Câu hỏi tu từ có tác dụng gì? (Lý thuyết, Bài tập)

Bài viết Câu hỏi tu từ có tác dụng gì? chọn lọc với lý thuyết chi tiết (định nghĩa, phân loại, tác dụng) và bài tập đa dạng có hướng dẫn giải chi tiết giúp Giáo viên có thêm tài liệu giảng dạy Tiếng Việt.

Câu hỏi tu từ có tác dụng gì? (Lý thuyết, Bài tập)

1. Câu hỏi tu từ là gì?

- Khái niệm: Câu hỏi tu từ là câu hỏi được con người đặt ra nhưng lại không hướng tới việc tìm kiếm câu trả lời, hoặc nội dung câu trả lời đã có sẵn trong câu hỏi đó.Tùy vào mục đích giao tiếp của người hỏi, hoặc dụng ý nghệ thuật trong văn học mà câu hỏi tu từ có thể biểu đạt, hay tượng trưng cho một ý nghĩa nhất định nào đó.

2. Câu hỏi tu từ có tác dụng gì?

- Trong giao tiếp, câu hỏi tu từ nhằm thu hút sự quan tâm của người đọc, người nghe, làm cho lời nói thêm uyển chuyển, giàu sắc thái biểu cảm. Tuy nhiên, cũng không nên quá lạm dụng câu hỏi tu từ vào giao tiếp, vì rất dễ khiến người nghe dễ bị rối, khó nắm bắt nội dung trọng tâm

- Câu hỏi tu từ được dùng trong văn học nhằm làm tăng sắc thái biểu cảm, gợi ra nhiều ý nghĩa, tạo hiệu quả thẩm mĩ cho tác phẩm.

3. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: “Tớ không đi xem phim được, cậu không thấy tớ còn nhiều bài tập thế này à?” => cho thấy người nói đang đưa ra lí do để từ chối đi xem phim

Ví dụ 2: “Mẹ mình đang đợi ở nhà” – con bảo “Làm sao có thể rời mẹ mà đến được?” (Ta-go, Mây và sóng) => khẳng định tình cảm gắn bó, không thể tách rời của con với mẹ

4. Bài tập về tác dụng của câu hỏi tu từ

Bài 1. Xác định và nêu tác dụng của câu hỏi tu từ câu thơ: “Núi ơi, ta có còn nghe thấy tiếng em?”

Đáp án:

- Xác định: Câu hỏi “Núi ơi, ta có còn nghe thấy tiếng em?” sử dụng biện pháp nghệ thuật là câu hỏi tu từ.

- Tác dụng: Câu hỏi vang lên như một tiếng gọi tha thiết, chất chứa bâng khuâng da diết của cái “tôi” trữ tình. Nhờ thủ pháp này, ý thơ trở nên sâu lắng, gợi cảm, làm nổi bật tình cảm gắn bó giữa con người với thiên nhiên, đồng thời khắc họa tâm trạng lo âu trước sự đổi thay của đời sống.

Bài 2. Xác định câu hỏi tu từ trong những câu dưới đây. Nêu tác dụng của mỗi câu hỏi tu từ đó.

a)

Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?

(Thế Lữ)

b)

Vì sao hỡi miền Nam yêu dấu

Người không hề tiếc máu hi sinh?

Vì sao hỡi miền Nam chiến đấu

Người hiên ngang không chịu củi mình?

(Tố Hữu)

c) Con gái tôi vẽ đây ư? (Tạ Duy Anh)

Đáp án:

a)

- Câu hỏi tu từ: Thời oanh liệt nay còn đâu?

Tác dụng: giúp cho câu thơ thêm sinh động về hình thức. Còn về nội dung bộc lộ được cảm xúc trông mong, nhớ về thời oanh liệt, thể hiện sự thất vọng tột cùng.

b)

- Câu hỏi tu từ: Người không hề tiếc máu hi sinh?

Tác dụng: làm lời văn trở nên sinh động, đem lại cho người đọc cảm giác hào hùng của lịch sử dân tộc.

- Câu hỏi tu từ: Người hiên ngang không sợ cúi mình?

Tác dụng: làm lời văn trở nên sinh động, đem lại cho người đọc cảm giác hào hùng của lịch sử dân tộc.

c. Câu hỏi tu từ: Con gái tôi vẽ đấy ư?

Tác dụng: dùng để hỏi và khẳng định chắc chắn.

Bài 3: Câu hỏi tu từ trong câu thơ: “Có gì đẹp trên đời hơn thế?” (Tố Hữu) gợi ra cho em những suy nghĩ gì?

Đáp án:

Bằng cách sử dụng câu hỏi tu từ một cách tinh tế, nhà thơ thành công trong việc ngợi ca sức mạnh diệu kỳ của tình yêu – thứ khiến con người trở nên nhân ái, vị tha và biết sống vì nhau hơn. Đọc câu thơ, em bỗng nhận ra rằng giữa bộn bề đời sống hiện đại, vẻ đẹp lớn lao không nằm ở vật chất xa hoa hay quyền lực phù phiếm mà ở những khoảnh khắc yêu thương, sẻ chia, nơi trái tim con người rung động chân thành. Chính tình yêu và hạnh phúc mới là nền tảng làm nên ý nghĩa nhân sinh, để mỗi cá nhân thêm gắn bó với cộng đồng, thêm niềm tin vào sự thiện lương của cuộc đời.

Xem thêm bài viết Tiếng Việt chọn lọc, hay khác:

• Từ Hán Việt là gì? Nêu đặc điểm của Từ Hán Việt?

• Điệp vần là gì? Tác dụng của điệp vần.

• Thành ngữ là gì?

• Tác dụng của từ láy là gì?

• Câu tục ngữ “Lá lành đùm lá rách” nghĩa là gì?

• Tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa là gì?

• Hơn 20.000 câu trắc nghiệm Toán,Văn, Anh lớp 9 có đáp án

---