Giáo án bài Thực hành tiếng Việt trang 42 - Kết nối tri thức

                HOẠT ĐỘNG CỦA GV–HS

                  DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Gv chuyển giao nhiệm vụ

1. Đọc các ví dụ sau và cho biết nghĩa của các từ in đậm sau và tác dụng của chúng?

Không bước nữa

Bỏ quên đời

Về đất

2. So sánh hai cách nói sau đây, cho biết cách nói nào nhẹ nhàng, tế nhị hơn đối với người nghe?

(a). Phải cái nhà nó khí thanh bạch

(b). Phải cái nhà nó nghèo lắm.

3. Qua 2 ví dụ trên em hãy nêu khái niệm về phép tu từ nói giảm nói tránh?

- HS thực hiện nhiệm vụ.

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ

- HS thực hiện nhiệm vụ

- Dự kiến đáp án:

1. Đều chỉ cái chết

Tác dụng:

- Tránh gây cảm giác đau buồn

- Giảm sự đau thương, mất mát

2.

(a) – cách nói giữ phép lịch sự

(b)– cách nói thẳng, nghe có vẻ nặng nề, căng thẳng.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS trình bày sản phẩm thảo luận

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

I. Biện pháp tu từ

1. Nhận biết biện pháp tu từ nói giảm nói tránh

KN: Là BPTT dùng cách nói làm giảm nhẹ mức độ, quy mô, tính chất … của đối tượng, hoặc tránh trình bày trực tiếp điều muốn nói.

Phân loại:

- Các cách nói giảm nói tránh thông dụng:

+ Dùng các từ đồng nghĩa, đặc biệt là từ Hán Việt.

+ Dùng cách nói vòng.

+ Dùng cách nói phủ định.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Gv chuyển giao nhiệm vụ

Đọc tình huống sau và nêu quan điểm?

Tình huống 1:

Trong buổi sinh hoạt lớp kiểm điểm bạn An vi phạm quá nhiều lỗi

- Trang nói: Sao ý thức cậu tồi tệ vậy? Cậu có biết cậu làm ảnh hưởng đến lớp mình nhiều lắm không? Cậu đừng như thế nữa!

- Hoa nói: Bạn An tuần này chưa được ngoan và chưa được nghiêm túc khi vi phạm nhiều lỗi so với quy định. Cậu cố gắng ngoan hơn và nỗ lực hơn trong tuần sau để lớp chúng mình vươn lên dẫn đầu nhé!

Em đồng ý với cách nói nào? Tại sao?

Tình huống 2:

Tình cờ, em chứng kiến một vụ ăn trộm và được mời ra tòa làm chứng. Trong trường hợp này, em có nói giảm nói tránh không? Vì sao?

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ

- HS thực hiện nhiệm vụ

- Dự kiến đáp án:

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS trình bày sản phẩm thảo luận

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

- Lưu ý

+ Trường hợp cần thiết phải nói thẳng, nói đúng mức độ sự thật.

+ Khi cần thông tin chính xác, trung thực trong văn bản hành chính, văn bản khoa học.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Gv chuyển giao nhiệm vụ

HOẠT ĐỘNG NHÓM

- Nhóm 1: Bài tập 1,2

- Nhóm 2: Bài tập 3,4

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ

- HS thực hiện nhiệm vụ

- Dự kiến đáp án:

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS trình bày sản phẩm thảo luận

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

3. Bài tập

a. Bài tập 1

Một ngày hòa bình

Anh không về nữa

-> Nói giảm nói tránh

Từ “không về” = từ “chết” : chỉ cái chết của người chiến sĩ.

- Tác dụng: nhằm mục đích giảm nhẹ, để tránh đi phần nào sự đau buồn.

b. Bài tập 2

- Lượng con ông Độ đây mà.... Rõ tội nghiệp, về đến nhà thì bố mẹ chẳng còn.

(Hồ Phương- Thư nhà)

- Bác Dương thôi đã thôi rồi!

Nước mây man mác, ngậm ngùi lòng ta.

(Nguyễn Khuyến- Khóc Dương Khuê)

c. Bài tập 3

a. là biệp pháp nói giảm nói tránh: Từ biểu thị Nhắm mắt

=> Nhắm mắt = chết: Tác dụng: thể hiện cách nói chuyện tế nhị, làm giảm cảm giác đau thương

b. là biệp pháp nói giảm nói tránh: Từ biểu thị Nghèo sức

=> Nghèo sức = sức khỏe kém, cơ thể yếu ớt. Tác dụng: giảm suy nghĩ tiêu cực.

Bài tập 4:

- Điệp ngữ: “Có một người lính”.

- Điệp từ: “anh”, “người lính”, “xuân”.

Tác dụng:

- Giúp làm tăng nhịp điệu cho tác phẩm trên.

- Nhấn mạnh và khẳng định vẻ đẹp của người lính trẻ cùng với sự trân trọng mà tác giả dành cho nhân vật.