Soạn bài Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu - ngắn nhất Kết nối tri thức

Soạn bài Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu trang 21 → trang 26 ngắn nhất mà vẫn đủ ý được biên soạn bám sát sách Ngữ văn lớp 12 Kết nối tri thức giúp học sinh soạn văn 12 dễ dàng hơn.

Soạn bài Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu - Kết nối tri thức

* Trước khi đọc

Câu hỏi 1 (trang 21 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Bạn hiểu thế nào là trò lố? Trước một trò lố, người ta thường có những phản ứng như thế nào?

Trả lời:

- Người có trò lố là người có những lời nói, hành động, cử chỉ quá mức, kệch cỡm trái với chuẩn mực, hành vi đạo đức.

- Trước một trò lố, người ta thường cười nhạo, mỉa mai hoặc phẫn nộ lên án,...

Câu hỏi 2 (trang 21 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Bạn đã biết gì về Phan Bội Châu và sự kính trọng mà nhân dân ta dành cho ông?

Trả lời:

- Phan Bội Châu (1867 -1940) là một nhà nho yêu nước, nhà vaưn, nhà thơ nổi tiếng đầu thế kì XX.

- Phan Bội Châu tên thật là Phan Văn San, tự là Hài Thu, bút hiệu là Sào Nam, Thị Hán, Độc Kinh Tử, Việt Điểu, Hàn Mãn Tử, . .

- Một số hoạt động yêu nước của Phan Bội Châu:

+ Tháng 5/1904, Phan Bội Châu lập ra Duy tân hội, với mục đích đấu tranh để lập ra một nước Việt Nam độc lập.

+ Năm 1905 - 1908, Hội Duy Tân tổ chức phong trào Đông Du, đưa các thanh niên yêu nước sang Nhật Bản học tập, chờ đợi thời cơ chống Pháp. Tháng 3/1909, Phan Bội Châu bị trục xuất khỏi Nhật Bản. Phong trào Đông du tan rã.

+ Năm 1912, tại Quảng Đông (Trung Quốc), Phan Bội Châu cải tổ Duy tân hội thành Việt Nam Quang phục hội với mục đích: Đánh đuổi giặc Pháp, thành lập nước Cộng hoà Dân quốc Việt Nam.

- Nhân dân ta tôn vinh Phan Bội Châu là một anh hùng dân tộc, một nhà tư tưởng lỗi lạc, những phẩm chất tư tưởng của Phan Bội Châu được học tập, nghiên cứu xem như nguồn tài liệu quý.

* Trong khi đọc:

1. Đoạn mở đầu có gì đặc biệt? Chú ý những biểu hiện của sự trào lộng trong ngôn ngữ trần thuật.

- Đoạn mở đầu đặc biệt:

+ Cách giới thiệu nhân vật độc đáo.

+ Sử dụng ngôn ngữ mỉa mai

+ Sử dụng nhiều hình ảnh tạo sự tương phản.

+ …

- Những biểu hiện của sự trào lộng trong ngôn ngữ trần thuật:

+ Sử dụng từ ngữ mỉa mai, châm biếm: "ông quan Toàn quyền", "dòm ngó", "ông già tù", "nức tiếng".

+ Sử dụng phép ẩn dụ: "con rối", "trò lố".

+ Sử dụng giọng điệu hài hước, giễu cợt.

2. Hình dung cảnh tượng tân quan Toàn quyền đến Đông Dương

- Bến cảng Sài Gòn nhộn nhịp, tấp nập

- Quân lính Pháp canh gác cẩn mật.

- Dàn nhạc Tây phương vang lên những bản nhạc chào mừng.

- …

3. Chú ý giọng điệu của người kể chuyện.

- Giọng điệu của người kể chuyện:

+ Mỉa mai, châm biếm, phẫn nộ khi miêu tả cảnh quan lại và Va-ren

+ Tôn kính, buồn thương khi miêu tả cảnh Phan Bội Châu bị giam cầm

+ Xót thương khi nói đến người dân.

+ …

4. Có gì đặc biệt trong cách tác giả diễn tả thái độ của dân chúng.

- Tác giả không miêu tả trực tiếp mà sử dụng miêu tả gián tiếp thông qua hành động, cảnh vật.

- Sử dụng nhiều biện pháp so sánh, đối lập…

- …

5. Chú ý thủ pháp tương phản và trùng điệp

- Tương phản

+ Tương phản giữa Va-ren và Phan Bội Châu: 

Va-ren: Toàn quyền Pháp, đại diện cho thực dân Pháp, kiêu căng, hống hách, lố bịch. Phan Bội Châu: "ông già tù", đại diện cho người yêu nước Việt Nam, hiên ngang, bất khuất, đáng kính.

+ …

- Thủ pháp trùng điệp:

+Lặp lại từ ngữ: "trò lố" (5 lần), "ông già tù" (3 lần).

+Lặp lại cấu trúc câu: "Va-ren... Phan Bội Châu".

+ …

6. Cách dẫn dắt sự theo dõi của độc giả ở đây có điểm gì đáng chú ý?

- Mở đầu ấn tượng

- Cốt truyện hấp dẫn

- Kết thúc mở

- Sử dụng ngôi kể thứ nhất, tạo cảm giác gần gũi

- Ngôn ngữ, giọng điệu linh hoạt, sắc sảo

- …

7. Theo dõi hành động và lời nói của Va – ren

- Hành động:

+ Đến Đông Dương:  "Điệu bộ vênh vang, ra vẻ quan trọng", "Dòm ngó" Phan Bội Châu như "con mắt cú vọ"…

- Lời nói:

+ Hứa hẹn: "Tôi đem tự do đến cho ông đây", "Tôi sẽ trả tự do cho ông".

+Dối trá:  "Tôi không hề biết ông Phan Bội Châu bị giam ở đâu", "Tôi không có quyền can thiệp vào việc này"…

8. Hình dung phản ứng của Phan Bội Châu 

- Phẫn nộ:

+ Phan Bội Châu phẫn nộ trước sự lố bịch, giả dối, độc ác của Va-ren.

+ Ông coi thường những lời hứa hẹn của Va-ren.

+ Ông nhận thức rõ bản chất lừa gạt của thực dân Pháp.

- Miệt thị, lên án:

+ Phan Bội Châu miệt thị Va-ren và thực dân Pháp.

+ Ông coi thường những lời hứa hẹn suông của Va-ren.

+ Ông lên án sự độc ác, tàn bạo của thực dân Pháp.

+ …

* Sau khi đọc:

Nội dung chính: “Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu” đã khắc họa được hai nhân vật có tính cách đại diện cho hai lực lượng xã hội hoàn toàn đối lập nhau ở nước ta thời Pháp thuộc.

Câu 1 (trang 26 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Truyện ngắn những trò lố của Va-ren và Phan Bội Châu ra đời trong hoàn cảnh đặc biệt như thế nào?

Trả lời:

- Ra đời trong bối cảnh thực dân Pháp tăng cường đàn áp phong trào yêu nước ở Đông Dương, đặc biệt là vụ bắt giam Phan Bội Châu (1925) gây chấn động dư luận trong và ngoài nước.

- Được viết khi Nguyễn Ái Quốc đang hoạt động cách mạng tại Pháp, lợi dụng tự do báo chí tương đối ở Pháp để lên tiếng bênh vực Phan Bội Châu.

- Xuất hiện trong hoàn cảnh Toàn quyền Đông Dương Va-ren hứa hẹn “chăm sóc” vụ Phan Bội Châu, nhưng thực chất là trì hoãn, lừa bịp dư luận.

- Tác phẩm ra đời như một vũ khí đấu tranh chính trị – văn học, nhằm vạch trần bộ mặt giả nhân giả nghĩa của chính quyền thực dân, đồng thời tôn vinh khí phách bất khuất của người chí sĩ yêu nước Phan Bội Châu.

Câu 2 (trang 26 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Tác phẩm được chia thành năm phần rõ rệt. Hãy khái quát nội dung của từng phần.

Trả lời:

- Bố cục: 4 phần

+ Phần 1 (Từ đầu đến “giam trong tù.): Mở đầu.

+ Phần 2 (Từ“Đến Sài Gòn” đến “vẫn nằm tù.): Toàn quyền Va-ren và dân chúng.

+ Phần 3 (Từ“Từ Sài Gòn” đến “vẫn nằm tù.): Toàn quyền Va-ren và triều đình An Nam. +Phần 4 (Từ“Nhưng chúng ta” đến “hiểu Phan Bội Châu."): Toàn quyền Va-ren và Phan Bội Châu.

+ Phần 5 (Từ“Cuộc gặp gỡ đến hết): Lời kể của nhân chứng.

Câu 3 (trang 26 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Cảm hứng trào lộng được thể hiện ở những phương diện nào của tác phẩm?

Trả lời:

- Cảm hứng trào lộng thể hiện ở nhan đề: hạ bệ một sự kiện chính trị thành “những trò lố” nực cười.

- Cảm hứng trào lộng thể hiện qua việc xây dựng tình huống: tưởng tượng về cuộc gặp gỡ giữa hai bên, hai lực lượng đối địch.

- Cảm hứng trào lộng thể hiện qua việc xây dựng nhân vật: dựng một chân dung hỉ hoạ về quan Toàn quyền Đông Dương.

- Cảm hứng trào lộng thể hiện qua ngôn ngữ, giọng điệu: châm biếm, giễu nhại.

Câu 4 (trang 26 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Tìm những chi tiết làm rõ sự tương phản giữa hai nhân vật Va-ren và Phan Bội Châu. Sự tương phản đó được thể hiện trên những bình diện nào?

Trả lời:

	Va-ren	Phan Bội Châu
Địa vị	Toàn quyền Đông Dương	Tù nhân
Tiểu sử/ Lai lịch	Đảng viên đảng Xã hội Pháp	Chí sĩ yêu nước chống thực dân Pháp
Hành vi	- Hứa sẽ chăm sóc vụ Phan Bội Châu. - Tuần du Sài Gòn - Dự yến, nhận tưởng lệ - Vào xà lim “tay phải giơ ra bắt tay Phan Bội Châu, còn tay trái thì nâng cái gông to kệch đang xiết chặt Phan Bội Châu”.	Nằm tù
Lời nói	- Dài dòng “tôi đem … toàn quyền…!” - Lập luận ngụy biện xảo trá, trơ trẽn	Im lặng
Thái độ	Ngạo nghễ: “Tôi biết rõ”, “ông nghe tôi”, “ông hãy nhìn tôi” …	- Dửng dưng - Khinh bỉ

Câu 5 (trang 26 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Câu chuyện tưởng tượng về việc Va-ren sang Việt Nam nhậm chức và gặp Phan Bội Châu được kể từ những điểm nhìn nào?

Trả lời:

- Phần 1: Ngôi kể vô nhân xưng kết hợp với ngôi kể“chúng ta” thể hiện điểm nhìn của tác giả và những người cùng chí hướng đang hoạt động ở Pa-ri.

- Phần 2: Câu chuyện được tiếp nối với nhiều điểm nhìn: điểm nhìn của Va-ren (lần đầu tiên được thấy một thành phố Đông Dương); điểm nhìn của người quan sát và kể chuyện (“Bỗng dưng tất cả dừng lại...); điểm nhìn của đám đông dân chúng (“Gì thế nhỉ?...); điểm nhìn của chú bé con, chị con gái, anh sinh viên, bác cu li xe, nhà Nho.

- Phần 3: Ngôi thứ 3 (vô nhân xưng) – điểm nhìn của người kể chuyện.

- Phần 4: Ngôi thứ nhất (“chúng ta”) – điểm nhìn của tác giả.

- Phần 5: Điểm nhìn của người kể chuyện; điểm nhìn của anh lính dõng; điểm nhìn của “nhân chứng thứ hai”

Câu 6 (trang 26 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Nêu cảm nhận của bạn về ngôn ngữ, giọng điệu của tác phẩm.

Trả lời:

- Giọng điệu mang sắc thái châm biếm, trào phúng và mỉa mai.

- Ngôn ngữ giản dị, mộc mạc sinh động và sắc sảo.

- …

Câu 7 (trang 26 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Phần kết thúc của tác phẩm có điểm gì đáng chú ý? Theo bạn, còn có những phương án kết thúc nào khác có thể nghĩ đến (xét theo góc nhìn của người sáng tác)

Trả lời:

- Phần kết thúc của tác phẩm:

+ Kết thúc mở, giàu tính châm biếm, làm nổi bật sự thất bại về đạo lí và nhân cách của Va-ren.

+ Tôn vinh khí phách Phan Bội Châu, im lặng mà kiên quyết, tạo ấn tượng sâu sắc cho người đọc.

- Những phương án kết thúc khác có thể nghĩ đến (từ góc nhìn người sáng tác):

+ Kết thúc bằng lời đối đáp trực tiếp, đanh thép của Phan Bội Châu để bác bỏ Va-ren.

+ Kết thúc bằng hành động dứt khoát (từ chối, quay lưng, khinh miệt công khai).

+ Kết thúc bằng lời bình luận trực tiếp của tác giả tố cáo bản chất thực dân.

Câu 8 (trang 26 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Qua tác phẩm này, bạn có suy nghĩ gì về tài năng viết truyện ngắn của Nguyễn Ái Quốc?

Trả lời:

- Khả năng quan sát, miêu tả sinh động, tinh tế

- Khả năng xây dựng nhân vật thể hiện rõ tính cách và bản chất.

- Khả năng sử dụng ngôn ngữ mộc mạc, dễ hiểu, phù hợp với nội dung và mục đích của tác phẩm.

- …

* Kết nối đọc - viết

Câu hỏi (trang 26 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình bày cảm nhận, suy nghĩ của bạn về một thủ pháp trào lộng đã được tác giả sử dụng hoặc về đoạn kết của tác phẩm những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu.

Trả lời:

Đoạn kết của tác phẩm "Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu" là một điểm sáng tạo nghệ thuật của Nguyễn Ái Quốc. Tác giả đã sử dụng kết thúc mở để tạo sự bất ngờ cho người đọc và khơi gợi suy nghĩ về tương lai của Việt Nam. Va-ren, kẻ đại diện cho thực dân Pháp, tưởng chừng như đã thành công với trò lừa bịp của mình. Hắn ta hứa hẹn sẽ cải thiện tình hình Việt Nam, nhưng thực chất chỉ là muốn lừa dối dư luận. Tuy nhiên, sự thật cuối cùng cũng được phơi bày, Va-ren bị vạch trần bộ mặt lừa đảo và bẽ mặt trước dư luận. Phan Bội Châu, nhà yêu nước kiên cường bất khuất, tượng trưng cho tinh thần quật khởi của dân tộc Việt Nam. Ông và các nhà yêu nước khác tiếp tục đấu tranh cho độc lập dân tộc, bất chấp sự đàn áp của thực dân Pháp. Kết thúc mở của tác phẩm thể hiện niềm tin vào sự chiến thắng của chính nghĩa. Tác giả tin tưởng rằng, dù thực dân Pháp có hung hăng, tàn bạo đến đâu, thì nhân dân Việt Nam cũng sẽ chiến thắng và giành được độc lập dân tộc. Đoạn kết của tác phẩm đã khơi gợi lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc và niềm tin vào tương lai tươi sáng của Việt Nam.

Bài giảng: Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu - Cô Phương Thảo (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 12 Kết nối tri thức ngắn nhất, hay khác:

• Thực hành tiếng Việt trang 27
• Viết báo cáo kết quả của bài tập dự án
• Trình bày kết quả của bài tập dự án
• Củng cố, mở rộng trang 36
• Thực hành đọc: Vọng nguyệt, Cảnh khuya

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 12 hay khác:

• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn Chuyên đề Văn 12 Kết nối tri thức
• Giải lớp 12 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 12 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 12 Cánh diều (các môn học)

---