(Siêu ngắn) Soạn bài Viết bài văn nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm thơ (trang 52) - Kết nối tri thức

Bài viết soạn bài Viết bài văn nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm thơ trang 52 → trang 58 siêu ngắn gọn sách Ngữ văn 12 Kết nối tri thức giúp học sinh lớp 12 dễ dàng soạn văn 12.

(Siêu ngắn) Soạn bài Viết bài văn nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm thơ (trang 52) - Kết nối tri thức

Soạn bài: Viết bài văn nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm thơ - Cô Nguyễn Hoa (Giáo viên VietJack)

* Yêu cầu:

- Giới thiệu ngắn gọn về hai tác phẩm thơ, nêu được những cơ sở lựa chọn hai tác phẩm để so sánh, đánh giá.

- Làm sáng tỏ những điểm tương đồng và khác biệt giữa hai bài thơ được chọn để so sánh; có bằng chứng cụ thể, đa dạng từ hai tác phẩm.

- Đưa ra những nhận xét, đánh giá thuyết phục về ý nghĩa và những đóng góp riêng, đặc sắc của mỗi tác phẩm thơ dựa trên các nội dung được so sánh.

- Nêu khái quát kết quả và ý nghĩa của việc so sánh đánh giá.

* Phân tích bài viết tham khảo:

Văn bản: Cảm hứng mùa thu trong Thu vịnh và Đây mùa thu tới

- Giới thiệu hai bài thơ và định hướng so sánh.

- Phân tích điểm tương đồng của hai bài thơ.

- Giới thiệu nét riêng và chỉ ra yếu tố tạo nên sự khác biệt của đối tượng so sánh.

- Phân tích nét riêng trong cảnh và tình của bài Thu vịnh.

- Phân tích nét riêng của bài Đây mùa thu tới trong sự đối sánh với bài Thu vịnh.

- Khẳng định vị trí, giá trị và sức hấp dẫn của hai bài thơ.

- Nêu ý kiến khẳng định về kết quả và ý nghĩa của việc so sánh.

Gợi ý trả lời câu hỏi

Câu 1 (trang 56 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Bài viết cho thấy tác giả đã dựa trên những cơ sở nào khi chọn hai bài thơ để so sánh, đánh giá?

Trả lời

- Cơ sở so sánh:

+ Đều là những bài thơ viết về mùa thu tiêu biểu.

+ Cùng chủ đề miêu tả cảnh sắc và tâm trạng trước mùa thu.

+ Có sự tương đồng, đối lập trong cách thể hiện cảnh thu, tình thu.

Câu 2 (trang 56 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Bài viết triển khai các nội dung so sánh, đánh giá như thế nào? Bạn có nhận xét gì về hiệu quả của cách triển khai đó?

Trả lời

- Bài viết triển khai các nội dung so sánh, đánh giá:

+ Phân tích điểm tương đồng 2 bài thơ.

+ Giới thiệu nét riêng và chỉ ra yếu tố tạo nên sự khác biệt của đối tượng so sánh.

+ Phân tích nét riêng trong cảnh và tình Thu vịnh.

+ Phân tích nét riêng trong Đây mùa thu tới.

+ Khẳng định vị trí, giá trị và sức hấp dẫn của 2 bài thơ.

+ Nêu ý kiến khẳng định.

- Hiệu quả triển khai: cách triển khai so sánh toàn diện cả về nội dung và nghệ thuật.

Câu 3 (trang 56 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Theo bạn, có thể có những cách trình bày nào khác về nội dung so sánh, đánh giá trong bài viết?

Trả lời

Triển khai về nội dung so sánh, đánh giá theo cách khác:

- So sánh theo đối tượng.

- So sánh theo chủ đề.

- So sánh theo bố cục.

- So sánh theo ngôn ngữ.

- So sánh theo hình ảnh.

* Thực hành viết:

1. Chuẩn bị viết

- Trước hết, cần xác định được những cơ sở để triển khai các nội dung so sánh, gắn với đặc trưng của thể loại thơ (đề tài, phong cách sáng tác, bút pháp nghệ thuật,..).

- Phạm vi lựa chọn để so sánh, đánh giá rất mở và linh hoạt. Hai bài thơ đó có thể của hai tác giả hoặc của một tác giả.

- Xác định được các phương diện cần so sánh: đối tượng cụ thể được miêu tả, thể hiện, cảm hứng, cái nhìn nghệ thuật, bút pháp,..

- Một số đề tài gợi ý:

+ So sánh, đánh giá hai tác phẩm thơ thuộc các giai đoạn văn học, xu hướng văn học khác nhau: Tiếng nói tri âm trong Độc Tiểu Thanh kí (Nguyễn Du) và Đàn ghi ta của Lor-ca (Thanh Thảo),..

+ So sánh, đánh giá cảm hứng và bút pháp trong các tác phẩm thơ: Cảm hứng về đất nước trong Đất nước (Nguyễn Đình Thi) và Việt Bắc (Tố Hữu);…

+ So sánh, đánh giá các hình tượng: Hình tượng người lính trong Đồng chí (Chính Hữu) và Tây Tiến (Quang Dũng); Hình tượng người phụ nữ trong Tự tình ll (Hồ Xuân Hương) và Thuyền và biển (Xuân Quỳnh),…

+ So sánh, đánh giá về hình thức nghệ thuật: Cách thể hiện nỗi nhớ trong Tây Tiến (Quang Dũng) và Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên),..

2. Tìm ý, lập dàn ý

a. Tìm ý

Dựa vào yêu cầu của kiểu bài, định hướng từ bài viết tham khảo và để tài đã xác định, có thể nêu các câu hỏi sau để tìm ý:

- So sánh, đánh giá hai bài thơ dựa trên cơ sở nào? 

- Điểm tương đồng giữa hai tác phẩm thơ là gì? 

- Đâu là điểm khác biệt giữa hai bài thơ? 

- Yếu tố nào tạo nên những điểm tương đồng và khác biệt của hai bài thơ? 

- Đánh giá thế nào về giá trị của mỗi bài thơ? 

b. Lập dàn ý

- Mở bài: Giới thiệu ngắn gọn về hai bài thơ và nêu cơ sở lựa chọn để so sánh, đánh giá.

- Thân bài:

Có nhiều cách trình bày nội dung so sánh, đánh giá. Người viết cần linh hoạt trong việc lựa chọn cách trình bày phù hợp với hiểu biết và hứng thú của bản thân, điều này sẽ góp phần quan trọng vào thành công của bài viết. Có thể triển khai các nội dung so sánh, đánh giá theo những cách sau:

+ Cách 1: Lần lượt phân tích từng bài thơ, sau đó chỉ ra điểm tương đồng, sự gặp gỡ và những điểm khác biệt, lí giải nguyên nhân của sự tương đồng và khác biệt đó; đồng thời đánh giá về giá trị và đóng góp của mỗi bài thơ. Cách này dễ thực hiện nhưng bài văn có khi bị trùng lặp ý và mục đích so sánh không được làm nổi bật.

+ Cách 2: Phân tích bài thơ thứ nhất theo các phương diện đã xác định, khi phân tích bài thơ thứ hai sẽ so sánh với bài thơ thứ nhất theo từng phương diện và lí giải nguyên nhân của những điểm tương đồng và khác biệt giữa hai bài thơ, từ đó, đánh giá về giá trị và đóng góp của mỗi bài thơ. Cách này cũng dễ thực hiện và bài văn tránh được tình trạng trùng lặp, thể hiện tốt ý so sánh, nhưng mạch so sánh khi trình bày bài thơ thứ nhất dễ bị chìm.

+ Cách 3: So sánh lần lượt các phương diện đã lựa chọn đối với hai bài thơ, chỉ ra điểm tương đồng và khác biệt; lí giải nguyên nhân sự tương đồng và khác biệt đó; đánh giá về giá trị và đóng góp của mỗi bài thơ từ các nội dung so sánh. Cách này làm nổi bật được tính chất so sánh nhưng dễ làm mờ tính liền mạch, chỉnh thể của mỗi bài thơ, đòi hỏi người viết phải có khả năng tư duy tổng hợp và lập luận chặt chẽ, có sự tinh nhạy trong phát hiện vấn đề.

- Kết bài: Khẳng định ý nghĩa của việc so sánh, đánh giá; nêu cảm nhận và ấn tượng của bản thân về các bài thơ.

* Dàn ý Viết bài văn so sánh, đánh giá các hình tượng: Hình tượng người lính trong Đồng chí (Chính Hữu) và Tây Tiến (Quang Dũng)

a) Mở bài

- Giới thiệu đề tài người lính trong thơ ca kháng chiến chống Pháp.

- Giới thiệu hai tác phẩm: Đồng chí (Chính Hữu) và Tây Tiến (Quang Dũng).

- Nêu vấn đề: so sánh và đánh giá vẻ đẹp hình tượng người lính ở hai bài thơ.

b) Thân bài

* Điểm giống nhau

- Đều khắc họa người lính thời kháng chiến chống Pháp.

- Có chung phẩm chất:

+ Yêu nước, sẵn sàng hi sinh vì Tổ quốc.

+ Vượt qua gian khổ, thiếu thốn của chiến tranh.

+ Tinh thần lạc quan, ý chí chiến đấu kiên cường.

- Đều thể hiện tình cảm trân trọng, ngợi ca của nhà thơ đối với người lính.

* Điểm khác nhau

- Hình tượng người lính trong Đồng chí

+ Xuất thân: nông dân nghèo, mộc mạc, chân chất.

+ Hiện thực chiến tranh hiện lên giản dị, chân thực: Thiếu thốn: “áo rách vai”, “chân không giày”.

+ Vẻ đẹp nổi bật: Tình đồng chí, đồng đội sâu nặng; sự gắn bó giản dị mà thiêng liêng.

+ Nghệ thuật: Ngôn ngữ cô đọng, giản dị, giàu chất hiện thực; giọng thơ trầm lắng, chân thành.

- Hình tượng người lính trong Tây Tiến

+ Xuất thân chủ yếu là thanh niên trí thức Hà Nội.

+ Hiện thực chiến tranh khắc nghiệt nhưng được nhìn qua cảm hứng lãng mạn.

+ Vẻ đẹp nổi bật: Hào hoa, lãng mạn: “Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”; bi tráng, anh hùng: “Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”.

+ Nghệ thuật: Bút pháp lãng mạn, giàu chất họa và nhạc; hình ảnh độc đáo, giọng điệu hào hùng, bi tráng.

* Đánh giá

- Hai hình tượng bổ sung cho nhau, tạo nên bức tranh toàn diện về người lính thời chống Pháp:

+ Đồng chí: vẻ đẹp hiện thực, bình dị.

+ Tây Tiến: vẻ đẹp lãng mạn, hào hoa, bi tráng.

- Thể hiện hai phong cách thơ khác nhau nhưng cùng tôn vinh con người Việt Nam trong chiến tranh.

c) Kết bài

- Khẳng định giá trị của hai hình tượng người lính trong thơ ca kháng chiến.

- Nêu ý nghĩa: góp phần làm phong phú hình tượng anh bộ đội Cụ Hồ và để lại giá trị nghệ thuật bền vững.

3. Viết

Bài viết tham khảo

Trong nền thơ ca kháng chiến chống Pháp, hình tượng người lính trở thành nguồn cảm hứng lớn, phản ánh vẻ đẹp tâm hồn và khí phách của con người Việt Nam trong những năm tháng gian khổ mà hào hùng. Hai bài thơ Đồng chí của Chính Hữu và Tây Tiến của Quang Dũng đều viết về người lính, nhưng mỗi tác phẩm lại mang một cách nhìn, một phong cách nghệ thuật riêng. Qua đó, hình tượng người lính hiện lên vừa chân thực, giản dị, vừa lãng mạn, bi tráng, góp phần khắc họa sâu sắc vẻ đẹp của thế hệ chiến sĩ thời kháng chiến.

Điểm gặp gỡ của hai bài thơ là cùng ca ngợi người lính trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Họ đều là những con người rời bỏ cuộc sống bình thường để bước vào chiến trường với lí tưởng yêu nước cao đẹp. Dù phải đối mặt với muôn vàn thiếu thốn, gian khổ, người lính vẫn giữ vững tinh thần lạc quan và ý chí chiến đấu. Trong Đồng chí, người lính hiện lên với hoàn cảnh nghèo khó:

“Áo anh rách vai
Quần tôi có vài mảnh vá
Miệng cười buốt giá
Chân không giày.”

Còn trong Tây Tiến, họ phải đối diện với thiên nhiên dữ dội và bệnh tật:

“Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc
Quân xanh màu lá dữ oai hùm.”

Dù hoàn cảnh khác nhau, cả hai đều cho thấy sức mạnh tinh thần lớn lao của người lính - những con người sẵn sàng hi sinh vì Tổ quốc.

Tuy nhiên, hình tượng người lính trong Đồng chí mang vẻ đẹp bình dị, chân thực, đậm chất hiện thực. Người lính của Chính Hữu xuất thân từ những người nông dân nghèo, “nước mặn đồng chua”, “đất cày lên sỏi đá”. Họ đến với cách mạng từ sự đồng cảnh, đồng lòng, rồi trở thành tri kỉ trong chiến đấu. Tình đồng chí được hình thành từ những điều giản dị nhất của cuộc đời: cùng chung lí tưởng, cùng chia sẻ gian lao và nỗi nhớ quê hương. Hình ảnh:

“Thương nhau tay nắm lấy bàn tay”

không chỉ diễn tả sự sẻ chia mà còn biểu tượng cho sức mạnh tinh thần của tình đồng đội. Đỉnh cao của vẻ đẹp ấy là hình ảnh: “Đầu súng trăng treo” một biểu tượng vừa hiện thực vừa lãng mạn, thể hiện sự hòa quyện giữa chiến đấu và mơ mộng, giữa chất lính và chất thơ. Nghệ thuật thơ Chính Hữu giản dị, ngôn ngữ cô đọng, giọng điệu trầm lắng, tạo nên vẻ đẹp mộc mạc mà sâu sắc.

Trong khi đó, người lính trong Tây Tiến lại mang vẻ đẹp hào hoa và bi tráng, đậm cảm hứng lãng mạn. Quang Dũng khắc họa đoàn quân Tây Tiến chủ yếu là những thanh niên trí thức Hà Nội, mang trong mình tâm hồn nghệ sĩ. Giữa chiến trường khắc nghiệt, họ vẫn giữ được nét mộng mơ:

“Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm.”

Nỗi nhớ ấy làm nổi bật chất hào hoa của người lính. Nhưng vẻ đẹp nổi bật nhất là tinh thần hi sinh anh dũng:

“Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh.”

Cái chết được nhà thơ diễn tả bằng giọng điệu trang trọng, bi tráng:

“Áo bào thay chiếu anh về đất

Sông Mã gầm lên khúc độc hành.”

Không né tránh mất mát, Quang Dũng đã nâng sự hi sinh của người lính lên tầm sử thi, khiến họ trở thành những người anh hùng mang vẻ đẹp vừa dữ dội vừa thiêng liêng. Nghệ thuật thơ giàu nhạc điệu, hình ảnh táo bạo, bút pháp lãng mạn đã tạo nên một tượng đài người lính đầy khí phách.

Từ đó có thể thấy, hai hình tượng người lính tuy khác nhau nhưng bổ sung cho nhau, tạo nên cái nhìn toàn diện về người lính thời chống Pháp. Nếu Đồng chí thiên về vẻ đẹp đời thường, chân chất và tình cảm gắn bó sâu nặng thì Tây Tiến lại làm nổi bật vẻ đẹp hào hùng, lãng mạn và bi tráng. Một bên là chất hiện thực giản dị, một bên là cảm hứng lãng mạn bay bổng; song cả hai đều gặp nhau ở tinh thần yêu nước và lí tưởng sống cao đẹp.

Có thể nói, Chính Hữu và Quang Dũng đã góp phần làm phong phú hình tượng người lính trong thơ ca Việt Nam hiện đại. Qua hai tác phẩm, người đọc không chỉ cảm nhận được những gian khổ của chiến tranh mà còn nhận ra vẻ đẹp tâm hồn, ý chí và khát vọng của cả một thế hệ. Hình tượng người lính trong Đồng chí và Tây Tiến vì thế vẫn sống mãi như biểu tượng cao đẹp của “anh bộ đội Cụ Hồ” - giản dị mà anh hùng, bình thường mà vĩ đại trong lịch sử dân tộc.

4. Chỉnh sửa, hoàn thiện

Đọc kĩ bài viết, đối chiếu với yêu cầu của kiểu bài và dàn ý để có hướng chỉnh sửa. Ngoài việc soát lỗi chính tả, lỗi diễn đạt (từ ngữ, câu văn, đoạn văn,...), cần tập trung vào việc làm rõ cơ sở và các phương diện so sánh khi triển khai nội dung bài viết.

Bài giảng: Viết bài văn nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm thơ - Cô Phương Thảo (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 12 Kết nối tri thức siêu ngắn, hay khác:

• Trình bày kết quả so sánh, đánh giá hai tác phẩm thơ
• Củng cố, mở rộng trang 59
• Thực hành đọc: Bài thơ số 28
• Tri thức ngữ văn trang 62
• Nhìn về vốn văn hóa dân tộc

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 12 hay khác:

• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (siêu ngắn)
• Soạn Chuyên đề Văn 12 Kết nối tri thức
• Giải lớp 12 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 12 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 12 Cánh diều (các môn học)

---