Giáo án bài Một người Hà Nội (Nguyễn Khải) - Giáo án Ngữ văn lớp 12

Giáo án bài Một người Hà Nội (Nguyễn Khải)

Link tải Giáo án Ngữ Văn 12 Một người Hà Nội (Nguyễn Khải)

A. Mục tiêu bài học

1. Kiến thức

- Cảm nhận được vẻ đẹp và chiều sâu văn hoá của người Hà Nội qua hình tượng nhân vật bà Hiền.

- Nắm được một số nét cơ bản trong nghệ thuật văn xuôi của Nguyễn Khải: cách kể chuyện, giọng văn, chất triết lý...

2. Kĩ năng

- Đọc – hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại.

3. Thái độ, tư tưởng

- Trân trọng vẻ đẹp thanh lịch của người Hà Nội.

B. Phương tiện thực hiện

1. Giáo viên

SGK, SGV, Thiết kế bài giảng.

2. Học sinh

SGK, vở soạn, vở ghi.

C. Phương pháp

- Đọc diễn cảm, phát vấn, thảo luận.

- Các hình thức trực quan như xem phim, ảnh tư liệu về Hà Nội

D. Hoạt động dạy & học

1. Ổn định tổ chức lớp

Sĩ số: ........................................

2. Kiểm tra bài cũ

- Nhân vật chị Hoài để lại cho em những suy nghĩ gì?

- Tâm trạng của ông Bằng và chị Hoài như thế nào trong cảnh gặp lại?

3. Bài mới

Hoạt động 1. Hoạt động trải nghiệm

    Nguyễn Khải là một trong những nhà văn Việt Nam hiện đại tiêu biểu nhất. Sau hơn nửa thế kỉ lao động sáng tạo, ông đã để lại những tác phẩm văn xuôi phong phú về thể loại, vừa mang tính thời sự nóng hổi, vừa có tầm khái quát cao thể hiện những vấn đề thiết thực của cuộc sống, nhiều vấn đề mang tính triết lí, đạo đức, nhân sinh sâu sắc, có ý nghĩa thời sự và tương lai.

    Nguyễn Khải đã có những khám phá sâu sắc về bản chất của nhân vật trên dòng lưu chuyển của hiện thực lịch sử,  tôn thêm vẻ đẹp thanh lịch quyến rũ của ″người Tràng An″ qua tác phẩm Một người Hà Nội.

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

Hoạt động 2. Hoạt động hình thành kiến thức mới

? Nêu những nét chính về Nguyễn Khải?

 

 

 

 

 

? Hãy kể tên những tác phẩm tiêu biểu của ông.

 

 

 

 

 

? Tại sao Nguyễn Khải đặt tên cho tác phẩm là ″Một người Hà Nội″?

 

 

? Nhân vật trung tâm của tác phẩm là ai?

? Nhân vật này được thể hiện qua cái nhìn của ai?

- Nhân vật cô Hiền được thể hiện qua sự khám phá của nhân vật ″tôi″.

- Giới thiệu vài nét về cô Hiền.

? Nếp sống của cô Hiền thể hiện ở những mặt nào? Tìm chi tiết và nhận xét?

- Cách ăn ở, quản lý gia đình...

- Chọn bạn trăm năm là một ông giáo tiểu học hiền lành, chăm chỉ...

- Nghĩ đến việc nuôi dạy con chu đáo khác cách nghĩ của người cùng thời

? Cách dạy con của cô Hiền có gì đáng lưu ý?

″chúng mày là người Hà Nội...″

? Trước những biến động của thời cuộc, nếp sống cô Hiền có thay đổi không? ® Vậy cô Hiền là người như thế nào?

? Vì sao bà Hiền vẫn ở lại Hà Nội khi nhiều người đã tản cư?

- chỉ vì bà không thể rời xa Hà Nội.

?Từ đó cho thấy điều gì về nhân vật cô Hiền?

(GV diễn giảng về không khí ở Hà Nội sau hòa bình lập lại)

(GV giảng giải về hoàn cảnh đất nước những năm trước 1955, thời chống Pháp)

? Thái độ của cô Hiền trước niềm vui chiến thắng và cách cư xử của người chung quanh? Qua đó cho thấy cô Hiền là người như thế nào?

(GV diễn giảng về thời cuộc)

- không hài lòng trước ngôn ngữ ồn ào, xô bồ; nhận xét ″vui hơi nhiều, nói cũng hơi nhiều...″

? Trong hoàn cảnh cả nước ra trận, thái độ của cô Hiền như thế nào khi các con tình nguyện ra chiến trường? Điều đó thể hiện qua những câu nói nào?

bằng lòng cho con ra trận, ″Tao đau đớn mà bằng lòng, vì tao không muốn nó sống bám vào sự hy sinh của bạn bè...″

? Ta phát hiện ra điều gì trong nhân cách cô Hiền?

? Qua những gì vừa tìm hiểu, hãy cho biết vì sao tác giả gọi cô Hiền là ″một người Hà Nội″?

? Theo em người Hà Nội phải có phong thái và cốt cách như thế nào? Người Hà Nội phải có phong thái, cốt cách: từ lối sống, cách nghĩ, cách nhìn nhận, cách ứng xử đều phải có chuẩn, cái quan trọng là phải luôn giữ gìn văn hóa đất kinh kì.

 

- Em có nhận xét gì về nhân vật người kể chuyện trong tác phẩm?

 

 

 

 

 

 

 

- Tác phẩm đã có những thành công nào về mặt nghệ thuật?

 

 

 

 

 

 

Hoạt động 3. Hoạt động thực hành

1. Hình ảnh cây si ở cuối truyện gợi cho em suy nghĩ gì?

2. Vì sao tác giả gọi cô Hiền là ″hạt bụi vàng của Hà Nội″?

HS chia làm 4 nhóm, 2 nhóm thảo luận 1 câu.

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả: Nguyễn Khải (1930-2008)

- Nhà văn được rèn luyện, trưởng thành trong quân ngũ.

- Một trong những cây bút hàng đầu của văn xuôi VN từ sau cách mạng tháng 8/1945.

- Nhà văn luôn xông xáo, bám sát thời sự, khả năng phát hiện vấn đề, phân tích tâm lý sâu sắc.

- Tác phẩm tiêu biểu (SGK)

2. Tác phẩm:″Một người Hà Nội

a. Hoàn cảnh ra đời:1960, gắn với công cuộc đổi mới của đất nước, đổi mới của văn học.

b. Xuất xứ:

- Rút từ tập truyện ″Hà Nội trong mắt tôi″ (NXB Hà Nội 1995).

c. Nhan đề: thể hiện tư tưởng chủ đề của tác phẩm.

- Là sự trình bày cảm nhận, cách nhìn, quan niệm về người Hà Nội của nhà văn.

- Định hướng tư tưởng của tác phẩm.

II. Đọc - hiểu văn bản

1. Hình tượng nhân vật cô Hiền

a. Lai lịch: gốc Hà Nội, có nhan sắc, thông minh, gia đình nề nếp, yêu văn chương.

 

 

b. Nếp sống:

- Hôn nhân: Nghiêm túc, thực tế

 

 

 

 

- Sinh con: Có ý thức trách nhiệm.

- Quản lý gia đình: Chủ động, tự tin trong vai trò của người mẹ, người vợ.

- Dạy con: Chú ý đến ″văn hóa của người Hà Nội″

- Cách sinh hoạt: không thay đổi trước biến động của thời cuộc.

* Cô Hiền là người bản lĩnh, thức thời, khôn ngoan và sắc sảo.

c. Cách ứng xử trước thời cuộc:

- Trước 1955: Ở lại Hà Nội.

→ Có tình yêu Hà Nội, gắn bó với Hà Nội.

 

 

 

 

 

 

- Sau năm 1955: Nhận ra niềm vui hơi quá mức và có phần thỏa mãn của con người sau chiến thắng.

 

 

→ Trầm tĩnh, từng trải và tỉnh táo

 

- Trong thời kỳ kháng chiến chống Mĩ: tôn trọng danh dự của con, bằng lòng cho con ra trận.

 

→ Là người giàu lòng tự trọng, có ý thức trách nhiệm với cộng đồng.

 

* Cô Hiền là người luôn có ý thức giữ gìn nền nếp gia phong, truyền thống của đất kinh kì, là một nhân cách sống biết tự trọng.

 

2. Nhân vật người kể chuyện

- Yêu Hà Nội, hiểu Hà Nội, say mê nét đẹp văn hóa của người Hà Nội.

- Có cái nhìn lịch lãm, sâu sắc.

- Cách kể chuyện vừa thân tình vừa hóm hỉnh nhưng vẫn khẳng định được giá trị của kinh nghiệm cá nhân.

- Giọng kể: Chiêm nghiệm- triết lý.

- Ngôn ngữ: vừa giản dị vừa giàu ngụ ý và triết lý.

3. Nghệ thuật

- Nghệ thuật trần thuật:

+ Đặt một sự việc, một hiện tượng trước nhiều cách đánh giá.

+ Kể bằng đối thoại, bằng phân tích, bình luận.

- Nghệ thuật xây dựng nhân vật: Khắc họa tính cách nhân vật qua lời kể và đối thoại.

- Chi tiết nghệ thuật đặc sắc: Hình ảnh cây si cổ thụ, hạt bụi vàng...

III. Luyện tập

  1. Cây si cổ thụ ở đền Ngọc Sơn là biểu hiện của văn hóa Hà thành và cũng là biểu tượng của truyện ( cây si nghiêng đổ "cây si sống lại...)

2. ″Hạt bụi vàng...″ là hình ảnh đặt sắc thể hiện sự khái quát nghệ thuật cao... Nói lên phẩm chất đáng quý của nhân vật.

 

Hoạt động 5. Hoạt động bổ sung

4. Củng cố

- Nhân vật cô Hiền được thể hiện với những nét tính cách gì?

- Vì sao tác giả lại ví cô Hiền như ″hạt bụi vàng″ của Hà Nội?

- Nhận xét về giọng kể của tác giả?

5. Dặn dò

- Tìm đọc trọn vẹn tác phẩm.

- Chuẩn bị bài mới: Thực hành về hàm ý (tiếp theo).

Xem thêm các bài soạn Giáo án Ngữ văn lớp 12 chuẩn, mới nhất khác:

Ngân hàng trắc nghiệm miễn phí ôn thi THPT Quốc Gia tại khoahoc.vietjack.com

KHÓA HỌC GIÚP TEEN 2002 ĐẠT 9-10 THI THPT QUỐC GIA

Tổng hợp các video dạy học từ các giáo viên giỏi nhất - CHỈ TỪ 399K tại khoahoc.vietjack.com


Các loạt bài lớp 12 khác
Khóa học 12