(Siêu ngắn) Soạn bài Giáo dục khai phóng ở Việt Nam nhìn từ Đông Kinh Nghĩa Thục - Kết nối tri thức

Bài viết soạn bài Giáo dục khai phóng ở Việt Nam nhìn từ Đông Kinh Nghĩa Thục trang 69 → trang 75 siêu ngắn gọn sách Ngữ văn 12 Kết nối tri thức giúp học sinh lớp 12 dễ dàng soạn văn 12.

(Siêu ngắn) Soạn bài Giáo dục khai phóng ở Việt Nam nhìn từ Đông Kinh Nghĩa Thục - Kết nối tri thức

A/ HƯỚNG DẪN SOẠN VĂN BẢN GIÁO DỤC KHAI PHÓNG Ở VIỆT NAM NHÌN TỪ ĐÔNG KINH NGHĨA THỤC

* Trước khi đọc

Câu hỏi (trang 69 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Chia sẻ những hiểu biết của bạn về giáo dục khai phóng.

Trả lời:

Giáo dục khai phóng (tiếng Anh: liberal education) là giáo dục nhằm tạo ra con người tự do. Nó dựa trên khái niệm các môn khai phóng trong thời Trung cổ, hay gần hơn là chủ nghĩa tự do trong thời Khai minh.

* Đọc văn bản

Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc:

1. Đọc lướt phần nhan đề, sa-pô đề mục, chữ in nghiêng, in đậm để nắm bắt được chủ đề, cấu trúc, các nội dung chính của văn bản.

Trả lời:

- Chủ đề: Giáo dục khai phóng và vai trò tiên phong của Đông Kinh Nghĩa Thục trong việc đề xướng và thực hiện giáo dục khai phóng tại Việt Nam vào đầu thế kỷ 20.

- Cấu trúc: 3 phần.

- Nội dung chính: Đông Kinh Nghĩa Thục: Trường học tư thục đầu tiên tại Việt Nam do Phan Bội Châu và các đồng chí sáng lập vào năm 1907, là trung tâm của phong trào Duy Tân và đóng vai trò tiên phong trong việc đề xướng và thực hiện giáo dục khai phóng.

2. Quan sát hình ảnh và đọc kĩ phần chú thích.

Trả lời:

- Từ phải qua trái: Căn nhà số 4 (nhà riêng của cụ Lương Văn Can) và nhà số 10 (màu trắng, có ba cửa vòm) ở phố Hàng Đào, Hà Nội, từng là cơ sở dạy học của Đông Kinh Nghĩa Thục

3. Tìm các từ ngữ, chi tiết thể hiện sự nhận xét, đánh giá của tác giả về Đông Kinh Nghĩa Thục.

Trả lời:

Các từ ngữ, chi tiết: “đánh dấu một bước phát triển mới”; “truyền thống giáo dục khai phóng”; “sự kết hợp những thành tựu của các cách giáo dục Đông – Tây”; “đáp ứng những yêu cầu cấp thiết của thời đại”; “canh tân đất nước”; “mưu cầu tiến bộ, bình đẳng, hợp tác và độc lập dân tộc”.

4. Tìm các từ khóa và câu chủ đề trong mục này.

Trả lời:

- Từ khóa: Biến động chính trị, kinh tế, xã hội, quân sự; Khu vực Đông Á; Cuối thế kỉ XIX- đầu thế XX; Việt Nam bị phân chia thành ba kỳ,...

- Câu chủ đề: Những biến động chính trị, kinh tế, xã hội và quân sự ở khu vực Đông Á cuối thế kỉ XIX đầu thế là XX đã có tác động mạnh mẽ đến một nước Việt Nam bị phân rất thành ba kì (Bắc, Trung, Nam), nằm trong vòng kiểm soát của những hệ thống chính trị bảo hộ thuộc địa của Pháp.

5. Tóm tắt những điều kiện chính dẫn đến sự ra đời của Đông Kinh Nghĩa Thục.

Trả lời:

Những điều kiện chính dẫn đến sự ra đời của Đông Kinh Nghĩa Thục:

- Ảnh hưởng từ chiến thắng Nhật – Nga (1905) và cải cách Minh Trị.

- Nguy cơ mất nước, lạc hậu của Việt Nam.

- Sự thức tỉnh của sĩ phu yêu nước.

- Nhu cầu nâng cao dân trí, cải cách xã hội.

6. Chú ý nhận định của tác giả về Đông Kinh Nghĩa Thục

Trả lời:

Nhận định của tác giả về Đông Kinh Nghĩa Thục: Đông Kinh Nghĩa Thục là một trong những cải cách quan trọng nhất trong lịch sử giáo dục Việt Nam.

7. Tìm các bằng chứng được tác giả sử dụng để làm nổi bật nhận định của mình.

Trả lời:

Bằng chứng:

- Đông Kinh Nghĩa Thục dạy tư duy khoa học, cởi mở, phản biện.

- Giáo dục khơi dậy lòng ái quốc, ý thức học hỏi tinh hoa thế giới.

- Hướng tới độc lập dân tộc, gắn với các phong trào khởi nghĩa đang âm ỉ.

8. Theo tác giả, đâu là điểm nhấn then chốt của Đông Kinh Nghĩa Thục trong lịch sử giáo dục Việt Nam?

Trả lời:

Điểm nhấn then chốt: Đông Kinh Nghĩa Thục là cuộc cải cách giáo dục khai phóng từ dưới lên, tồn tại ngắn ngủi nhưng tác động sâu rộng, lâu dài, góp phần canh tân dân trí và khơi dậy tinh thần độc lập dân tộc.

9. Chỉ ra các bằng chứng được tác giả sử dụng.

Trả lời:

Các bằng chứng được tác giả sử dụng:

- Sau gần 30 năm bị rút giấy phép, Đông Kinh Nghĩa Thục vẫn được ghi nhớ.

- Những người sáng lập bị bắt bớ, tù đày, cho thấy sự hy sinh lớn lao.

- Các thành tựu của nhà trường được xem là đáng tự hào nhất.

- Giám học Nguyễn Quyền tóm tắt rõ mục đích – tôn chỉ giáo hoá của trường qua 6 điểm.

10. Khái quát những đặc điểm chính của Đông Kinh Nghĩa Thục.

Trả lời:

Những đặc điểm chính của Đông Kinh Nghĩa Thục:

- Đề cao tri thức gắn với đời sống, chống lối học từ chương, giáo điều.

- Học theo mô hình châu Âu, tôn vinh và bảo hộ người có phát minh, sáng kiến.

- Cho phép bàn bạc, tranh luận, đối đáp cởi mở, không ràng buộc hình thức.

- Hướng tới cải cách xã hội và canh tân đất nước thông qua giáo dục.

11. Chú ý các từ ngữ, cách diễn đạt thể hiện thái độ, quan điểm của tác giả.

Trả lời:

- Các cụm từ “dũng khí dám từ bỏ”, “kìm hãm tâm trí người dân” → thái độ phê phán mạnh mẽ lối học cũ, giáo điều.

- Cách nói “cần được ghi nhận như một mốc lịch sử giáo dục quan trọng” → sự trân trọng, khẳng định giá trị lớn lao của Đông Kinh Nghĩa Thục.

- Từ “tất nhiên” → giọng điệu khẳng định, chắc chắn, cho thấy niềm tin rõ ràng của tác giả.

* Sau khi đọc

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc:

Câu 1 (trang 74 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Đông Kinh Nghĩa Thục ra đời trong bối cảnh lịch sử nào?

Trả lời:

Đông Kinh Nghĩa Thục ra đời dưới tác động của những biến động chính trị, kinh tế, xã hội và quân sự lớn ở khu vực Đông Á cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX.

Câu 2 (trang 74 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Theo tác giả, điểm nhấn then chốt của Đông Kinh Nghĩa Thục là gì? Tác giả đã sử dụng những dữ liệu nào để làm rõ điều này?

Trả lời:

- Những điểm nhấn then chốt của Đông Kinh Nghĩa Thục: được tiến hành từ dưới lên, bắt nguồn từ dân chúng; theo định hướng độc lập dân tộc; mong cầu tiến bộ về tri thức, tư duy và dân chủ.

- Tác giả đã sử dụng các dữ liệu chính:

+ Sách Đông Kinh Nghĩa Thục của Đào Trinh Nhất: bị cấm trên toàn cõi An Nam từ năm 1937.

+ Các bài viết của Hoa Bằng rải rác trên báo chí.

+ Cuốn sách Đông Kinh Nghĩa Thục chưa được in chính thức của Hoa Bằng.

Câu 3 (trang 74 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Giáo dục khai phóng có những đặc điểm gì? Vì sao tác giả lại cho rằng Đông Kinh Nghĩa Thục là một mô hình giáo dục khai phóng?

Trả lời:

- Đặc điểm: tinh thần khai phóng hiện đại của Đông Kinh Nghĩa Thục toát lên từ mọi hoạt động, phương diện của trường: sự đa dạng trong các sử dụng văn tự, sự bình đẳng giới, tinh thần thực tiễn, tính chất trách nhiệm, tinh thần sáng tạo, tự do và cởi mở,...

- T ác giả lại cho rằng Đông Kinh Nghĩa Thục là một mô hình giáo dục khai phóng vì: Tinh thần khai phóng của Đông Kinh Nghĩa Thục được thể hiện ở dũng khí dám từ bỏ lối học từ chương, cho phép người học tự do học thuật, hướng tới thực học, thúc đẩy tinh thần phản biện, giúp hòa nhập với thế giới hiện đại.

Câu 4 (trang 74 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Các thông tin trong văn bản được chọn lọc, sắp xếp theo trình tự nào? Cách sắp xếp đó có thuyết phục không? Vì sao?

Trả lời:

- Trình tự sắp xếp thông tin:

+ Giới thiệu bối cảnh lịch sử.

+ Nêu mục đích, nội dung, phương pháp giáo dục của Đông Kinh Nghĩa Thục.

+ Phân tích đặc điểm và lý do Đông Kinh Nghĩa Thục là mô hình giáo dục khai phóng.

+ Đánh giá tác động của Đông Kinh Nghĩa Thục.

- Cách sắp xếp này logic, thuyết phục, giúp người đọc hiểu rõ quá trình phát triển và ý nghĩa của Đông Kinh Nghĩa Thục.

Câu 5 (trang 74 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Phân tích tác dụng của việc sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ trong văn bản.

Trả lời:

- Tác dụng của phương tiện phi ngôn ngữ:

+ Hình ảnh: minh họa cho nội dung bài viết, giúp người đọc hình dung rõ hơn về Đông Kinh Nghĩa Thục.

+ Bảng biểu: so sánh các mô hình giáo dục, giúp người đọc dễ dàng phân biệt.

+ Sơ đồ: thể hiện mối quan hệ giữa các yếu tố, giúp người đọc hiểu rõ cấu trúc của Đông Kinh Nghĩa Thục.

- Việc sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ giúp bài viết sinh động, dễ hiểu và tăng tính thuyết phục.

Câu 6 (trang 75 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Tác giả nhận xét, đánh giá thế nào về Đông Kinh Nghĩa Thục? Có gì thiên kiến trong cách nhận xét, đánh giá đó không? Hãy lí giải về điều này.

Trả lời:

- Đánh giá của tác giả: Tác giả đánh giá rất cao Đông Kinh Nghĩa Thục, coi đây là mốc quan trọng của giáo dục khai phóng Việt Nam, một cuộc cải cách tiến bộ, đề cao thực học, tự do học thuật và tinh thần dân tộc.

- Thiên kiến: Có thiên hướng ngợi ca, ít nêu hạn chế.

- Lí giải: Do tác giả đứng trên lập trường trân trọng giá trị lịch sử và ý nghĩa canh tân của Đông Kinh Nghĩa Thục trong bối cảnh xã hội thuộc địa đầu thế kỉ XX.

Câu 7 (trang 75 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Từ những thông tin được cung cấp trong văn bản, bạn suy nghĩ như thế nào về giá trị của giáo dục nói chung và giáo dục khai phóng nói riêng?

Trả lời:

- Giáo dục nói chung: Có vai trò nền tảng trong việc hình thành tri thức, nhân cách và năng lực tư duy của con người, giúp cá nhân phát triển toàn diện và xã hội tiến bộ bền vững.

- Giáo dục khai phóng: Đặc biệt quan trọng trong việc giải phóng tư duy, nuôi dưỡng tinh thần phản biện, tự do học thuật và ý thức công dân, giúp con người chủ động thích ứng và hội nhập với thế giới hiện đại.

* Viết kết nối với đọc

Bài tập (trang 75 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình bày suy nghĩ về một dữ liệu gây ấn tượng mạnh mẽ với bạn trong văn bản Giáo dục khai phóng ở Việt Nam nhìn từ Đông Kinh Nghĩa Thục.

* Hướng dẫn:  

- Hình thức: Viết một đoạn văn 150 chữ, diễn đạt rõ ràng, mạch lạc, đúng chính tả – ngữ pháp.

- Nội dung: Nêu suy nghĩ về một dữ liệu ấn tượng trong văn bản và ý nghĩa của nó.  

Đoạn văn tham khảo

Giữa bối cảnh xã hội Việt Nam đầu thế kỉ XX còn chịu sự chi phối nặng nề của lối học khoa cử, từ chương, dữ liệu về dũng khí dám từ bỏ lối học cũ của Đông Kinh Nghĩa Thục để lại ấn tượng đặc biệt sâu sắc. Đây không chỉ là một lựa chọn mang tính giáo dục mà còn là hành động can đảm nhằm khai phóng tư duy và thức tỉnh xã hội. Đông Kinh Nghĩa Thục chủ trương hướng tới thực học, đề cao tự do học thuật, khuyến khích tư duy phản biện và tinh thần trách nhiệm công dân, qua đó góp phần giải phóng con người khỏi những khuôn mẫu giáo điều. Dữ liệu này cho thấy giáo dục khai phóng ở Việt Nam không phải là khái niệm xa lạ hay du nhập muộn mà đã sớm hình thành từ nhu cầu tự đổi mới của dân tộc. Điều đó khẳng định giá trị cốt lõi của giáo dục chân chính nằm ở việc giúp con người suy nghĩ độc lập, sống tự do và có trách nhiệm với xã hội.

B/ HỌC TỐT VĂN BẢN GIÁO DỤC KHAI PHÓNG Ở VIỆT NAM NHÌN TỪ ĐÔNG KINH NGHĨA THỤC

1. Nội dung chính văn bản Giáo dục khai phóng ở Việt Nam nhìn từ Đông Kinh Nghĩa Thục

Văn bản giới thiệu cho người đọc về Giáo dục khai phóng và vai trò tiên phong của Đông Kinh Nghĩa Thục trong việc đề xướng và thực hiện giáo dục khai phóng tại Việt Nam vào đầu thế kỷ 20.

2. Bố cục văn bản Giáo dục khai phóng ở Việt Nam nhìn từ Đông Kinh Nghĩa Thục

Gồm 2 phần:

- Phần 1 (từ đầu đến …Hà thành năm ấy): Bối cảnh lịch sử và điểm nhấn then chốt trong lịch sử giáo dục Việt Nam.

- Phần 2 (đoạn còn lại): giáo dục khai phóng của Đông Kinh Nghĩa Thục.

3. Tóm tắt văn bản Giáo dục khai phóng ở Việt Nam nhìn từ Đông Kinh Nghĩa Thục

Giáo dục khai phóng là một triết lý giáo dục tập trung vào việc phát triển toàn diện con người, khuyến khích học sinh tư duy phản biện, sáng tạo và tự do khám phá tri thức. Nó đề cao tầm quan trọng của việc học tập rộng rãi, bao gồm nhiều lĩnh vực khác nhau như khoa học, nghệ thuật, nhân văn, lịch sử, triết học,...Vì vậy, văn bản hướng tới người đọc có cái nhìn toàn diện về giáo dục khai phóng của Đông Kinh Nghĩa Thục.

4. Nội dung, nghệ thuật văn bản Giáo dục khai phóng ở Việt Nam nhìn từ Đông Kinh Nghĩa Thục

- Nội dung: Tác phẩm nói về sự nỗ lực đưa một nền giáo dục mới mẻ, phù hợp hơn cho nhân dân Việt Nam.

- Nghệ thuật:

+ Cách sắp xếp bố cục nội dung tác phẩm hợp lí làm nổi bật ý chính.

+ Sử dụng nhiều hình ảnh cùng dữ liệu chân thực.

Bài giảng: Giáo dục khai phóng ở Việt Nam nhìn từ Đông Kinh Nghĩa Thục - Cô Phương Thảo (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 12 Kết nối tri thức siêu ngắn, hay khác:

• Đời muối
• Thực hành tiếng Việt trang 78
• Viết thư trao đổi về công việc hoặc một vấn đề đáng quan tâm
• Tranh biện về một vấn đề đời sống
• Củng cố, mở rộng trang 87

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 12 hay khác:

• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (siêu ngắn)
• Soạn Chuyên đề Văn 12 Kết nối tri thức
• Giải lớp 12 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 12 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 12 Cánh diều (các môn học)

---