(Siêu ngắn) Soạn bài Hải khẩu linh từ - Kết nối tri thức

Bài viết soạn bài Hải khẩu linh từ trang 94 → trang 105 siêu ngắn gọn sách Ngữ văn 12 Kết nối tri thức giúp học sinh lớp 12 dễ dàng soạn văn 12.

(Siêu ngắn) Soạn bài Hải khẩu linh từ - Kết nối tri thức

Soạn bài: Hải khẩu linh từ - Cô Nguyễn Hoa (Giáo viên VietJack)

A/ HƯỚNG DẪN SOẠN VĂN BẢN HẢI KHẨU LINH TỪ

* Trước khi đọc

Câu 1 (trang 94 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Hãy chia sẻ cảm nhận về một số truyện dân gian có yếu tố kì ảo mà bạn từng đọc.

Trả lời

Truyện dân gian có yếu tố kì ảo: Tấm Cám (các chi tiết hóa thân của Tấm).

Câu 2 (trang 94 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Kể tên một số truyện truyền kì có yếu tố kì ảo mà bạn biết. Bạn có ấn tượng với tác phẩm nào nhất? Vì sao?

Trả lời

- Một số truyện truyền kì có yếu tố kì ảo: Thánh Tông di thảo (Lê Thánh Tông), Truyền kì mạn lục (Nguyễn Dữ) và Truyền kì tân phả (Đoàn Thị Điểm),...

- Ấn tượng nhất với Chuyện người con gái Nam Xương vì yếu tố kì ảo giúp làm nổi bật số phận oan khuất của Vũ Nương và thể hiện khát vọng công lí, hạnh phúc của con người.

* Đọc văn bản

Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc:

1. Giới thiệu lai lịch, chân dung nhân vật chính.

Trả lời:

- Giới thiệu xuất thân và vẻ đẹp, tài năng của nhân vật Nguyễn Cơ.

2. Những chi tiết gợi sự linh thiêng, huyền bí có tác động như thế nào tới cảm xúc của bạn?

Trả lời:

- Những chi tiết gợi sự linh thiêng tác động tới cảm xúc người đọc:

+ Kích thích trí tò mò, khám phá.

+ Câu chuyện thêm ly kỳ, hấp dẫn nhờ những chi tiết kỳ ảo.

+ Gợi cảm giác thiêng liêng, tôn kính.

+ Số phận oan nghiệt của Bích Châu khiến người đọc thương cảm.

+ Niềm tin vào công lý được khẳng định khi Bích Châu được minh oan.

3. Dự đoán về hành động, ứng xử của nhân vật Bích Châu

Trả lời:

- Dự đoán hành động, ứng xử: Bích Châu hành động quyết liệt, chọn cái chết để giữ trọn lòng trung nghĩa, thể hiện sự dũng cảm, hi sinh và tấm lòng vì vua, vì đất nước.

4. Dự đoán diễn biến câu chuyện.

Trả lời:

- Dự đoán về diễn biến câu chuyện: Bích Châu sẽ báo mộng cho vua biết về những nguy hại mà sắp tới đất nước sẽ gặp phải. 

5. Chú ý nội dung đối thoại qua thư trao đổi giữa Quảng Lợi vương và Lê Thánh Tông.

Trả lời:

- Nội dung đối thoại qua thư trao đổi: Hai bên mặc dù rất tôn trọng nhau nhưng lại chưa đưa ra được tiếng nói chung về vấn đề lãnh thổ.

6. Chú ý những chi tiết miêu tả việc thực thi luật pháp ở thủy cung.

Trả lời:

- Chi tiết miêu tả việc thực thi luật pháp ở thủy cung:

+ Khi Bích Châu bị nghi oan, nàng đã được đưa ra xét xử công khai.

+ Các bằng chứng được đưa ra và được thẩm tra kỹ lưỡng.

+ Có hệ thống cơ quan thực thi.

+ Có các hình phạt đưa ra.

7. Chú ý sự lặp lại của yếu tố “giấc mộng” trong diễn biến của câu chuyện.

- Đóng vai trò nhấn mạnh sự kì ảo của câu chuyện, khi qua “giấc mộng” có thể làm sáng tỏ “một phần” câu chuyện.

* Sau khi đọc

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc:

Câu 1 (trang 105 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Lập bảng thống kê các sự kiện, nhân vật, chi tiết,... có tính chất linh thiêng, kì ảo xuất hiện trong văn bản.

Trả lời

Sự kiện/ nhân vật/ chi tiết	Ý nghĩa
Bích Châu xuất hiện trong giấc mơ của vua Trần Duệ Tông	Báo hiệu những sự kiện sau này thể hiện sự giao thoa giữa thế giới thực và thế giới tâm linh.
Cung điện dưới đáy biển	Thế giới kì ảo, nơi có nhiều điều kì lạ xảy ra, thể hiện sự bí ẩn, huyền bí.
Sự giúp đỡ của thần linh	Thể hiện sự quan tâm của thần linh đối với con người, niềm tin vào công lý.
Phép màu: Bích Châu hóa đá rồi sống lại	Thể hiện sức mạnh của tình yêu và sự công bằng.
Giấc mơ linh ứng	Dự báo trước những sự kiện sau này, thể hiện sự giao thoa giữa thế giới thực và thế giới tâm linh.

Câu 2 (trang 105 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Thông qua lời can gián, suy nghĩ và hành động của nàng Bích Châu, bạn có nhận xét gì về phẩm chất, đức tính của mẫu hình người phụ nữ mà tác giả đã xây dựng trong truyện?

Trả lời

Tác giả Đoàn Thị Điểm đã xây dựng một mẫu hình người phụ nữ hết sức đặc biệt, thể hiện cụ thể, sinh động, sắc nét qua hình tượng nhân vật nàng Bích Châu, với những đức tính, phẩm chất ngời sáng: trung trinh, kiên định; có trí tuệ sắc sảo và tinh thần trọng nghĩa; có lòng nhân từ, khoan hậu và đức hi sinh.

Câu 3 (trang 105 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Sự đan xen giữa yếu tố lịch sử và yếu tố kì ảo trong câu chuyện đã đóng vai trò như thế nào trong việc thể hiện thông điệp của tác phẩm?

Trả lời

- Thông điệp: Truyện Đền thiêng cửa bể ca ngợi nàng Bích Châu – người phụ nữ trung trinh, tiết nghĩa, tài sắc vẹn toàn, một lòng vì đất nước, đồng thời gián tiếp phản ánh quá trình dựng xây và thống nhất giang sơn thời Trần – Lê.

- Tác phẩm kết hợp yếu tố lịch sử với yếu tố huyền thoại qua các sự kiện có thật xen lẫn chi tiết kì ảo, làm câu chuyện thêm hấp dẫn. Sự đan xen này góp phần khẳng định ý nghĩa thiêng liêng của vận mệnh quốc gia, đề cao tinh thần phụng sự và ca ngợi con người sống vì nghĩa lớn sẽ trở nên bất tử trong lịch sử.

Câu 4 (trang 105 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Trong số các chi tiết, sự việc kì ảo trong Đền thiêng cửa bể, theo bạn, chi tiết hoặc sự việc nào hấp dẫn hơn cả? Vì sao?

Trả lời

- Chi tiết hấp dẫn: Chi tiết nàng Bích Châu hiển linh giáng trần sau khi u hồn đã được tế độ, nàng “trò chuyện” với vua Lê Thánh Tông và “thắc mắc” về hai câu kết bài thơ nhà vua ngự đề ở ngôi miếu thờ.

- Vì: Chi tiết này chứng tỏ: Dẫu là thần tiên cũng vẫn tưởng nghĩ đến ân nghĩa vua tôi, chồng vợ; Bích Châu quả là bậc “anh kiệt trong đám nữ lưu”, đáng được ngợi ca, truy tụng.

Câu 5 (trang 105 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Nêu suy nghĩ của bạn về quan điểm hiện thực của tác giả thể hiện qua:

a. Việc miêu tả bộ máy nhà nước của Quảng Lợi vương.

b. Nội dung hai bức thư trao đổi của vua Lê Thánh Tông và Quảng Lợi vương.

Trả lời

a. Bộ máy nhà nước của Quảng Lợi vương: Được tổ chức theo mô hình nhà nước phong kiến thời Lê, có vua đứng đầu, dưới là hệ thống quan lại với chức vụ, phẩm hàm và trật tự cai trị rõ ràng.

b. Nội dung hai bức thư trao đổi: Thể hiện phép tắc ngoại giao chuẩn mực, đề cao kỉ cương và đạo lí; đồng thời bộc lộ thái độ kính trọng danh dự, khí tiết và tinh thần hòa hiếu giữa hai bên.

Câu 6 (trang 105 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Trình bày nhận xét về nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ đối thoại trong văn bản.

Trả lời

Ngôn ngữ đối thoại trong Hải khẩu linh từ được tác giả sử dụng với tần suất cao (so với các dạng thức lời nói khác); lời thoại (của các nhân vật khác nhau) được tác giả sử dụng khá nhuần nhuyễn, tự nhiên, tương thích với nội dung và diễn biến câu chuyện,... Điều này đã góp phần làm nên sức hấp dẫn của câu chuyện và mang lại sự thuyết phục trong việc thể hiện chủ đề – tư tưởng của tác phẩm.

Câu 7 (trang 105 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Bình luận về chi tiết nàng Bích Châu hiển linh giúp vua thắng trận và việc nàng được lập đền thờ.

Trả lời

Nhân vật Bích Châu hai lần hiển linh trong các sự kiện vãng – hoàn của vua Lê Thánh Tông, bộc lộ tấm lòng trung nghĩa, luôn lo nghĩ cho vua, cho nước dù đã qua đời. Những lần hiển linh khẳng định công lao, khí tiết và phẩm giá của nàng, khiến vua lập đền thờ và nhân dân tôn kính. Hình tượng Bích Châu trở thành biểu tượng bất tử của lòng trung trinh, nghĩa khí trong tâm thức dân gian.

* Viết kết nối với đọc

Bài tập (trang 105 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) nêu cảm nhận của bạn về hình tượng nhân vật Bích Châu trong tác phẩm.

* Hướng dẫn:  

- Hình thức: Viết một đoạn văn khoảng 150 chữ, diễn đạt mạch lạc, có cảm xúc và nhận xét cá nhân; bố cục rõ ràng, dùng từ chính xác, đúng chính tả và ngữ pháp.

- Nội dung: Nêu cảm nhận về nhân vật Bích Châu: phẩm chất nổi bật (trung trinh, tiết nghĩa, yêu nước, giàu đức hi sinh), ý nghĩa hình tượng và sự ngợi ca của tác giả.

Đoạn văn tham khảo

Hình tượng nhân vật Bích Châu trong Đền thiêng cửa bể để lại nhiều ấn tượng sâu sắc bởi vẻ đẹp toàn vẹn về phẩm chất và tâm hồn. Nàng hiện lên là người phụ nữ tài sắc, giàu lòng yêu nước, luôn đặt vận mệnh quốc gia lên trên hạnh phúc cá nhân. Sự hi sinh của Bích Châu không chỉ thể hiện lòng trung trinh, tiết nghĩa mà còn cho thấy tinh thần trách nhiệm cao cả đối với vua và đất nước. Ngay cả khi đã qua đời, nàng vẫn hiển linh, tiếp tục dõi theo và giúp đỡ triều đình, khẳng định tấm lòng son sắt không đổi. Qua hình tượng này, tác giả bày tỏ sự ngợi ca đối với người phụ nữ có công với non sông, đồng thời gửi gắm quan niệm: những con người sống vì nghĩa lớn sẽ được nhân dân ghi nhớ và trở nên bất tử trong lịch sử. Nhân vật Bích Châu vì thế mang vẻ đẹp vừa hiện thực vừa linh thiêng, giàu ý nghĩa nhân văn.

B/ HỌC TỐT VĂN BẢN HẢI KHẨU LINH TỪ

1. Nội dung chính văn bản Hải khẩu linh từ

Qua hình tượng Bích Châu – một người mạnh mẽ, hiếu thảo, thương con, trí tuệ, thông minh – tác giả thể hiện niềm tin vào sức mạnh siêu nhiên, vào sự phù trợ của thần linh trong cuộc chiến chống giặc ngoại xâm.

2. Bố cục văn bản Hải khẩu linh từ

4 phần

- Phần 1 (từ đầu đến “cung phi”): giới thiệu lai lịch, chân dung của nhân vật Bích Châu.

- Phần 2 (tiếp theo đến đem thi hành): nội dung bài biểu Kê minh thập sách.

- Phần 3 (tiếp theo đến hay xấu): Bích Châu và những lần giúp nhà vua thoát khỏi hiểm nguy.

- Phần 4 (đoạn còn lại): Bích Châu được minh oan và sự ghi nhớ công lao của nhà vua đối với bà.

3. Tóm tắt văn bản Hải khẩu linh từ

Văn bản kể về nhân vật Bích Châu - người con gái xứ Nam Định xinh đẹp, tài giỏi. Bà đã giúp vua Lê Thánh Tông tránh khỏi những hiểm họa nơi biên cương và chấn chỉnh lại đất nước thêm vững mạnh.

4. Nội dung, nghệ thuật văn bản Hải khẩu linh từ

- Nội dung:

+ Kể về nhân vật Bích Châu và những sự kiện gắn với lịch sử dân tộc, thể hiện lòng trung trinh, tiết nghĩa và tinh thần vì nước vì dân.

+ Ca ngợi vẻ đẹp phẩm chất của người phụ nữ Việt Nam: tài đức, hi sinh, thủy chung.

+ Thể hiện niềm tin của nhân dân vào công lí, đạo nghĩa và sự bất tử của những con người có công với đất nước.

- Nghệ thuật:

+ Kết hợp hài hòa yếu tố lịch sử và yếu tố kì ảo.

+ Nghệ thuật xây dựng nhân vật mang màu sắc truyền kì, linh thiêng.

+ Sử dụng nhiều đối thoại, lời kể tự nhiên, sinh động.

+ Giọng văn trang trọng, giàu tính truyền thuyết, tăng sức hấp dẫn và ý nghĩa biểu tượng cho tác phẩm.

Bài giảng: Hải khẩu linh từ - Cô Phương Thảo (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 12 Kết nối tri thức siêu ngắn, hay khác:

• Muối của rừng
• Thực hành tiếng Việt trang 114
• Viết bài văn nghị luận về việc vay mượn - cải biến - sáng tạo trong một tác phẩm văn học
• Trình bày về việc vay mượn - cải biến - sáng tạo trong một tác phẩm văn học
• Củng cố, mở rộng trang 123

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 12 hay khác:

• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (siêu ngắn)
• Soạn Chuyên đề Văn 12 Kết nối tri thức
• Giải lớp 12 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 12 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 12 Cánh diều (các môn học)

---