(Siêu ngắn) Soạn bài Mấy ý nghĩ về thơ - Kết nối tri thức

Bài viết soạn bài Mấy ý nghĩ về thơ trang 72, 73, 74, 75, 76, 77 siêu ngắn gọn sách Ngữ văn 12 Kết nối tri thức giúp học sinh lớp 12 dễ dàng soạn văn 12.

(Siêu ngắn) Soạn bài Mấy ý nghĩ về thơ - Kết nối tri thức

Soạn bài: Mấy ý nghĩ về thơ - Cô Nguyễn Hoa (Giáo viên VietJack)

A/ HƯỚNG DẪN SOẠN VĂN BẢN MẤY Ý NGHĨ VỀ THƠ

* Trước khi đọc

Câu hỏi (trang 72 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Trong các bài nghiên cứu, phê bình về thơ bạn đã đọc, bạn thích nhất bài nào? Vì sao?

Trả lời

Trong các bài nghiên cứu, phê bình về thơ, tôi thích nhất bài Nghĩ cạnh dòng thơ của Chế Lan Viên. Vì tác phẩm tập hợp những suy ngẫm sâu sắc, trí tuệ của tác giả về nghề thơ, quy luật sáng tạo và chân dung các tác giả, tác phẩm, mang đậm màu sắc triết luận. 

* Đọc văn bản

Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc:

1. Chú ý một số quan niệm về thơ được tác giả nêu lên và nhận xét.

Trả lời:

Một số quan niệm về thơ:

- Thơ không chỉ là những lời đẹp mà có thể xuất phát từ ngôn ngữ đời thường.

- Thơ không bị giới hạn ở đề tài “đẹp” mà phản ánh cả những gì gần gũi, bình dị của đời sống.

- Thơ khác văn xuôi ở khả năng in sâu vào trí nhớ, có tính cô đọng và ám ảnh cao.

→ Tác giả khẳng định thơ rất phong phú, gắn với đời sống và có sức ghi nhớ đặc biệt.

2. Câu hỏi tu từ được dùng nhằm mục đích gì?

Trả lời:

Mục đích:

- Làm tăng sắc thái biểu cảm, gợi ra nhiều ý nghĩa, tạo hiệu quả thẩm mĩ.

- Gợi mở để người đọc suy nghĩ về vai trò của tâm hồn con người trong sáng tác thơ ca.

3. Chỉ ra các ý được triển khai ở phần 3

Trả lời:

Các ý được triển khai ở phần 3:

- Thơ là tiếng nói đầu tiên của tâm hồn, bắt nguồn từ cảm xúc khi con người tiếp xúc với cuộc sống.

- Thơ gắn với cảm xúc và tư tưởng, nhưng tư tưởng trong thơ luôn hòa vào tình cảm, không thuần lí trí.

- Thơ không diễn đạt bằng ý niệm khô khan mà lay động tâm hồn, đi từ cảm xúc đến suy nghĩ.

- Người làm thơ phải tìm được hình ảnh thơ để truyền tải cảm xúc và ý nghĩ.

- Hình ảnh thơ nảy sinh từ đời sống thực, luôn mới mẻ vì được nhìn bằng cảm nhận riêng của nhà thơ.

4. Người viết chuyển sang bàn luận về khía cạnh nào của thơ?

Trả lời:

Tác giả chuyển hướng bàn luận sang các giá trị khác của chữ và tiếng trong thơ.

5. Tác giả quan niệm như thế nào về vần các khía cạnh hình thức khác trong thơ?

Trả lời:

- Quan niệm của tác giả: Vần và các yếu tố hình thức (âm điệu, luật thơ…) là phương tiện quan trọng hỗ trợ người làm thơ, nhưng không phải yếu tố quyết định; thơ hay vẫn có thể tồn tại ngay cả khi không tuân theo những hình thức ấy.

* Sau khi đọc

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc:

Câu 1 (trang 77 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Tóm lược nội dung từng phần của văn bản (theo số thứ tự) và nêu mối quan hệ giữa các phần.

Trả lời

- Nội dung từng phần:

+ Phần 1: Bình luận một số quan niệm về thơ (từ “Từ trước đến nay” đến “nhưng lại không phải là thơ”).

+ Phần 2: Lí giải của tác giả về bản chất của thơ (từ “Đầu mối của thơ có lẽ ta đi tìm bên trong tâm hồn” đến “nhưng thơ thì luôn luôn đòi hỏi sự toàn bích”).

+ Phần 3: Quan niệm của tác giả về vấn đề vần trong thơ và thơ tự do (từ “Cuối cùng, tôi muốn nói tới vấn đề thơ tự do” đến “giới hạn chỉ còn do sức đi xa của mình.”).

- Mối quan hệ: Bình luận một số quan niệm về thơ (phần 1) là cơ sở để tác giả đưa ra ý kiến của mình về bản chất của thơ (phần 2). Những diễn giải về bản chất của thơ trở nên đầy đủ hơn khi bàn luận thêm một số yếu tố quan trọng của hình thức thơ (phần 3).

Câu 2 (trang 77 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Ở phần 1 của văn bản, những quan niệm nào về thơ đã được tác giả nêu lên để nhận xét? Mục đích của việc nhận xét đó là gì?

Trả lời

Quan niệm	Nhận xét
Thơ là những lời đẹp.	Không phải như vậy, vì Hồ Xuân Hương, Nguyễn Du vẫn sẵn sàng đưa vào thơ những từ ngữ tầm thường của lời nói hằng ngày.
Thơ là ở những đề tài đẹp.	Tác giả cũng phủ nhận quan niệm này, vì cho rằng, trong thơ Bô-đơ-le (Baudelaire) hay thơ của chúng ta hiện nay có nhiều bài viết về những đối tượng không hề đẹp.
Khác với văn xuôi, thơ dễ in sâu vào trí nhớ người đọc.	Quan niệm như vậy vẫn thiếu sức thuyết phục, vì chưa cắt nghĩa được lí do thơ làm cho người đọc nhớ; mặt khác, dễ nhớ không hẳn là bản chất của thơ, vì có những thứ dễ nhớ mà hoàn toàn không phải là thơ.
Mục đích: hướng người đọc vượt qua những ngộ nhận, xác định sự cần thiết phải hiểu về thơ một cách sâu sắc, căn bản hơn. Đây cũng là cách đặt vấn đề cho việc trình bày quan niệm của tác giả ở phần sau.

Câu 3 (trang 77 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Chỉ ra các luận điểm thể hiện quan niệm của tác giả về thơ, phân tích cách triển khai một luận điểm tiêu biểu.

Trả lời

 - Các luận điểm thể hiện quan niệm của tác giả về thơ:

+ Đầu mối của thơ là ở bên trong tâm hồn con người, ngôn ngữ thơ là phương tiện biểu đạt những “rung chuyển khác thường trong tâm hồn”.

+ Thơ không biểu đạt bằng ý niệm, bằng luận lí, mà bằng hình ảnh thấm đẫm cảm xúc.

+ Chữ và tiếng trong thơ phải có nhịp điệu, nhạc điệu để không chỉ gọi tên sự vật, mà còn gợi ra những ý tứ sâu xa.

- Phân tích luận điểm: Thơ không biểu đạt bằng ý niệm, bằng luận lí, mà bằng hình ảnh thấm đẫm cảm xúc.

+ Mở đầu bằng câu chủ đề: “Nên thơ không nói bằng ý niệm thuần tuý”.

+ Ngay sau đó, tác giả diễn giải: Nói bằng ý niệm thuần tuý là chuyện của triết học, luận lí; thơ nói bằng cảm xúc nên có sức mạnh lay động chiều sâu của tâm hồn con người.

+ Đưa ra một đoạn ca dao làm dẫn chứng, phân tích để thấy sự tác động vào tâm hồn con người thể hiện cụ thể như thế nào.

+ Giải thích và chứng minh để làm rõ cảm xúc của người làm thơ khiến cho hình ảnh trong thơ bao giờ cũng “mới mẻ, đột ngột lạ lùng” như được “nhìn bằng con mắt của người đầu tiên”.

Câu 4 (trang 77 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Theo tác giả, điều gì đóng vai trò quan trọng trong sáng tạo thơ? Tác giả đã dùng những thao tác nghị luận nào để làm sáng tỏ điều đó?

Trả lời

- Theo tác giả, sáng tạo thơ là tìm phương tiện phù hợp để biểu đạt những rung cảm khác thường của tâm hồn nhà thơ trước cuộc sống.

- Các thao tác lập luận:

+ Giải thích: Thể hiện ở những câu vừa dẫn nói về bản chất của việc làm thơ.

+ Chứng minh: Hình ảnh “trời xanh”, “mưa phùn” và sự tác động của chúng vào hồn người; đoạn ca dao được dẫn ra để cho thấy thơ tác động đến tâm hồn con người chứ không phải đến nhận thức lí trí.

+ Bình luận: tư tưởng trong thơ không phải là tư tưởng thuần tuý, mà là “tư tưởng dính liền với cuộc sống, ở trong cuộc sống”, nằm ngay trong cảm xúc, tình tự.

+ Bác bỏ: “Thơ không nói bằng ý niệm thuần tuý”, vì nói bằng ý niệm chúng ta sẽ có triết học, luận lí…, chứ không có thơ…

Câu 5 (trang 77 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Tác giả cho rằng: chúng ta không nên lo thơ đi vào hình thức này hay hình thức khác... Dùng bất cứ hình thức nào, miễn là thơ diễn tả được đúng tâm hồn con người mới ngày nay. Bạn có tán thành quan điểm đó không? Vì sao?

Trả lời

Tán thành với quan điểm. Vì bản chất của thơ là bộc lộ tâm hồn và cảm xúc con người, nên hình thức không phải yếu tố quyết định. Thơ có thể dùng bất cứ hình thức nào, miễn là diễn tả chân thực, sâu sắc đời sống tinh thần của con người thời đại. Tuy vậy, hình thức vẫn cần phù hợp để làm nổi bật cảm xúc và nội dung.

Câu 6 (trang 77 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Theo bạn, nội dung nghị luận của văn bản còn có ý nghĩa đối với thực tế sáng tác thơ hiện nay nữa không? Vì sao?

Trả lời

Nội dung nghị luận của văn bản còn có ý nghĩa đối với thực tế sáng tác thơ hiện nay vì: thơ trước hết là tiếng nói của tâm hồn và cảm xúc con người, nên hình thức không phải yếu tố quyết định. Thơ có thể có vần hoặc không vần, theo nhiều cách biểu hiện khác nhau, miễn là diễn tả chân thực đời sống tinh thần của con người hiện đại và tạo được sự rung động nơi người đọc.

Câu 7 (trang 77 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Từ văn bản này, bạn rút ra được điều gì bổ ích cho bản thân trong việc hiểu bản chất của thơ và việc đọc thơ?

Trả lời

- Bản chất của thơ:

+ Thơ là tiếng nói của tình cảm, thể hiện những rung động mãnh liệt của chủ thể trước cuộc sống.

+ Ý tứ của thơ phải biểu hiện qua những hình ảnh thấm đẫm cảm xúc của chủ thể.

+ Ngôn ngữ thơ phải có nhịp điệu, giàu nhạc tính, tác động mạnh vào tâm hồn người đọc.

+ Thơ có nhiều hình thức biểu hiện rất phong phú, thơ cách luật hoặc thơ tự do, có vần hoặc không vần,… điều quan trọng là phải diễn tả đúng tâm hồn của con người.

- Cách đọc thơ:

+ Đọc thơ cần có những rung cảm thực sự để thâm nhập vào cảm xúc của bài thơ.

+ Đọc thơ cần có những kiến thức về đặc trưng ngôn ngữ thơ để hiểu được giá trị biểu đạt của các yếu tố hình thức trong bài thơ.

* Viết kết nối với đọc

Bài tập (trang 77 sgk Ngữ văn 12 Tập 1) Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình bày cách hiểu của bạn về ý kiến: Bài thơ là sợi dây truyền tình cảm cho người đọc.

* Hướng dẫn:  

- Hình thức: Viết 1 đoạn khoảng 150 chữ, diễn đạt rõ ràng, mạch lạc, đúng chính tả.

- Nội dung: Giải thích ý kiến, làm rõ thơ truyền cảm xúc từ nhà thơ đến người đọc, nêu suy nghĩ cá nhân.

Đoạn văn tham khảo

Bài thơ được xem là sợi dây truyền tình cảm cho người đọc vì thơ trước hết là tiếng nói của cảm xúc và tâm hồn con người. Thông qua ngôn từ giàu hình ảnh, nhịp điệu và cảm xúc, nhà thơ gửi gắm những rung động sâu kín của mình về cuộc sống, con người và thế giới xung quanh. Khi đọc thơ, người đọc không chỉ tiếp nhận ý nghĩa câu chữ mà còn cảm nhận được niềm vui, nỗi buồn, khát vọng hay suy tư mà tác giả muốn chia sẻ. Chính sự đồng điệu ấy tạo nên mối liên kết vô hình giữa người viết và người đọc, giúp họ thấu hiểu và sẻ chia cảm xúc với nhau dù ở những thời gian hay không gian khác nhau. Vì vậy, thơ không chỉ để đọc mà còn để cảm, để sống cùng cảm xúc, làm cho tâm hồn con người trở nên phong phú và giàu ý nghĩa hơn.

B/ HỌC TỐT VĂN BẢN MẤY Ý NGHĨ VỀ THƠ

1. Nội dung chính văn bản Mấy ý nghĩ về thơ

Văn bản Mấy ý nghĩ về thơ bàn luận về quan niệm thơ của Nguyễn Đình Thi, nêu lên những suy nghĩ, những quan điểm độc đáo và mới mẻ của tác giả. Thơ chính là tâm hồn, là tiếng nói tâm tình của con người, là sự cô đọng kết tinh, là tổng hợp tất cả những tinh túy trong ngôn ngữ.

2. Bố cục văn bản Mấy ý nghĩ về thơ

3 phần:

- Phần 1: Bình luận một số quan niệm về thơ (từ “Từ trước đến nay” đến “nhưng lại không phải là thơ”).

- Phần 2: Lí giải của tác giả về bản chất của thơ (từ “Đầu mối của thơ có lẽ ta đi tìm bên trong tâm hồn” đến “nhưng thơ thì luôn luôn đòi hỏi sự toàn bích”).

 Phần 3: Quan niệm của tác giả về vấn đề vần trong thơ và thơ tự do (từ “Cuối cùng, tôi muốn nói tới vấn đề thơ tự do” đến “giới hạn chỉ còn do sức đi xa của mình.”).

3. Tóm tắt văn bản Mấy ý nghĩ về thơ

Tiểu luận Mấy ý nghĩ về thơ trình bày những suy nghĩ, quan điểm độc đáo và mới lạ của Nguyễn Đình Thi về thơ. Tác giả khẳng định rằng thơ là biểu hiện của tâm hồn con người, được thể hiện qua hình ảnh, nhạc điệu, nhịp điệu và ngôn ngữ. Nghệ thuật, đặc biệt là thơ, chủ yếu truyền đạt từ trái tim của nhà thơ đến trái tim của độc giả. Thơ là kết tinh của tinh hoa trong ngôn ngữ. Về thơ tự do và thơ không vần, Nguyễn Đình Thi đã có quan điểm mới mẻ và dũng cảm, đồng thời thể hiện sự quan tâm đến chất lượng thơ.

4. Nội dung, nghệ thuật văn bản Mấy ý nghĩ về thơ

- Nội dung:

+ Trình bày quan niệm của Nguyễn Đình Thi về bản chất thơ: thơ là tiếng nói của tâm hồn, giàu cảm xúc và hình ảnh.

+ Khẳng định thơ truyền cảm xúc từ nhà thơ đến người đọc.

+ Nêu quan điểm mới mẻ về hình thức thơ, đặc biệt là thơ tự do và thơ không vần.

- Nghệ thuật:

+ Lập luận chặt chẽ, lí lẽ rõ ràng, giàu sức thuyết phục.

+ Kết hợp giải thích, phân tích, chứng minh và bình luận.

+ Giọng văn giàu suy tư, mang tính lí luận nhưng vẫn giàu cảm xúc.

Bài giảng: Mấy ý nghĩ về thơ - Cô Phương Thảo (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 12 Kết nối tri thức siêu ngắn, hay khác:

• Thực hành tiếng Việt trang 78
• Viết bài văn nghị luận về một vấn đề liên quan đến tuổi trẻ (những hoài bão, ước mơ)
• Thuyết trình về một vấn đề liên quan đến tuổi trẻ
• Củng cố, mở rộng trang 88
• Thực hành đọc: Cảm hứng và sáng tạo

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 12 hay khác:

• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (siêu ngắn)
• Soạn Chuyên đề Văn 12 Kết nối tri thức
• Giải lớp 12 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 12 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 12 Cánh diều (các môn học)

---