(Siêu ngắn) Soạn bài Sống, hay không sống – đó là vấn đề - Kết nối tri thức

Bài viết soạn bài Sống, hay không sống – đó là vấn đề trang 126, 127, 128, 129, 130, 131 siêu ngắn gọn sách Ngữ văn 11 Kết nối tri thức giúp học sinh lớp 11 dễ dàng soạn văn 11.

(Siêu ngắn) Soạn bài Sống, hay không sống – đó là vấn đề - Kết nối tri thức

A/ HƯỚNG DẪN SOẠN VĂN BẢN SỐNG, HAY KHÔNG SỐNG – ĐÓ LÀ VẤN ĐỀ

* Trước khi đọc

Câu hỏi (trang 126 sgk Ngữ văn 11 Tập 1) Theo bạn, việc ý thức về tình trạng bi đát của hoàn cảnh có khi nào ngăn trở con người hành động quyết đoán trong cuộc đời?

Trả lời:

Khi ý thức về hoàn cảnh bi đát, con người đôi lúc trở nên sợ hãi, do dự nên thiếu quyết đoán. Nhưng với người bản lĩnh, nhận thức ấy lại giúp họ tỉnh táo hơn và biến khó khăn thành động lực hành động.

* Đọc văn bản

Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc

1. Lời thoại của các nhân vật trước khi Hăm-lét xuất hiện cho thấy điều gì về bầu không khí xã hội bao quanh chàng?

Trả lời:

- Lời thoại cho thấy bầu không khí xã hội quanh Hăm-lét đầy nghi kị, giả dối và mục ruỗng đạo đức.

2. Sự xung đột với cả thời đại đã để lại dấu ấn như thế nào trong nội tâm Hăm-lét.

Trả lời:

- Nội tâm Hăm-lét: giằng xé dữ dội giữa sống – chết, hành động – cam chịu. Chàng nhận ra cái xấu xa của xã hội nhưng lại do dự vì sợ hậu quả và những điều chưa biết sau cái chết, nên rơi vào tâm trạng hoài nghi, đau đớn, trăn trở, dẫn đến chậm hành động dù có khát vọng đấu tranh.

3. Chú ý sự khác biệt giữa lời Hăm-lét nói với Ô-phê-li-a trong độc thoại và đối thoại.

Trả lời:

Lời nói của Hăm-lét với Ô-phê-li-a trong độc thoại và đối thoại có sự đối lập với nhau.

- Lời nói của Ô-phê-li-a chứa đầy sự quan tâm, lo lắng dành cho chàng

- Lời nói của Hăm-lét chứa đựng sự ghét bỏ, thờ ơ và thi thoảng có phần cay nghiệt khiến nàng phần nào bị tổn thương sâu sắc.

4. Chú ý việc thể hiện ý thức của Hăm-lét về mối quan hệ giữa nhan sắc và đức hạnh trong thời đại đảo điên.

Trả lời:

- Qua lời thoại, Hăm-lét ý thức sâu sắc rằng trong thời đại đảo điên, nhan sắc có thể làm băng hoại đức hạnh, còn đức hạnh lại không đủ sức chế ngự nhan sắc. Điều đó cho thấy chàng bi quan trước sự suy đồi đạo đức của xã hội, mất niềm tin vào sự hòa hợp giữa cái đẹp và cái thiện.

* Sau khi đọc

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc

Câu 1 (trang 131 sgk Ngữ văn 11 Tập 1) Xác định ý nghĩa lời thoại của các nhân vật trước khi Hăm-lét xuất hiện?

Trả lời:

- Lớp kịch 1: Vua và hoàng hậu dò xét Hăm-lét; Hăm-lét giả điên có chủ ý, cảnh giác cao độ và chuẩn bị màn trình diễn để vạch mặt kẻ thù. Các nhân vật bộc lộ sự bất an, giả trá.

- Lớp kịch 2: Vua và Pô-lô-ni-út âm mưu theo dõi Hăm-lét qua Ô-phê-li-a; hoàng hậu tin nguyên nhân “điên” là do tình yêu. Ô-phê-li-a vô tình trở thành đồng lõa.

- Lớp kịch 3: Pô-lô-ni-út lộ rõ bản chất giả dối; vua tự thú về tội ác và lương tâm. Ngôn ngữ kịch nổi bật các lời thoại mang tính tự thú.

=> Ba lớp kịch vừa đẩy mạnh xung đột bên ngoài, vừa khắc họa bi kịch nội tâm Hăm-lét; phơi bày bản chất “thời đại đảo điên”. Hăm-lét bị bao vây bởi thế lực xấu xa, kể cả những người thân cận.

Câu 2 (trang 131 sgk Ngữ văn 11 Tập 1) Nêu nhận xét chung về tâm trạng của Hăm-lét thể hiện qua lời độc thoại. Theo mạch suy tưởng của Hăm-lét, lời độc thoại có thể chia làm mấy phần, nội dung từng phần là gì?

Trả lời:

- Tâm trạng trạng của Hăm-lét thể hiện qua lời độc thoại: Tâm trạng của Hăm-lét rất hỗn loạn, chàng không biết mình nên đưa ra lựa chọn nào mới là tốt nhất.

- Chia làm 3 phần:

+ Đoạn 1 (từ “Sống, hay không sống…” đến “… đáng nào cao quý hơn?”): Đặt vấn đề – Sống hay không sống, “chịu đựng” hay “cầm vũ khí vùng lên”?

+ Đoạn 2 (từ “Chết, là ngủ. Không hơn…” đến “… chưa hề biết tới?”): Suy ngẫm về gánh nặng cuộc sống, sự giải thoát và sự ngăn trở của nỗi sợ cái “chưa biết tới” ở cõi chết.

+ Đoạn 3 (từ “Đấy, chính nỗi vướng mắc của tâm tư ấy…” đến “… chẳng thể biến thành hành động”): Kết luận – Suy ngẫm về cái bất định sau khi chết ngăn trở quyết tâm hành động.

Câu 3 (trang 131 sgk Ngữ văn 11 Tập 1) Có thể xác định cách hiểu của Hăm-lét về “sống” và “không sống” như thế nào?

Trả lời:

- “Sống” = sống nhục, chịu đựng; “không sống” = chết vinh, dám đứng lên đấu tranh.

- Hăm-lét thực chất cân nhắc giữa không hành động và hành động.

- Nhân vật nghiêng về hành động (“cầm vũ khí vùng lên”), dù biết có thể phải chết.

Câu 4 (trang 131 sgk Ngữ văn 11 Tập 1) Nêu lí do khiến Hăm-lét cho rằng “chết” đáng “mong muốn” mà cũng là “điều khó khăn” buộc người ta phải “ngừng lại mà suy nghĩ”.

Trả lời:

Chết
Đáng mong muốn	Khó khăn
- Ngủ - Chấm dứt mọi đau khổ của cõi lòng và muôn vàn vết tử thương mà hình hài phải chịu đựng. - Thoát khỏi cái thể xác trần tục.	- Mơ - Những giấc mơ nào sẽ tới

Câu 5 (trang 131 sgk Ngữ văn 11 Tập 1) Phân tích ý thức của Hăm-lét về những “khổ nhục trên cõi thế” mà con người phải gánh chịu. Theo bạn, Hăm-lét sợ “nỗi khổ nhục” gì ở cõi “mênh mang sau khi chết”?

Trả lời:

- Những nỗi nhục mà con người phải gánh chịu: “những roi vọt và khinh khi của thời đại, sự áp bức của kẻ bạo ngược, hỗn hách của kẻ kiêu căng, những nỗi giày vò của tình yêu tuyệt vọng, sự trì chậm của công lí, hỗn xược của cường quyền, sự miệt thị của kẻ bất tài đối với đức tài năng”.

- Hăm-lét đại diện cho nỗi đau của nhân dân; xung đột trung tâm là giữa chàng và cả thời đại khổ đau, không chỉ là mối thù cá nhân.

- Nỗi sợ lớn nhất của Hăm-lét là cái ác vẫn tồn tại sau cái chết, nên chàng nhờ Horatio kể lại câu chuyện để mong có người tiếp nối cuộc đấu tranh.

Câu 6 (trang 131 sgk Ngữ văn 11 Tập 1) Hăm-lét đã nhận thức như thế nào về nguyên nhân tình trạng do dự, không thể hành động quyết đoán của mình? Dựa vào phần tóm tắt vở kịch, hãy cho biết Hăm-lét đã làm gì sau khi nhận thức được bản chất vấn đề?

Trả lời:

- Hăm-lét giằng xé giữa sống–chết, nhẫn nhục hay đấu tranh, giữa con tim và lý trí; chàng phân vân chọn gánh vác trách nhiệm hay buông xuôi tất cả.

- Sau khi nhận thức được vấn đề Hăm-lét dặn bạn mình kể cho người đời biết rõ ngọn ngành câu chuyện và trăng trối việc bàn giao ngai vàng cho Pho-tin-brat.

Câu 7 (trang 131 sgk Ngữ văn 11 Tập 1) Chỉ ra tính chất bi kịch của xung đột được thể hiện qua lời độc thoại của Hăm-lét. Theo bạn, trong xã hội hiện đại, xung đột đó có còn tồn tại hay không? Căn cứ để bạn nêu ý kiến về vấn đề này là gì?

Trả lời:

- Độc thoại “Sống hay không sống” thể hiện xung đột bi kịch sâu sắc giữa lí tưởng nhân văn và thực tại giả trá, giữa ý chí hành động và khuynh hướng bi quan nội tâm; đây là đỉnh điểm xung đột của toàn vở Hăm-lét.

- Liên hệ đời sống hiện đại: con người vẫn đối diện những xung đột tương tự; cần nhận thức, tìm giải pháp và giữ ý chí hành động tích cực để tránh rơi vào bi kịch như nhân vật.

* Viết kết nối với đọc  

Bài tập (trang 131 sgk Ngữ văn 11 Tập 1) Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) nêu cảm nhận của em về con người Hăm-lét được thể hiện qua lời độc thoại trong Sống, hay không sống – đó là vấn đề.

* Hướng dẫn:  

- Hình thức: Viết một đoạn văn khoảng 150 chữ.

- Nội dung: Làm rõ hình tượng Hăm-lét qua độc thoại: tâm trạng giằng xé giữa sống – chết, hành động – cam chịu; ý thức trách nhiệm, khát vọng đấu tranh chống cái ác và bi kịch nội tâm sâu sắc. 

Đoạn văn tham khảo

Hăm-lét hiện lên trong lời độc thoại “Sống, hay không sống – đó là vấn đề” như một con người có đời sống nội tâm sâu sắc và đầy bi kịch. Chàng không chỉ băn khoăn về sự sống và cái chết mà còn day dứt trước trách nhiệm hành động trong một thời đại đảo điên. Hăm-lét giằng xé giữa nhẫn nhục cam chịu và dũng cảm vùng lên đấu tranh, giữa tiếng gọi của con tim và sự tỉnh táo của lí trí. Nỗi đau của chàng không thuần túy là mối thù cá nhân mà còn là nỗi đau chung của con người trước bất công, giả trá. Qua độc thoại, Hăm-lét hiện lên vừa yếu đuối trong suy tư, vừa cao đẹp trong khát vọng chống lại cái ác. Chính sự mâu thuẫn ấy đã làm nên vẻ đẹp nhân văn và chiều sâu bi kịch của nhân vật.

B/ HỌC TỐT VĂN BẢN SỐNG HAY KHÔNG SỐNG – ĐÓ LÀ VẤN ĐỀ

1. Nội dung chính văn bản Sống hay không sống – đó là vấn đề

Hoàng tử Hăm-let giả điên để che giấu những suy nghĩ và toan tính liên quan đến nguyên nhân cái chết đột ngột của vua cha và hành động ám muội của Clô-đi-út.

2. Bố cục văn bản Sống hay không sống – đó là vấn đề

Bố cục gồm 2 phần:

- Phần 1 – Âm mưu do thám – Thời đại “đảo điên”: gồm:

+ Lớp kịch 1 (Vua, hoàng hậu dò xét về tình trạng Hăm-lét giả điên qua Pô-lô-ni-út, Rô-đen-cran và Ghin-đơn-xtơn; sau cuộc trò chuyện, Rô-đen-cran và Ghin-đơn-xtơn rời sân khấu).

+ Lớp kịch 2 (Vua nói cho hoàng hậu biết âm mưu dò thám tình hình Hăm-lét qua việc bố trí nghe trộm cuộc gặp gỡ của chàng với Ô-phê-li-a; hoàng hậu dặn dò Ô-phê-li-a, rồi rời sân khấu; Ô-phê-li-a vâng mệnh).

+ Lớp kịch 3 (Pô-lô-ni-út dặn dò Ô-phê-li-a cách thức đi đứng, chờ Hăm-lét tới sao cho tự nhiên; Ô-phê-li-a, không đáp, lặng lẽ theo chỉ định của cha). Nghe những lời dặn dò âm mưu gian trá của cận thần, vua động lòng thú nhận sự giả trá của mình và than về gánh nặng của tội ác.

- Phần 2 – Sống, hay không sống – Suy tưởng và hành động: Lớp kịch 4 (Ô-phê-li-a vẫn đi đi lại lại ở một chỗ khuất trên sân khấu, Hăm-lét ra sân khấu độc thoại, lúc đầu không trông thấy nàng; vua và Pô-lô-ni-út nấp, nhìn nghe trộm; cuối lời độc thoại, Hăm-lét trông thấy Ô-phê-li-a, tự nhủ câm lòng, rồi nói những lời tàn nhẫn về nhân tình thế thái với nàng).

3. Tóm tắt văn bản Sống hay không sống – đó là vấn đề

“Sống, hay không sống?”, đây chính là sự băn khoăn của Hăm-lét, chàng hoàng tử có vị vua cha vừa qua đời. Chú của chàng Clô-đi-út hiện là nhà vua mới cũng là người cùng mẹ chàng tái giá. Nghi ngờ cái chết của cha, Hăm-lét đã giả bị mất trí để tìm ra sự thật. Để biết thực hư về bệnh tình của chàng, vua sai người dò la. Vua trực tiếp cùng Pô-lô-ni-út rình nghe trộm cuộc trò chuyện của Hăm-lét với Ô-phê-li-a – con gái của Pô-lô-ni-út, cũng là người yêu của chàng. Khi đối thoại với Ô-phê-nhi-a chàng đã có những giằng xé trong nội tâm của mình, chàng đã ý thức được mối quan hệ giữa nhan sắc và đức hạnh trong cuộc sống đảo điên.

4. Nội dung, nghệ thuật văn bản Sống hay không sống – đó là vấn đề

- Nội dung: nêu lên những suy ngẫm về bản tính của con người, những trăn trở, lo âu của con người trong cuộc sống đầy gian nan, vất vả, những rủi ro vẫn đang thường trực xảy ra. 

- Nghệ thuật: xây dựng nhân vật độc đáo, tinh tế, các tình huống kịch hấp dẫn.

Bài giảng: Sống, hay không sống – đó là vấn đề - Cô Trang Thủy (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 11 Kết nối tri thức siêu ngắn, hay khác:

• Tri thức ngữ văn trang 125

• Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài

• Viết báo cáo nghiên cứu về một vấn đề tự nhiên, xã hội

• Trình bày báo cáo kết quả nghiên cứu về một vấn đề đáng quan tâm (Kết hợp phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ)

• Củng cố, mở rộng trang 151

• Thực hành đọc: Prô-mê-tê bị xiềng

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 11 hay khác:

• Soạn văn 11 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 11 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn Chuyên đề Văn 11 Kết nối tri thức
• Giải lớp 11 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 11 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 11 Cánh diều (các môn học)

---