(Siêu ngắn) Soạn bài Trình bày về việc vay mượn - cải biến - sáng tạo trong một tác phẩm văn học - Kết nối tri thức

Bài viết soạn bài Trình bày về việc vay mượn - cải biến - sáng tạo trong một tác phẩm văn học trang 122, 123 siêu ngắn gọn sách Ngữ văn 12 Kết nối tri thức giúp học sinh lớp 12 dễ dàng soạn văn 12.

(Siêu ngắn) Soạn bài Trình bày về việc vay mượn - cải biến - sáng tạo trong một tác phẩm văn học - Kết nối tri thức

Soạn bài: Trình bày về việc vay mượn - cải biến - sáng tạo trong một tác phẩm văn học - Cô Nguyễn Hoa (Giáo viên VietJack)

* Yêu cầu:

- Giới thiệu ngắn gọn những thông tin chính về vấn để được chọn: tác phẩm, tác giả; nội dung đặt ra liên quan đến chủ đề bài nói.

- Lựa chọn được một hoặc một vài phương diện nổi bật của sự vay mượn trong tác phẩm (như cốt truyện, nhân vật, tình tiết,...) để phân tích, qua đó, nêu những phát hiện về sự vay mượn - cải biến - sáng tạo của tác giả so với nguyên mẫu.

- Đánh giá chung về ý nghĩa của vấn đề đặt ra trong bài nói.

1. Chuẩn bị nói

a) Lựa chọn đề tài

Đề tài của bài trình bày có thể là đề tài mà bạn đã thực hiện ở phần Viết. Nên lựa chọn đề tài phù hợp với điều kiện đọc và tra cứu tài liệu tham khảo của bạn.

b) Tìm ý và sắp xếp ý

Một số câu hỏi tìm ý:

- Nội dung chính của bài nói là gì? Tác giả, tác phẩm nào sẽ được tập trung phân tích?

- Tác phẩm được chọn chịu ảnh hưởng từ tác phẩm nào có trước? Căn cứ xác định có quan hệ vay mượn - cải biến ở đây là gì?

- Đâu là phương diện cho thấy rõ nhất sự tiếp nhận ảnh hưởng từ nguyên mẫu? Bài nói sẽ nhấn mạnh điểm gì khi đề cập vấn đề này?

- Các biểu hiện chính của việc vay mượn là gì? Nên đánh giá thế nào về mức độ, tính chất của mối quan hệ vay mượn - cải biến ở trường hợp này?

- Tác giả có những sáng tạo nổi bật gì khi tiếp nhận ảnh hưởng và vay mượn chất liệu cho sáng tác của mình?

- Việc vay mượn - cải biến - sáng tạo của tác giả nói lên được điều gì về bối cảnh văn học lúc tác phẩm ra đời?

2. Thực hành nói

- Mở đầu: Giới thiệu vấn đề trình bày, đối tượng và phạm vi nội dung sẽ được đề cập.

- Triển khai: Lần lượt trình bày các luận điểm chính, phối hợp nhịp nhàng giữa lời nói và nội dung của các slide trình chiếu (nếu có).

- Kết luận: Tóm lược vấn đề đã trình bày; nêu nhận định, đánh giá khái quát về sự vay mượn - cải biến - sáng tạo của tác giả; ý nghĩa, giá trị thực tế của việc vay mượn - cải biến - sáng tạo được thể hiện trong tác phẩm.

Bài nói tham khảo

Kính thưa thầy cô và các bạn,

Hôm nay, em xin trình bày về nghệ thuật sử dụng điển cố trong Truyện Kiều của Nguyễn Du - một trong những yếu tố quan trọng góp phần làm nên giá trị đặc sắc của kiệt tác này.

Truyện Kiều không chỉ là đỉnh cao của văn học Việt Nam mà còn là sự kết tinh tinh hoa văn hóa phương Đông. Bên cạnh nội dung nhân đạo sâu sắc và nghệ thuật kể chuyện tài tình, Nguyễn Du còn gây ấn tượng bởi cách sử dụng điển cố vô cùng tinh tế. Chính nghệ thuật ấy đã tạo nên vẻ đẹp hàm súc, trang nhã và chiều sâu tư tưởng cho tác phẩm.

Trước hết, cần hiểu rằng điển cố là những câu chuyện, nhân vật hay sự kiện nổi tiếng trong lịch sử và văn học cổ, thường được dùng để gợi ý nghĩa sâu xa bằng lời văn cô đọng. Trong Truyện Kiều, Nguyễn Du không dùng điển cố để phô diễn học vấn mà để khắc họa nhân vật và bộc lộ tư tưởng một cách tinh tế.

Điển cố đầu tiên có thể kể đến là Nàng Ban, tức Ban Chiêu - nữ học giả nổi tiếng thời Hán, biểu tượng cho người phụ nữ tài học xuất chúng. Khi so sánh Thúy Kiều với hình tượng này, Nguyễn Du đã khẳng định vẻ đẹp trí tuệ và tài năng vượt trội của Kiều. Đồng thời, sự liên tưởng ấy cũng gợi ra bi kịch quen thuộc trong văn học trung đại: người tài thường gặp nhiều bất hạnh. Chỉ bằng một điển cố, nhà thơ vừa ca ngợi vừa dự báo số phận nhân vật.

Tiếp theo là điển cố Hồng diệp – xích thằng, bắt nguồn từ tích Nguyệt Lão se duyên bằng sợi chỉ đỏ. Điển cố này giúp tình yêu giữa Thúy Kiều và Kim Trọng mang ý nghĩa định mệnh, như đã được trời sắp đặt. Nhờ vậy, mối tình của họ trở nên thiêng liêng nhưng cũng đầy dự cảm chia ly, thể hiện quan niệm phương Đông rằng con người không hoàn toàn làm chủ số phận mình.

Một điển cố khác rất giàu ý nghĩa là Chung Kỳ trong tích Bá Nha – Tử Kỳ, biểu tượng của tri âm tri kỉ. Khi sử dụng điển cố này, Nguyễn Du đã diễn tả sâu sắc khát vọng được thấu hiểu của Thúy Kiều. Trong những năm tháng lưu lạc, nỗi đau lớn nhất của Kiều không chỉ là khổ cực mà còn là sự cô đơn tinh thần. Chỉ một điển tích nhưng đã gợi mở cả câu chuyện văn hóa lớn, làm tăng chiều sâu cảm xúc cho tác phẩm.

Ngoài ra, điển cố Giấc hoè, hay “Nam Kha nhất mộng”, mang ý nghĩa công danh phú quý chỉ như giấc mơ ngắn ngủi. Qua điển cố này, Nguyễn Du thể hiện cái nhìn triết lí về kiếp người: mọi vinh hoa rồi cũng tan biến, chỉ còn lại nỗi đau và sự thức tỉnh. Cuộc đời Thúy Kiều vì thế hiện lên như một giấc mộng dài đầy biến động, chứa đựng suy tư nhân sinh sâu sắc.

Điều đặc biệt là Nguyễn Du sử dụng điển cố rất tự nhiên và linh hoạt. Ông đã Việt hóa những điển tích vốn xa lạ, khiến chúng trở nên gần gũi với người đọc Việt Nam. Nhờ đó, câu thơ vừa mang vẻ đẹp cổ điển, vừa giàu cảm xúc đời thường, đạt đến sự hàm súc và tinh luyện hiếm có.

Tóm lại, nghệ thuật dùng điển cố là một thành công lớn của Truyện Kiều. Qua việc vận dụng sáng tạo các điển tích, Nguyễn Du đã thể hiện vốn văn hóa uyên thâm và tài năng nghệ thuật bậc thầy, góp phần làm nên giá trị bất hủ của tác phẩm. Chính điều này đã giúp Truyện Kiều vượt qua giới hạn thời gian để sống mãi trong lòng người đọc hôm nay và mai sau.

Bài thuyết trình của em đến đây là kết thúc. Xin cảm ơn thầy cô và các bạn đã lắng nghe.

3. Trao đổi, đánh giá

Người nghe

Người nói

- Đánh giá về tính hệ thống, hợp lí của vấn đề mà bài trình bày đề cập; sự hấp dẫn của vấn đề vay mượn - cải biến - sáng tạo được bài trình bày lựa chọn. - Trao đổi về nội dung, mức độ thuyết phục của bài trình bày, những điểm cần làm rõ, những điểm cần rút kinh nghiệm,... - Nhận xét về sự chuẩn bị, cách trình bày của người nói.

- Trao đổi về các góp ý, đề nghị,... của người nghe theo đúng trọng tâm. Có thể xem đây là cơ hội để giải thích thêm các ý tưởng mà bài trình bày của mình chưa thể hiện hết. - Có thể đặt ra các câu hỏi với người đối thoại, nhằm mục đích hướng tới nhận thức hợp lí nhất về những vấn đề, phương diện cùng quan tâm. - Với những vấn đề, phương diện còn có cách hiểu, cách lí giải khác nhau, cần ghi nhớ để xin ý kiến gợi ý, giải đáp từ chuyên gia.

Bài giảng: Trình bày về việc vay mượn - cải biến - sáng tạo trong một tác phẩm văn học - Cô Phương Thảo (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 12 Kết nối tri thức siêu ngắn, hay khác:

• Củng cố, mở rộng trang 123
• Thực hành đọc: Bến trần gian
• Tri thức ngữ văn trang 130
• Nhân vật quan trọng
• Giấu của

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 12 hay khác:

• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (siêu ngắn)
• Soạn Chuyên đề Văn 12 Kết nối tri thức
• Giải lớp 12 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 12 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 12 Cánh diều (các môn học)

---