(Siêu ngắn) Soạn bài Trở về - Kết nối tri thức

Bài viết soạn bài Trở về trang 9 → trang 101 siêu ngắn gọn sách Ngữ văn 12 Kết nối tri thức giúp học sinh lớp 12 dễ dàng soạn văn 12.

(Siêu ngắn) Soạn bài Trở về - Kết nối tri thức

A/ HƯỚNG DẪN SOẠN VĂN BẢN TRỞ VỀ

* Trước khi đọc

Câu 1 (trang 96 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Bạn đã từng đọc một cuốn sách hay xem một bộ phim mà trong đó nhân vật chính phải trải qua một cuộc hành trình tưởng chừng vượt quá sức mình chưa? Chia sẻ cảm nhận của bạn về chặng cuối trong cuộc hành trình đó.

Trả lời

Chặng cuối trong The Lord of the Rings: The Return of the King gây xúc động khi Frodo Baggins phải vượt qua giới hạn bản thân để hoàn thành sứ mệnh. Hành trình cho thấy chiến thắng không đến từ sức mạnh mà từ ý chí và sự kiên trì đến phút cuối. Điều đó khiến cái kết vừa nhẹ nhõm vừa sâu sắc, để lại nhiều suy ngẫm về nghị lực con người.

Câu 2 (trang 96 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Nhan đề “Trở về” gợi cho bạn những suy nghĩ hay liên tưởng gì?

Trả lời

Nhan đề “Trở về” gợi sự quay lại nơi thân thuộc sau hành trình trải nghiệm. Không chỉ là trở về không gian mà còn là trở về với cội nguồn, ký ức và chính bản thân mình, mang ý nghĩa bình yên và chiêm nghiệm.

* Đọc văn bản

Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc:

1. Không gian và thời gian khi ông lão trở về bến cảng được miêu tả như thế nào?

Trả lời:

- Không gian: Bến cảng.

- Thời gian: Ban đêm.

2. Chú ý tư thế nằm ngủ của nhân vật – một tư thế gợi liên tưởng đến hình ảnh chúa Giê- su (Jesus) trên cây thập giá.

Trả lời:

- Biểu tượng cho sự hy sinh.

- Biểu tượng cho niềm tin và hy vọng.

3. Lời nói và hành động của các ngư dân cho biết điều gì về cảm nhận của họ trước bộ xương của con cá kiếm?

Trả lời:

- Cảm nhận của các ngư dân trước bộ xương con cá kiếm: tò mò, ngưỡng mộ,...

4. Chú ý ngôn ngữ đối thoại giữa ông lão và cậu bé.

Trả lời:

Ngôn ngữ đối thoại: mộc mạc, giản dị nhưng giàu cảm xúc, mang tính biểu tượng đã góp phần tạo nên sức hấp dẫn cho đoạn trích và tác phẩm.

5. Giải thích tình huống hiểu lầm trong đoạn này.

Trả lời:

Nhầm lẫn: Các ngư dân tưởng rằng con cá kiếm do những con cá mập tấn công mà chết.

6. Những hình ảnh được sử dụng trong đoạn kết của văn bản có gì đặc biệt?

Trả lời:

- Hình ảnh ở đoạn kết: Ông lão ngủ mơ về những con sư tử.

- Thể hiện cho sức mạnh và sự kiêu hãnh; niềm tự hào về chiến công của mình; gợi niềm hy vọng vào tương lai.

* Sau khi đọc

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc:

Câu 1 (trang 101 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Theo bạn, đoạn trích Trở về có thể được chia làm mấy phần? Các phần có liên hệ với nhau như thế nào?

Trả lời

- Phần 1 (từ đầu đến “lòng bàn tay ngửa lên.”): Ông lão trở về đất liền trong đêm tối, dùng hết sức lực còn lại để đưa chiếc thuyền cùng với cái đầu và bộ xương khổng lồ của con cá kiếm vào bờ. Sau đó, ông về lều và lăn ra ngủ.

- Phần 2 (tiếp theo đến “thằng bé nói.”): Sáng hôm sau cậu bé đến lều, nhìn lão ngủ và khóc. Cậu bé đi mua cà phê cho ông lão. Một nhóm ngư dân vây quanh và đo bộ xương khổng lồ của con cá kiếm, họ gửi lời hỏi thăm ông lão qua cậu bé.

- Phần 3 (từ “Thằng bé mang lon cà phê” đến “tiếp tục khóc.”): Khi cậu bé mang cà phê đến, ông lão tỉnh dậy, hai người trò chuyện với nhau về khoảng thời gian qua và lên kế hoạch cho chuyến đi câu cá cùng nhau sắp tới.

- Phần 4 (từ “Chiều hôm đó” đến “cô ta nói.”): Chiều hôm đó, hai du khách trong bữa tiệc ở khách sạn nhìn thấy bộ xương con cá kiếm nhưng lại tưởng nhầm rằng đó là bộ xương của con cá mập.

- Phần 5 (phần còn lại): Ông lão quay lại với giấc ngủ sâu và mơ về những con sư tử trong khi cậu bé ngồi bên cạnh nhìn lão ngủ.

Câu 2 (trang 101 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Cuộc đối thoại giữa Xan-ti-a-gô và Ma-nô-lin trong đoạn trích là cuộc đối thoại dài nhất trong tác phẩm Ông già và biển cả. Nội dung và hình thức cuộc đối thoại cho ta biết những gì về quan hệ giữa hai nhân vật?

Trả lời

- Nội dung:

+ Ma-nô-lin quan tâm đến sức khỏe và tinh thần của Xan-ti-a-go sau chuyến đi dài ngày.

+ Ma-nô-lin tin tưởng vào câu chuyện của Xan-ti-a-go về con cá kiếm khổng lồ. Cậu bé khâm phục lòng dũng cảm, ý chí và nghị lực của ông lão.

+ Xan-ti-a-go chia sẻ với Ma-nô-lin những bài học kinh nghiệm quý giá về cuộc sống và về nghề đánh bắt cá.

- Hình thức:

+ Ngôn ngữ giản dị, mộc mạc

+ Giọng điệu gần gũi, thân mật

+ Cách đối đáp tự nhiên

- Quan hệ giữa hai nhân vật:

+ Tình ông cháu: Xan-ti-a-go và Ma-nô-lin có mối quan hệ gắn bó như tình ông cháu. 

+ Tình bạn: Xan-ti-a-go và Ma-nô-lin là những người bạn đồng hành, chia sẻ những niềm vui, nỗi buồn trong cuộc sống. 

Câu 3 (trang 101 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Nêu diễn biến tâm lí của nhân vật Xan-ti-a-gô trong đoạn trích.

Trả lời

Diễn biến tâm lí của nhân vật Xan-ti-a-gô trong đoạn trích:

- Kiệt sức, đau đớn nhưng thanh thản sau hành trình dài chiến đấu với con cá và biển cả.

- Mệt mỏi, cô đơn khi trở về, chìm vào giấc ngủ sâu để hồi phục.

- Xúc động, ấm áp và có thêm niềm tin khi gặp lại cậu bé, cảm nhận được sự quan tâm, gắn bó.

- Nuôi hi vọng và ý chí tiếp tục ra khơi, không gục ngã trước thất bại.

- Kết thúc trong trạng thái bình yên, mơ về những con sư tử – biểu tượng cho sức mạnh và khát vọng sống bền bỉ.

Câu 4 (trang 101 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Trong đoạn trích, tác giả đã miêu tả hành động “khóc” của Ma-nô-lin bao nhiêu lần? Hãy lí giải về hành động này của nhân vật.

Trả lời:

- Trong đoạn trích, tác giả đã miêu tả hành động “khóc” của Ma-nô-lin 4 lần.

- Lí giải:

+ Tình thương yêu sâu sắc, sự xót xa khi thấy ông lão kiệt sức sau hành trình gian khổ.

+ Sự kính phục và cảm động trước nghị lực, lòng dũng cảm của Xan-ti-a-gô.

+ Nỗi đau, lo lắng xen lẫn niềm gắn bó của cậu bé với ông lão.

→ Những giọt nước mắt cho thấy tình cảm chân thành, giàu lòng nhân ái và sự trưởng thành trong tâm lí của Ma-nô-lin.

Câu 5 (trang 101 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Trước bộ xương của con cá kiếm, các nhân vật Ma-nô-lin, nhóm ngư dân, chủ khách sạn và hai du khách đã có thái độ khác nhau như thế nào?

Trả lời

Nhân vật	Thái độ
Ma-nô-lin	Ma-nô-lin thán phục chiến thắng của Xan-ti-a-gô và nhận ra bài học về sức mạnh, ý chí và nghị lực con người.
Nhóm ngư dân	Ngạc nhiên trước bộ xương cá khổng lồ và thán phục lòng dũng cảm, tài năng của Xan-ti-a-gô.
Chủ khách sạn	Thờ ơ trước bộ xương cá kiếm. Ông ta chỉ quan tâm đến việc kiếm tiền từ du khách và không tin vào câu chuyện của Xan-ti-a-go.
Hai du khách	Hiếu kì trước bộ xương cá nhưng lại hoài nghi, cho rằng câu chuyện của Xan-ti-a-gô chỉ là trò thu hút du khách.

Câu 6 (trang 101 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Nêu đặc điểm của ngôn ngữ kể chuyện và ngôn ngữ đối thoại trong đoạn trích (chú ý liên hệ với "nguyên lí tảng băng trôi" của Hê-minh-uê).

Trả lời:

- Ngôn ngữ kể chuyện: ngắn gọn, khách quan, ít miêu tả trực tiếp tâm lí; chi tiết giản dị nhưng hàm chứa nhiều ý nghĩa → phần nổi ít, phần chìm gợi suy ngẫm (đúng với nguyên lí “tảng băng trôi”).

- Ngôn ngữ đối thoại: lời thoại tự nhiên, cô đọng, giản dị; ít bộc lộ cảm xúc trực tiếp nhưng qua lời nói và khoảng lặng người đọc tự cảm nhận tình cảm, tâm trạng nhân vật → ý nghĩa sâu xa nằm dưới bề mặt ngôn từ.

Câu 7 (trang 101 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Theo bạn, đoạn kết truyện có thể gợi mở những ý nghĩa và liên tưởng gì?

Trả lời

- Đoạn kết truyện có thể gợi mở những ý nghĩa và liên tưởng

+ Vòng luân hồi của cuộc sống.

+ Sức mạnh và ý chí kiên cường của con người.

+ Niềm tin vào tương lai.

Câu 8 (trang 101 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Chuyến đi của Xan-ti-a-gô có phải là một chuyến đi thất bại hay không? Tại sao? Nếu coi nhân vật Xan-ti-a-gô là một biểu tượng, thì theo bạn, đó là biểu tượng của điều gì?

Trả lời

- Chuyến đi của Xan-ti-a-gô không phải là một chuyến đi thất bại vì dù mất con cá, Xan-ti-a-gô vẫn chiến thắng về ý chí, nghị lực và lòng kiên cường.

- Nhân vật là biểu tượng cho sức mạnh tinh thần và khát vọng vượt lên thử thách của con người.

* Viết kết nối với đọc

Bài tập (trang 101 sgk Ngữ văn 12 Tập 2) Trong tiểu thuyết Ông già và biển cả, khi miêu tả nhân vật Xan-ti-a-gô một mình giữa biển khơi, Hê-minh-uê đã viết: "Ông lão biết rằng không ai phải cô đơn nơi biển cả". Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) chia sẻ cảm nhân của bạn về điều này sau khi học đoạn trích Trở về.

* Hướng dẫn:  

- Hình thức: Viết đoạn văn khoảng 150 chữ, diễn đạt mạch lạc, có cảm xúc, đúng chính tả và ngữ pháp.  

- Nội dung: Trình bày cảm nhận về ý nghĩa câu nói “không ai phải cô đơn nơi biển cả”, liên hệ với hình ảnh và ý nghĩa nhân vật Xan-ti-a-gô trong đoạn trích Trở về.  

Đoạn văn tham khảo

Câu nói “Ông lão biết rằng không ai phải cô đơn nơi biển cả” gợi ra một ý nghĩa sâu sắc về sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên và với chính niềm tin bên trong mình. Trong đoạn trích Trở về, dù Xan-ti-a-gô trở về sau hành trình dài trong trạng thái kiệt sức và dường như đơn độc, ông không thật sự cô đơn, bởi luôn có biển cả, ký ức, ước mơ và tình cảm của cậu bé Ma-nô-lin đồng hành. Biển vừa là thử thách vừa là người bạn giúp ông khẳng định giá trị bản thân. Qua đó, có thể thấy sự cô đơn của con người đôi khi chỉ là cảm giác bề ngoài; khi con người còn khát vọng sống, còn tình yêu và niềm tin, họ vẫn tìm được điểm tựa tinh thần. Câu nói giúp nhận ra rằng sức mạnh nội tâm và sự kết nối với thế giới xung quanh có thể giúp con người vượt qua mọi thử thách, ngay cả trong những khoảnh khắc tưởng chừng cô độc nhất.

B/ HỌC TỐT VĂN BẢN TRỞ VỀ

1. Nội dung chính văn bản Trở về

Văn bản "Trở về" khắc họa hành trình kiên cường của ông lão Santiago, dù tuổi cao và đơn độc, vẫn quyết tâm chiến đấu chống lại đàn cá mập để bảo vệ thành quả là con cá kiếm khổng lồ. Tác phẩm ca ngợi ý chí, tinh thần bất khuất của con người trước thiên nhiên và khát vọng chinh phục ước mơ. 

2. Bố cục văn bản Trở về

- Phần 1 (từ đầu đến “lòng bàn tay ngửa lên.”): Ông lão trở về đất liền trong đêm tối, dùng hết sức lực còn lại để đưa chiếc thuyền cùng với cái đầu và bộ xương khổng lồ của con cá kiếm vào bờ. Sau đó, ông về lều và lăn ra ngủ.

- Phần 2 (tiếp theo đến “thằng bé nói.”): Sáng hôm sau cậu bé đến lều, nhìn lão ngủ và khóc. Cậu bé đi mua cà phê cho ông lão. Một nhóm ngư dân vây quanh và đo bộ xương khổng lồ của con cá kiếm, họ gửi lời hỏi thăm ông lão qua cậu bé.

- Phần 3 (từ “Thằng bé mang lon cà phê” đến “tiếp tục khóc.”): Khi cậu bé mang cà phê đến, ông lão tỉnh dậy, hai người trò chuyện với nhau về khoảng thời gian qua và lên kế hoạch cho chuyến đi câu cá cùng nhau sắp tới.

- Phần 4 (từ “Chiều hôm đó” đến “cô ta nói.”): Chiều hôm đó, hai du khách trong bữa tiệc ở khách sạn nhìn thấy bộ xương con cá kiếm nhưng lại tưởng nhầm rằng đó là bộ xương của con cá mập.

- Phần 5 (phần còn lại): Ông lão quay lại với giấc ngủ sâu và mơ về những con sư tử trong khi cậu bé ngồi bên cạnh nhìn lão ngủ.

3. Tóm tắt văn bản Trở về

Đoạn trích "Trở về" là một bức tranh toàn cảnh về hành trình trở về của ông lão Santiago, một hành trình đầy gian nan thử thách nhưng cũng đầy hy vọng và niềm tin.

4. Nội dung, nghệ thuật văn bản Trở về

- Nội dung:

+ Ca ngợi tinh thần kiên cường, ý chí vượt thử thách của ông lão Xan-ti-a-gô.

+ Thể hiện tình người ấm áp qua tình cảm giữa ông lão và Ma-nô-lin.

+ Khắc họa vẻ đẹp hùng vĩ nhưng khắc nghiệt của thiên nhiên và cuộc sống ngư dân.

- Nghệ thuật:

+ Ngôn ngữ giản dị, giàu hình ảnh.

+ Cốt truyện đơn giản nhưng kịch tính.

+ Nhân vật có chiều sâu tâm lí, mang phong cách hiện thực.

Bài giảng: Trở về - Cô Phương Thảo (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 12 Kết nối tri thức siêu ngắn, hay khác:

• Hồn Trương Ba, da hàng thịt
• Thực hành tiếng Việt trang 114
• Viết bài phát biểu trong lễ phát động một phong trào hoặc một hoạt động xã hội
• Thuyết trình về một vấn đề liên quan đến cơ hội và thách thức đối với đất nước
• Củng cố, mở rộng trang 123

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 12 hay khác:

• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (siêu ngắn)
• Soạn Chuyên đề Văn 12 Kết nối tri thức
• Giải lớp 12 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 12 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 12 Cánh diều (các môn học)

---