(Siêu ngắn) Soạn bài Thực hành tiếng Việt trang 48 Tập 2 - Kết nối tri thức

Câu

Biện pháp tu từ

Tác dụng

a

So sánh

Làm nổi bật hình ảnh người em gái thanh niên xung phong gần gũi, thân thương…

b

So sánh

Gợi lên hình ảnh vừa đẹp đẽ vừa bí ẩn…  trong đôi mắt trẻ thơ của Phương Định trái ngược lại với sự tàn khốc của chiến trường. 

c

Điệp ngữ “và” (4 lần)

Nhấn mạnh sự hiện diện của từng người, từng sự vật; khẳng định tính chất vắng vẻ đến bất ngờ của cao điểm.

d

Điệp ngữ “tình yêu” (2 lần)

Nhấn mạnh tình cảm trào dâng trong trái tim của 3 cô xung phong dành cho những người lính đang hành quân ra trận. 

e

Nhân hóa (nạo vét sự yên lặng của núi rừng)

Diễn tả âm thanh sắc lạnh của máy bay trinh sát đang đảo qua, phá tan sự yên lặng của núi rừng hoang vu, gợi tính chất khốc liệt ở cao điểm.

Câu

Ngữ liệu

Từ ngữ thay thế

Nhận xét về giá trị biểu đạt của từ ngữ được tác giả sử dụng

a

- lộng gió

- ào ào

- gió lộng, gió mạnh

- rào rào

- Miêu tả gió thổi mạnh do ở trên cao, giúp người đọc cảm nhận được không gian cao rộng, khoáng đạt.

- Miêu tả được tiếng gió thổi mạnh đồng thời gợi hình ảnh lá rụng nhiều, nhanh như thác đổ, cộng hưởng với không khí hành quân hối hả.

b

- vội vã

- nhòa

- hối hả, khẩn trương

- nhòe

- Gợi hình ảnh đoàn quân hành quân gấp gáp, với tâm trạng có phần căng thẳng, lo âu trước một sự kiện trọng đại.

- Tái hiện không gian Trường Sơn: bụi cuốn dày đặc hoà vào bầu trời đầy khói lửa, làm nổi bật tính chất khốc liệt của chiến tranh.

c

trắng loá

trắng tinh

Miêu tả được cả sắc màu và hiệu ứng ánh sáng: màu trắng như toả sáng trên nền đen là khuôn mặt lấm bùn đất.

STT

Câu trong văn bản

Câu thay đổi cấu trúc

Sự khác nhau về ý nghĩa

1

Sốt ruột, tôi chạy ra ngoài một tí.

Tôi sốt ruột, chạy ra ngoài một tí.

2

Xung quanh cao điểm vắng vẻ này có bao nhiêu là người.

Có bao nhiêu là người xung quanh cao điểm vắng vẻ này.

3

Chỉ cần chúng tôi bắn một phát súng báo hiệu yêu cầu giúp đỡ là họ sẽ chạy đến ngay.

Họ sẽ chạy đến ngay nếu chúng tôi bắn một phát súng báo hiệu yêu cầu giúp đỡ.

4

Uống sữa xong, Nho ngủ.

Nho uống sữa xong rồi ngủ.

STT

Câu trong văn bản

Câu thay đổi cấu trúc

Sự khác nhau về ý nghĩa

1

Sốt ruột, tôi chạy ra ngoài một tí.

Tôi sốt ruột, chạy ra ngoài một tí.

- Sử dụng đảo ngữ nhằm nhấn mạnh trạng thái sốt ruột, nguyên nhân hành động chạy ra ngoài của nhân vật tôi. Từ đó làm nổi bật tâm trạng lo lắng cho sự an toàn của đồng đội của Phương Định.

2

Xung quanh cao điểm vắng vẻ này có bao nhiêu là người.

Có bao nhiêu là người xung quanh cao điểm vắng vẻ này.

- Câu gốc: nói về không gian trước, con người trong không gian đó sau.

- Câu đổi cấu trúc nói về người trước, không gian sau.

3

Chỉ cần chúng tôi bắn một phát súng báo hiệu yêu cầu giúp đỡ là họ sẽ chạy đến ngay.

Họ sẽ chạy đến ngay nếu chúng tôi bắn một phát súng báo hiệu yêu cầu giúp đỡ.

- Câu gốc: nêu điều kiện trước, kết quả sau.

- Câu đổi cấu trúc nêu kết quả trước, điều kiện sau. Câu gốc nhấn mạnh tính chất kịp thời trong việc hỗ trợ cao điểm của những người đồng chí.

4

Uống sữa xong, Nho ngủ.

Nho uống sữa xong rồi ngủ.

Cấu trúc câu trong VB và cấu trúc câu đã thay đổi đều phù hợp với thứ tự các hành động của nhân vật (uống sữa, ngủ). Tuy nhiên, trong câu đã thay đổi cấu trúc, chủ thể (Nho) được đưa lên đầu câu, làm cho trọng tâm thông tin không còn là các hành động nối tiếp nhau (uống sữa, ngủ) như câu trong VB mà là chủ thể (Nho).