5+ Phân tích một tác phẩm văn học: Bạn đến chơi nhà (điểm cao)

Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học (bài thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật): Bạn đến chơi nhà (Nguyễn Khuyến) điểm cao, hay nhất được chọn lọc từ những bài văn hay của học sinh trên cả nước giúp bạn có thêm bài văn hay để tham khảo từ đó viết văn hay hơn.

5+ Phân tích một tác phẩm văn học: Bạn đến chơi nhà (điểm cao)

Dàn ý Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học: Bạn đến chơi nhà

a. Mở bài:

Giới thiệu về bài thơ Bạn đến chơi nhà: Bài thơ “Bạn đến chơi nhà” của tác giả Nguyễn Khuyến là một tác phẩm tiêu biểu. Bài thơ là tiếng nói chân thành của nhà thơ Nguyễn Khuyến dành tặng bạn của mình.

b. Thân bài:

– Câu mở đầu:

+ Niềm vui của nhà thơ khi bạn đến chơi nhà

+ Mở đầu bài thơ là những lời kể, lời tâm sự thể hiện niềm vui của tác giả khi bạn tới chơi nhà.

+ Đã bấy lâu nay có nghĩa là đã một thời gian dài trôi qua rồi hôm nay nhà thơ mới có thể gặp lại bạn ngay tại ngôi nhà của mình.

– Năm câu thơ tiếp theo:

+ Những lời chêu đùa vô cùng hóm hỉnh của nhà thơ

+ Năm câu thơ là những lời tâm sự của các giả khi bạn đến chơi nhà nhưng lại không có gì để tiếp đãi bạn.

+ Người trẻ thì đi vắng, chợ thì xa, ao sâu nước lớn chẳng thể giăng lưới bắt cá, vườn rộng thênh thang nên rất khó để đuổi gà… qua đó bạn đọc thấy được cuộc sống giản dị, mộc mạc của tác giả nơi quê nhà.

+ Lời thơ nhịp nhàng với nhịp điệu 4/3 khiến cho đoạn thơ trở nên mềm mại, uyển chuyển, dễ đi sâu vào lòng người.

– Hai câu thơ cuối

+ Sự hóm hỉnh của tác giả vẫn được tiếp tục:

+ Tưởng chừng những sự thiếu thốn ở trên đã là quá đủ rồi nhưng khi đọc đến đây ta còn thấy rằng nhà thơ quả là người thật vui tính, biết chêu đùa người khác.

+ Bạn đến chơi nhà mà miếng trầu cũng không có để cho bạn nhưng thực ra đó chỉ là lời nói vui đùa của tác giả dành cho bạn của mình mà thôi.

+ Tình cảm bạn bè thiêng liêng giữa hai người bằng hữu

+ Điều quan trọng mà nhà thơ muốn nhấn mạnh đó chính là câu thơ cuối “Bác đến chơi đây, ta với ta”.

+ Dù nghèo về vật chất nhưng tình cảm bạn bè lúc nào cũng đong đầy, chan chứa.

+ Quan hệ bạn bè ở đây được xây dựng trên cơ sở tình cảm yêu thương chân thật chứ không phải là những thứ vật chất tầm thường.

+ Nếu như người bạn của tác giả là một người ưa vinh hoa phú quý, ưa cuộc sống giàu sang thì chắc chắn sẽ không lặn lội tới miền quê nghèo để thăm nhà thơ.

+ Cụm từ “ta với ta” dùng để chỉ nhà thơ và người bạn của mình, tuy hai mà một, tình cảm gắn bó hòa quyện không gì có thể chia cắt được.

c. Kết bài: 

– Nội dung:

+ Bạn đến chơi nhà là một bài thơ hay và ý nghĩa về tình cảm bạn bè của nhà thơ Nguyễn Khuyến.

+ Tình bạn luôn là thứ quý giá nhất, vượt qua giới hạn về thời gian, không gian và tiền bạc vật chất.

– Nghệ thuật:

+ Bài thơ thể hiện sự thành công của tác giả trong bút pháp trào phúng. Ngôn ngữ giản dị, cách gieo vần đặc sắc, dễ nghe, dễ thuộc.

Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học: Bạn đến chơi nhà - mẫu 1

Nguyễn Khuyến là một trong những nhà thơ lớn của nền văn học Việt Nam, được mệnh danh là nhà thơ của làng cảnh Việt Nam. Thơ ông mang đậm hồn quê, mộc mạc, giản dị nhưng thâm trầm, sâu sắc. Trong số những sáng tác của ông, "Bạn đến chơi nhà" là một bài thơ đặc sắc, viết về tình bạn thuần khiết, cao đẹp, vượt lên trên những vật chất tầm thường. Bài thơ đã để lại trong lòng người đọc những cảm xúc ấm áp về một tình bạn chân quê, đậm đà nghĩa tình.

Bài thơ được mở đầu bằng một câu thơ rất đỗi tự nhiên, như một lời chào hỏi thân mật: "Đã bấy lâu nay, bác tới nhà". Câu thơ giống như một tiếng reo vui, một sự ngỡ ngàng hạnh phúc khi người bạn tri kỷ sau bao ngày xa cách nay có dịp ghé thăm. Cách xưng hô "bác" vừa trang trọng, kính trọng lại vừa gần gũi, thân tình. Nó thể hiện mối quan hệ gắn bó, thân thiết giữa chủ thể trữ tình và người bạn của mình. Niềm vui gặp bạn tràn ngập trong lòng thi nhân, nhưng đi kèm với niềm vui ấy là một nỗi băn khoăn, lo lắng: làm thế nào để tiếp đãi bạn cho tử tế, cho xứng với tình cảm bạn dành cho mình. Sáu câu thơ tiếp theo chính là lời giải thích hóm hỉnh của nhà thơ về hoàn cảnh "khó khăn" của mình.

Nhà thơ kể ra hàng loạt những sự thiếu thốn, trống trải về vật chất. Mọi thứ dường như đều không có sẵn, hoặc có nhưng lại "không ăn được". Đầu tiên là "trẻ thời đi vắng, chợ thời xa", tạo nên một không gian vắng lặng, hẻo lánh của chốn thôn quê. Không có người giúp việc, chợ lại xa, nên việc mua sắm thức ăn là điều không thể. Nhìn ra vườn, nhà thơ thấy ao sâu, nước cả, muốn bắt cá nhưng "không thể". Rồi vườn rộng rào thưa, đuổi gà cũng "chẳng được". Cá không bắt được, gà không đuổi được, thì còn có rau quả trong vườn? Ấy vậy mà "cải chửa ra cây, cà mới nụ", "bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa". Tất cả đều đang ở độ dang dở, chưa thể thu hoạch. Ngay cả miếng trầu – thứ tối thiểu để tiếp khách theo truyền thống của người Việt – cũng "không có". Một loạt các hình ảnh đối lập, phủ định được tác giả sử dụng: "cá không ăn", "gà không có", "cải chửa ra", "cà mới nụ", "bầu vừa rụng", "mướp đương hoa", "trầu không có". Tất cả đều là những sản vật quê hương, giản dị, gần gũi. Nhưng ở thời điểm này, chúng đều chưa thể dùng được. Cách liệt kê và cường điệu hóa sự thiếu thốn này tạo nên một giọng thơ hóm hỉnh, vui tươi. Nguyễn Khuyến không hề than phiền hay tỏ ra buồn bã, trái lại, ông còn có vẻ thích thú khi kể lể với bạn về hoàn cảnh đặc biệt của mình.

Vậy sau tất cả những sự "chẳng", "không", "chửa", "mới", "vừa", "đương" ấy, nhà thơ sẽ tiếp bạn bằng gì? Câu thơ cuối cùng vang lên như một lời kết đầy bất ngờ và thú vị: "Bác đến chơi đây, ta với ta!". Mọi thứ vật chất đều không có, nhưng tình bạn thì có, và đó là thứ quý giá nhất. "Ta với ta" là hai người, nhưng lại là một tâm hồn, một sự hòa hợp tuyệt đối. Cụm từ ấy đã xóa nhòa mọi khoảng cách, tạo nên một sự gắn kết vô hình nhưng bền chặt. Khi đã là tri kỷ, đã hiểu và quý trọng nhau, thì những nghi thức tiếp đãi vật chất chỉ là thứ yếu. Cái chính là tấm lòng, là sự chân thành, là niềm vui được gặp gỡ, được trò chuyện. Có bạn ở bên, mọi thiếu thốn đều trở nên không còn ý nghĩa. "Ta với ta" là đỉnh cao của tình bạn, là sự kết tinh của những yêu thương, thấu hiểu và trân trọng. Đối sánh với cụm từ "một mình ta với ta" trong bài "Qua Đèo Ngang" của Bà Huyện Thanh Quan, ta càng thấy rõ sự khác biệt. Nếu ở bà, "ta với ta" chỉ là một nỗi cô đơn, lẻ loi, tuyệt đối thì ở Nguyễn Khuyến, "ta với ta" là sự hòa hợp, ấm áp của hai tâm hồn tri kỷ.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật một cách nhuần nhuyễn. Ngôn ngữ thơ thuần Việt, giản dị, tự nhiên như lời ăn tiếng nói hàng ngày. Giọng thơ hóm hỉnh, vui tươi, pha chút tự trào, tạo nên sức hấp dẫn riêng. Cách sử dụng từ ngữ tài tình với hệ thống từ phủ định, từ chỉ thời gian "chửa", "mới", "vừa", "đương" đã khắc họa thành công bức tranh thiếu thốn về vật chất nhưng giàu có về tình cảm. Cấu trúc đối lập giữa sáu câu đầu và câu cuối tạo nên một hiệu ứng nghệ thuật đặc sắc, làm nổi bật chủ đề tư tưởng của tác phẩm.

Tóm lại, "Bạn đến chơi nhà" là một bài thơ hay và ý nghĩa về tình bạn. Qua những lời thơ giản dị, hóm hỉnh, Nguyễn Khuyến đã gửi gắm một quan niệm sống cao đẹp: tình bạn chân chính không cần đến vật chất xa hoa, không cần đến những nghi lễ cầu kỳ. Tình bạn quý giá ở sự chân thành, ở sự đồng điệu của tâm hồn. Bài thơ là một bài ca đẹp về tình bạn, một món quà tinh thần vô giá mà Nguyễn Khuyến đã để lại cho hậu thế. Nó nhắc nhở chúng ta về giá trị đích thực của tình người trong cuộc sống hôm nay.

Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học: Bạn đến chơi nhà - mẫu 2

Nguyễn Khuyến được coi là bậc thầy của thơ ca tiếng Việt. Ông có khả năng sử dụng ngôn ngữ một cách điêu luyện, biến những câu chữ giản dị, mộc mạc trở nên hàm súc, giàu sức biểu cảm. "Bạn đến chơi nhà" là một minh chứng tiêu biểu cho tài năng ấy. Bài thơ không chỉ hấp dẫn người đọc bởi nội dung tình bạn sâu sắc mà còn bởi nghệ thuật ngôn từ và giọng điệu độc đáo, tạo nên một phong cách riêng không thể trộn lẫn.

Trước hết, bài thơ sử dụng thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật, một thể thơ hết sức chặt chẽ về niêm, luật, vần, đối. Tuy nhiên, Nguyễn Khuyến đã vượt qua những khuôn khổ gò bó ấy để thổi vào đó một hồn thơ Việt Nam đích thực. Bài thơ không hề có sự trau chuốt, bóng bẩy của ngôn từ Hán học, thay vào đó là một hệ thống từ ngữ thuần Việt, giản dị, gần gũi với cuộc sống thôn quê. Các từ ngữ như "bác", "trẻ", "chợ", "cá", "gà", "cải", "cà", "bầu", "mướp", "trầu" đều là những từ quen thuộc, gợi lên một không gian làng quê thanh bình, yên ả. Chính nhờ hệ thống từ ngữ này mà bài thơ có sức sống lâu bền, dễ đi vào lòng người.

Điểm đặc sắc nhất về nghệ thuật ngôn từ trong bài thơ là cách Nguyễn Khuyến sử dụng các từ phủ định và các từ chỉ thời gian, trạng thái một cách tinh tế. Hàng loạt các từ "không", "chẳng" xuất hiện: "trẻ thời đi vắng", "chợ thời xa", "ao sâu nước cả, khôn chài cá", "vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà". Tiếp theo là các từ "chửa", "mới", "vừa", "đương": "cải chửa ra cây, cà mới nụ", "bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa". Và cuối cùng là sự phủ định tuyệt đối: "Đầu trò tiếp khách, trầu không có". Tất cả những từ ngữ này kết hợp với nhau tạo nên một bức tranh về sự thiếu thốn, trống vắng đến mức "không có gì" để tiếp bạn. Cách liệt kê theo trình tự từ xa đến gần, từ ngoài vào trong (chợ xa, ao vườn, đến trong nhà) cho thấy sự tỉ mỉ, kỹ lưỡng trong việc tìm kiếm một thứ gì đó để tiếp bạn, nhưng kết quả đều là con số không. Sự dồn dập của các từ phủ định, từ chỉ sự dang dở càng làm tăng thêm vẻ hóm hỉnh, hài hước cho lời thơ.

Giọng điệu của bài thơ cũng là một yếu tố nghệ thuật đáng chú ý. Giọng thơ vừa dân dã, tự nhiên, vừa hóm hỉnh, pha chút tự trào. Mở đầu là giọng reo vui, phấn khởi khi lâu ngày gặp bạn. Sau đó, chuyển sang giọng kể lể, phân trần dí dỏm về cảnh ngộ "khó khăn" của mình. Nhà thơ như đang đùa vui với chính hoàn cảnh của mình, biến những cái "không" thành cái "có" về mặt tinh thần. Đến câu cuối, giọng thơ trở nên hào sảng, bất ngờ và đầy ý nghĩa: "Bác đến chơi đây, ta với ta!". Câu thơ như một lời khẳng định, một sự tổng kết về tất cả. Nó vừa là câu trả lời cho băn khoăn "lấy gì tiếp bạn" ở đầu bài, vừa là đỉnh điểm của niềm vui, của sự thấu hiểu. Sự chuyển đổi linh hoạt trong giọng điệu này đã tạo nên một bản nhạc đa cung bậc cảm xúc, từ ngạc nhiên, băn khoăn, đến thích thú, cuối cùng là lắng đọng, sâu sắc.

Một nét nghệ thuật đặc sắc không thể không nhắc đến là cấu trúc đối lập. Toàn bộ bài thơ được xây dựng trên sự đối lập giữa "không" và "có". Sáu câu thơ đầu là muôn vàn cái "không", "chẳng", "chửa", "mới" về vật chất. Câu thơ cuối lại là cái "có" vô cùng lớn lao về tinh thần, đó là tình bạn tri kỷ, là sự đồng điệu của hai tâm hồn. Chính sự đối lập này đã làm nổi bật chủ đề tư tưởng của bài thơ: tình bạn cao hơn mọi vật chất tầm thường. Cụm từ "ta với ta" ở cuối bài là một sáng tạo nghệ thuật độc đáo. Nó không chỉ là đại từ nhân xưng mà còn là một biểu tượng cho sự hòa hợp tuyệt đối. Trong tiếng Việt, chưa có mấy ai dùng cụm từ này để diễn tả tình bạn một cách hàm súc và sâu sắc đến như vậy. Nó vừa chỉ hai người, vừa chỉ một sự thống nhất.

Như vậy, "Bạn đến chơi nhà" thành công không chỉ nhờ nội dung tình cảm mà còn nhờ những đóng góp to lớn về mặt nghệ thuật. Nguyễn Khuyến đã thể hiện tài năng bậc thầy trong việc sử dụng ngôn từ thuần Việt, xây dựng giọng điệu linh hoạt và tạo dựng những kết cấu nghệ thuật độc đáo. Bài thơ là một tuyên ngôn về cái đẹp, cái cao quý của tình bạn, được thể hiện bằng một hình thức nghệ thuật giản dị, trong sáng nhưng vô cùng tinh tế và sâu sắc. Nó xứng đáng là một viên ngọc quý trong kho tàng văn học dân tộc.

Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học: Bạn đến chơi nhà - mẫu 3

Nhắc đến Nguyễn Khuyến là nhắc đến nhà thơ của làng cảnh Việt Nam. Thơ ông gắn bó máu thịt với những hình ảnh quen thuộc của thôn quê: cây đa, giếng nước, ao làng, lũy tre, cánh đồng... "Bạn đến chơi nhà" tuy là một bài thơ viết về tình bạn, nhưng qua đó, người đọc vẫn có thể cảm nhận được một bức tranh làng quê Bắc Bộ thanh bình, yên ả với những sản vật giản dị, mộc mạc. Bài thơ không chỉ là câu chuyện tiếp đãi bạn mà còn là một bức ký họa sinh động về cuộc sống nơi thôn dã.

Bức tranh làng quê hiện lên ngay từ những dòng thơ đầu tiên với không gian đặc trưng: "Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa". Câu thơ vẽ ra một không gian tĩnh lặng, vắng vẻ, không ồn ào, náo nhiệt của phố xá. Hình ảnh "trẻ đi vắng" gợi sự thanh bình, vắng lặng trong một buổi chiều nào đó. "Chợ xa" càng làm tăng thêm cái cảm giác hẻo lánh, xa xôi của chốn thôn quê. Nguyễn Khuyến không tả cảnh chợ đông vui, tấp nập mà lại nói đến cái xa của chợ để cho thấy sự tách biệt của không gian làng quê với thế giới bên ngoài. Đó là một không gian yên tĩnh, thuần phác, nơi con người sống chậm lại và hòa mình với thiên nhiên.

Tiếp đến, nhà thơ đưa mắt nhìn ra khu vườn của mình. Và một thế giới cây trái sum suê, trù phú hiện ra: "Ao sâu nước cả, khôn chài cá // Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà". Không gian ao vườn được mở rộng với "ao sâu", "vườn rộng". Dưới ao có cá, trong vườn có gà. Đó là những hình ảnh rất đỗi quen thuộc của mỗi gia đình nông thôn Việt Nam. Rồi nhà thơ điểm xuyết thêm những loài cây, loài quả đặc trưng: "Cải chửa ra cây, cà mới nụ", "Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa". Cải, cà, bầu, mướp là những loại rau quả dân dã, gắn liền với bữa cơm của người nông dân. Tất cả đều đang ở độ tươi non, tràn đầy sức sống: cải mới lên cây, cà mới ra nụ, bầu vừa rụng rốn, mướp đang trổ hoa. Bức tranh khu vườn hiện lên thật sinh động, tươi mát và tràn đầy màu xanh của sự sống. Nó thể hiện một cuộc sống ấm cúng, no đủ, dù chỉ là những thứ giản dị.

Qua những dòng thơ, ta thấy Nguyễn Khuyến là một người gắn bó sâu sắc với cuộc sống điền viên. Ông yêu quý từng ngọn rau, tấc đất, từng con cá, con gà. Ông thuộc làu từng giai đoạn phát triển của cây trái: lúc nào cải ra cây, lúc nào cà ra nụ, bầu thì mới rụng rốn, mướp thì đương hoa. Cái nhìn của ông về thiên nhiên không phải là cái nhìn của một người xa lạ, mà là của một người bạn, một người tri kỷ. Ông sống hòa hợp với thiên nhiên, cảm nhận thiên nhiên bằng cả tấm lòng. Vì thế, bức tranh quê trong thơ ông không hề tĩnh tại mà luôn vận động, sinh sôi, nảy nở.

Nhưng điều thú vị là bức tranh làng quê trù phú, tươi tốt ấy lại được nhà thơ sử dụng như một cái cớ để "than nghèo". Mọi thứ đều có cả đấy, nhưng lại không thể dùng được vào lúc này. Cá thì ở ao sâu, gà thì vườn rộng khó bắt, cải cà chưa thu hoạch được, bầu mướp còn non. Đây chính là cái tài của Nguyễn Khuyến. Ông vừa vẽ ra một bức tranh quê sinh động, vừa kín đáo bộc lộ tình cảm của mình với bạn. Cảnh vật hiện ra là để giải thích cho sự thiếu thốn, nhưng thực chất nó lại cho thấy một cuộc sống viên mãn, an nhiên, tự tại bên vườn ao, ruộng vườn. Thiếu thốn về vật chất nhất thời nhưng giàu có về tinh thần, đó là chân dung của một nhà nho thanh bạch, yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống lao động.

Tóm lại, thông qua bài thơ "Bạn đến chơi nhà", Nguyễn Khuyến đã vẽ nên một bức tranh làng quê Bắc Bộ thật giản dị, chân thực mà cũng thật nên thơ. Đó là không gian yên tĩnh của làng xóm, là sự trù phú, tươi tốt của khu vườn với bao nhiêu là sản vật. Bức tranh ấy không chỉ là phông nền cho câu chuyện tình bạn mà còn thể hiện tình yêu quê hương sâu nặng và tâm hồn thanh cao, gắn bó với thiên nhiên của nhà thơ. Đọc bài thơ, ta như được sống lại những giây phút yên bình của một miền quê Việt Nam xưa, nơi tình người và cảnh vật hòa quyện vào nhau một cách đẹp đẽ.

Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học: Bạn đến chơi nhà - mẫu 4

Trong văn học Việt Nam, có không ít những vần thơ viết về tình bạn cảm động. Nhưng có lẽ, "Bạn đến chơi nhà" của Nguyễn Khuyến là bài thơ thể hiện một cách sâu sắc và trọn vẹn nhất triết lý về tình bạn chân chính. Bài thơ không chỉ là một câu chuyện kể dí dỏm, hóm hỉnh mà còn là một tuyên ngôn về giá trị đích thực của tình người, vượt lên trên mọi giá trị vật chất tầm thường.

Niềm vui khi bạn đến thăm là một cảm xúc tự nhiên, phổ quát của con người. Nguyễn Khuyến mở đầu bài thơ bằng tiếng reo vui ấy: "Đã bấy lâu nay, bác tới nhà". Câu thơ như một lời chào mừng, một sự trân trọng dành cho người bạn tri kỷ. Nhưng niềm vui ấy ngay sau đó đã được đặt trong một tình huống rất đặc biệt: Làm thế nào để tiếp đãi bạn? Và sáu câu thơ tiếp theo là một chuỗi những lời thanh minh, giải thích về sự thiếu thốn của mình. Có thể thấy, nhà thơ đã cố gắng kiếm tìm mọi thứ, từ xa đến gần, từ ngoài vào trong, để có một bữa cơm thịnh soạn đãi bạn. Nhưng tất cả đều không có, hoặc có nhưng chưa dùng được.

Cá dưới ao thì không bắt được vì ao sâu nước cả. Gà trong vườn thì không đuổi được vì vườn rộng rào thưa. Rau quả trong vườn thì cải, cà, bầu, mướp đều còn non, chưa đến kỳ thu hoạch. Đến cả miếng trầu – thứ tối thiểu để làm đầu câu chuyện theo phong tục của người Việt – cũng không có. Như vậy, mọi thứ vật chất đều "vắng mặt" trong buổi gặp gỡ này. Nếu chỉ dừng lại ở đó, ta có thể hiểu rằng nhà thơ đang rất áy náy, băn khoăn vì không có gì để đãi bạn. Nhưng câu thơ cuối cùng đã thay đổi hoàn toàn ý nghĩa của bài thơ: "Bác đến chơi đây, ta với ta!"

Câu thơ như một lời khẳng định đanh thép: Khi bạn là tri kỷ, thì tất cả những nghi lễ vật chất kia đều không còn quan trọng. Tình bạn chân chính không được đo bằng mâm cao cỗ đầy, bằng những món ăn ngon vật lạ. Tình bạn chân chính được đo bằng tấm lòng, bằng sự chân thành, bằng sự thấu hiểu và đồng cảm. Cụm từ "ta với ta" đã thể hiện điều đó một cách trọn vẹn. "Ta" thứ nhất là nhà thơ, "ta" thứ hai là người bạn. Hai người, hai tâm hồn nhưng lại chung một niềm vui, một sự cảm thông sâu sắc. Họ không cần đến những thứ vật chất bên ngoài để làm cầu nối, bởi chính sự hiện diện của nhau đã là món quà quý giá nhất.

Ở đây, Nguyễn Khuyến đã thể hiện một quan niệm sống rất cao đẹp: coi trọng tinh thần hơn vật chất, coi trọng tình cảm hơn lễ nghi. Ông cho rằng, một tình bạn chân chính là thứ tình cảm trong sáng, không vụ lợi, không cần đến những toan tính thực dụng. Bạn đến thăm mình, đó là niềm vui lớn nhất. Còn lại, mọi thứ khác chỉ là phụ. Cái thiếu thốn về vật chất càng làm nổi bật lên cái dư thừa về tình cảm. Chính trong hoàn cảnh ấy, con người mới có thể nhìn thấy nhau bằng trái tim, bằng sự chân thành nhất.

Đối lập với quan niệm tình bạn "vật chất" là những bữa tiệc linh đình, những món quà đắt tiền, những toan tính thiệt hơn. Tình bạn ấy dễ phai nhạt, dễ đổ vỡ khi lợi ích không còn. Còn tình bạn trong thơ Nguyễn Khuyến là thứ tình cảm bền vững, vượt qua mọi thử thách của thời gian và hoàn cảnh. Nó được xây dựng trên nền tảng của sự hiểu biết, quý mến và tôn trọng lẫn nhau. Có thể nói, bài thơ "Bạn đến chơi nhà" là một bài học sâu sắc về cách đối nhân xử thế, về cách nhìn nhận và trân trọng những giá trị đích thực của cuộc sống.

Với triết lý ấy, bài thơ không chỉ có giá trị trong thời đại của Nguyễn Khuyến mà còn nguyên giá trị cho đến ngày hôm nay. Trong xã hội hiện đại, khi con người ta dễ bị cuốn vào vòng xoáy của vật chất, của danh lợi, thì những vần thơ của Nguyễn Khuyến như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng mà sâu sắc: Hãy trân trọng những người bạn đến với mình bằng cả tấm lòng, hãy sống chân thành và yêu thương nhau bằng những gì thuần khiết nhất. Đó mới là thứ tình cảm bền lâu và có ý nghĩa nhất. Tóm lại, "Bạn đến chơi nhà" không chỉ là một bài thơ hay mà còn là một triết lý nhân sinh sâu sắc, một bài ca bất hủ về tình bạn chân chính.

Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học: Bạn đến chơi nhà - mẫu 5

Trong kho tàng văn học trung đại Việt Nam, có hai bài thơ nổi tiếng cùng sử dụng cụm từ "ta với ta" để kết thúc tác phẩm, đó là "Bạn đến chơi nhà" của Nguyễn Khuyến và "Qua Đèo Ngang" của Bà Huyện Thanh Quan. Tuy cùng một cụm từ, nhưng mỗi nhà thơ lại gửi gắm vào đó những sắc thái cảm xúc và ý nghĩa hoàn toàn khác nhau. Sự khác biệt này không chỉ nằm ở bối cảnh sáng tác, hoàn cảnh tâm trạng của mỗi tác giả mà còn thể hiện những nét đặc sắc riêng trong phong cách nghệ thuật của họ. So sánh hai cụm từ "ta với ta" này sẽ giúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn về giá trị của từng tác phẩm.

Trước hết, hãy đến với bài thơ "Qua Đèo Ngang" của Bà Huyện Thanh Quan. Bài thơ được viết trong hoàn cảnh tác giả từ kinh đô Huế vào xứ Quảng để nhận chức, một mình dừng chân trước cảnh Đèo Ngang rợn ngợp lúc chiều tà. Không gian và thời gian trong bài thơ đều nhuốm màu hoang sơ, vắng lặng, gợi lên một nỗi buồn man mác. Thiên nhiên Đèo Ngang hiện ra qua những hình ảnh "cỏ cây chen đá, lá chen hoa" nhưng lại vắng bóng người, chỉ có "tiều vài chú" lom khom và "chợ mấy nhà" nhà ven sông. Nỗi nhớ nước thương nhà cứ trào dâng trong lòng nữ sĩ. Và cuối cùng, trước không gian bao la, rợn ngợp ấy, tác giả chỉ còn biết đối diện với chính mình: "Một mảnh tình riêng, ta với ta".

"Ta với ta" trong bài thơ của Bà Huyện Thanh Quan là một sự kết đôi nhưng thực chất chỉ là một. Đó là sự đối diện giữa cái tôi cô đơn của tác giả với cái bóng của chính mình. Không gian càng rộng lớn, thời gian càng gợi buồn thì con người càng cảm thấy nhỏ bé, lẻ loi. Hai chữ "ta" nhưng chỉ là một nỗi niềm, một tâm trạng, một sự cô quạnh tuyệt đối. Nó diễn tả sâu sắc nỗi cô đơn thăm thẳm của con người lạc lõng giữa đất trời, một nỗi buồn không thể chia sẻ cùng ai. Đó là tiếng thở dài của một tâm hồn đa cảm trước cảnh ngộ của chính mình.

Hoàn toàn khác với nỗi cô đơn ấy, "ta với ta" trong bài thơ "Bạn đến chơi nhà" của Nguyễn Khuyến lại là một sự hòa hợp tuyệt đối giữa hai người bạn tri kỷ. Nếu Bà Huyện Thanh Quan ở một mình giữa thiên nhiên rộng lớn thì Nguyễn Khuyến lại có bạn đến thăm. Không gian trong bài thơ của Nguyễn Khuyến là không gian làng quê ấm cúng, thân thuộc với ao vườn, cây trái. Sau những lời kể lể dí dỏm về cảnh thiếu thốn, nhà thơ đi đến kết luận: "Bác đến chơi đây, ta với ta!".

Cụm từ này ở đây là sự kết hợp của hai con người, hai tâm hồn. Nó xóa nhòa mọi khoảng cách, mọi ranh giới giữa chủ và khách. Không còn "tôi" và "bác", chỉ còn một sự thống nhất "ta". Sự thống nhất này dựa trên nền tảng của tình bạn thân thiết, của sự thấu hiểu và đồng cảm. Khi có bạn bên cạnh, mọi thiếu thốn vật chất đều trở nên vô nghĩa. "Ta với ta" là đỉnh cao của niềm vui, của hạnh phúc được gặp gỡ tri âm. Nó thể hiện một quan niệm nhân văn sâu sắc: tình bạn chân chính là món quà vô giá, đủ sức lấp đầy mọi khoảng trống trong cuộc sống.

Sự khác biệt giữa hai cụm từ "ta với ta" còn thể hiện ở phong cách nghệ thuật của hai tác giả. Bà Huyện Thanh Quan là bậc thầy của thơ trữ tình bác học, giàu chất cổ điển, trang trọng, niêm luật chặt chẽ. Nỗi buồn của bà cũng rất trang nhã, kín đáo. Còn Nguyễn Khuyến lại là nhà thơ của làng quê, với phong cách dân dã, hóm hỉnh, tự nhiên. Tiếng cười và niềm vui của ông cũng toát lên từ những điều giản dị nhất. Sự khác biệt trong tâm trạng và phong cách đã tạo nên hai sắc thái hoàn toàn khác biệt cho cùng một cụm từ.

Như vậy, qua việc so sánh cụm từ "ta với ta" trong hai bài thơ, ta thấy được sự phong phú và tinh tế của tiếng Việt, cũng như tài năng của các nhà thơ trong việc sử dụng ngôn từ. Nếu "ta với ta" của Bà Huyện Thanh Quan là nỗi cô đơn, lẻ loi đến tột cùng của một lữ khách thì "ta với ta" của Nguyễn Khuyến lại là niềm vui trọn vẹn, sự hòa hợp tuyệt đối của đôi bạn tri kỷ. Cả hai đều là những đỉnh cao trong nền thơ ca dân tộc, góp phần làm giàu đẹp thêm cho tiếng mẹ đẻ và những rung động tinh tế của tâm hồn Việt.

Xem thêm những bài văn mẫu đạt điểm cao của học sinh trên cả nước hay khác:

• Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học (bài thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật): Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê
• Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học (bài thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật): Bánh trôi nước
• Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học (bài thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật): Thu ẩm
• Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học (bài thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật): Chiều hôm nhớ nhà
• Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học (bài thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật): Thăng Long thành hoài cổ
• Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học (bài thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật): Thu Vịnh

Mục lục Văn mẫu | Văn hay lớp 8 theo từng phần:

• Mục lục Văn phân tích, phát biểu cảm nghĩ, cảm nhận
• Mục lục Văn biểu cảm
• Mục lục Văn thuyết minh
• Mục lục Văn nghị luận

---