(Siêu ngắn) Soạn bài Tiếng Việt - Kết nối tri thức

Bài viết soạn bài Tiếng Việt trang 46, 47, 48, 49 siêu ngắn gọn sách Ngữ văn 9 Kết nối tri thức giúp học sinh lớp 9 dễ dàng soạn văn 9.

(Siêu ngắn) Soạn bài Tiếng Việt - Kết nối tri thức

Soạn bài: Tiếng Việt - Cô Lê Hạnh (Giáo viên VietJack)

A/ Hướng dẫn soạn bài Tiếng Việt

* Trước khi đọc

Câu 1 (trang 46 sgk Ngữ văn 9 Tập 2): Giới thiệu trước lớp một số câu ca dao, tục ngữ hay bài thơ nói về tiếng mẹ đẻ mà em đã sưu tầm được.

Trả lời:

- “Phong ba bão táp không bằng ngữ pháp Việt Nam.”

- “Tiếng Việt còn, nước ta còn.

Tiếng Việt mất, nước ta mất.”

-

“Ôi tiếng Việt như đất cày, như lụa,

Vừa quen thuộc vừa xa xôi lạ lùng,

Đất nước tôi, tiếng mẹ đẻ anh hùng,

Tôi yêu mãi, dù đi đâu cũng nhớ…”

Câu 2 (trang 46 sgk Ngữ văn 9 Tập 2): Nghe bài hát Tiếng Việt (nhạc Lê Tâm, lời thơ Lưu Quang Vũ) và nêu cảm nhận về tình cảm của người nghệ sĩ đối với tiếng nói dân tộc.

Trả lời:

- Bài hát Tiếng Việt thể hiện tình cảm sâu nặng, thiêng liêng của người nghệ sĩ với tiếng nói dân tộc. Qua giai điệu tha thiết và lời thơ đầy cảm xúc, tác giả bày tỏ niềm tự hào, lòng biết ơn và sự gắn bó máu thịt với tiếng Việt – ngôn ngữ đã nuôi dưỡng tâm hồn và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

* Đọc văn bản

Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc: 

1. Theo dõi (trang 46 sgk Ngữ văn 9 Tập 2): Số tiếng trong mỗi dòng, vần và nhịp thơ.

Trả lời:

- Số tiếng trong mỗi dòng: 8 tiếng.

- Vần: Vần giãn cách: T, B, T, B…

- Nhịp thơ: 3/3/2.

2. Hình dung (trang 46 sgk Ngữ văn 9 Tập 2): Những hình ảnh, âm thanh cuộc sống mà tiếng nói của con người đã hòa quyện trong đó.

Trả lời:

- “Tiếng kéo gỗ; Tiếng gọi đò; Tiếng lụa xé; Tiếng cha dặn; Tiếng mẹ gọi…”

3. Hình dung (trang 47 sgk Ngữ văn 9 Tập 2): Những hình ảnh làm nổi bật vẻ đẹp của tiếng Việt.

Trả lời:

- Tiếng Việt được ví như đất cày, lụa, óng tre ngà, tơ.

4. Hình dung (trang 47 sgk Ngữ văn 9 Tập 2): Sức mạnh trường tồn và lan tỏa của tiếng Việt.

Trả lời:

- Tiếng Việt là thứ của cải riêng của dân tộc Việt Nam.

- Trải qua nhiều biến cố lịch sử, tiếng Việt vẫn tồn tại và phát triển.

5. Chú ý (trang 48 sgk Ngữ văn 9 Tập 2): Cách nhà thơ thể hiện tình cảm đối với tiếng Việt?

Trả lời:

- Bày tỏ trực tiếp tình cảm của mình với tiếng Việt.

* Sau khi đọc

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc: 

Câu 1 (trang 49 sgk Ngữ văn 9 Tập 2): Xác định những đặc điểm của thể thơ tám chữ thể hiện trong bài thơ Tiếng Việt.

Trả lời:

- Mỗi câu thơ có 8 chữ.

- Bài thơ sử dụng gieo vần bằng, gieo vần chân ở các câu 2, 4, 6, 8; gieo vần trắc ở các câu 1, 3, 5, 7.

- Cách gieo vần linh hoạt, đa dạng, tạo nên sự uyển chuyển, mượt mà cho bài thơ.

Câu 2 (trang 49 sgk Ngữ văn 9 Tập 2): Bài thơ Tiếng Việt là lời của ai, bộc lộ cảm xúc về đối tượng nào? Điều đó có ý nghĩa gì?

Trả lời:

- Bài thơ là lời của: tác giả

- Đối tượng: tiếng Việt

- Ý nghĩa: Thể hiện tình yêu đối với tiếng nói dân tộc.

Câu 3 (trang 49 sgk Ngữ văn 9 Tập 2): Trong cảm nhận của nhà thơ, tiếng Việt rất gần gũi thân thương, bao gồm muôn vàn âm thanh của cuộc sống đời thường. Hãy phân tích một hình ảnh thơ thể hiện rõ điều đó.

Trả lời:

- Hình ảnh thơ: "Tiếng mẹ gọi trong hoàng hôn khói sẫm"

+ Gợi khung cảnh làng quê giản dị, thân thương.

+ Tiếng mẹ gọi thân thương là tiếng gọi chứa đựng biết bao tình yêu thương, sự quan tâm của người mẹ dành cho con.

=> Hình ảnh thơ thể hiện được tình cảm yêu thương, trân trọng của nhà thơ đối với tiếng Việt. 

Câu 4 (trang 49 sgk Ngữ văn 9 Tập 2): Những yếu tố cụ thể trong tiếng Việt (âm thanh, ý nghĩa của từ ngữ) và chữ viết tiếng Việt gợi lên trong tác giả những liên tưởng gì? Hãy phân tích một vài câu thơ thể hiện sự liên tưởng mà em thấy thú vị, độc đáo.

Trả lời:

  - Liên tưởng của tác giả: "Tiếng Việt như rừng"; "Dấu huyền trầm, dấu ngã chênh vênh”; "Tiếng Việt rung rinh nhịp đập trái tim người"; "Tiếng trong trẻo như hồn dân tộc Việt”.

- Phân tích câu thơ: "Ta như chim trong tiếng Việt như rừng":  sử dụng biện pháp tu từ so sánh ví von tiếng Việt với một khu rừng bao la rộng lớn với những điều kì diệu và bí ẩn. Tác giả nhằm khẳng định sự phong phú, đa dạng và sức sống mãnh liệt của tiếng Việt.

Câu 5 (trang 49 sgk Ngữ văn 9 Tập 2): Trong các khổ thơ 8 đến 12, nhà thơ đã làm nổi bật sức mạnh trường tồn của tiếng Việt như thế nào?

Trả lời:

- Sức sống mãnh liệt: "Vẫn tiếng làng tiếng nước của riêng ta"; "Tiếng chẳng mất khi Loa thành đã mất"; "Tiếng thao thức lòng trai ôm ngọc sáng"; "Tiếng tủi cực kẻ ăn cầu ngủ quán".

- Tiếng Việt gắn liền với đời sống con người: "Tiếng rung rinh nhịp đập trái tim người";"Như tiếng sáo như dây đàn máu nhỏ";"Buồm lộng sóng xô, mai về trúc nhớ";"Mỗi sớm dậy nghe bốn bề thân thiết".

- Tiếng Việt là biểu tượng cho bản sắc dân tộc: "Tiếng trong trẻo như hồn dân tộc Việt"; "Như vị muối chung lòng biển mặn"; "Như dòng sông thương mến chảy muôn đời".

Câu 6 (trang 49 sgk Ngữ văn 9 Tập 2): Phân tích tình cảm của nhà thơ đối với tiếng Việt được thể hiện qua ba khổ thơ cuối.

Trả lời:

- Tác giả thể hiện niềm tự hào và trân trọng nguồn gốc và sự phát triển của tiếng Việt: từ "thô sơ" đến "giàu đẹp".

- Thể hiện lòng biết ơn những thế hệ đi trước đã tạo dựng và gìn giữ tiếng Việt.

- Có trách nhiệm gìn giữ và phát huy vẻ đẹp của tiếng Việt.

Câu 7 (trang 49 sgk Ngữ văn 9 Tập 2): Xác định mạch cảm xúc và nhận xét về kết cấu của bài thơ.

Trả lời:

- Mạch cảm xúc: Giới thiệu về sự gần gũi, giản dị của tiếng Việt, từ đó ca ngợi vẻ đẹp, sự phong phú và uyển chuyển đồng thời khẳng định sức sống trường tồn và giá trị văn hóa của tiếng Việt.

- Nhận xét kết cấu: Kết cấu bài thơ chặt chẽ, logic.

Câu 8 (trang 49 sgk Ngữ văn 9 Tập 2): Nêu chủ đề và căn cứ xác định chủ đề của bài thơ Tiếng Việt. Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là gì?

Trả lời:

- Chủ đề: Ngôn ngữ tiếng Việt.

- Căn cứ vào nhan đề và nội dung chính của bài thơ.

- Cảm hứng chủ đạo: Tình yêu tha thiết say mê với tiếng Việt.

Câu 9 (trang 49 sgk Ngữ văn 9 Tập 2): Em cần làm gì để giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt?

Trả lời:

- Tôn trọng và yêu quý tiếng Việt

- Sử dụng đúng đắn tránh những sai lệch trong việc bảo vệ và gìn giữ sự trong sáng của tiếng Việt.

- …

* Viết kết nối với đọc 

Bài tập (trang 49 sgk Ngữ văn 9 Tập 2): Viết đoạn văn (khoảng 7 - 9 câu) ghi lại cảm nghĩ của em về vẻ đẹp của tiếng Việt được thể hiện ở các khổ thơ 5, 6, 7 của bài thơ Tiếng Việt.

* Hướng dẫn:

- Hình thức:

+ Viết được đoạn văn theo đúng yêu cầu khoảng 7-9 câu.

+ Đoạn văn nghị luận văn học phân tích chi tiết trong văn bản.

- Nội dung:

+ Ghi lại cảm nghĩ của em về vẻ đẹp của tiếng Việt được thể hiện ở các khổ thơ 5, 6, 7 của bài thơ Tiếng Việt.

Đoạn văn tham khảo:

Tiếng Việt trong các khổ thơ 5, 6, 7 của bài thơ "Tiếng Việt" hiện lên với vẻ đẹp sâu lắng, giàu cảm xúc và đầy tự hào. Nhà thơ ca ngợi tiếng mẹ đẻ như một dòng suối ngọt lành, nuôi dưỡng tâm hồn dân tộc qua bao thế hệ. Tiếng Việt không chỉ là phương tiện giao tiếp, mà còn là nơi lưu giữ tâm hồn, tình cảm, lịch sử và văn hóa của con người Việt Nam. Những hình ảnh thơ giàu cảm xúc như "lời ru", "câu hò", hay "tiếng hát" làm nổi bật sự dịu dàng, tha thiết và thân thuộc của tiếng Việt. Tiếng nói ấy nâng đỡ con người qua những thăng trầm, là điểm tựa tinh thần trong cuộc sống. Nhà thơ còn thể hiện niềm tin rằng tiếng Việt sẽ mãi trường tồn cùng đất nước, cùng dân tộc. Qua những khổ thơ này, em cảm nhận được sự thiêng liêng, sâu sắc của tiếng Việt và càng thêm yêu, thêm quý thứ ngôn ngữ tuyệt vời mà mình đang sử dụng hằng ngày.

B/ Học tốt bài Tiếng Việt

1/ Nội dung chính Tiếng Việt

Bài thơ thể hiện tình yêu, niềm tự hào của tác giả đối với tiếng Việt – một ngôn ngữ giàu đẹp, trong sáng, gắn bó với lịch sử, văn hóa và tâm hồn dân tộc.

2/ Bố cục văn bản Tiếng Việt

Bố cục văn bản: 3 phần

- Phần 1 (Từ đầu… tiếng Việt như rừng): Bốn khổ thơ đầu nói về những hình ảnh, âm thanh cuộc sống mà tiếng nói của con người đã hòa quyện trong đó.

- Phần 2 (Chưa chữ viết… những con đường): Những hình ảnh làm nổi bật vẻ đẹp của tiếng Việt.

- Phần 3 (Một đảo nhỏ… dân tộc Việt): Sức mạnh trường tồn và sự lan tỏa của tiếng Việt.

- Phần 4 (Còn lại): Cách nhà thơ thể hiện tình cảm đối với tiếng Việt

3/ Tóm tắt văn bản Tiếng Việt

Bài thơ “Tiếng Việt” là bản thiên tình ca ngợi vẻ đẹp âm sắc, thanh điệu và tinh thần của tiếng Việt – một ngôn ngữ giàu bản sắc, gắn bó mật thiết với đời sống, văn hóa, lịch sử dân tộc. Đồng thời cũng là lời nhắc nhở sâu sắc về trách nhiệm giữ gìn và tự hào về thứ tiếng mẹ đẻ.

4/ Nội dung, nghệ thuật văn bản Tiếng Việt

- Nội dung:  Bài thơ thể hiện tình yêu sâu sắc, niềm tự hào lớn lao của tác giả đối với tiếng Việt – một ngôn ngữ giàu đẹp, trong sáng, gắn bó với văn hóa, lịch sử và tâm hồn dân tộc. Qua đó, tác giả cũng bày tỏ trách nhiệm gìn giữ, phát huy và bảo vệ sự trong sáng của tiếng mẹ đẻ.

- Nghệ thuật:  

+ Sử dụng hình ảnh phong phú, gần gũi.

+ Ngôn ngữ thơ giản dị, sâu sắc.

+ …

Bài giảng: Tiếng Việt - Cô Nguyễn Hoa (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 9 Kết nối tri thức siêu ngắn, hay khác:

• Thực hành tiếng Việt trang 50

• Mưa xuân

• Thực hành tiếng Việt trang 54

• Một kiểu phát biểu luận đề độc đáo của Xuân Diệu ở bài thơ Vội Vàng

• Tập làm một bài thơ tám chữ

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 9 hay khác:

• Soạn văn 9 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 9 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn văn 9 Kết nối tri thức (siêu ngắn)
• Giải lớp 9 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 9 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 9 Cánh diều (các môn học)

• Hơn 20.000 câu trắc nghiệm Toán,Văn, Anh lớp 9 có đáp án

---