Phân biệt từ tượng hình và từ tượng thanh (bài tập có giải chi tiết)

Bài viết Phân biệt từ tượng hình và từ tượng thanh với bài tập có lời giải chi tiết nhất giúp học sinh nắm vững sự khác nhau giữa từ tượng hình và từ tượng thanh. Mời các bạn đón đọc:

Phân biệt từ tượng hình và từ tượng thanh (bài tập có giải chi tiết)

I. Từ tượng hình là gì?

1. Khái niệm: Từ tượng hình là những từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái của người và vật.

2. Ví dụ về từ tượng hình: Các từ chót vót, lêu nghêu, thăm thẳm, mập mạp,… chính là từ tượng hình. Vì các từ này đều gợi ra hình dáng, trạng thái bề ngoài của sự vật hoặc con người.

3. Nhận biết đặc điểm chính:

Từ tượng hình:

– Là những từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái…

– Giúp mọi thứ hiện ra thật tự nhiên, sống động, nhiều sắc thái.

– Làm tăng tính biểu cảm, biểu đạt của ngôn ngữ và làm miêu tả trở nên cụ thể và sinh động hơn.

II. Từ tượng thanh là gì?

1. Khái niệm: Từ tượng thanh là những từ mô phỏng và diễn tả âm thanh của thiên nhiên, động vật và con người.

2. Ví dụ về từ tượng thanh: Các từ ầm ầm, ríu rít, tí tách, róc rách,… chính là từ tượng thanh. Vì các từ này đều mô phỏng và diễn tả âm thanh của thiên nhiên, động vật hoặc con người.

3. Nhận biệt đặc điểm chính:

Từ tượng thanh:

– Là những từ mô phỏng âm thanh

– Giúp mọi thứ hiện ra thật tự nhiên, sống động, nhiều sắc thái.

– Làm tăng tính biểu cảm, biểu đạt của ngôn ngữ và làm miêu tả trở nên cụ thể và sinh động hơn.

III. Phân biệt từ tượng hình và từ tượng thanh

Phân biệt từ tượng hình và từ tượng thanh

	Từ tượng hình	Từ tượng thanh
Giống nhau	- Đều có giá trị biểu cảm cao, gợi cảm giác. - Thường được dùng trong văn miêu tả và tự sự. Phần lớn, từ tượng hình và từ tượng thanh là những từ láy. Mỗi khi xuất hiện trong thơ, nó khiến cho thơ giàu hình tượng, cảm xúc thơ ấn tượng, thi vị, gần gũi với âm nhạc.
Khác nhau	Từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái của sự vật.	Từ mô phỏng âm thanh của tự nhiên, của con người.

 

* Cách 1: Đặt câu hỏi “Từ dùng để mô tả sự nghe hay sự nhìn?”.

Đây là cách nhanh và hiệu quả nhất:

- Nghe thấy âm thanh → từ tượng thanh

VD: rì rào (tiếng suối), inh ỏi (tiếng ồn)

- Nhìn thấy/hình dung được hình ảnh → từ tượng hình

VD: lom khom (dáng người), lấp lánh (ánh sáng)

* Cách 2: Đặt từ trong câu cụ thể.

Đặt từ vào câu để xác định đối tượng miêu tả:

- Miêu tả tiếng động, âm vang → tượng thanh

Ví dụ: Tiếng mưa rơi lộp bộp.

- Miêu tả dáng đi, trạng thái, màu sắc, chuyển động → tượng hình

Ví dụ: Ông cụ đi lom khom.

* Cách 3: Dựa trên chức năng biểu đạt của từ

- Tượng thanh: làm cho cảnh vật sống động bằng âm thanh

- Tượng hình: làm cho cảnh vật hiện ra rõ nét bằng hình ảnh

* Cách 4: So sánh qua bảng sau:

Tiêu chí	Từ tượng thanh	Từ tượng hình
Gợi tả	Âm thanh	Hình ảnh, trạng thái
Giác quan	Tai	Mắt (và trí tưởng tượng)
Câu hỏi	Nghe thế nào?	Nhìn/ trông ra sao?
Ví dụ	Ào ào, leng keng, vù vù	lom khom, lấp lánh

 

IV. Bài tập minh họa

Bài tập 1

Trong các từ sau đây, từ nào là từ tượng hình, từ nào là từ tượng thanh?

San sát, chen chúc, rầm rập, xôn xao, thăm thẳm, mênh mang, ào ào, long lanh, lách cách, trùi trũi, len lỏi, vun vút, sặc sỡ, ngất nghểu, lom khom, lè tè, rì rào.

Đáp án:

Từ tượng hình	Từ tượng thanh
San sát, chen chúc, thăm thẳm, mênh mang, long lanh, trùi trũi, len lỏi, vun vút, sặc sỡ, ngất nghểu, lom khom, lè tè.	Rầm rập, xôn xao, ào ào, lách cách, rì rào…

 

Bài tập 2

Phân biệt ý nghĩa của những từ tượng hình sau:

- lênh đênh, lềnh bềnh, lều sều.

- lênh khênh, lêu đêu, lêu nghêu.

Đáp án:

- Lênh đênh, lềnh bềnh, lều sều:

+ Lênh đênh: Trôi nổi, vô sinh trên mặt nước rộng, không biết đi tới đâu.

+ Lềnh bềnh: Trạng thái nổi hẳn trên mặt nước và nhẹ nhàng trôi theo làn nước, làn gió,

+ Lều sều: Trạng thái nổi và trôi theo làn nước, trông bẩn mắt.

- Lênh khênh, lêu đêu, lêu nghêu:

+ Lênh khênh: Cao quá mức, gây ấn tượng không cân đối, dễ đổ.

+ Lêu đêu: Cao quá mức, gây ấn tượng, bề cao mất cân đối quá nhiều so với bề ngang.

+ Lêu nghêu:  Cao hoặc dài quá cỡ, làm mất hẳn cân đối, gây ấn tượng chông chênh, không vững.

Bài tập 3

Giải thích vì sao các từ sau được xếp vào từ tượng thanh hoặc từ tượng hình:

a. lộp bộp

b.  lững lờ

c.  xào xạc

Đáp án:

a) lộp bộp → từ tượng thanh

→ Gợi tả âm thanh của vật rơi hoặc va chạm.

b) lững lờ → từ tượng hình

→ Gợi tả trạng thái chuyển động chậm chạp, không âm thanh.

c) xào xạc → từ tượng thanh

→ Gợi âm thanh của lá cây, giấy va vào nhau.

Bài tập 4

Xác định từ láy tượng thanh trong đoạn văn sau:

Tiếng chuông xe đạp lanh canh không ngớt. Tiếng còi ô tô pin pin xin đường gay gắt. Tiếng thùng nước va vào nhau loảng xoảng ở một vòi nước công cộng.

Tiếng ve kêu rền rĩ trong những tán lá cây bên đại lộ. Tiếng xì xì dữ dội của chiếc đầu máy xe lửa đang xả hơi. Tiếng còi tàu thét lên cùng với tiếng bánh xe đập trên đường ray sầm sập như sắp lao vào thành phố.

(Tô Ngọc Hiến)

Đáp án:

Từ láy tượng thanh: Lanh canh, pin pin, loảng xoảng, rền rĩ, xì xì…

Bài tập 5

Hãy đặt câu theo yêu cầu sau:

– Một câu có từ tượng thanh

– Một câu có từ tượng hình

Gạch chân từ cần xác định trong mỗi câu.

Đáp án:

– Câu có từ tượng thanh: Đêm giao thừa, tiếng pháo hoa nổ đùng đoàng hòa lẫn tiếng reo vui của mọi người chào mừng năm mới.

– Câu có từ tượng hình: Vách đá cheo leo thử thách cả lòng can đảm của những nhà leo núi giàu kinh nghiệm nhất.

Bài tập 6

Em hãy viết đoạn văn ngắn (4–5 câu) tả khung cảnh đường phố giờ tan tầm, trong đó:

– Có ít nhất 2 từ tượng thanh

– Có ít nhất 2 từ tượng hình

Sau đoạn văn, liệt kê 2 từ tượng thanh và 2 từ tượng hình đã dùng.

Đáp án:

Đoạn văn:

Giờ tan tầm, đường phố trở nên đông đúc và náo nhiệt. Tiếng xe cộ ầm ầm, còi xe inh ỏi vang lên khắp nơi. Dòng người và xe cộ chen chúc, di chuyển chậm chạp giữa làn đường chật chội. Ánh đèn xe nhấp nháy khiến con phố càng thêm rực rỡ trong buổi chiều muộn.

Liệt kê từ tượng hình – từ tượng thanh:

– Từ tượng thanh: ầm ầm, inh ỏi,…

– Từ tượng hình: chậm chạp, chật chội,…

Bài tập 7

Có ý kiến cho rằng:

“Từ láy nào cũng là từ tượng thanh.”

Em có đồng ý với ý kiến trên không?

Hãy viết đoạn văn 4–5 dòng để nêu quan điểm của mình.

Đáp án:

Em không đồng ý với ý kiến trên. Không phải tất cả từ láy đều là từ tượng thanh. Bên cạnh từ láy tượng thanh còn có từ láy tượng hình dùng để gợi tả hình ảnh, trạng thái. Ví dụ, từ lom khom, lấp lánh là từ láy nhưng không gợi âm thanh mà gợi hình ảnh. Vì vậy, cần phân biệt rõ hai loại từ này.

 

Xem thêm kiến thức Tiếng Việt chọn lọc hay khác:

• Phân biệt từ đồng âm và từ đa nghĩa

• Phân biệt chủ ngữ và vị ngữ

• Phân biệt các loại trạng ngữ

• Phân biệt thành phần chính và thành phần phụ trong câu

• Phân biệt cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp

• Phân biệt biến đổi cấu trúc câu và mở rộng cấu trúc câu

• Hơn 20.000 câu trắc nghiệm Toán,Văn, Anh lớp 9 có đáp án

---