(Siêu ngắn) Soạn bài Dương phụ hành - Kết nối tri thức

Bài viết soạn bài Dương phụ hành trang 107, 108, 109 siêu ngắn gọn sách Ngữ văn 11 Kết nối tri thức giúp học sinh lớp 11 dễ dàng soạn văn 11.

(Siêu ngắn) Soạn bài Dương phụ hành - Kết nối tri thức

A/ HƯỚNG DẪN SOẠN VĂN BẢN DƯƠNG PHỤ HÀNH

* Trước khi đọc

Câu hỏi 1 (trang 107 sgk Ngữ văn 11 Tập 1) Theo bạn, khi đi đến một xứ sở khác, tiếp xúc với một nền văn hóa khác, người ta thường có những phản ứng hay cảm xúc như thế nào trước những gì được gặp, được thấy?

Trả lời:

Theo em, khi đi đến một xứ sở khác, tiếp xúc với một nền văn hóa khác, người ta thường có những phản ứng: ngạc nhiên, bất ngờ và thích thú.

Câu hỏi 2 (trang 107 sgk Ngữ văn 11 Tập 1) Bạn đã biết câu chuyện thú vị nào về cuộc tiếp xúc văn hóa giữa những người đến từ hai thế giới: phương Đông và phương Tây? Hãy chia sẻ câu chuyện đó.

Trả lời:

- Một cuộc tiếp xúc Đông – Tây thú vị là hành trình của Alexandre de Rhodes ở Việt Nam thế kỉ XVII. Ông là giáo sĩ phương Tây sang truyền giáo, nhưng đồng thời học tiếng Việt rất nghiêm túc. Từ sự giao thoa ấy, ông góp phần hoàn thiện chữ Quốc ngữ (dựa trên mẫu tự La-tinh kết hợp âm Việt). Ban đầu, chữ này chỉ phục vụ truyền đạo, nhưng về sau trở thành hệ chữ viết chính của người Việt.

* Đọc văn bản 

Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc: 

1. Chú ý các chi tiết miêu tả hình ảnh người thiếu phụ phương Tây.

Trả lời:

- Áo trắng phau

- tựa vai chồng

- kéo áo, rì rầm nói chuyện

- tay cầm cốc sữa

- uốn éo.

2. Hình dung về nhân vật trữ tình

Trả lời:

- Nhân vật trữ tình là người phương Đông, đứng từ xa quan sát, mang tâm trạng bâng khuâng, xao động trước cảnh ân ái của đôi vợ chồng Tây dương, đồng thời cảm nhận rõ sự khác biệt văn hóa và nỗi cô đơn, lạc lõng của chính mình.

* Sau khi đọc 

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc:  

Câu 1 (trang 109 sgk Ngữ văn 11 Tập 1) So sánh và chỉ ra những chỗ khác biệt giữa bản dịch thơ với nguyên tác.

Trả lời:

- Ở câu 1, “y như tuyết” (áo trắng như tuyết – hình ảnh so sánh) được dịch là “áo trắng phau”; hình ảnh này trong bản dịch thơ chỉ gợi màu sắc, không làm toát lên được ngầm ý nói về vẻ đẹp thanh khiết, hơn nữa, chưa thể hiện được cái nhìn đầy thiện cảm của nhân vật trữ tình với đối tượng quan sát.

- Ở câu 7, từ “phiến thân” (nghiêng mình) được dịch là “uốn éo”; cách dịch này tuy chuyển tải được nét nghĩa miêu tả hình dáng, tư thế nhưng lại chưa thật phù hợp với sắc thái biểu cảm của từ nguyên tác vốn thiên về sự nâng niu, duyên dáng của người thiếu phụ.

Câu 2 (trang 109 sgk Ngữ văn 11 Tập 1) Xác định thời gian, không gian, sự việc của câu chuyện được kể trong bài thơ.

Trả lời:

- Thời gian, không gian: đêm trăng trên biển, con tàu có người thiếu phụ phương Tây và con thuyền của “người Nam trong cảnh biệt li”.

- Các yếu tố tự sự trong bài thơ: người thiếu phụ tựa vai chồng trong đêm trăng; thấy thuyền Nam có ánh đèn, kéo áo nói với chồng; cốc sữa (trong bản phiên âm là chữ “hỗ”, có thể là sữa hoặc một đồ uống khác) cầm trên tay một cách hững hờ; gió lạnh không chịu nổi, nghiêng mình đòi chồng đỡ dậy,...

Câu 3 (trang 109 sgk Ngữ văn 11 Tập 1) Chỉ ra những chi tiết miêu tả người thiếu phụ phương Tây, qua đó, nêu các đặc điểm nổi bật của hình tượng này.

Trả lời:

- Chi tiết miêu tả người thiếu phụ phương Tây: trang phục, tư thế, cử chỉ, điệu bộ, phong thái,…

- Đặc điểm:

+ Vẻ ngoài sang trọng, trẻ trung, duyên dáng: màu áo trắng thanh khiết nổi bật trên nền khung cảnh đêm trăng; cử chỉ, điệu bộ (tựa vai chồng, kéo áo chồng, nghiêng mình đòi chồng đỡ dậy) rất tự nhiên, chủ động và yêu kiều.

+ Nếp sinh hoạt biểu thị cuộc sống sung túc và đầm ấm, hạnh phúc: cầm cốc sữa một cách hững hờ; thể hiện tình yêu chồng và hạnh phúc của người phụ nữ được chồng yêu thương, chiều chuộng bằng những cử chỉ, điệu bộ thân mật, nâng niu.

Câu 4 (trang 109 sgk Ngữ văn 11 Tập 1) Hình tượng người thiếu phụ phương Tây trong bài thơ được tái hiện qua cái nhìn của một nhà Nho đồng thời cũng là một nhà thơ phương Đông. Hãy phân tích những cảm xúc, thái độ được tác giả bộc lộ từ các điểm nhìn đó.

Trả lời:

- Từ điểm nhìn của một nhà thơ: tác giả bộc lộ sự xúc động và thiện cảm trước vẻ đẹp trẻ trung, duyên dáng của người thiếu phụ phương Tây. Các chi tiết như áo trắng, tựa vai chồng, cử chỉ yêu kiều, thân mật được ghi lại tinh tế, cho thấy cái nhìn trân trọng đối với hạnh phúc lứa đôi và đời sống ấm áp của họ.

- Từ điểm nhìn của một nhà Nho phương Đông: tác giả lại kín đáo bộc lộ cảm giác bâng khuâng, xa lạ và chạnh lòng. Cách sinh hoạt tự nhiên, chủ động của người phụ nữ phương Tây gợi lên sự khác biệt văn hóa, khiến nhân vật trữ tình ý thức rõ thân phận người Nam trong cảnh biệt li, từ đó nảy sinh nỗi cô đơn và buồn nhớ.

Câu 5 (trang 109 sgk Ngữ văn 11 Tập 1) Phân tích tâm trạng nhân vật trữ tình trong câu thơ kết và những ý tứ được mở ra từ câu thơ này?

Trả lời:

- Tâm trạng của nhân vật trữ tình: đồng cảm và trân trọng hạnh phúc của vợ chồng người thiếu phụ phương Tây; bày tỏ nỗi nhớ thương và niềm khát khao hạnh phúc gia đình.

- Mạch cảm xúc của bài thơ không đóng lại ở câu kết. Trái lại, lời “trách” của “người Nam đang trong cảnh biệt li” khiến mạch cảm xúc ấy được tiếp nối, mở rộng hơn. Bởi lẽ, đây là khoảnh khắc nhân vật trữ tình trực tiếp “xuất hiện” để bày tỏ cảm xúc, thái độ trước “những điều trông thấy” và gửi gắm nỗi niềm tâm sự.

Câu 6 (trang 109 sgk Ngữ văn 11 Tập 1) Đọc bài thơ, bạn cảm nhận được điều gì về tư tưởng, tâm hồn tác giả?

Trả lời:

Đọc bài thơ, chúng ta có thể cảm nhận tác giả là người giàu cảm xúc, nhân ái và tinh tế, biết trân trọng hạnh phúc lứa đôi của người khác nhưng cũng tha thiết khát khao hạnh phúc gia đình cho chính mình. Tâm hồn nhà thơ nhạy cảm trước sự sống, sâu nặng tình cảm, đồng thời mang nỗi buồn cô đơn của kẻ xa quê, xa người thân, từ đó bộc lộ tư tưởng đề cao tình yêu, tình cảm gia đình và giá trị con người.

* Viết kết nối với đọc  

Bài tập (trang 109 sgk Ngữ văn 11 Tập 1) Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình bày điều kiện bạn thấy tâm đắc nhất ở bài thơ Dương phụ hành.

* Hướng dẫn:  

- Hình thức:  Viết một đoạn văn khoảng 150 chữ. Diễn đạt mạch lạc, có mở – triển khai – kết.

- Nội dung:  

+ Trình bày điều bạn tâm đắc nhất trong bài Dương phụ hành.

+ Nêu rõ cảm nhận cá nhân, có thể kết hợp phân tích ngắn nội dung hoặc nghệ thuật.

+ Làm nổi bật ý nghĩa tư tưởng/cảm xúc mà bài thơ gợi ra.

Đoạn văn tham khảo

Giữa đêm trăng mênh mang trên mặt biển xa xôi, Dương phụ hành vang lên như một tiếng lòng thầm lặng về nỗi cô đơn và khát vọng hạnh phúc của con người. Điều khiến người đọc tâm đắc nhất trong bài thơ là cách tác giả thể hiện nỗi cô đơn và khát vọng hạnh phúc gia đình của nhân vật trữ tình. Khi chứng kiến cảnh người thiếu phụ phương Tây tựa vai chồng, trò chuyện thân mật và được nâng niu trong đêm trăng, nhân vật trữ tình không hề ghen tị hay trách móc, mà chỉ lặng lẽ ngắm nhìn với sự cảm thông và trân trọng. Chính hạnh phúc tròn đầy ấy lại làm nổi bật hoàn cảnh cô đơn của “người Nam trong cảnh biệt li”, khiến nỗi buồn xa cách càng trở nên sâu sắc. Sự đặt cạnh hai hình ảnh đối lập giúp người đọc cảm nhận rõ sự khác biệt trong cách sống và bộc lộ tình cảm giữa phương Đông và phương Tây. Tuy vậy, vượt lên trên khác biệt văn hóa là tấm lòng nhân ái của nhà thơ: ông biết vui trước hạnh phúc của người khác, đồng thời kín đáo gửi gắm nỗi nhớ thương gia đình và khát vọng đoàn tụ của chính mình. Nhờ đó, bài thơ trở thành tiếng nói chân thành về tình yêu, sự gắn bó và khát vọng đoàn tụ của Cao Bá Quát.

B/ HỌC TỐT VĂN BẢN DƯƠNG PHỤ HÀNH

1. Nội dung chính văn bản Dương phụ hành

Bài thơ Dương phụ hành khắc họa cảnh người thiếu phụ phương Tây hạnh phúc bên chồng trong đêm trăng trên biển, qua đó làm nổi bật tâm trạng cô đơn, nhớ thương và khát vọng sum vầy của người Nam trong cảnh biệt li. Tác phẩm thể hiện sự giao thoa văn hóa Đông – Tây, đồng thời bộc lộ tấm lòng nhân ái, giàu cảm xúc của tác giả và đề cao tình yêu, hạnh phúc gia đình.

2. Bố cục văn bản Dương phụ hành

Bố cục gồm 2 phần

- Phần 1: 7 câu đầu: Hình ảnh người thiếu phụ Tây dương.

- Phần 2: câu thơ cuối: Tâm trạng của nhà thơ.

3. Tóm tắt văn bản Dương phụ hành

Bài thơ miêu tả hình ảnh người thiếu phụ Tây dương đồng thời bộc lộ tâm trạng của nhà thơ.

4. Nội dung, nghệ thuật văn bản Dương phụ hành

- Nội dung: Dương phụ hành là một bài thơ hay khi tác giả khắc họa chân dung người thiếu phụ Tây Dương, qua đó nhà thơ nghĩ về giai nhân và tài tử, về hạnh phúc trong sum họp và nỗi đau trong li biệt. Trong chuyến đi này, ông có dịp tiếp xúc với những người châu Âu, thấy nhiều điều mới lạ.

- Nghệ thuật:

+ Thể hành viết lối đơn giản nhưng dễ hiểu.

+ Lời thơ mộc mạc chứa ý nghĩa sâu sắc.

Bài giảng: Dương phụ hành - Cô Trang Thủy (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 11 Kết nối tri thức siêu ngắn, hay khác:

• Lời tiễn dặn

• Thuyền và biển

• Thực hành tiếng Việt trang 112

• Viết bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội (Hình thành lối sống tích cực trong xã hội hiện đại)

• Thảo luận về một vấn đề trong đời sống (Hình thành lối sống tích cực trong xã hội hiện đại)

• Củng cố, mở rộng trang 122

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 11 hay khác:

• Soạn văn 11 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 11 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn Chuyên đề Văn 11 Kết nối tri thức
• Giải lớp 11 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 11 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 11 Cánh diều (các môn học)

---