(Siêu ngắn) Soạn bài Đàn ghi ta của Lor-ca - Kết nối tri thức

Bài viết soạn bài Đàn ghi ta của Lor-ca trang 48, 49, 50 siêu ngắn gọn sách Ngữ văn 12 Kết nối tri thức giúp học sinh lớp 12 dễ dàng soạn văn 12.

(Siêu ngắn) Soạn bài Đàn ghi ta của Lor-ca - Kết nối tri thức

Soạn bài: Đàn ghi ta của Lor-ca - Cô Nguyễn Hoa (Giáo viên VietJack)

A/ HƯỚNG DẪN SOẠN VĂN BẢN ĐÀN GHI TA CỦA LOR-CA

* Trước khi đọc

Câu 1 (trang 48 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Theo bạn, sứ mệnh cao cả của người nghệ sĩ là gì? Hãy dẫn ra một câu thơ, câu văn hoặc một câu danh ngôn nói về điều này.

Trả lời

- Sứ mệnh cao cả của người nghệ sĩ là dùng nghệ thuật để phản ánh sự thật cuộc sống, thức tỉnh con người và hướng con người tới cái đẹp, cái thiện.

- Dẫn chứng: Nhà văn Nam Cao từng viết: “Nghệ thuật không cần phải là ánh trăng lừa dối, nghệ thuật chỉ có thể là tiếng đau khổ kia thoát ra từ những kiếp lầm than.”

Câu 2 (trang 48 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Bạn đã biết gì về đất nước Tây Ban Nha? Nêu những nét văn hóa đặc trưng của đất nước này.

Trả lời

- Tây Ban Nha là quốc gia ở Tây Nam châu Âu, nổi tiếng với nền văn hóa sôi động và giàu bản sắc.

- Nét văn hóa đặc trưng:

+ Điệu nhảy Flamenco mạnh mẽ, giàu cảm xúc.

+ Nhiều lễ hội độc đáo như đấu bò tót, La Tomatina.

+ Ẩm thực nổi tiếng với paella, tapas.

+ Kiến trúc nghệ thuật đặc sắc, tiêu biểu là các công trình của Antoni Gaudí.

+ Lối sống cởi mở, coi trọng gia đình và sinh hoạt cộng đồng.

* Đọc văn bản

Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc:

1. Lời đề từ gợi điều gì về người nghệ sĩ Lor-ca?

Trả lời:

- Sau khi chết, Lor-ca muốn được chôn cùng với cây đàn, điều đó cho thấy tình yêu nghệ thuật của ông, tình yêu của người nghệ sĩ với xứ sở Tây Ban Nha.

2. Chú ý nhạc tính của dòng thơ miêu tả tiếng đàn.

Trả lời:

Li-la li-la li-la: nhịp điệu 2/2/2, tạo cảm giác lặp lại, du dương như tiếng đàn vang lên trong không gian dữ dội của đất nước.

3. Hình ảnh áo choàng được nhắc lại ở đoạn thơ thứ hai thể hiện điều gì?

Trả lời:

Hình ảnh áo choàng được nhắc lại ở đoạn thơ thứ hai: Thể hiện cái chết của Lor-ca, cái chết bi thảm, tàn bạo và kinh hoàng.

4. Những hình ảnh biểu tượng gợi cảm nhận thế nào về tiếng đàn?

Trả lời:

Những hình ảnh biểu tượng gợi cảm nhận về tiếng đàn: vừa tha thiết, trong trẻo, giàu sức sống (“lá xanh”, “bầu trời cô gái ấy”), vừa dữ dội, đau đớn, bi thương (“bọt nước vỡ tan”, “ròng ròng máu chảy”), thể hiện số phận và cảm xúc mãnh liệt của người nghệ sĩ.

5. Hình dung về cái chết và sự bất tử của Lor-ca.

Trả lời:

- Cái chết của Lor-ca được khắc họa nhẹ nhàng, siêu thực (“bơi sang ngang”, “chiếc ghi ta màu bạc”), gợi sự ra đi thanh thản nhưng đầy bi thương.

- Dù thân xác mất đi, tiếng đàn và tâm hồn nghệ sĩ vẫn còn vang vọng (“không ai chôn cất tiếng đàn”), biểu tượng cho sự bất tử của nghệ thuật và tinh thần tự do.

* Sau khi đọc

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc:

Câu 1 (trang 50 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Xác định mạch cảm xúc trong bài thơ.

Trả lời

Mạch cảm xúc:

+ Hình ảnh Lor-ca, người nghệ sĩ tự do và đơn độc.

+ Hình ảnh Lor-ca nơi pháp trường.

+ Hình ảnh tiếng đàn – biểu tượng cho niềm đau và sức sống bất diệt.

+ Hình ảnh Lor-ca – cái chết và sự bất tử.

Câu 2 (trang 50 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Nhạc tính của bài thơ được tạo nên bởi những yếu tố nào? Nhận xét về âm hưởng, giọng điệu của thi phẩm này.

Trả lời

- Nhạc tính của bài thơ:

+ Bài thơ có cấu trúc của một ca khúc bằng thơ.

+ Nhịp thơ phong phú, thay đổi linh hoạt, làm cho lời thơ khi bổng khi trầm, khi ngắt quãng khi liền mạch.

+ Nhiều dòng thơ liên kết nhau bằng sự hợp vần (đa số là vần thông), tạo nên sự liên mạch, ngân vang trong âm hưởng thơ (hoàng – choàng); (ấy – mấy – chảy); (đàn – hoang – trăng); (ngang – gan),…

+ Việc sử dụng thường xuyên biện pháp điệp âm, điệp ngữ và các từ láy đã tạo nên sự dồn dập, ngân nga cho các câu, đoạn và cả bài thơ.

- Nhận xét: bài thơ mang âm hưởng của một khúc ca bi tráng tôn vinh người anh hùng, với giọng điệu vừa lắng đọng, xót thương, cảm phục vừa bay bổng, hào sảng và kết lại với nhiều dư ba,…

Câu 3 (trang 50 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Hình tượng Lor-ca được thể hiện như thế nào trong hai đoạn thơ đầu? Những chi tiết nào trong hai đoạn thơ cho thấy mối quan hệ giữa người nghệ sĩ với đất nước Tây Ban Nha?

Trả lời

- Hình tượng Lor-ca trong hai đoạn thơ đầu:

+ “những tiếng đàn bọt nước”, sự kết hợp giữa âm thanh và hình khối vừa gợi đến cuộc đời của người nghệ sĩ (gắn với tiếng đàn) vừa gợi số phận của ông (nổi chìm, tan vỡ).

+ “vầng trăng, yên ngựa” là cuộc sống tự do của những người nghệ sĩ.

+ “áo choàng bê bết đỏ” Lor-ca bị điệu về bãi bắn/ chàng đi như người mộng du” là thời điểm đau thương của số phận Lor-ca, khi tiếng nói đấu tranh vì tự do của ông đã bị dìm tắt, khi cuộc đời tự do của ông đã bị vùi chôn.

- Cuộc đời và số phận của Lor-ca cũng là biểu tượng cho hình ảnh một đất nước Tây Ban Nha giàu giá trị văn hóa và kiên cường trong cuộc đấu tranh vì công lí và tự do.

Câu 4 (trang 50 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Đọc hai đoạn thơ 3, 4 và thực hiện các yêu cầu sau:

a. Chỉ ra và phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ được tác giả sử dụng khi miêu tả tiếng đàn.

b. Nêu ý nghĩa của những hình ảnh mang tính biểu tượng trong hai đoạn thơ.

Trả lời

a. Biện pháp so sánh và chuyển đổi cảm giác đã giúp Thanh Thảo gửi được nhiều cảm xúc qua âm thanh tiếng đàn khi hiện hữu thành hình ảnh với nhiều sắc màu, hình khối.

- “tiếng ghi ta nâu”: Màu nâu là màu của cây đàn ghi ta, màu da rám nắng, màu của đất, màu của tình yêu quê hương, tình yêu nhân dân tha thiết của Lor-ca.

- “tiếng ghi ta lá xanh biết mấy”: Màu lá xanh là màu của sự sống, sự sinh sôi, của sức sống mãnh liệt.

- “tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan/ tiếng ghi ta ròng ròng/ máu chảy”: Âm thanh tiếng đàn đã thành thân phận, thành linh hồn, thành cả thân thể, sinh thể. Tiếng đàn đau đớn, niềm tiếc thương quặn thắt.

- “không ai chôn cất tiếng đàn/ tiếng đàn như cỏ mọc hoang”: Tiếng đàn hay nói rộng hơn là nghệ thuật, là tình yêu tự do mà Lor-ca đang theo đuổi không thể bị hủy diệt; nó sẽ vẫn sống, vẫn tỏa lan, giản dị và mãnh liệt như cỏ dại.

b. Ý nghĩa:

- Cây đàn ghi ta của Lor-ca đã trở thành biểu tượng cho cây đời xanh tươi sung mãn, tròn trịa một tình yêu và khát vọng hiến dâng.

- Bầu trời cô gái ấy là biểu tượng về tự do, biểu tượng cho ước nguyện về tình yêu lứa đôi, cao hơn nữa là ước nguyện về một mái ấm gia đình.

- “giọt nước mắt vầng trăng/ long lanh trong đáy giếng”: giọt nước mắt sáng trong được ví với vầng trăng, vầng trăng nơi “đáy giếng” như giọt nước mắt muôn đời.

Câu 5 (trang 50 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Phân tích những hình ảnh đan xen giữa thực và ảo thể hiện cái chết và sự bất tử của Lor-ca trong hai đoạn thơ cuối. Dòng thơ kết có thể đem lại ấn tượng và cảm xúc gì cho người đọc?

Trả lời

- Những hình ảnh đan xen giữa thực và ảo thể hiện cái chết và sự bất tử của Lor-ca trong hai đoạn thơ cuối:

+ Thiên mệnh “đường chỉ tay” của Lor-ca đã đột ngột bị cắt lìa – “đã đứt”; một cuộc đời, một sự sống đã dừng lại. “Trên chiếc ghi ta màu bạc”, trên cây đàn của người nghệ sĩ tài hoa, trên con thuyền của âm nhạc và thơ, thi sĩ đã “bơi sang ngang” giữa hai bờ sinh tử của “dòng sông rộng vô cùng”.

+ Hành động “ném lá bùa” và “ném trái tim” đều hàm ý về sự giã từ, sự giải thoát của một người nghệ sĩ luôn ám ảnh về cái chết nhưng lại không hề sợ chết khi nhà thơ đã từng viết: “Khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn”.

- Dòng thơ cuối: chuỗi âm thanh “li-la li-la li-la” của tiếng đàn ghi ta lại cất lên những âm sắc thanh tịnh và siêu thoát, như tràng hoa tưởng niệm người nghệ sĩ, tạo nên dư âm tha thiết của một khúc bi ca.

Câu 6 (trang 50 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Xác định yếu tố tượng trưng, yếu tố siêu thực trong bài thơ và nhận xét về tác dụng của chúng.

Trả lời

- Biểu hiện: hình ảnh thơ được tạo nên bằng cách kết hợp những yếu tố hiện thực với các yếu tố hoang đường, huyền ảo, gợi nhiều liên tưởng.

+ Yếu tố tượng trưng: những hình ảnh biểu tượng như áo choàng, vầng trăng, dòng sông, tiếng đàn,...

+ Yếu tố siêu thực: “đường chỉ tay đã đứt, dòng sông rộng vô cùng/ Lor-ca bơi sang ngang/ trên chiếc ghi ta màu bạc”; “chàng ném lá bùa cô gái Di-gan/ vào xoáy nước”;...

- Tác dụng: Bài thơ Đàn ghi ta của Lor-ca thể hiện tư duy đồng hiện với cái nhìn không phân biệt không gian, thời gian hay cụ thể – trừu tượng; nhờ đó hình ảnh thơ cô đúc, giàu tính tượng trưng, liên kết mờ hóa, gợi liên tưởng mạnh và tạo hiệu quả “lạ hoá”, mở ra nhiều suy tưởng cho người đọc.

Câu 7 (trang 50 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Bài thơ gợi cho bạn suy nghĩ gì về sức mạnh của nghệ thuật trong đời sống?

Trả lời

- Nghệ thuật có sức sống bền bỉ, vượt qua thời gian và cái chết.

- Làm cho người nghệ sĩ trở nên bất tử trong lòng người đọc.

- Khơi dậy khát vọng tự do, cái đẹp và cảm xúc nhân văn.

- Nghệ thuật vừa phản ánh cuộc sống vừa an ủi, thức tỉnh con người.

* Viết kết nối với đọc

Bài tập (trang 50 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình bày cảm nhận của bạn về một nét đặc sắc trong hình thức biểu đạt của bài thơ.

* Hướng dẫn:  

- Hình thức: Viết đoạn văn khoảng 150 chữ, trình bày mạch lạc, có dẫn chứng tiêu biểu, diễn đạt rõ ràng.  

- Nội dung: Nêu cảm nhận về một nét đặc sắc trong hình thức biểu đạt của bài thơ (ngôn ngữ, hình ảnh, nhịp điệu, biểu tượng, biện pháp tu từ…).

Đoạn văn tham khảo

Một trong những điểm hấp dẫn nhất làm nên sức cuốn hút của bài thơ Đàn ghi ta của Lor-ca chính là hình thức biểu đạt mới lạ, giàu tính hiện đại và tượng trưng. Thanh Thảo không kể câu chuyện theo trình tự logic mà xây dựng chuỗi hình ảnh rời, giàu liên tưởng như “tiếng ghi ta nâu”, “tiếng ghi ta lá xanh biết mấy”, “giọt nước mắt vầng trăng”. Những hình ảnh ấy vừa gợi âm thanh, màu sắc, vừa biểu hiện cảm xúc và số phận bi kịch của Lor-ca. Thơ gần như không dùng dấu câu, câu thơ ngắn, nhịp điệu biến đổi linh hoạt tạo cảm giác như dòng cảm xúc tuôn chảy liên tục, giống tiếng đàn ngân vang giữa không gian. Chính cách biểu đạt hiện đại này khiến bài thơ giàu sức gợi, mở ra nhiều tầng ý nghĩa về nghệ thuật, cái đẹp và sự bất tử của người nghệ sĩ.

B/ HỌC TỐT VĂN BẢN ĐÀN GHI TA CỦA LOR-CA

1. Nội dung chính văn bản Đàn Ghi ta của Lor-ca

Bài thơ Đàn ghi ta của Lor-ca (Thanh Thảo) khắc họa hình tượng người nghệ sĩ, chiến sĩ yêu tự do Garcia Lorca với khát vọng cách tân nghệ thuật dũng cảm, nhưng lại chịu cái chết bi thảm trước thế lực bạo tàn. Tác phẩm thể hiện nỗi xót thương, sự tri âm sâu sắc của tác giả trước cuộc đời ngắn ngủi nhưng tiếng đàn, tâm hồn và di sản nghệ thuật của ông vẫn bất tử, sống mãi cùng thời gian.

2. Bố cục văn bản Đàn Ghi ta của Lor-ca

- Phần 1 (6 dòng thơ đầu): Lor-ca một nghệ sĩ tự do và cô đơn, một nghệ sĩ cách tân trong khung cảnh chính trị và nghệ thuật Tây Ban Nha.

- Phần 2 (12 câu tiếp theo): Một cái chết đầy oan khuất gây ra bởi thế lực tàn ác.

- Phần 3 (còn lại): Niềm xót thương Lor-ca những suy tư về cuộc giải thoát và giã từ của Lor-ca.

3. Tóm tắt văn bản Đàn Ghi ta của Lor-ca

Đàn ghi ta của Lor-ca (Thanh Thảo) là bản bi ca tưởng niệm nghệ sĩ tài hoa Lor-ca, người chiến sĩ cách tân nghệ thuật đầy khát vọng nhưng bị sát hại dã man bởi thế lực phát xít tàn bạo. Qua ngôn ngữ siêu thực, bài thơ khắc họa sự đối lập giữa cái đẹp bất tử và sự tàn ác, thể hiện nỗi xót thương, trân trọng và niềm tin vào sự trường tồn của tiếng đàn tự do.

4. Nội dung, nghệ thuật văn bản Đàn Ghi ta của Lor-ca

- Nội dung:

+ Ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn, tài năng và khát vọng cách tân nghệ thuật của Lor-ca.

+ Thể hiện niềm tiếc thương trước cái chết bi thảm của người nghệ sĩ.

+ Khẳng định sức sống bất tử của nghệ thuật và cái đẹp.

+ Bộc lộ sự đồng cảm sâu sắc của nhà thơ Thanh Thảo đối với số phận người nghệ sĩ sáng tạo.

- Nghệ thuật:

+ Bút pháp tượng trưng, siêu thực; hình ảnh giàu tính liên tưởng.

+ Lối tư duy đồng hiện, phá vỡ logic thời gian – không gian truyền thống.

+ Ngôn ngữ cô đọng, giàu nhạc tính, nhiều hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng.

+ Thể thơ tự do, ít dấu câu, tạo dòng cảm xúc phóng khoáng, hiện đại.

Bài giảng: Đàn ghi ta của Lor-ca - Cô Phương Thảo (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 12 Kết nối tri thức siêu ngắn, hay khác:

• Thực hành tiếng Việt trang 51
• Viết bài văn nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm thơ
• Trình bày kết quả so sánh, đánh giá hai tác phẩm thơ
• Củng cố, mở rộng trang 59
• Thực hành đọc: Bài thơ số 28

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 12 hay khác:

• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (siêu ngắn)
• Soạn Chuyên đề Văn 12 Kết nối tri thức
• Giải lớp 12 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 12 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 12 Cánh diều (các môn học)

---