Giáo án bài Thực hành tiếng Việt trang 34 - Kết nối tri thức

                HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

                     DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Thao tác 1: Nhậnbiết mạch lạc và liên kết của đoạn văn

Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ

- GV tổ chức hoạt động nhóm theo bàn, thời gian 5 phút.

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- HS thực hiện nhiệm vụ

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS hoạt động nhóm theo bàn

- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

Thao tác 2: Kết luận

Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS:

+ Rút ra khái niệm mạch lạc và liên kết.

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- HS thực hiện nhiệm vụ

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS trả lời câu hỏi

- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

I. Hình thành kiến thức

1. Nhậnbiết mạch lạc và liên kết của đoạn văn

a. Nội dung chính của đoạn văn nói về bức tranh của Kiều Phương.

b. Đoạn văn có5 câu.

c. Điều đã làm cho các câu tạo thành một đoạn văn:

+ Các câu được sắp xếp theo một trình tự hợp lí: miêu tả sự vật dựa trên nguyên tắc từ xa (những bức tranh trong phòng triển lãm) đến gần (bức tranh của Kiều Phương).

+ Sự thống nhất về đề tài được nói đến (bức tranh)

+ Đoạn văn cũng bảo đảm tính liên kết về mặt hình thức giữa các câu thể hiện qua việc dùng từ ngữ đồng nghĩa và từ ngữ lặp lại (bức tranh, bức tranh, tranh, chú bé, chú).

d. Không thể đảo trật tự các câu. Vì đảo thì đoạn văn sẽ lủng củng, thiếu mạch lạc, thiếu lôgic, người đọc không hiểu được nội dung.

2. Kết luận

* Khái niệm Mạch lạc:

- Là sự liền mạch về nội dung của một đoạn văn hoặc văn bản; chủ yếu dựa trên sự thống nhất về đề tài và sự tiếp nối theo một trình tự hợp lí giữa các câu trong đoạn văn hoặc giữa các đoạn văn trong văn bản.

- Các câu, các đoạn, các phần:

+ Đều nói về một đề tài, biểu hiện một chủ đề xuyên suốt

+ Được tiếp nối theo một trình tự rõ ràng, hợp lý trước sau hô ứng -> chủ đề liền mạch và gợi nhiều hứng thú cho người đọc (người nghe)

* Khái niệm Liên kết:

- Là quan hệ về mặt hình thức giữa các câu trong đoạn văn hoặc giữa các đoạn trong văn bản.

- Thể hiện qua các phương tiện ngôn ngữ như:

+ từ ngữ nối

+ từ ngữ lặp lại

+ từ ngữ thay thế (từ đồng nghĩa, đại từ)….

- Tác dụng:

+ Làm cho văn bản thống nhất ý nghĩa, dễ hiểu.

+ Làm cho nội dung các câu, các đoạn thống nhất và gắn bó chặt chẽ với nhau.

+ Phải biết kết nối các câu, các đoạn bằng những phương tiện ngôn ngữ (từ, câu…) thích hợp.

                HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

                DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ

- GV tổ chức làm bài tập

+ Bài tập 1: hoàn thiện PHT

+ Bài tập 2

+ Bài tập 3

+ Bài tập 4

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận nhóm.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS trình bày sản phẩm thảo luận;

- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

Bài tập 1

- Kể về sự việc những người trên tàu chiến quan sát để tiếp cận “con cá thiết kình”

- Sự việc đó diễn ra trong thời gian: 1 tiếng đồng hồ

- Sự việc sắp xếp theo trật tự tuyến tính: 6 giờ đến 7 giờ sáng

- Nếu đảo vị trí giữa các câu thì đoạn văn thiếu mạch lạc và khó hiểu

Bài tập 2

- Từ ngữ thay thế (nó trong câu văn thứ hai thay cho “vật dài màu đen” trong câu thứ nhất.“Nó” trong câu văn thứ bảy và thứ chin thay cho “con cá” trong câu văn thứ sáu và thứ tám.

- Từ ngữ đồng nghĩa trong ngữ cảnh “chiếc tàu” trong câu văn thứ năm thay cho “tàu chiến” trong câu văn thứ nhất.

- Từ ngữ lặp lại “con cá” được lặp lại ba lần trong các câu thứ tư, thứ sáu, thứ tám.

-> Các phương tiện liên kết này đảm bảo sự kết nối về hình thức giữa các câu trong đoạn văn. Sự liên kết đó cùng với sự mạch lạc về nội dung làm cho các câu tạo thành một chỉnh thể thống nhất chứ không phải là những câu rời rạc được sắp xếp cạnh nhau một cách cơ học.

Bài tập 3

- Không thể đảo vị trí các câu. Bởi nếu đảo vị trí thì các câu trong đoạn văn sẽ mất đi tính mạch lạc - Người đọc không hiểu được nội dung của nó.

Bài tập 4

Chúng tôi đã nhìn thấy con cá kình. Nó bơi nhanh ngoài sức tưởng tượng của tất cả những người trên tàu cộng lại. Trong vòng một giờ, tàu chiến của chúng tôi không tiến gần vào nó được lấy một sải! Thật là nhục nhã cho chiếc tàu chạy nhanh nhất của hạm đội Mỹ. Chúng tôi còn có thể làm gì hơn ngoài chuyện bực tức? Chúng tôi có thể làm gì hơn ngoài đợi nó đi ngủ và tóm cổ nó?!

- Mạch lạc và liên kết của đoạn văn:

+ Các câu văn được sắp xếp theo mạch đuổi bắt cá kình và tâm trạng, suy nghĩ của những người đuổi bắt cá kình.

+ Hình thức: Sử dụng phép thế: "nó" thay cho "con cá kình"; "chiếc tàu chạy nhanh nhất của hạm đội Mỹ" thay cho "tàu chiến của chúng tôi".