(Siêu ngắn) Soạn bài Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam - Kết nối tri thức

Bài viết soạn bài Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam trang 61, 62, 63, 64, 65 siêu ngắn gọn sách Ngữ văn 8 Kết nối tri thức giúp học sinh lớp 8 dễ dàng soạn văn 8.

(Siêu ngắn) Soạn bài Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam - Kết nối tri thức

Soạn bài: Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam - Cô Lê Hạnh (Giáo viên VietJack)

A/ Hướng dẫn soạn bài Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam

* Trước khi đọc

Câu hỏi (trang 61 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 2 - Kết nối tri thức với cuộc sống): Em biết những tác phẩm văn học nào viết về mùa thu? Chia sẻ với các bạn về vẻ đẹp của mùa thu trong một tác phẩm mà em yêu thích.

Trả lời:

- Một số tác phẩm viết về mùa thu:

+ Thu điếu (Nguyễn Khuyến)

+ Đây mùa thu tới (Xuân Diệu)

+ Sang thu (Hữu Thỉnh)

+ …

- Tác phẩm văn học viết về mùa thu mà em yêu thích là Sang thu - Hữu Thỉnh. Tác giả tái hiện thời khắc sang thu mang một vẻ đẹp tinh tế, trong sáng và dịu nhẹ. Đó là mùa thu của những rung động hồn nhiên, giản dị trong tâm hồn một nhà thơ đã “đứng tuổi”.

* Đọc văn bản

Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc

1. Theo dõi: Vấn đề được bàn luận trong bài.

- Vẻ đẹp của làng quê Việt Nam trong ba bài thơ thu của Nguyễn Khuyến.

2. Chú ý: Các cụm từ “mùa thu của Việt Nam”, “nước ta”, “đất nước nhà mình”.

- Ba bài thơ mùa thu của Nguyễn Khuyến đều viết về cảnh sắc mùa thu Việt Nam.

3. Theo dõi: Ý kiến của người viết về bài thơ “Thu ẩm”

- Bài thơ này, theo tôi, không phải chỉ nói trong một thời điểm, là trong một đêm trăng hạn định, mà là tổng hợp nhiều thời điểm, khái niệm, khái quát về cảnh thu,…

4. Chú ý: Câu mở đầu đoạn thể hiện ý kiến của người viết về bài “Thu vịnh”

- Trong ba bài thơ, bài này mang cái hồn của cảnh vật mùa thu hơn cả, cái thanh, cái trong, cái nhẹ, cái cao.

5. Theo dõi: Cách tác giả nêu lí lẽ bằng chứng để chứng minh cho ý kiến

- Lí lẽ thuyết phục.

- Bằng chứng là các câu thơ, cụm từ được dẫn ra từ bài “Thu vịnh”.

6. Chú ý: Câu mở đầu đoạn thể hiện ý kiến của người viết về bài thơ “Thu điếu”

- Bài “Thu vịnh” có thần hơn hết, nhưng ta vẫn phải nhận bài “Thu điếu” là điển hình hơn cả cho mùa thu của làng cảnh Việt Nam (ở Bắc Bộ).

7. Theo dõi: Cách tác giả nêu lí lẽ, bằng chứng để chứng minh cho ý kiến

- Lí lẽ thuyết phục.

- Bằng chứng là các câu thơ, cụm từ được dẫn ra từ bài “Thu điếu”.

8. Chú ý: Câu văn đánh giá chung về 3 bài thơ thu

- Ba bài thơ thu của Nguyễn Khuyến, nhìn gộp chung lại, là thành công tốt đẹp của quá trình dân tộc hóa nội dung mùa thu cho thật là thu Việt Nam, trên đất nước ta, và dân tộc hóa hình thức lời thơ, câu thơ cho thật là Nôm, là Việt Nam.

* Sau khi đọc:

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc

Câu 1 (trang 65 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 2 - Kết nối tri thức với cuộc sống):

Văn bản Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam bàn luận về vấn đề gì? Những yếu tố nào giúp em nhận ra điều đó?

Trả lời:

- Luận đề: Vẻ đẹp của làng quê Việt Nam trong ba bài thơ thu của Nguyễn Khuyến.

- Những yếu tố xác định: Nhan đề và nội dung văn bản.

+ Nhan đề: trực tiếp thể hiện luận đề.

+ Nội dung văn bản đi sâu khám phá những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật trong 3 bài thơ thu.

Câu 2 (trang 65 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 2 - Kết nối tri thức với cuộc sống):

Tác giả bài nghị luận đã chỉ ra đặc điểm gì chung nào ở ba bài thơ thu của Nguyễn Khuyến?

Trả lời:

- Điểm chung của 3 bài thơ thu:

+ Viết về mùa thu miền Bắc.

+ Không theo ước lệ như ở trong văn chương sách vở.

Câu 3 (trang 65 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 2 - Kết nối tri thức với cuộc sống): 

Tuy có điểm gặp gỡ, nhưng mỗi bài thơ thu vẫn có vẻ đẹp riêng. Em hãy tìm các luận điểm thể hiện sự khác biệt ấy và nêu các lí lẽ, bằng chứng tiêu biểu mà tác giả sử dụng để làm sáng tỏ luận điểm.

Trả lời:

Bài thơ	Thu ẩm	Thu vịnh	Thu điếu
Luận điểm	Bài thơ thể hiện vẻ đẹp của mùa thu ở nhiều thời điểm, sự khái quát về cảnh thu.	Bài thơ mang cái hồn, cái thần của cảnh vật mùa thu hơn cả: vẻ thanh – trong – nhẹ – cao.	Bài thơ điển hình hơn cả cho mùa thu của làng cảnh Việt Nam (ở Bắc Bộ).
Lí lẽ	+ Nếu chỉ nói cảnh một đêm thu có trăng, thì bài thơ tù túng và thiếu lô-gíc. + “Ngõ tối đêm sâu” mâu thuẫn với “Làn ao lóng lánh bóng trăng loe”. + “Lưng giậu phất phơ màu khói nhạt” thì không hợp, không điển hình với một đêm có trăng. + Khói bếp nhà ai đã nấu cơm chiều. + “Da trời ai nhuộm mà xanh ngắt” là trời của một buổi chiều.	+ Cái hồn, cái thần của cảnh thu là nằm ở bầu trời: • Trời thu rất cao tỏa xuống cả cảnh vật (miêu tả trực tiếp bầu trời). • Cây tre như cần câu in lên trời biếc, gió đẩy đưa khe khẽ mang vẻ đẹp thanh đạm. • “Song thưa để mặc bóng trăng vào” thuộc về trời cao. • “Một tiếng trên không ngỗng nước nào” cũng nói về trời cao.  + “Mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái” gợi cái bâng khuâng man mác về thời gian. + “Nước biếc trông như tầng khói phủ” bay bổng nhẹ nhàng, mơ hồ hư thực.	+ Bình Lục là vùng đất nhiều ao. + Ao nhỏ, thuyền theo đó cũng bé tẻo teo, sóng biếc rất nhẹ, lá vàng rụng theo gió. + Không gian “nhìn lên: trời thu xanh cao đám mây đọng lơ lửng; trông quanh: lối đi trong làng hai bên tre biếc mọc sầm uất,…” + Nhấn mạnh cái thú vị của “Thu điếu” là ở “các điệu xanh”, ở “những cử động”, “ở các vần thơ”.
Bằng chứng	Các câu thơ, cụm từ được dẫn ra từ bài “Thu ẩm” và hai câu thơ chữ Hán của Nguyễn Khuyến.	Các câu thơ, cụm từ được dẫn ra từ bài “Thu vịnh”.	Các hình ảnh, câu thơ được dẫn ra từ bài “Thu điếu”.

 

Câu 4 (trang 65 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 2 - Kết nối tri thức với cuộc sống): 

Các luận điểm, lí lẽ, bằng chứng mà Xuân Diệu sử dụng có vai trò như thế nào trong việc thể hiện luận đề?

Trả lời:

- Tập trung hướng đến làm sáng tỏ luận đề chính.

- Các luận điểm, lí lẽ, bằng chứng về nét chung, vẻ đẹp riêng của ba bài thơ thu là sự cụ thể hóa luận đề về vẻ đẹp của làng cảnh Việt Nam trong thơ Nguyễn Khuyến.

Câu 5 (trang 65 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 2 - Kết nối tri thức với cuộc sống): Tác giả đã sử dụng những cách nêu bằng chứng nào? Em có nhận xét gì về cách phân tích bằng chứng của tác giả?

Trả lời:

- Các cách nêu bằng chứng:

+ Trích dẫn nguyên văn bài thơ, câu thơ, cụm từ, từ.

+ Dẫn gián tiếp ý thơ (sgk, trang 63, đoạn dẫn ý hai câu kết bài thơ “Thu vịnh”)

+ Dẫn các hình ảnh thơ (sgk, trang 64, đoạn dẫn các hình ảnh trong bài “Thu điếu”)

- Nhận xét:

+ Phân tích cụ thể, chi tiết, chú trọng cắt nghĩa, lí giải.

+ Phân tích bám sát ngôn ngữ văn bản.

+ Phân tích gắn với tưởng tượng liên tưởng. 

+ Phân tích gắn với so sánh, liên hệ.

Câu 6. (trang 65 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 2 - Kết nối tri thức với cuộc sống):  

Xuân Diệu cho rằng: Ba bài thơ thu của Nguyễn Khuyến là thành công tốt đẹp của quá trình “dân tộc hoá nội dung mùa thu” và “dân tộc hóa hình thức lời thơ”. Em suy nghĩ như thế nào về nhận định trên?

Trả lời:

“dân tộc hoá nội dung mùa thu”	“dân tộc hóa hình thức lời thơ”
- Về nội dung, chùm thơ thu đã thể hiện được vẻ đẹp của quê hương làng cảnh Việt Nam.  - Phong cảnh mùa thu hiện lên thật chân thực, gần gũi.	Tác giả đã sử dụng “hình thức lời thơ, câu thơ cho thật là Nôm, là Việt Nam”, nhiều hình ảnh giản dị, gần gũi, dễ hiểu.

 

Câu 7 (trang 65 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 2 - Kết nối tri thức với cuộc sống): 

Em có nhận xét gì về nghệ thuật nghị luận của văn bản (cách mở đầu, dẫn dắt vấn đề, tổ chức luận điểm, ngôn ngữ, giọng văn nghị luận,...)?

Trả lời:

Những nét đặc sắc trong nghệ thuật viết văn nghị luận của Xuân Diệu
Cách mở đầu, dẫn dắt vấn đề	Tự nhiên, hợp lí
Cách tổ chức luận điểm	Chặt chẽ
Cách sử dụng lí lẽ, bằng chứng	Thuyết phục
Ngôn ngữ	Giàu hình ảnh, chọn lọc từ ngữ tinh tế
Lời văn, giọng văn	Có sự xen kẽ của yếu tố biểu cảm khiến văn bản giàu cảm xúc, không khô khan

 

* Viết kết nối với đọc

Bài tập (trang 65 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 2 - Kết nối tri thức với cuộc sống): 

Viết đoạn văn (khoảng 7 – 9 câu) nêu cảm nhận của em về một hình ảnh đặc sắc trong một bài thơ thu của Nguyễn Khuyến.

* Hướng dẫn:

- Hình thức:

+ Viết được đoạn văn theo đúng yêu cầu khoảng 7-9 câu.

+ Đoạn văn nghị luận văn học phân tích chi tiết trong văn bản.

- Nội dung:

+ Cảm nhận về một hình ảnh đặc sắc trong một bài thơ thu của Nguyễn Khuyến

Đoạn văn tham khảo

“Thu Vịnh” là một tác phẩm thơ thất ngôn bát cú đặc sắc của Nguyễn Khuyến miêu tả về cảnh sắc mùa thu. Trong đó, em đặc biệt ấn tượng với hình ảnh trong câu thơ “Nước biếc trông như tầng khói phủ”. Tác giả đã so sánh làn nước hồ với hình ảnh tầng khói phủ. Màu nước biếc nghĩa là nước rất xanh, sắc xanh đặc trưng của những hồ nước mùa thu xứ đồng bằng Bắc Bộ. Trong không gian vắng lặng, mặt nước trông mờ ảo như được phủ lên một tầng khói. Đó có lẽ là hơi sương của gió thu thổi đến - nét đặc trưng của mùa thu miền Bắc. Chi tiết ấy đã khéo léo khắc họa một nét đẹp vô cùng riêng của thiên nhiên nơi đây vào mùa thu. Cũng nhờ đó, mà thể hiện được sự tinh tế trong cách quan sát và khắc họa cảnh sắc thiên nhiên của nhà thơ.

B/ Học tốt bài Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam

1/ Nội dung chính Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam

Văn bản bàn luận về vẻ đẹp của làng quê Việt Nam trong ba bài thơ thu của Nguyễn Khuyến, giúp người đọc hiểu được cách phân tích của nhà phê bình văn học về tư tưởng, tình cảm và tài năng nghệ thuật của tác giả thể hiện qua tác phẩm.

2/ Bố cục văn bản Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam

Bố cục văn bản: 3 phần:

- Phần 1 (từ đầu đến “Thu điến, Thu ẩm, Thu vịnh. […]”): Giới thiệu Nguyễn Khuyến và 3 bài thơ nức danh

- Phần 2 (tiếp đến “nghệ thuật ngôn ngữ”): Nét đặc sắc của ba bài thơ

- Phần 3 (còn lại): Đánh giá chung về ba bài thơ

3/ Tóm tắt văn bản Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam

Nguyễn Khuyến nổi tiếng nhất trong văn học Việt Nam là về thơ Nôm, nức danh nhất là ba bài thơ mùa thu: Thu điếu, Thu ẩm, Thu vịnh... Thu ẩm: đọc lên như thấy trước mắt làng cảnh ao chuôm nông thôn đồng bằng Bắc Bộ, trong tiết mùa thu; rất là đất nước nhà mình, có thật, rất sống, chứ không theo ước lệ như ở trong văn chương sách vở. Thu vịnh: bài thơ mang cái hồn của cảnh vật mùa thu hơn cả, cái thanh, cái trong, cái nhẹ, cái cao. Thu điếu: thú vị ở các điệu xanh, xanh ao, xanh bờ, xanh sống, xanh tre, xanh trời, xanh bèo, có một màu vàng đâm ngang của chiếc lá thu rơi...

4/ Nội dung, nghệ thuật văn bản Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam

- Nội dung: Làm rõ phong cách thơ của Nguyễn Khuyến qua chùm 3 bài thơ thu.

- Nghệ thuật:

+ Lí lẽ, bằng chứng thuyết phục

+ Ngôn ngữ giản dị, gần gũi.

+ Giọng văn nhẹ nhàng.

Bài giảng: Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam - Cô Cô Trương San (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 8 Kết nối tri thức siêu ngắn, hay khác:

• Thực hành tiếng Việt trang 66

• Đọc văn – cuộc chơi tìm ý nghĩa

• Thực hành tiếng Việt trang 69

• Xe đêm

• Viết bài văn phân tích một tác phẩm (truyện)

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 8 hay khác:

• Soạn văn 8 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 8 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn văn 8 Kết nối tri thức (siêu ngắn)
• Giải lớp 8 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 8 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 8 Cánh diều (các môn học)

---