Giáo án Chuyên đề Văn 11 Phần 3: Thuyết trình về một tác giả văn học - Kết nối tri thức

*Những lưu ý về yêu cầu của việc thuyết trình một tác giả văn học

Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ

Theo anh/chị, khi thuyết trình về một tác giả văn học cần lưu ý những yêu cầu nào?

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ

- HS đọc CĐHT và dựa vào trải nghiệm, thảo luận cặp đôi thực hiện nhiệm vụ

- GV hỗ trợ khi cần thiết

Bước 3. Báo cáo, thảo luận

- Đại diện học sinh chia sẻ câu trả lời của mình

- HS khác lắng nghe, phát biểu ý kiến nhận xét.

Bước 4. Đánh giá, kết luận

- GV nhận xét, đánh giá, định hướng HS những yêu cầu cần đạt khi thuyết trình về một tác giả văn học.

* Những lưu ý về yêu cầu của việc thuyết trình một tác giả văn học

- Bài thuyết trình phải đáp ứng mục đích của hoạt động Nói và nghe và cần đảm bảo quy trình thực hành nói – nghe (chuẩn bị, trình bày, trao đổi).

- Bám sát nội dung và các bước thực hành đọc và viết, nhằm trình bày được những thông tin cơ bản, giúp người nghe hiểu về cuộc đời và sáng tác của tác giả văn học theo hướng tiếp cận riêng của cá nhân hoặc nhóm.

- Bài thuyết trình giới thiệu về một tác giả văn học cần có sức hấp dẫn, lôi cuốn, tác động tích cực đến người nghe.

*Cách tổ chức hoạt động thuyết trình và thực hành thuyết trình

** Cách 1: Thuyết trình cá nhân về một tác giả văn học

Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ

GV:

- Yêu cầu HS lựa chọn phương án, xây dựng được đề cương bài thuyết trình, chuẩn bị các phương tiện hỗ trợ và có tâm thế chủ động để có thể thuyết trình trước thầy cô và các bạn.

- HS trình bày được bài giới thiệu về một tác giả văn học và tiến hành trao đổi, thảo luận về bài trình bày theo hướng dẫn của GV.

- GV lưu ý:  

+ Với người nói, khi trình bày, HS cần chủ động, tự tin để triển khai các ý đã chuẩn bị trong đề cương, thể hiện những suy nghĩ và tâm đắc của cá nhân về một tác giả văn học đã lựa chọn.

+ Với người nghe, cần chú ý lắng nghe phần trình bày của bạn, ghi chép những ý chính và những câu hỏi cần đặt ra cho người nói.

- GV có thể chuẩn bị phiếu nghe để hướng dẫn HS ghi chép khi nghe.

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ

- HS có thể xây dựng đề cương bài thuyết trình dựa trên bài viết đã có từ hoạt động thực hành viết

- GV khuyến khích các em chuẩn bị các phương tiện hỗ trợ phong phú để bài thuyết trình hấp dẫn người nghe.

Bước 3. Báo cáo kết quả

- GV mời một số HS thuyết trình trước thầy cô và các bạn.

- HS khác lắng nghe, ghi chép theo phiếu nghe và tiến hành thảo luận theo hướng dẫn của GV.

Bước 4. Đánh giá, kết luận

GV nhận xét, đánh giá về nội dung thuyết trình (lựa chọn đánh giá cả người thuyết trình và người nghe) theo phiếu đánh giá.

*Cách tổ chức hoạt động thuyết trình và thực hành thuyết trình

** Cách 1: Thuyết trình cá nhân về một tác giả văn học

1. Chuẩn bị

a. Chuẩn bị bài thuyết trình theo hai phương án:

- Phương án 1: Tóm tắt bài viết ở phần 2 và chuyển bản tóm tắt đó thành đề cương bài thuyết trình.

- Phương án 2: Tiến hành các bước đọc về tác giả văn học chưa giới thiệu ở phần viết, lựa chọn hướng viết và lập đề cương cho bài thuyết trình.

b. Đề cương

Mở đầu: Giới thiệu vị trí của tác giả được chọn trong nền văn học Việt Nam.

Triển khai:

- Giới thiệu hoàn cảnh xuất thân, cuộc đời của tác giả được chọn

- Giới thiệu về sự nghiệp văn học của tác giả đó qua từng giai đoạn

- Giới thiệu phong cách sáng tác

- Giới thiệu những nét nổi bật trong sáng tác của nhà văn

Kết thúc: Khẳng định lại vị trí của tác giả trong nền văn học Việt Nam

c.  Ghi chú cách trình bày, thời gian dành cho từng phần

d.  Chuẩn bị và kiểm tra thiết bị trình chiếu, slide, các video clip, thiết bị âm thanh (nếu có)

2. Trình bày bài giới thiệu

Mở đầu:

- Giới thiệu ngắn gọn về bản thân (tên, lớp, trường,…)

- Giới thiệu tác giả văn học và mục đích của việc trình bày, giới thiệu về tác giả đó.

Triển khai:

- Dựa vào đề cương đã chuẩn bị hoặc các slide trình chiếu, lần lượt trình bày từng ý về cuộc đời, sự nghiệp, đóng góp của tác giả theo hướng đã lựa chọn. Nhấn mạnh trọng tâm của vấn đề, thuyết trình rõ ràng; diễn giải, phân tích dẫn chứng ở những chỗ cần làm sáng tỏ.

- Nếu có video clip trình chiếu xen kẽ, cần làm rõ sự kết nối giữa bài giới thiệu và hình ảnh.

- Khi trình bày, thường xuyên tương tác với người nghe: tuỳ thái độ, phản ứng của người nghe mà điều chỉnh, bổ sung những thông tin cần thiết. Tuyệt đối tránh tình trạng đọc bài viết soạn sẵn.

Kết thúc: Khẳng định lại vị trí của tác giả văn học và sự cần thiết của việc nắm được các thông tin cơ bản về tác giả nhằm nâng cao chất lượng học tập môn Ngữ văn.

3. Đánh giá kết quả thuyết trình

Phiếu đánh giá người thuyết trình

Phiếu đánh giá người nghe

** Cách 2: Tổ chức diễn đàn giới thiệu về một tác giả văn học

Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ

GV gợi ý lựa chọn tác giả, chuẩn bị kế hoạch tổ chức diễn đàn:

- Thành lập ban tổ chức diễn đàn, thành phần gồm: đại diện Ban Giám hiệu, tổ trưởng chuyên môn, GV dạy môn Ngữ văn và một số HS nòng cốt. Ban tổ chức diễn đàn thống nhất mục tiêu, nội dung, cách tiến hành hoạt động và thời gian, địa điểm tổ chức diễn đàn.

- Thành lập ban tham vấn: có thể mời một GV giỏi dạy môn Ngữ văn; một chuyên gia nghiên cứu hoặc có hiểu biết về tác giả Nguyễn Huy Thiệp.

- Ban tổ chức thông báo về mục tiêu, nội dung, thời gian và địa điểm tổ chức diễn đàn để HS chuẩn bị các ý kiến trình bày, trao đổi trong diễn đàn; sau đó có thể định hướng về một số nội dung có liên quan đến chủ đề của diễn đàn. Gợi ý:

+ Những đặc điểm nào trong cuộc đời Nguyễn Huy Thiệp có liên quan đến sáng tác của ông?

+ Tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp bao gồm những mảng đề tài nào? Mảng đề tài hoặc tác phẩm nào bạn tâm đắc nhất?

+ Phong cách sáng tác của Nguyễn Huy Thiệp có gì nổi bật? Đâu là điểm độc đáo trong văn chương của ông?

+ Nguyễn Huy Thiệp có những đóng góp gì đối với văn học Việt Nam hiện đại?

- HS các lớp trao đổi, phân công chuẩn bị và đăng kí nội dung trình bày trong diễn đàn. Có thể giao cho một cá nhân nòng cốt hoặc một nhóm HS chuẩn bị có thể chuẩn bị thêm những tranh ảnh, phương tiện hỗ trợ bài trình bày. Trong quá trình HS chuẩn bị, GV cần quan tâm, giúp đỡ để bổ sung, điều chỉnh nội dung diễn đàn cho hoàn thiện hơn.

- Ban tổ chức diễn đàn tập hợp, thu thập nội dung đăng kí của các lớp, dự kiến trước những vấn đề sẽ trao đổi và mời chuyên gia tham vấn cho diễn đàn. Ban tổ chức diễn đàn kiểm tra việc chuẩn bị các phương tiện và điều kiện tổ chức khác. Gửi giấy mời đến tổ tham vấn và khách mời. Cử một hoặc hai HS dẫn CT.

- Có thể chuẩn bị một số tiết mục văn nghệ chào mừng và tạo không khí cho diễn đàn.

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ

Tổ chức diễn đàn

Bước 3. Báo cáo, thảo luận 

Đại diện HS tham gia diễn đàn trao đổi về tác giả văn học đã lựa chọn

Bước 4. Đánh giá, kết luận

- GV kết hợp đánh giá sự tham gia của HS trong mỗi hoạt động, đặc biệt khích lệ để các em nhận thức được việc tổ chức diễn đàn là một hoạt động cần thiết khi HS lựa chọn CĐ Ngữ văn theo định hướng nghề nghiệp. Có thể đánh giá việc tổ chức diễn đàn theo phiếu đánh giá.

** Cách 2: Tổ chức diễn đàn giới thiệu về một tác giả văn học

1. Chuẩn bị

Chủ đề diễn đàn: NGUYỄN HUY THIỆP – "NHƯ NHỮNG NGỌN GIÓ"

a. Mục tiêu:

- Tìm hiểu và chia sẻ ý kiến, quan điểm của cá nhân hoặc nhóm về những điểm nổi bật trong cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của tác giả Nguyễn Huy Thiệp.

- Phát triển kĩ năng thuyết trình cá nhân và kĩ năng giao tiếp, hợp tác nhóm thông qua các hoạt động tổ chức diễn đàn

b. Đối tượng và quy mô

- Toàn khối 11.

 - Các thầy/ cô giáo giảng dạy môn Ngữ văn, chuyên gia, HS lớp 11.

c. Điều kiện tổ chức

- Hội trường đủ rộng phù hợp với số lượng đối tượng tham gia diễn đàn.

- Micrô và loa đài; ghế ngồi cho khách mời, ban tham vấn.

- Những nội dung, câu hỏi thu thập được trước diễn đàn.

- Một vài hình ảnh về tác giả Nguyễn Huy Thiệp, băng rôn.

2. Tổ chức diễn đàn

- Mở đầu:

+ Ổn định tổ chức, đón tiếp đại biểu.

+ Người dẫn CT tuyên bố lí do tổ chức diễn đàn và giới thiệu đại biểu.

+ Người dẫn CT giới thiệu chủ đề của diễn đàn, mục tiêu, CT diễn đàn, khách mời, người thuyết trình, các thành phần tham gia khác.

+ Văn nghệ chào mừng (nếu có).

- Nội dung:

+ Dẫn CT giới thiệu nội dung trình bày và người thuyết trình.

+ HS thuyết trình vấn đề đã chuẩn bị về tác giả Nguyễn Huy Thiệp.

+ Người thuyết trình có thể giải đáp nhanh gọn một số câu hỏi do người nghe nêu lên. Dẫn CT kết nối người thuyết trình với cử toạ để hỏi, trao đổi về một số khía cạnh liên quan đến tác giả và vấn đề vừa được trình bày. + Dẫn CT mời tổ tham vấn cho ý kiến về các vấn đề mà HS đã trao đổi (có thể trình bày tiếp các nội dung đã được chuẩn bị về Nguyễn Huy Thiệp, tiến trình thực hiện tương tự nội dung thứ nhất).

- Bế mạc: Dẫn CT kết thúc diễn đàn bằng việc khẳng định vị trí của tác giả Nguyễn Huy Thiệp, gắn với chủ đề diễn đàn, nêu một thông điệp hoặc bài học rút ra từ nội dung trao đổi tại diễn đàn.

3. Đánh giá kết quả diễn đàn