm nổi bật, phong cách sáng tác của Trần Tú Xương

- Nêu hoàn cảnh sáng tác, xuất xứ của bài thơ Năm mới chúc nhau

- Giải thích thể loại thơ trào phúng là gì? Tại sao Tú Xương lại chọn thể loại này để sáng tác nên bài thơ Năm mới chúc nhau?

- Phân tích nội dung chính của bài thơ:

+ Bốn câu thơ đầu: Tác giả mỉa mai, chê bai những người trưởng giả học làm sang, ông đã biến tấu, thêm từ ngữ vào câu chúc quen thuộc của nhân dân ta và câu thơ đã đem đến một ý nghĩa hoàn toàn khác.

+ Bốn câu thơ tiếp theo: Châm biếm, lên án, phê phán những thành phần không có tài cán gì nhưng vẫn mua được chức quan cao trong triều. Bốn câu thơ đã thể hiện sự thối nát, kệch cỡm của bọn chúng nơi quan trường.

+ Bốn câu thơ tiếp: Tác giả mỉa mai, giễu cợt cho thái độ của bọn quan lại khi “mừng nhau cái sự giàu” hay “mừng nhau lắm sự sinh con”. Người đọc thất vọng và buồn bã trước khung cảnh hỗn loạn, nhố nhăng và hài hước trước mắt.

+ Bốn câu thơ cuối: Tưởng đâu là những lời chúc Tết bình thường nhưng cuối cùng lại mang ý nghĩa châm biếm, phê phán những thói hư tật xấu đang tồn tại trong xã hội.

3. Kết bài:

- Khẳng định lại giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm

- Nêu cảm xúc của em sau khi đọc xong tác phẩm. Em rút ra được bài học gì cho riêng bản thân mình?

- Khẳng định vị trí của tác phẩm trong nền văn học Việt Nam và trong trái tim của độc giả.

Bài viết mẫu tham khảo:

Bài thơ “Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu” của nhà thơ Trần Tế Xương, hay còn được biết đến với bút danh Tú Xương, thực sự là một tác phẩm văn học nổi tiếng và tiêu biểu của thời kỳ thức dân nửa phong kiến, khi nước ta đang phải đối mặt với sự thống trị của thực dân Pháp và chế độ thi cử phong kiến đang trải qua sự sụp đổ. Dưới đây là sự phân tích chi tiết hơn về bài thơ này:

Bài thơ “Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu” được viết vào năm 1897, nằm trong bối cảnh xã hội Việt Nam đang chịu áp lực từ thực dân Pháp và chế độ thi cử phong kiến đang trải qua sự sụp đổ. Tú Xương, tên thật là Trần Tế Xương, là một nhà thơ nổi tiếng thời đó, người đã để lại nhiều tác phẩm có giá trị về cả mặt văn học và xã hội. Bài thơ bắt đầu với hai câu đề mở: “Nhà nước ba năm mở một khoa/ Trường Nam thi lẫn với trường Hà.” Đây là bức tranh khái quát về thực trạng thi cử phong kiến ở nước ta cuối thế kỷ XIX, khi việc tổ chức thi cử là một thứ quyền lợi của nhà nước, và việc thi đỗ được thực hiện không thường xuyên. Tú Xương sử dụng ngôn ngữ hài hước và châm biếm để tạo ra một bức tranh thực trạng và khắc nghiệt về cuộc thi này. Ông miêu tả hình ảnh các sĩ tử “lôi thôi” và “Ậm ọe,” họ không còn mang vẻ nho nhã của những người thuộc tầng lớp trí thức mà trở nên hỗn loạn và đánh bại.

Bài thơ thể hiện sự phê phán sâu sắc đối với thực dân Pháp và chính quyền bộ máy quản lí nhà tù, qua việc miêu tả những quan lại như ban trưởng, cảnh trưởng, huyện trưởng trong tình trạng thối nát, tham nhũng, và tận dụng tình hình để đánh bạc hoặc tiêu biểu cho các vấn đề trong xã hội phong kiến đói khát và hỗn loạn.

Bài thơ “Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu” của nhà thơ Trần Tế Xương, hay Tú Xương, đã sử dụng hai bức tranh biếm hoạ để thể hiện sự châm biếm và phê phán đối với cuộc thi cử và thực trạng xã hội tại thời điểm đó. Dòng đầu tiên của bức tranh miêu tả việc “lọng cắm rợp trời” cho quan sứ đến, tạo ra một hình ảnh ấn tượng về sự tráng lệ và long trọng của cuộc thi cử. Từ “lọng” chỉ ra sự xa hoa và rộng lớn, “rợp trời” biểu thị sự quyền uy và tôn nghiêm. Tuy nhiên, điều thú vị là ngay sau đó, tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật để đảo ngữ và chuyển sự long trọng thành sự hài hước khi miêu tả “váy lê quét đất” và “mụ đầm ra.” Hình ảnh của người phụ nữ mặc váy dạo chơi trong trường thi khiến cuộc thi trở nên lố bịch và đảo lộn. Điều này tạo ra tiếng cười chua chát và châm biếm về sự thay đổi và mất điểm trọng đại trong cuộc thi cử.

Câu hỏi “Nhân tài đất Bắc nào ai đó?” phản ánh sự thất vọng và niềm đau của tác giả đối với cuộc thi cử và tình hình đất nước. Tác giả đặt câu hỏi này để nhấn mạnh rằng trong bối cảnh thống trị của thực dân Pháp và chế độ thi cử phong kiến, việc tìm kiếm nhân tài và phục dựng đất nước đã trở nên quá khó khăn. Sự kỳ vọng vào những tài năng của đất Bắc đã biến mất, và cuộc thi cử đã trở thành một trò cười với tất cả những điều không tương xứng và thất thường trong nó.

Bài thơ “Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu” của Tú Xương đã tạo ra một bức tranh hài hước và châm biếm về cuộc thi cử và tình hình xã hội thời kỳ thực dân nửa phong kiến. Sự đảo ngữ trong miêu tả và câu hỏi đầy ý nghĩa đã làm nổi bật tiếng cười chua chát và xót xa của tác giả đối với cảnh ngộ của đất nước. Bài thơ này không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật xuất sắc mà còn là một bức tranh sống động về thời đại đầy biến động và xúc cảm.

Bài thơ “Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu” của Tú Xương không chỉ là một tác phẩm văn học có giá trị nghệ thuật, mà còn là một phản ánh sâu sắc về xã hội thực dân nửa phong kiến và thực trạng của cuộc thi cử. Nó giúp độc giả hiểu rõ hơn về tình hình xã hội và cách nhà thơ sử dụng văn học để thể hiện quan điểm và phản đối sự thống trị của thực dân Pháp và phong kiến. Bài thơ này đã tạo ra một tiếng cười chua chát, mở ra một cái nhìn sâu sắc vào xã hội thời đó và tiếng lời phê phán thậm chí còn rõ ràng hơn nếu ta cùng nhìn vào những hệ quả xã hội khó khăn mà bài thơ đã nêu lên.

Bài giảng: Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học (thơ trào phúng) - Cô Phương Thảo (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 8 Kết nối tri thức siêu ngắn, hay khác:

• Một số giọng điệu của tiếng cười trong thơ trào phúng

• Trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội (ý nghĩa của tiếng cười trong đời sống)

• Củng cố, mở rộng trang 97

• Thực hành đọc: Vịnh cây vông

• Tri thức ngữ văn trang 100

• Trưởng giả học làm sang

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 8 hay khác:

• Soạn văn 8 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 8 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn văn 8 Kết nối tri thức (siêu ngắn)
• Giải lớp 8 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 8 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 8 Cánh diều (các môn học)

---