Phân tích văn bản Bài học đường đời đầu tiên trích Dế Mèn phiêu lưu kí (Tô Hoài) (điểm cao)

Phân tích văn bản Bài học đường đời đầu tiên trích Dế Mèn phiêu lưu kí (Tô Hoài) điểm cao, hay nhất được chọn lọc từ những bài văn hay của học sinh trên cả nước giúp bạn có thêm bài văn hay để tham khảo từ đó viết văn hay hơn.

Phân tích văn bản Bài học đường đời đầu tiên trích Dế Mèn phiêu lưu kí (Tô Hoài) (điểm cao)

Dàn ý Phân tích văn bản Bài học đường đời đầu tiên trích Dế Mèn phiêu lưu kí (Tô Hoài)

I. Mở bài

- Giới thiệu tác giả Tô Hoài: nhà văn tiêu biểu của văn học thiếu nhi Việt Nam, có lối viết sinh động, giàu quan sát.

- Giới thiệu tác phẩm Dế Mèn phiêu lưu kí và đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên.

- Nêu vấn đề nghị luận: phân tích nội dung và nghệ thuật đoạn trích để làm rõ tính cách Dế Mèn và bài học nhân sinh sâu sắc.

II. Thân bài

1. Khái quát nội dung đoạn trích

- Đoạn trích kể về một sai lầm nghiêm trọng của Dế Mèn do thói kiêu căng, ngông cuồng gây ra, dẫn đến cái chết của Dế Choắt.

- Qua câu chuyện, tác giả gửi gắm bài học sâu sắc về cách sống và cách ứng xử ở đời.

2. Phân tích các nhân vật tiêu biểu

a. Nhân vật Dế Mèn

- Ngoại hình, sức vóc: khỏe mạnh, cường tráng, tự ý thức cao về vẻ đẹp và sức mạnh của bản thân.

- Tính cách:

+ Tự cao, kiêu căng, hung hăng, thích thể hiện.

+ Hay trêu chọc, coi thường kẻ yếu (đặc biệt là Dế Choắt).

+ Không biết suy nghĩ thấu đáo, hành động bốc đồng, thiếu trách nhiệm.

- Hành động gây hậu quả:

+ Trêu chọc chị Cốc.

+ Đẩy Dế Choắt vào tình huống nguy hiểm dẫn đến cái chết.

- Sự thay đổi nhận thức:

+ Ân hận, xót xa trước cái chết của Dế Choắt.

+ Rút ra “bài học đường đời đầu tiên”: phải sống khiêm tốn, biết suy nghĩ trước khi hành động.

b. Nhân vật Dế Choắt

- Ngoại hình: gầy yếu, xấu xí, bệnh tật.

- Tính cách:

+ Hiền lành, nhún nhường, biết lo xa.

+ Có suy nghĩ chín chắn, khuyên nhủ Dế Mèn.

- Số phận:

+ Bị coi thường, bắt nạt.

+ Chết oan uổng do sự ngông cuồng của Dế Mèn.

→ Nhân vật gợi niềm thương cảm, đồng thời làm nổi bật bài học đạo đức của truyện.

3. Bài học đường đời đầu tiên

- Phê phán thói kiêu căng, hung hăng, thiếu suy nghĩ.

- Nhắc nhở con người phải biết sống khiêm tốn, biết nghĩ cho người khác.

- Mỗi hành động đều có thể gây hậu quả nghiêm trọng, cần suy xét trước khi làm.

4. Nghệ thuật

- Nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, ngôi kể thứ nhất.

- Nhân hóa loài vật sinh động, gần gũi với đời sống con người.

- Miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế, ngôn ngữ giàu hình ảnh, giàu tính biểu cảm.

III. Kết bài

- Khẳng định giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên.

- Nêu ý nghĩa giáo dục sâu sắc của tác phẩm đối với người đọc, đặc biệt là học sinh.

- Liên hệ bản thân: rút ra bài học về cách sống, cách ứng xử trong cuộc sống hằng ngày.

Phân tích văn bản Bài học đường đời đầu tiên trích Dế Mèn phiêu lưu kí (Tô Hoài) - mẫu 1

Trong nền văn học thiếu nhi Việt Nam, Tô Hoài là một nhà văn lớn với những tác phẩm giàu ý nghĩa giáo dục, giàu sức hấp dẫn. Dế Mèn phiêu lưu kí là tác phẩm tiêu biểu nhất của ông, được nhiều thế hệ bạn đọc yêu thích. Đoạn trích “Bài học đường đời đầu tiên” đã khắc họa sinh động tính cách của Dế Mèn, đồng thời gửi gắm một bài học sâu sắc về cách sống, cách làm người.

Đoạn trích kể lại câu chuyện về một sai lầm nghiêm trọng của Dế Mèn do thói kiêu căng, ngông cuồng gây ra, dẫn đến cái chết thương tâm của Dế Choắt. Qua câu chuyện ấy, tác giả không chỉ kể một chuyến phiêu lưu mà còn giúp người đọc nhận ra bài học đạo đức đầu đời có ý nghĩa lâu dài.

Trước hết, nhân vật Dế Mèn hiện lên với ngoại hình khỏe mạnh, cường tráng. Ngay từ đầu đoạn trích, Dế Mèn đã tự hào về đôi càng bóng mẫm, vuốt nhọn hoắt, đôi cánh dài kín thân và dáng đi oai vệ. Chính sức vóc hơn người ấy khiến Dế Mèn sinh ra tự phụ, coi mình là “tay ghê gớm”, “sắp đứng đầu thiên hạ”. Không chỉ tự cao, Dế Mèn còn có tính hung hăng, thích thể hiện sức mạnh, thường xuyên trêu chọc, bắt nạt những con vật yếu đuối xung quanh. Dế Choắt trở thành đối tượng bị Dế Mèn coi thường, mỉa mai và khinh rẻ.

Sự ngông cuồng của Dế Mèn được đẩy lên cao khi Mèn bày trò trêu chọc chị Cốc chỉ để thỏa mãn thú vui nghịch dại. Dế Mèn không hề suy nghĩ đến hậu quả, lại còn bất chấp lời can ngăn, lo lắng của Dế Choắt. Khi nguy hiểm ập đến, Dế Mèn nhanh chân trốn vào hang an toàn, để mặc Dế Choắt yếu ớt đối diện với cơn giận dữ của chị Cốc. Chính hành động thiếu trách nhiệm ấy đã gián tiếp dẫn đến cái chết oan uổng của Dế Choắt.

Nhân vật Dế Choắt hiện lên với dáng vẻ gầy gò, yếu ớt, bệnh tật, sống trong một cái hang tạm bợ, nguy hiểm. Tuy ngoại hình nhỏ bé và số phận đáng thương, Dế Choắt lại là nhân vật có suy nghĩ chín chắn, biết lo xa và có tấm lòng nhân hậu. Choắt từng khuyên nhủ Dế Mèn, mong được nương nhờ để tránh tai họa, nhưng lại bị Dế Mèn thẳng thừng từ chối, mắng mỏ. Cái chết của Dế Choắt vừa gợi niềm xót xa, thương cảm, vừa làm nổi bật sự dại dột và ích kỉ của Dế Mèn.

Trước cái chết của Dế Choắt, Dế Mèn vô cùng ân hận, đau xót. Những lời trăn trối của Dế Choắt đã trở thành bài học sâu sắc: ở đời mà hung hăng, bậy bạ, có óc mà không biết suy nghĩ thì sớm muộn cũng mang họa vào thân. Từ một kẻ kiêu căng, Dế Mèn bắt đầu biết suy ngẫm, tự trách mình và nhận ra bài học đường đời đầu tiên đầy cay đắng nhưng cần thiết cho sự trưởng thành.

Không chỉ giàu ý nghĩa nội dung, đoạn trích còn thành công về mặt nghệ thuật. Tô Hoài đã sử dụng ngôi kể thứ nhất, giúp câu chuyện trở nên chân thực và giàu cảm xúc. Nghệ thuật nhân hóa được vận dụng khéo léo, khiến thế giới loài vật mang đầy đủ đặc điểm, tâm lí và tính cách của con người. Ngôn ngữ kể chuyện sinh động, giàu hình ảnh, miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế, hấp dẫn người đọc.

“Bài học đường đời đầu tiên” là một đoạn trích giàu giá trị nhân văn. Qua câu chuyện của Dế Mèn, Tô Hoài đã nhắn nhủ mỗi người cần sống khiêm tốn, biết suy nghĩ trước khi hành động, không được kiêu căng, coi thường người khác. Đoạn trích không chỉ giúp người đọc hiểu thêm về hành trình trưởng thành của Dế Mèn mà còn để lại bài học sâu sắc, ý nghĩa cho mỗi chúng ta trong cuộc sống.

Xem thêm những bài văn mẫu đạt điểm cao của học sinh trên cả nước hay khác:

• Tóm tắt văn bản “Sự tích cây vú sữa”

• Ý nghĩa của câu chuyện “Sự tích cây vú sữa”.

• Viết bài văn kể lại câu chuyện “Sự tích cây vú sữa”.

• Nghị luận xã hội về câu nói của Bác Hồ: “Có tài mà không có đức là người vô dụng. Có đức mà không có tài làm việc gì cũng khó”.

• Phân tích bài thơ “Xuân về” của Nguyễn Bính.

• Phân tích hình ảnh “đầu súng trăng treo” trong bài thơ “Đồng chí” của Chính Hữu.

• Hơn 20.000 câu trắc nghiệm Toán,Văn, Anh lớp 9 có đáp án

---