Câu tục ngữ “Lá lành đùm lá rách” nghĩa là gì? (Lý thuyết, Bài tập)

Bài viết Câu tục ngữ “Lá lành đùm lá rách” nghĩa là gì? chọn lọc với lý thuyết chi tiết (định nghĩa, phân loại, tác dụng) và bài tập đa dạng có hướng dẫn giải chi tiết giúp Giáo viên có thêm tài liệu giảng dạy Tiếng Việt.

Câu tục ngữ “Lá lành đùm lá rách” nghĩa là gì? (Lý thuyết, Bài tập)

1. Giải thích từ ngữ, hình ảnh câu tục ngữ “Lá lành đùm lá rách”

Lá: là lá cây, vật dùng để gói bánh, gói đồ trong đời sống dân gian.

Lá lành: chiếc lá còn nguyên vẹn, không rách, không hư hỏng.

Lá rách: chiếc lá bị rách, hỏng, không còn nguyên vẹn.

Đùm: bao bọc, che chở, ôm lấy để bảo vệ.

→ Hình ảnh “lá lành đùm lá rách” gợi lên cảnh những chiếc lá lành bao bọc bên ngoài, che chở cho những chiếc lá rách khi gói bánh, gói đồ, giúp đồ vật bên trong không bị rơi vãi. Đây là hình ảnh quen thuộc, gần gũi trong đời sống sinh hoạt của người Việt.

2. Nghĩa đen câu tục ngữ “Lá lành đùm lá rách”

Về nghĩa đen, câu tục ngữ nói đến việc dùng những chiếc lá lành để bao bọc, che chắn cho những chiếc lá bị rách khi gói đồ, gói bánh, nhằm giữ cho vật được gói không bị hỏng hoặc rơi ra ngoài.

3. Nghĩa bóng câu tục ngữ “Lá lành đùm lá rách”

Về nghĩa bóng, câu tục ngữ khuyên con người:

Những người có điều kiện tốt hơn, may mắn hơn (lá lành) cần biết giúp đỡ, che chở, đùm bọc những người gặp khó khăn, bất hạnh (lá rách).

Đề cao tinh thần nhân ái, sẻ chia, đoàn kết trong cộng đồng, coi đó là giá trị đạo đức tốt đẹp của con người Việt Nam.

4. Hoàn cảnh áp dụng câu tục ngữ “Lá lành đùm lá rách”

Câu tục ngữ thường được vận dụng trong nhiều hoàn cảnh của đời sống:

Khi giúp đỡ người nghèo, người gặp thiên tai, hoạn nạn.

Khi chia sẻ, hỗ trợ bạn bè, người thân lúc khó khăn.

Trong các phong trào xã hội như quyên góp, từ thiện, cứu trợ, hay trong giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ.

5. Ý nghĩa chung câu tục ngữ “Lá lành đùm lá rách”

“Lá lành đùm lá rách” không chỉ là một lời khuyên về cách ứng xử, mà còn là chuẩn mực đạo đức thể hiện tinh thần nhân văn sâu sắc của dân tộc Việt Nam. Câu tục ngữ nhắc nhở mỗi người hãy sống biết yêu thương, quan tâm và giúp đỡ lẫn nhau để xã hội ngày càng tốt đẹp hơn.

6. Dàn ý phân tích câu tục ngữ “Lá lành đùm lá rách”

1. Mở bài

- Giới thiệu vai trò của tục ngữ trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam.

- Dẫn dắt và nêu câu tục ngữ “Lá lành đùm lá rách”.

- Khẳng định đây là câu tục ngữ giàu giá trị nhân văn, thể hiện truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

2. Thân bài

a. Giải thích nghĩa câu tục ngữ

- Giải thích từ ngữ, hình ảnh: Lá lành, lá rách, đùm.

- Nghĩa đen: Lá lành dùng để bao bọc, che chở cho lá rách khi gói đồ.

- Nghĩa bóng: Người có điều kiện tốt hơn cần giúp đỡ, chở che người kém may mắn.

b. Bàn luận, phân tích ý nghĩa

- Thể hiện tinh thần tương thân tương ái, yêu thương con người.

- Góp phần gắn kết cộng đồng, tạo nên sức mạnh đoàn kết.

- Là chuẩn mực đạo đức cần được giữ gìn và phát huy.

c. Chứng minh

- Trong đời sống: giúp đỡ người nghèo, người gặp thiên tai, hoạn nạn.

- Trong xã hội: các phong trào từ thiện, cứu trợ, “quỹ vì người nghèo”.

- Trong học đường: bạn bè giúp nhau học tập, chia sẻ khó khăn.

d. Phê phán (mở rộng)

- Phê phán lối sống ích kỉ, thờ ơ, vô cảm trước nỗi đau của người khác.

e. Bài học nhận thức và hành động

- Mỗi người cần biết yêu thương, sẻ chia từ những việc nhỏ.

- Học sinh cần rèn luyện lối sống nhân ái, biết quan tâm đến bạn bè.

3. Kết bài

- Khẳng định lại ý nghĩa sâu sắc của câu tục ngữ.

- Liên hệ bản thân, nhấn mạnh giá trị lâu bền của truyền thống nhân ái.

7. Bài văn mẫu tham khảo phân tích câu tục ngữ “Lá lành đùm lá rách”

Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, có rất nhiều câu nói ngắn gọn nhưng hàm chứa những bài học sâu sắc về đạo lí làm người. Một trong những câu tục ngữ tiêu biểu thể hiện truyền thống nhân ái của dân tộc là câu: “Lá lành đùm lá rách”. Qua hình ảnh giản dị, câu tục ngữ đã gửi gắm một thông điệp giàu giá trị nhân văn, nhắc nhở con người phải biết yêu thương, sẻ chia trong cuộc sống.

Trước hết, câu tục ngữ có thể được hiểu qua nghĩa đen của các từ ngữ và hình ảnh. “Lá” là lá cây – vật dụng quen thuộc trong đời sống dân gian, thường được dùng để gói bánh, gói đồ. “Lá lành” là chiếc lá còn nguyên vẹn, không bị rách; còn “lá rách” là chiếc lá đã hư hỏng. “Đùm” có nghĩa là bao bọc, che chở. Về nghĩa đen, câu tục ngữ nói đến việc dùng những chiếc lá lành để bao bọc bên ngoài, che chắn cho những chiếc lá rách, giúp đồ vật bên trong không bị rơi vãi. Hình ảnh ấy rất gần gũi với đời sống sinh hoạt của người Việt xưa.

Từ nghĩa đen đó, câu tục ngữ mang một ý nghĩa bóng sâu sắc. “Lá lành” tượng trưng cho những người có cuộc sống đầy đủ, may mắn hơn; còn “lá rách” tượng trưng cho những người nghèo khó, bất hạnh, gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống. “Lá lành đùm lá rách” là lời khuyên nhủ con người hãy biết yêu thương, giúp đỡ, che chở cho nhau, đặc biệt là những người yếu thế hơn mình. Đó chính là tinh thần tương thân tương ái – một truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam.

Ý nghĩa của câu tục ngữ càng trở nên rõ ràng khi đặt vào thực tế đời sống. Trong xã hội, khi có thiên tai, bão lũ hay dịch bệnh, tinh thần “lá lành đùm lá rách” lại được thể hiện qua những hoạt động quyên góp, cứu trợ, chia sẻ lương thực, quần áo cho đồng bào gặp khó khăn. Trong học đường, tinh thần ấy được thể hiện qua việc bạn bè giúp đỡ nhau trong học tập, quan tâm, động viên nhau khi gặp hoàn cảnh khó khăn. Những hành động tuy nhỏ bé nhưng chứa đựng giá trị lớn lao, góp phần làm cho cuộc sống trở nên ấm áp và nhân ái hơn.

Bên cạnh đó, câu tục ngữ cũng gián tiếp phê phán những người sống ích kỉ, chỉ biết nghĩ cho bản thân, thờ ơ trước nỗi đau và khó khăn của người khác. Một xã hội thiếu đi sự yêu thương, sẻ chia sẽ trở nên lạnh lẽo và rạn nứt. Vì vậy, mỗi người cần rèn luyện cho mình lối sống biết quan tâm, giúp đỡ người khác, bắt đầu từ những việc làm giản dị trong cuộc sống hằng ngày.

“Lá lành đùm lá rách” là câu tục ngữ mang giá trị nhân văn sâu sắc, thể hiện truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam. Câu tục ngữ không chỉ là lời nhắc nhở về đạo lí làm người mà còn là bài học thiết thực cho mỗi chúng ta trong cách sống và cách ứng xử. Là học sinh, em tự nhủ sẽ luôn biết yêu thương, sẻ chia với mọi người xung quanh, góp phần giữ gìn và phát huy truyền thống nhân ái quý báu của dân tộc.

Xem thêm bài viết Tiếng Việt chọn lọc, hay khác:

• Từ Hán Việt là gì? Nêu đặc điểm của Từ Hán Việt?

• Điệp vần là gì? Tác dụng của điệp vần.

• Thành ngữ là gì?

• Câu hỏi tu từ có tác dụng gì?

• Tác dụng của từ láy là gì?

• Tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa là gì?

• Hơn 20.000 câu trắc nghiệm Toán,Văn, Anh lớp 9 có đáp án

---