(Siêu ngắn) Soạn bài Tây Tiến - Kết nối tri thức

Bài viết soạn bài Tây Tiến ngắn trang 44, 45, 46, 47 nhất mà vẫn đủ ý được biên soạn bám sát sách Ngữ văn lớp 12 Kết nối tri thức giúp học sinh lớp 12 dễ dàng soạn văn 12.

(Siêu ngắn) Soạn bài Tây Tiến - Kết nối tri thức

Soạn bài: Tây Tiến - Cô Nguyễn Hoa (Giáo viên VietJack)

A/ HƯỚNG DẪN SOẠN VĂN BẢN TÂY TIẾN

* Trước khi đọc

Câu hỏi (trang 44 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Bạn đã học, đã đọc những bài thơ nào viết về đề tài người lính cách mạng Việt Nam? Đọc diễn cảm một đoạn thơ mà bạn yêu thích.

Trả lời

Bài thơ: Đồng chí - Chính Hữu; Bài thơ về tiểu đội xe không kính – Phạm Tiến Duật;...

* Sau khi đọc

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc:

1. Chú ý:

- Hình ảnh khơi nguồn cảm xúc.

- Các từ ngữ gợi bối cảnh không gian và ấn tượng về đoàn quân Tây Tiến.

Trả lời:

- Hình ảnh khơi nguồn cảm xúc: Câu thơ “Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!” gợi nỗi nhớ da diết, mở ra mạch hồi tưởng về đoàn quân Tây Tiến.

- Từ ngữ gợi bối cảnh và ấn tượng: Các địa danh Sài Khao, Mường Lát cùng từ ngữ “sương lấp”, “đêm hơi” tái hiện núi rừng Tây Bắc hoang sơ, làm nổi bật vẻ gian khổ mà lãng mạn của người lính Tây Tiến.

2. Nhận diện nhịp điệu, nhạc điệu, hình thức đối và những kết hợp từ ngữ khác lạ trong đoạn thơ.

Trả lời:

- Nhịp điệu: 2/2/3

- Nhạc điệu: nhanh, sử dụng từ láy nhiều: chơi vơi, khúc khuỷu, thăm thẳm

- Đối: ngàn thước lên cao >< ngàn thước xuống

- Kết hợp từ lạ: súng ngửi trời

3. Chú ý những hình ảnh gây ấn tượng về thiên nhiên, con người miền Tây Bắc.

Trả lời:

- Hình ảnh về thiên nhiên, con người Tây Bắc: khèn, cây lau, hội đuốc hoa, em xiêm áo, thuyền độc mộc.

4. Hình dung dáng vẻ, tư thế, cốt cách của đoàn binh Tây Tiến.

Trả lời:

- Người lính hiện lên với vẻ ngoài tiều tụy vì gian khổ (không mọc tóc, xanh màu lá) nhưng vẫn oai phong, dữ dội (dữ oai hùm). Họ vừa hào hoa, giàu mộng mơ (mơ Hà Nội dáng kiều thơm), vừa mang lí tưởng chiến đấu cao đẹp, sẵn sàng hi sinh vì Tổ quốc (chẳng tiếc đời xanh), tạo nên vẻ đẹp bi tráng.

5. Ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh “người đi”.

Trả lời:

- “Người đi” tượng trưng cho người lính Tây Tiến ra đi vì lí tưởng cao đẹp, chấp nhận hi sinh, không hẹn ngày trở lại. Hình ảnh thể hiện vẻ đẹp bi tráng, tinh thần dấn thân và sự hiến dâng trọn vẹn cho Tổ quốc.

* Sau khi đọc

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc:

Câu 1 (trang 47 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Cảm hứng chủ đạo của bài thơ Tây Tiến là gì?

Trả lời

Cảm hứng chủ đạo: tình cảm gắn bó sâu nặng với đoàn quân Tây Tiến, với thiên nhiên, con người Tây Bắc và tình yêu đất nước.

Câu 2 (trang 47 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Đọc đoạn thơ 1 và thực hiện các yêu cầu sau:

a. Nêu ấn tượng về trạng thái cảm xúc được tác giả thể hiện ở hai câu thơ mở đầu.

b. Cho biết hình dung của bạn về bức tranh thiên nhiên và con đường hành quân của đoàn binh Tây Tiến.

c. Phân tích những hình ảnh thể hiện ấn tượng ban đầu của tác giả về đoàn quân Tây Tiến.

d. Nêu cảm nhận về chất nhạc và chất họa trong bốn câu thơ sau:

Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thăm

Heo hút cồn mây súng ngửi trời

Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống

Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi

Trả lời

a. Trạng thái cảm xúc được tác giả thể hiện ở hai câu thơ đầu là nỗi nhớ đoàn quân Tây Tiến và núi rừng miền Tây Bắc da diết, mãnh liệt: điệp từ “nhớ”, khoảng cách không gian, hình ảnh dòng sông Mã và trạng thái “nhớ chơi vơi”…

b.

- Hệ thống địa danh: Sài Khao, Mường Lát, Pha Luông, Mường Hịch, Mai Châu, Châu Mộc – tái hiện con đường “vạn lí trường chinh” và địa bàn hoạt động rộng lớn của đoàn binh Tây Tiến.

- Các chi tiết, hình ảnh tiêu biểu gợi bối cảnh thiên nhiên hùng vĩ, hoang sơ của núi rừng miền Tây Bắc: những khoảng không gian đầy sương khói của miền sơn cước; những đèo dốc, núi non trập trùng, hiểm trở của miền biên ải; không khí hoang vu, bí ẩn, dữ dội của rừng già…

c.

- Đoàn quân Tây Tiến hiện lên với cuộc sống đầy thiếu thốn, gian khổ và nhiều hi sinh trên chặng đường hành quân nơi rừng núi hiểm trở.

- Tuy vậy, người lính vẫn giữ tâm hồn lãng mạn, yêu đời và cốt cách hiên ngang, luôn mở lòng trước vẻ đẹp của thiên nhiên và cuộc sống dù trong hoàn cảnh khắc nghiệt.

d.

- Ba câu thơ đầu dùng nhiều thanh trắc và từ láy gợi rõ sự hiểm trở, gập ghềnh của núi rừng cùng nỗi vất vả trên đường hành quân.

- Câu thơ cuối chuyển sang thanh bằng, tạo cảm giác êm đềm, khắc họa vẻ đẹp thơ mộng của thung lũng và khoảnh khắc nghỉ chân yên bình của người lính Tây Tiến.

Câu 3 (trang 47 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Trong kí ức của nhân vật trữ tình, hình ảnh đêm lửa trại và con người, cuộc sống miền Tây Bắc hiện lên với những nét đặc sắc gì? Những hình ảnh đó đã góp phần làm nổi bật hình tượng người lính Tây Tiến như thế nào?

Trả lời

- Hình ảnh đêm lửa trại và con người, cuộc sống miền Tây Bắc

+ Đêm liên hoan văn nghệ hiện lên tưng bừng, ấm áp, làm sáng bừng không gian núi rừng và đời sống tinh thần người lính Tây Tiến.

+ Vẻ đẹp duyên dáng của thiếu nữ Tây Bắc cùng âm nhạc, điệu múa tạo nên cảm xúc say mê, lãng mạn cho người lính.

+ Thiên nhiên Tây Bắc hiện ra nguyên sơ, thơ mộng qua những kỉ niệm về sông nước, hoàng hôn, hoa lau, con thuyền độc mộc.

- Qua bức tranh cảnh và người, thể hiện tâm hồn tinh tế, giàu cảm xúc và tình yêu cuộc sống của người lính Tây Tiến dù trong gian khổ.

Câu 4 (trang 47 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Trong hai đoạn thơ 3,4 hình tượng người lính Tây Tiến được gợi ra qua những từ ngữ, hình ảnh nào? Khái quát đặc điểm của hình tượng này.

Trả lời

- Các từ ngữ, hình ảnh tái hiện hiện thực gian khổ, khốc liệt của chiến tranh và những mất mát, hi sinh của đoàn quân Tây Tiến:

+ Con đường hành quân khắc nghiệt, người lính tiều tụy vì đói rét, bệnh sốt rét rừng (“không mọc tóc”, “xanh màu lá”).

+ Những cái chết nơi biên cương hoang vắng, mồ viễn xứ cô đơn.

+ Sự hi sinh giản dị nhưng đau thương: “áo bào thay chiếu”, người lính trở về với đất mẹ.

- Vẻ đẹp bi tráng và tâm hồn cao đẹp của người lính Tây Tiến

+ Khí phách anh hùng, tư thế oai phong, tinh thần chiến đấu hiên ngang, sẵn sàng hi sinh vì Tổ quốc.

+ Cái chết được nâng lên thành vẻ đẹp bi hùng, khẳng định sự bất tử của người lính.

+ Lời thề chiến đấu quyết liệt, tinh thần “ra đi không hẹn ước”.

+ Tâm hồn lãng mạn, giàu mơ mộng qua hình ảnh “đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”, cho thấy sức sống tinh thần mạnh mẽ.

Câu 5 (trang 47 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Chỉ ra một số biểu hiện của phong cách lãng mạn trong bài thơ. Phân tích một biểu hiện mà bạn cho là đặc sắc.

Trả lời

- Một số biểu hiện của phong cách lãng mạn trong bài thơ Tây Tiến:

+ Cảm hứng khẳng định, ngợi ca lí tưởng cứu nước, khí phách anh hùng và sự hi sinh cao cả của người lính Tây Tiến.

+ Khám phá, khắc hoạ vẻ đẹp tâm hồn tinh tế, phóng khoáng, mơ mộng, lãng mạn của người lính Tây Tiến.

+ Sử dụng nhiều yếu tố tưởng tượng phản khi khắc hoạ hình tượng thiên nhiên Tây Bắc và hình tượng đoàn quân Tây Tiến.

- Phân tích: Biểu hiện phong cách lãng mạn nổi bật trong Tây Tiến là cảm hứng ngợi ca lí tưởng và vẻ đẹp anh hùng của người lính. Qua câu thơ “Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”, người lính hiện lên với tinh thần sẵn sàng hi sinh vì Tổ quốc. Hiện thực khắc nghiệt được nâng lên thành vẻ đẹp bi tráng, giàu chất lí tưởng.

Câu 6 (trang 47 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Phân tích một số hình thức tổ chức ngôn ngữ đặc biệt trong bài thơ Tây Tiến.

Trả lời

- Biện pháp nghệ thuật: So sánh “súng ngửi trời”: Làm nổi bật độ cao, sự hiểm trở của núi rừng Tây Bắc; qua đó khắc họa gian khổ hành quân và tạo hình ảnh thơ mộng, giàu chất lãng mạn.

- Từ ngữ giàu giá trị biểu cảm: Quang Dũng sử dụng nhiều từ gợi hình, gợi cảm và từ Hán Việt, làm tăng sắc thái trang trọng, cổ kính, góp phần khắc họa không gian núi rừng Tây Bắc vừa hùng vĩ vừa dữ dội.

- Sáng tạo trong dùng từ, tổ chức thanh điệu: Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm: sử dụng kết hợp từ mới mẻ vì thăm thẳm là từ chỉ độ sâu chứ không phải độ cao.

Câu 7 (trang 47 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Hình tượng người lính Tây Tiến trong bài thơ từng bị phê phán là xa lạ với hình ảnh thực tế của anh bộ đội Cụ Hồ thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp. Theo bạn, vì sao có sự đánh giá như vậy? Hãy nêu quan điểm của bạn về vấn đề này.

Trả lời

- Có đánh giá như vậy vì:

+ Người lính Tây Tiến được khắc họa hào hoa, lãng mạn, bi tráng, khác hình ảnh anh bộ đội giản dị quen thuộc thời kháng chiến.

+ Bài thơ nhắc nhiều đến gian khổ, hi sinh nên từng bị cho là thiếu tinh thần lạc quan tuyên truyền.

* Viết kết nối với đọc

Bài tập (trang 47 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình bày cảm nhận của bạn về một nét đẹp của hình tượng người lính Tây Tiến.

* Hướng dẫn:  

- Hình thức: Đoạn văn khoảng 150 chữ, diễn đạt rõ ràng, đúng chính tả, liên kết chặt chẽ.  

- Nội dung: Nêu cảm nhận về một nét đẹp của người lính Tây Tiến, có dẫn chứng và nhận xét.

Đoạn văn tham khảo

Hình tượng người lính Tây Tiến hiện lên đẹp nhất ở vẻ lãng mạn, hào hoa giữa hoàn cảnh chiến tranh khắc nghiệt. Dù phải hành quân trong núi rừng hiểm trở với “dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm”, người lính vẫn giữ tinh thần lạc quan và tâm hồn giàu cảm xúc. Gian khổ hiện rõ qua hình ảnh “không mọc tóc”, “quân xanh màu lá”, nhưng họ không bi lụy mà vẫn mang phong thái kiêu hùng, oai nghiêm: “dữ oai hùm”. Đặc biệt, vẻ đẹp tâm hồn còn thể hiện ở sự mộng mơ, tinh tế khi nhớ về Hà Nội: “Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”. Những câu thơ cho thấy người lính vừa anh dũng nơi chiến trường vừa giàu chất nghệ sĩ trong đời sống tinh thần. Qua đó, tác giả khắc họa một thế hệ thanh niên sẵn sàng hi sinh vì Tổ quốc nhưng vẫn giữ được vẻ đẹp lãng mạn và niềm tin yêu cuộc sống.

B/ HỌC TỐT VĂN BẢN TÂY TIẾN

1. Nội dung chính văn bản Tây Tiến

Bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng thể hiện nỗi nhớ da diết và niềm tự hào sâu sắc về đồng đội, khắc họa thành công hình tượng người lính Tây Tiến hào hoa, dũng cảm, mang vẻ đẹp bi tráng trên nền cảnh thiên nhiên Tây Bắc hùng vĩ, dữ dội nhưng mĩ lệ, qua đó tôn vinh tinh thần yêu nước và sự hi sinh cao cả.

2. Bố cục văn bản Tây Tiến

- Phần 1 (14 câu đầu): Khung cảnh thiên nhiên miền Tây và những cuộc hành quân gian khổ của đoàn quân Tây Tiến.

- Phần 2 (8 câu tiếp theo): Những kỉ niệm đẹp về tình quân dân trong đêm liên hoan và cảnh sông nước miền Tây thơ mộng.

- Phần 3 (8 câu tiếp theo): Chân dung người lính Tây Tiến.

- Phần 4 (còn lại): Lời thề gắn bó với Tây Tiến và miền Tây.

3. Tóm tắt văn bản Tây Tiến

Tây Tiến của Quang Dũng là khúc hùng ca lãng mạn khắc họa nỗi nhớ về binh đoàn Tây Tiến, tái hiện khung cảnh thiên nhiên miền Tây hùng vĩ, hiểm trở nhưng thơ mộng. Bài thơ nổi bật với hình tượng người lính hào hoa, bi tráng, dũng cảm vượt qua gian khổ, sốt rét rừng để chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. 

4. Nội dung, nghệ thuật văn bản Tây Tiến

- Nội dung:

+ Khắc họa hình tượng người lính Tây Tiến dũng cảm, bi tráng nhưng hào hoa, lãng mạn.

+ Tái hiện thiên nhiên Tây Bắc hùng vĩ, hiểm trở và những chặng đường hành quân gian khổ.

+ Thể hiện tình đồng đội, nỗi nhớ đơn vị, nhớ miền Tây và Hà Nội tha thiết.

+ Ca ngợi lí tưởng sống cao đẹp, tinh thần sẵn sàng hi sinh vì Tổ quốc.

- Nghệ thuật:

+ Bút pháp lãng mạn kết hợp hiện thực, cảm hứng bi tráng.

+ Ngôn ngữ giàu hình ảnh, nhiều từ Hán Việt tạo sắc thái trang trọng.

+ Sử dụng linh hoạt từ láy, nhịp điệu biến hóa, giàu tính nhạc.

+ Hình ảnh thơ độc đáo, tương phản (gian khổ ↔ hào hoa) làm nổi bật vẻ đẹp người lính.

Bài giảng: Tây Tiến - Cô Phương Thảo (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 12 Kết nối tri thức siêu ngắn, hay khác:

• Đàn ghi ta của Lor-ca
• Thực hành tiếng Việt trang 51
• Viết bài văn nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm thơ
• Trình bày kết quả so sánh, đánh giá hai tác phẩm thơ
• Củng cố, mở rộng trang 59

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 12 hay khác:

• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (siêu ngắn)
• Soạn Chuyên đề Văn 12 Kết nối tri thức
• Giải lớp 12 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 12 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 12 Cánh diều (các môn học)

---