(Siêu ngắn) Soạn bài Nhìn về vốn văn hóa dân tộc - Kết nối tri thức

Bài viết soạn bài Nhìn về vốn văn hóa dân tộc trang 64, 65, 66, 67 siêu ngắn gọn sách Ngữ văn 12 Kết nối tri thức giúp học sinh lớp 12 dễ dàng soạn văn 12.

(Siêu ngắn) Soạn bài Nhìn về vốn văn hóa dân tộc - Kết nối tri thức

Soạn bài: Nhìn về vốn văn hóa dân tộc - Cô Nguyễn Hoa (Giáo viên VietJack)

A/ HƯỚNG DẪN SOẠN VĂN BẢN NHÌN VỀ VỐN VĂN HÓA DÂN TỘC

* Trước khi đọc

Câu 1 (trang 64 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Hãy chia sẻ hiểu biết của bạn về một số di tích văn hóa tiêu biểu của nước ta. Theo bạn, đặc điểm nổi bật ở những di tích ấy là gì?

Trả lời

- Một số di tích văn hóa tiêu biểu của Việt Nam như: Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hoàng thành Thăng Long, Quần thể di tích Cố đô Huế, Phố cổ Hội An, hay Thánh địa Mỹ Sơn.

- Đặc điểm nổi bật của các di tích này là: mang giá trị lịch sử và văn hóa sâu sắc, kiến trúc độc đáo, giàu bản sắc dân tộc, đồng thời lưu giữ truyền thống, tinh thần và bản sắc văn hóa Việt Nam qua nhiều thế hệ.

Câu 2 (trang 64 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Trong xu thế hội nhập hiện nay, vì sao người Việt Nam cần có hiểu biết về văn hóa truyền thống của dân tộc mình?

Trả lời

Trong xu thế hội nhập hiện nay, người Việt Nam cần hiểu biết về văn hóa truyền thống để giữ gìn bản sắc dân tộc, không bị hòa tan trước các luồng văn hóa ngoại lai; đồng thời tự tin giới thiệu, quảng bá hình ảnh đất nước, kế thừa những giá trị tốt đẹp của cha ông và phát triển xã hội một cách bền vững.

* Đọc văn bản

Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc:

1. Cách nêu vấn đề nghị luận

Trả lời:

- Nêu vấn đề trực tiếp: văn hóa dân tộc.

2. Chú ý luận điểm được nêu và cách lập luận để làm sáng tỏ luận điểm

Trả lời:

- Luận điểm được nêu ở đầu đoạn văn và cách lập luận logic và chặt chẽ.

3. Cách nói có tính khẳng định của tác giả về các nội dung được bàn luận

Trả lời:

Cách nói có tính khẳng định về nội dung được thảo luận: từ ngữ khẳng định, dẫn chứng cụ thể, giọng điệu dứt khoát, chắc chắn khiến cho câu văn có tính thuyết phục.

4. Chú ý thái độ của tác giả khi bàn về văn hóa Việt Nam

Trả lời:

Thái độ tự hào, trân trọng, cùng đó là sự khẳng định, tin tưởng vào văn hóa Việt Nam của tác giả.

* Sau khi đọc

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc:

Câu 1 (trang 67 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Xác định vấn đề nghị luận của văn bản. Chỉ ra mối liên hệ giữa vấn đề đó với nhan đề của văn bản.

Trả lời

- Vấn đề nghị luận của văn bản được nêu khái quát trong một vế câu ở phần đầu:

“Chúng tôi xin đưa ra một số nhận xét về vài ba mặt của cái vốn văn hoá dân tộc”.

- Nội dung này hoàn toàn thống nhất với nhan đề của đoạn trích (Nhìn về vốn văn hoá dân tộc). Nhìn về ở đây là tìm hiểu, khám phá. Kết quả của việc tìm hiểu, khám phá là những nhận xét được rút ra.

Câu 2 (trang 67 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Đặc điểm của văn hóa Việt Nam được tác giả khái quát bằng những luận điểm nào? Tác giả căn cứ vào đâu để khái quát như vậy?

Trả lời

- Một số luận điểm khái quát đặc điểm của văn hoá Việt Nam:

+ Chúng ta không có nền văn hoá đồ sộ, có những cống hiến lớn lao cho nhân loại, hay có những đặc sắc nổi bật.

+ Người Việt Nam coi trọng cuộc sống hiện thế.

+ Người Việt Nam ưa những gì vừa phải, chừng mực, không thích cái hoành tráng, cầu kì.

+ Tinh thần chung của nền văn hoá Việt Nam là thiết thực, linh hoạt, dung hoà.

+ Văn hoá Việt Nam là sự dung hợp giữa cái vốn có, cái riêng và tiếp thu cái bên ngoài.

- Tác giả dựa vào biểu hiện nhiều mặt của văn hoá Việt Nam trong suốt quá trình lịch sử: tôn giáo, văn chương, âm nhạc, kiến trúc, quân sự, lối sống, giao tiếp, ứng xử, việc tiếp thu các triết thuyết Nho, Phật, Lão,…

Câu 3 (trang 67 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) “Giữa các dân tộc, chúng ta không thể tự hào là nền văn hóa của ta đồ sộ, có những cống hiến lớn lao cho nhân loại, hay có những đặc sắc nổi bật” - luận điểm này đã được tác giả chứng minh như thế nào? Lập luận của tác giả có sức thuyết phục không? Vì sao?

Trả lời

Luận điểm được chứng minh bằng hệ thống lí lẽ và bằng chứng:

+ Thần thoại không phong phú, đổi mới.

+ Tôn giáo, triết học không phát triển, ít quan tâm đến giáo lí.

+ Khoa học kĩ thuật không phát triển thành truyền thống.

+ Âm nhạc, hội họa, kiến trúc không phát triển đến tuyệt kĩ.

+ Thơ ca chưa tác giả nào có tầm vóc lớn lao.

=> Lập luận thuyết phục.

Câu 4 (trang 67 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Khi nghiên cứu về văn hóa Việt Nam, tác giả đã bộc lộ thái độ gì? Bạn suy nghĩ như thế nào về thái độ nghiên cứu đó?

Trả lời

- Thái độ của tác giả: tác giả thoát khỏi thái độ ca ngợi hoặc chê bai thường thấy khi bàn về những đặc điểm nổi bật của văn hoá Việt Nam.

- Nhận xét: Giọng văn điềm tĩnh, khách quan phù hợp với việc trình bày các luận điểm cũng như triển khai các thao tác nghị luận để làm sáng tỏ vấn đề.

Câu 5 (trang 67 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Nêu và phân tích một số thao tác nghị luận được tác giả sử dụng nhằm làm tăng tính thuyết phục cho văn bản.

Trả lời

Tao tác lập luận	Phân tích
Chứng minh	Khi cần làm sáng tỏ luận điểm nền văn hoá của ta không đồ sộ, chưa có những cống hiến lớn lao cho nhân loại, thiếu những đặc sắc nổi bật, tác giả đã đưa ra bằng chứng thuộc các lĩnh vực triết học, khoa học, văn học nghệ thuật.
Bình luận	Sau khi nêu một thực tế, tác giả đưa ra nhận xét, đánh giá: “Phải chăng đó là kết quả của ý thức lâu đời về sự nhỏ yếu, về thực tế nhiều khó khăn, nhiều bất trắc?”.
Bác bỏ	Bằng lập luận của mình, tác giả thể hiện sự không tán đồng quan điểm đề cao tầm vóc, quy mô và ảnh hưởng lớn lao của văn hoá Việt Nam từng phổ biến một thời.
Phân tích	Ở phần 3, tác giả đã chia tách từng khía cạnh để cho thấy người Việt Nam ít tinh thần tôn giáo.
Giải thích	Để nói rõ người Việt Nam ít tinh thần tôn giáo, tác giả giải thích thêm: “Không phải người Việt Nam... là linh hồn của mình”.

Câu 6 (trang 67 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Theo bạn, trong bài viết, kết luận nào về văn hóa Việt Nam là quan trọng nhất? Kết luận đó gợi cho bạn những suy nghĩ gì?

Trả lời

- Kết luận quan trọng nhất: Tinh thần chung của văn hoá Việt Nam là thiết thực, linh hoạt, dung hoà.

- Kết luận này được xem là quan trọng vì nó đã thâu tóm tất cả những luận điểm nêu bật đặc điểm của văn hoá Việt Nam mà tác giả trình bày trước đó. Đây là một luận điểm có sức gợi mở, có ý nghĩa định hướng cho việc đi sâu nghiên cứu từng bình diện của văn hoá dân tộc.

* Viết kết nối với đọc

Bài tập (trang 67 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Từ câu chủ đề “Trong quá trình hiện đại hóa đất nước, việc tìm hiểu truyền thống văn hóa dân tộc là rất cần thiết”, hãy viết tiếp để hoàn thành đoạn văn diễn dịch (khoảng 150 chữ)

* Hướng dẫn:  

- Hình thức: Đoạn văn diễn dịch khoảng 150 chữ, diễn đạt mạch lạc, đúng chính tả và ngữ pháp.  

- Nội dung: Làm rõ ý nghĩa, sự cần thiết của việc tìm hiểu truyền thống văn hoá dân tộc trong quá trình hiện đại hoá; có lí lẽ, dẫn chứng phù hợp.  

Đoạn văn tham khảo

Trong quá trình hiện đại hóa đất nước, việc tìm hiểu truyền thống văn hóa dân tộc là rất cần thiết. Truyền thống văn hóa giúp mỗi người hiểu rõ cội nguồn, từ đó hình thành ý thức giữ gìn bản sắc dân tộc trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Khi tiếp thu những giá trị mới của thế giới, con người vẫn cần một nền tảng văn hóa vững chắc để không bị hòa tan hay đánh mất bản sắc riêng. Bên cạnh đó, các giá trị truyền thống như lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, hiếu học và nhân ái còn góp phần định hướng lối sống tích cực cho thế hệ trẻ. Việc tìm hiểu và phát huy truyền thống cũng tạo động lực phát triển bền vững, kết hợp hài hòa giữa hiện đại và bản sắc dân tộc. Vì vậy, mỗi người cần chủ động học hỏi, trân trọng và lan tỏa những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc.

B/ HỌC TỐT VĂN BẢN NHÌN TỪ VỐN VĂN HÓA DÂN TỘC

1. Nội dung chính văn bản Nhìn từ vốn văn hóa dân tộc

Trong bài, người viết tiến hành phân tích, đánh giá khoa học đối với những đặc điểm nổi bật của văn hoá Việt Nam. Qua đó tác giả muốn đưa bài học cho mỗi người cần ý thức được vai trò, trách nhiệm của bản thân trong việc giữ gìn và phát huy truyền thống, bản sắc văn hóa dân tộc.

2. Bố cục văn bản Nhìn từ vốn văn hóa dân tộc

3 phần

- Phần 1: Từ đầu đến “nhưng chắc chắn có liên quan gần gũi với nó”: Lời nhân xét về nền văn hóa dân tộc.

- Phần 2. Tiếp theo đến “để lại dấu vết khá rõ trong văn học”: Đặc điểm của nền văn hóa Việt Nam.

- Phần 3. Còn lại: Con đường hình thành văn hóa.

3. Tóm tắt văn bản Nhìn từ vốn văn hóa dân tộc

Văn bản Nhìn từ vốn văn hóa dân tộc của Trần Đình Hượu đánh giá khách quan đặc điểm văn hóa Việt Nam với cốt lõi là sự thiết thực, linh hoạt, dung hòa. Tác giả chỉ ra hạn chế về tầm vóc, quy mô, nhưng khẳng định thế mạnh ở tinh thần nhân văn, lối sống hiền hòa, tinh tế và khả năng tiếp thu, hòa hợp tôn giáo.

4. Nội dung, nghệ thuật văn bản Nhìn từ vốn văn hóa dân tộc

- Nội dung:

+ Khái quát những đặc điểm cơ bản của vốn văn hoá dân tộc Việt Nam.

+ Chỉ ra tinh thần chung của văn hoá Việt Nam là thiết thực, linh hoạt, dung hoà.

+ Gợi ra ý nghĩa của việc nhìn nhận đúng truyền thống văn hoá để định hướng phát triển đất nước.

- Nghệ thuật:

+ Lập luận chặt chẽ, lí lẽ rõ ràng, dẫn chứng tiêu biểu.

+ Giọng văn khách quan, khoa học, giàu tính phân tích.

+ Kết hợp linh hoạt các thao tác nghị luận: giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận, bác bỏ.

Bài giảng: Nhìn về vốn văn hóa dân tộc - Cô Phương Thảo (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 12 Kết nối tri thức siêu ngắn, hay khác:

• Năng lực sáng tạo
• Mấy ý nghĩ về thơ
• Thực hành tiếng Việt trang 78
• Viết bài văn nghị luận về một vấn đề liên quan đến tuổi trẻ (những hoài bão, ước mơ)
• Thuyết trình về một vấn đề liên quan đến tuổi trẻ

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 12 hay khác:

• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (siêu ngắn)
• Soạn Chuyên đề Văn 12 Kết nối tri thức
• Giải lớp 12 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 12 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 12 Cánh diều (các môn học)

---