(Siêu ngắn) Soạn bài Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu - Kết nối tri thức

Bài viết soạn bài Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu trang 21 → trang 26 siêu ngắn gọn sách Ngữ văn 12 Kết nối tri thức giúp học sinh lớp 12 dễ dàng soạn văn 12.

(Siêu ngắn) Soạn bài Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu - Kết nối tri thức

A/ HƯỚNG DẪN SOẠN VĂN BẢN NHỮNG TRÒ LỐ HAY LÀ VA-REN VÀ PHAN BỘI CHÂU

* Trước khi đọc

Câu hỏi 1 (trang 21 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Bạn hiểu thế nào là trò lố? Trước một trò lố, người ta thường có những phản ứng như thế nào?

Trả lời:

- Người có trò lố là người có những lời nói, hành động, cử chỉ quá mức, kệch cỡm trái với chuẩn mực, hành vi đạo đức.

- Trước một trò lố, người ta thường cười nhạo, mỉa mai hoặc phẫn nộ lên án,...

Câu hỏi 2 (trang 21 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Bạn đã biết gì về Phan Bội Châu và sự kính trọng mà nhân dân ta dành cho ông?

Trả lời:

Phan Bội Châu là nhà yêu nước tiêu biểu đầu thế kỉ XX, trọn đời đấu tranh giành độc lập dân tộc. Nhân dân ta kính trọng ông vì lòng yêu nước nồng nàn, ý chí kiên cường và những đóng góp mở đường cho cách mạng Việt Nam hiện đại.

* Đọc văn bản

Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc:

1. Đoạn mở đầu có gì đặc biệt? Chú ý những biểu hiện của sự trào lộng trong ngôn ngữ trần thuật.

Trả lời:

- Đoạn mở đầu đặc biệt ở lối trần thuật gián tiếp, mỉa mai: nhắc lại lời hứa “chăm sóc” của Va-ren để bộc lộ sự giả dối, tạo giọng châm biếm kín đáo và thu hút người đọc.

2. Hình dung cảnh tượng tân quan Toàn quyền đến Đông Dương

Trả lời:

- Bến cảng Sài Gòn nhộn nhịp, tấp nập

- Quân lính Pháp canh gác cẩn mật.

- Dàn nhạc Tây phương vang lên những bản nhạc chào mừng.

3. Chú ý giọng điệu của người kể chuyện.

Trả lời:

- Giọng điệu của người kể chuyện: trào phúng, mỉa mai, châm biếm sâu cay.

4. Có gì đặc biệt trong cách tác giả diễn tả thái độ của dân chúng.

Trả lời:

- Tác giả không miêu tả trực tiếp mà sử dụng miêu tả gián tiếp thông qua hành động, cảnh vật.

- Sử dụng nhiều biện pháp so sánh, đối lập…

5. Chú ý thủ pháp tương phản và trùng điệp

Trả lời:

- Tương phản: Tương phản giữa Va-ren và Phan Bội Châu. 

- Thủ pháp trùng điệp:

+ Lặp lại từ ngữ: "trò lố" (5 lần), "ông già tù" (3 lần).

+ Lặp lại cấu trúc câu: "Va-ren... Phan Bội Châu".

6. Cách dẫn dắt sự theo dõi của độc giả ở đây có điểm gì đáng chú ý?

Trả lời:

- Cách dẫn dắt ở đây trực tiếp, chủ động lôi cuốn người đọc: tác giả dùng lời kêu gọi “chúng ta hãy theo dõi”, chuyển điểm nhìn theo bước đi của Va-ren, tạo cảm giác đồng hành và chờ đợi, đồng thời chuẩn bị cho cao trào phê phán tiếp theo.

7. Theo dõi hành động và lời nói của Va-ren

Trả lời:

- Hành động:

+ Đến Đông Dương:  "Điệu bộ vênh vang, ra vẻ quan trọng", "Dòm ngó" Phan Bội Châu như "con mắt cú vọ"…

- Lời nói:

+ Hứa hẹn: "Tôi đem tự do đến cho ông đây", "Tôi sẽ trả tự do cho ông".

+ Dối trá:  "Tôi không hề biết ông Phan Bội Châu bị giam ở đâu", "Tôi không có quyền can thiệp vào việc này"…

8. Hình dung phản ứng của Phan Bội Châu 

Trả lời:

- Phản ứng của Phan Bội Châu được thể hiện qua sự im lặng hoàn toàn, lạnh lùng và khinh bỉ.

* Sau khi đọc

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc:

Câu 1 (trang 26 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Truyện ngắn những trò lố của Va-ren và Phan Bội Châu ra đời trong hoàn cảnh đặc biệt như thế nào?

Trả lời:

- Năm 1925, phong trào yêu nước chống thực dân Pháp ở Việt Nam sôi nổi, tiêu biểu là vụ Phan Bội Châu bị bắt, làm dấy lên làn sóng đấu tranh mạnh mẽ.

- Trước tình hình đó, thực dân Pháp cử Va-ren sang làm Toàn quyền Đông Dương nhằm xoa dịu dư luận.

- Cùng thời gian này, Nguyễn Ái Quốc tích cực hoạt động ở Pháp, sáng lập và viết nhiều bài cho báo Người cùng khổ, dùng ngòi bút đấu tranh tố cáo chủ nghĩa thực dân và ủng hộ phong trào đòi thả Phan Bội Châu.

Câu 2 (trang 26 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Tác phẩm được chia thành năm phần rõ rệt. Hãy khái quát nội dung của từng phần.

Trả lời:

- Bố cục: 5 phần

+ Phần 1 (Từ đầu đến “giam trong tù.): Mở đầu.

+ Phần 2 (Từ“Đến Sài Gòn” đến “vẫn nằm tù.): Trò lố 1 (Va-ren tuần du Sài Gòn).

+ Phần 3 (Từ “Từ Sài Gòn” đến “văn năm tù”): Trò lố 2 (Triều đình Huế nghênh tiếp Va-ren).

+ Phần 4 (Từ “Nhưng chúng ta” đến “hiểu Phan Bội Châu”): Trò lố 3 (Va-ren vào nhà lao thuyết phục Phan Bội Châu hợp tác).

+ Phần 5 (Từ “Cuộc gặp gỡ” đến hết): Kết thúc.

Câu 3 (trang 26 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Cảm hứng trào lộng được thể hiện ở những phương diện nào của tác phẩm?

Trả lời:

Nhan đề	hạ bệ một sự kiện chính trị thành “những trò lố” nực cười.
Tình huống	tưởng tượng về cuộc gặp gỡ giữa hai bên, hai lực lượng đối địch.
Nhân vật	dựng một chân dung kí hoạ về quan Toàn quyền Đông Dương.
Ngôn ngữ, giọng điệu	châm biếm, giễu nhại.

Câu 4 (trang 26 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Tìm những chi tiết làm rõ sự tương phản giữa hai nhân vật Va-ren và Phan Bội Châu. Sự tương phản đó được thể hiện trên những bình diện nào?

Trả lời:

	Va-ren	Phan Bội Châu
Địa vị	Toàn quyền Đông Dương	Tù nhân
Tiểu sử/Lai lịch	Đảng viên đảng Xã hội Pháp	Chí sĩ yêu nước chống thực dân Pháp
Hành vi	- Hứa sẽ chăm sóc vụ Phan Bội Châu. - Tuần du Sài Gòn - Dự yến, nhận tưởng lệ - Vào xà lim “tay phải giơ ra bắt tay Phan Bội Châu, còn tay trái thì nâng cái gông to kệch đang xiết chặt Phan Bội Châu”.	Nằm tù
Lời nói	- Dài dòng “tôi đem … toàn quyền…!” - Lập luận ngụy biện xảo trá, trơ trẽn	Im lặng
Thái độ	Ngạo nghễ: “Tôi biết rõ”, “ông nghe tôi”, “ông hãy nhìn tôi” …	- Dửng dưng - Khinh bỉ

Câu 5 (trang 26 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Câu chuyện tưởng tượng về việc Va-ren sang Việt Nam nhậm chức và gặp Phan Bội Châu được kể từ những điểm nhìn nào?

Trả lời:

Phần 1	điểm nhìn của tác giả và những người cùng chí hướng đang hoạt động ở Pa-ri.
Phần 2	điểm nhìn của Va-ren; điểm nhìn của người quan sát và kể chuyện; điểm nhìn của đám đông dân chúng; điểm nhìn của chú bé con, chị con gái, anh sinh viên, bác cu li xe, nhà Nho.
Phần 3	điểm nhìn của người kể chuyện.
Phần 4	điểm nhìn của tác giả.
Phần 5	điểm nhìn của người kể chuyện; điểm nhìn của anh lính dõng; điểm nhìn của “nhân chứng thứ hai”

Câu 6 (trang 26 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Nêu cảm nhận của bạn về ngôn ngữ, giọng điệu của tác phẩm.

Trả lời:

- Nhại: “sẽ chăm sóc vụ Phan Bội Châu”.

- Ngôn ngữ miêu tả mang sắc thái châm biếm: “hai con mắt của ông Va-ren được thấy hiện hiện cái huyền diệu của một thành phố Đông Dương”; “đôi bàn chân trần giẫm lạch bạch trên mặt đường nóng bỏng”; “những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm”; “những xâu lạp xưởng lủng lẳng dưới mái hiên”.

- Nói mỉa: “ông Va-ren đã nửa chính thức hứa”.

- Trùng điệp: “vẫn bị giam trong tù”, “vẫn nằm tù,…”.

- Nghịch ngữ: “Ông hứa thế; giả thử cứ cho rằng một vị Toàn quyền Đông Dương mà lại biết giữ lời hứa đi chăng nữa, thì chúng ta vẫn được phép tự hỏi…”.

- Chơi chữ: “Nhưng vì vậy, ngày nay lưng đạn cả, đều đã lần lượt đốt cháy những cái mà mình đã tôn thờ và đang tôn thờ những cái mà mình đã đốt cháy,…”.

Câu 7 (trang 26 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Phần kết thúc của tác phẩm có điểm gì đáng chú ý? Theo bạn, còn có những phương án kết thúc nào khác có thể nghĩ đến (xét theo góc nhìn của người sáng tác)

Trả lời:

- Lạ: Văn bản có những đoạn “tái bút” (T.B.) tách riêng, giọng điệu như ghi chép cá nhân, tạo cảm giác ngoài lề nhưng lại góp phần tăng sắc thái châm biếm, mỉa mai.

- Mở: Tác giả mở rộng điểm nhìn trần thuật, bổ sung thêm nhân vật và nhân chứng, làm cho câu chuyện phong phú, sinh động và chiều sâu tư tưởng được mở rộng.

- Bất ngờ: Phần kết tạo cao trào bằng chuỗi phản ứng tăng tiến của Phan Bội Châu (im lặng → cử chỉ khinh bỉ), thể hiện rõ khí phách, thái độ căm phẫn đối với Va-ren và chính quyền thực dân.

Câu 8 (trang 26 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Qua tác phẩm này, bạn có suy nghĩ gì về tài năng viết truyện ngắn của Nguyễn Ái Quốc?

Trả lời:

Nguyễn Ái Quốc là một cây bút truyện ngắn sắc sảo, linh hoạt và giàu sức chiến đấu: sử dụng bút pháp trào phúng, châm biếm sâu cay, kết hợp tình huống kịch tính và chi tiết chọn lọc để vạch trần bản chất giả dối, tàn bạo của thực dân. Lối kể chuyện thông minh, cấu trúc chặt chẽ, ngôn ngữ giản dị mà giàu ý nghĩa giúp tác phẩm vừa có giá trị nghệ thuật, vừa mang hiệu quả tố cáo chính trị mạnh mẽ.

* Kết nối đọc - viết

Bài tập (trang 26 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình bày cảm nhận, suy nghĩ của bạn về một thủ pháp trào lộng đã được tác giả sử dụng hoặc về đoạn kết của tác phẩm những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu.

* Hướng dẫn

- Hình thức: Viết một đoạn văn khoảng 150 chữ, diễn đạt mạch lạc. 

- Nội dung:  

+ Nêu được cảm nhận, suy nghĩ về một thủ pháp trào lộng tiêu biểu hoặc đoạn kết của tác phẩm Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu.

+ Làm rõ tác dụng phê phán, châm biếm, qua đó thể hiện thái độ của tác giả và giá trị tư tưởng của tác phẩm.

Đoạn văn tham khảo

Trong truyện ngắn Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu, đoạn kết là một điểm nhấn trào lộng đặc sắc, thể hiện rõ tài năng và bản lĩnh ngòi bút của Nguyễn Ái Quốc. Tác giả đã xây dựng sự đối lập gay gắt giữa Va-ren – kẻ thực dân huênh hoang, lắm lời nhưng rỗng tuếch – với Phan Bội Châu – người chiến sĩ cách mạng im lặng, bình thản. Sự im lặng ấy không phải là cam chịu mà là thái độ khinh bỉ sâu sắc, khiến mọi lời lẽ khoa trương của Va-ren trở nên lố bịch, vô nghĩa. Thủ pháp trào lộng ở đoạn kết không chỉ tạo tiếng cười châm biếm mà còn mang ý nghĩa phê phán mạnh mẽ: vạch trần bản chất giả dối của thực dân Pháp, đồng thời tôn vinh khí phách, bản lĩnh và tư thế hiên ngang của người chiến sĩ yêu nước Việt Nam.

B/ HỌC TỐT VĂN BẢN NHỮNG TRÒ LỐ HAY LÀ VA-REN VÀ PHAN BỘI CHÂU

1. Nội dung chính văn bản Những trò lố hay là Va-Ren và Phan Bội Châu

“Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu” đã khắc họa được hai nhân vật có tính cách đại diện cho hai lực lượng xã hội hoàn toàn đối lập nhau ở nước ta thời Pháp thuộc.

2. Bố cục văn bản Những trò lố hay là Va-Ren và Phan Bội Châu

Bố cục: 5 phần

+ Phần 1 (Từ đầu đến “giam trong tù.): Mở đầu.

+ Phần 2 (Từ“Đến Sài Gòn” đến “vẫn nằm tù.): Trò lố 1 (Va-ren tuần du Sài Gòn).

+ Phần 3 (Từ “Từ Sài Gòn” đến “văn năm tù”): Trò lố 2 (Triều đình Huế nghênh tiếp Va-ren).

+ Phần 4 (Từ “Nhưng chúng ta” đến “hiểu Phan Bội Châu”): Trò lố 3 (Va-ren vào nhà lao thuyết phục Phan Bội Châu hợp tác).

+ Phần 5 (Từ “Cuộc gặp gỡ” đến hết): Kết thúc.

3. Tóm tắt văn bản Những trò lố hay là Va-Ren và Phan Bội Châu

Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu là câu chuyện về cuộc gặp gỡ giữa Va-ren, tên toàn quyền Đông Dương lúc bấy giờ và Phan Bội Châu, hiện là một người tù bị bắt giam vì hoạt động Cách mạng. Trong cuộc gặp gỡ tại nhà tù giam giữ Phan Bội Châu, Va-ren ra sức dùng lời lẽ dụ dỗ người chí sĩ yêu nước Phan Bội Châu phản bội dân tộc, làm tay sai cho Pháp. Những với tinh thần dân tộc, ý chí Cách mạng của mình, Phan Bội Châu đã đáp trả Va-ren bằng thái độ dửng dưng, khinh bỉ thậm chí là nhổ vào mặt tên toàn quyền Đông Dương ấy.

4. Nội dung, nghệ thuật văn bản Những trò lố hay là Va-Ren và Phan Bội Châu

- Nội dung: Đả kích tên toàn quyền Va-ren: gian trá, lố bịch, đại diện cho thực dân Pháp phản động ở Đông Dương. Qua đó ca ngợi nhân cách cao quý của nhà yêu nước Phan Bội Châu kiên cường, bất khuất, tiêu biểu cho khí phách dân tộc Việt Nam.

- Nghệ thuật: Truyện sử dụng nghệ thuật đối lập tương phản để khắc họa nhân vật, tưởng tượng, hư cấu phong phú, lời văn sắc sảo, hóm hỉnh, kết truyện hiện đại.

Bài giảng: Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu - Cô Phương Thảo (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 12 Kết nối tri thức siêu ngắn, hay khác:

• Thực hành tiếng Việt trang 27
• Viết báo cáo kết quả của bài tập dự án
• Trình bày kết quả của bài tập dự án
• Củng cố, mở rộng trang 36
• Thực hành đọc: Vọng nguyệt, Cảnh khuya

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 12 hay khác:

• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (siêu ngắn)
• Soạn Chuyên đề Văn 12 Kết nối tri thức
• Giải lớp 12 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 12 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 12 Cánh diều (các môn học)

---