Giáo án Chuyên đề Văn 11 Phần 1: Đọc về một tác giả văn học - Kết nối tri thức

Hoạt động của GV và HS

Dự kiến sản phẩm

1. Ý nghĩa của việc đọc về một tác giả văn học

Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ:

Theo em, việc đọc về một tác giả có ý nghĩa như thế nào?

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ:

- HS suy nghĩ thực hiện nhiệm vụ cá nhân

- GV quan sát, hỗ trợ (nếu cần)

Bước 3. Báo cáo, thảo luận:

GV gọi 2-3 HS trả lời câu hỏi, HS khác nhận xét, bổ sung

Bước 4. Đánh giá, kết luận:

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

2. Thực hành đọc

2.1. Lựa chọn tác giả và định hướng đọc

Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ:

Nhiệm vụ 1: GV hướng dẫn HS lựa chọn tác giả bằng cách trả lời câu hỏi:

Tác giả văn học được bạn lựa chọn là ai? Lí do lựa chọn của bạn là gì?

Nhiệm vụ 2: HS xác định được hướng đọc rộng hoặc sâu về tác giả

- Nếu HS chọn hướng đọc sâu: GV căn cứ vào năng lực và sở thích của cá nhân hoặc nhóm HS để giúp các em đi vào khám phá một nội dung nổi bật, tiêu biểu của tác giả, phù hợp và vừa sức với các điều kiện thực tế của HS

- Nếu đọc rộng, GV cần giúp HS bao quát được các tác phẩm của tác giả sau đó phân loại hoặc chia nhóm để định hướng việc đọc

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ:

- Học sinh xác định lựa chọn của cá nhân

- GV quan sát, hỗ trợ (nếu cần)

Bước 3. Báo cáo, thảo luận:

HS ghi lại lựa chọn của bản thân trên giấy nhớ và dán lên bảng

Bước 4. Đánh giá, kết luận:

GV hướng dẫn HS có cùng lựa chọn tạo thành nhóm

GV giúp HS định hướng đọc theo lựa chọn

2.2.  Xây dựng hồ sơ về tác giả

Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV hướng dẫn HS tiến hành tìm kiếm, thu thập các tài liệu có liên quan đến tác giả làm cơ sở cho việc đọc, tìm hiểu về tác giả; xây dựng được danh mục tài liệu đọc về tác giả.

- GV cung cấp cho HS những nguồn tài liệu có thể tìm kiếm, thu thập; tổ chức cho HS tìm tài liệu ở thư viện hoặc trên internet.

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ:

Học sinh làm việc cá nhân theo lựa chọn hoặc thảo luận theo nhóm cùng lựa chọn và hoàn thành việc lập danh mục tài liệu đọc về tác giả

Bước 3. Báo cáo, thảo luận:

Học sinh chia sẻ và báo cáo phần tìm hiểu 

Bước 4. Đánh giá, kết luận:

GV nhận xét, chốt kiến thức

2.3. Đọc, ghi chép và tổng hợp các thông tin cần thiết về tác giả

Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ:

HS tiến hành tìm hiểu, đọc và ghi chép về tác giả theo tiến trình:

a) Đọc và ghi chép thông tin về tiểu sử tác giả;

(b) Đọc và ghi chép thông tin về tác phẩm của tác giả;

c) Đọc và ghi chép những nghiên cứu, nhận định về tác giả;

(d) Tổng hợp các nội dung đã đọc và ghi chép.

Qua các bước đọc về tác giả, HS hoàn thành phiếu đọc

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ:

Hoạt động (a), (b), (c) có thể được tổ chức trong hoặc ngoài lớp học. GV khuyến khích HS đọc trên thư viện hoặc chọn không gian yên tĩnh để khơi gợi hứng thú đọc sách.

Hoạt động (d) nên được tiến hành trên lớp để GV có thể theo dõi và hướng dẫn cụ thể đến từng cá nhân hoặc nhóm

Bước 3. Báo cáo, thảo luận:

Học sinh chia sẻ và báo cáo phần tìm hiểu 

Bước 4. Đánh giá, kết luận:

GV nhận xét, chốt kiến thức

II. PHẦN I. ĐỌC VỀ MỘT TÁC GIẢ VĂN HỌC

1. Ý nghĩa của việc đọc về một tác giả văn học

Việc đọc về một tác giả có nhiều ý nghĩa, cụ thể:

- Hiểu sâu hơn về tác phẩm văn học.

- Nắm được những điểm đặc biệt trong cuộc đời của tác giả.

- Hiểu thêm nội dung và ý nghĩa các bài viết của các nhà phê bình, nghiên cứu, giới thiệu về tác giả.

- Có thêm nhiều kiến thức khi đọc về tác giả – tác phẩm.

- Nuôi dưỡng hứng thú và kĩ năng tự đọc và đọc suốt đời.

2. Thực hành đọc

2.1. Lựa chọn tác giả và định hướng đọc

* Lựa chọn tác giả:

- Một số tác giả tiêu biểu: Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Nguyễn Khuyến, Hồ Xuân Hương, Hồ Chí Minh, Tố Hữu, Nam Cao; Xuân Diệu, Nguyễn Huy Thiệp,…

* Định hướng đọc:

- Đọc sâu:

+ Nguyễn Du: Đọc sâu về Truyện Kiều hoặc khám phá mảng thơ chữ Hán.

+ Nguyễn Huy Thiệp: Đọc sâu về thể loại truyện ngắn hoặc khám phá mảng truyện ngắn về đề tài nông thôn hoặc miền núi.

+ Nam Cao: Đọc sâu về đề tài người nông dân hoặc người trí thức.

+ Xuân Diệu: Đọc về tư cách nhà thơ hoặc nhà phê bình văn học.

- Đọc rộng:

+ Có thể chọn bất kì tác giả nào

+ Bao quát toàn diện về tác giả, tác phẩm

2.2.  Xây dựng hồ sơ về tác giả

* Tìm kiếm tài liệu về một số tác giả đã lựa chọn: Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Nguyễn Khuyến, Hồ Xuân Hương, Hồ Chí Minh, Tố Hữu, Nam Cao; Xuân Diệu, Nguyễn Huy Thiệp,…

* Lập danh mục tài liệu một số tác giả tiêu biểu mà HS đã lựa chọn (Phụ lục 2)

2.3. Đọc, ghi chép và tổng hợp các thông tin cần thiết về một tác giả

- Những sản phẩm tương ứng thể hiện kết quả đọc của cá nhân/ nhóm.

- Tham khảo một ví dụ về tiến trình và kết quả đọc về tác giả Nguyễn Huy Thiệp và một hướng chọn đọc tập trung vào mảng truyện ngắn về đề tài nông thôn, theo 4 bước (Phụ lục 3)