Các dạng bài toán thủy phân chất béo và cách giải

Với Các dạng bài toán thủy phân chất béo và cách giải sẽ giúp học sinh nắm vững lý thuyết, biết cách làm bài tập từ đó có kế hoạch ôn tập hiệu quả để đạt kết quả cao trong các bài thi môn Hóa 12.

Các dạng bài toán thủy phân chất béo và cách giải

                                Các dạng bài toán thủy phân chất béo và cách giải

A. Lý thuyết và phương pháp giải

1. Phương trình thủy phân

a) Thủy phân trong môi trường axit

Các dạng bài toán thủy phân chất béo và cách giải

Tỉ lệ mol                1                  3                         3                      1

b) Thủy phân trong môi trường bazơ (thường gặp NaOH) - phản ứng xà phòng hóa.

Các dạng bài toán thủy phân chất béo và cách giải

Tỉ lệ mol                 1                    3                     3                       1

+ ĐLBTKL: m chất béo + mNaOH pư = mmuối  + m glixerol

+ Các dạng bài toán thủy phân chất béo và cách giải

+ Mglixerol = 92 (g/mol)

Lưu ý: Thủy phân chất béo luôn thu được glixerol.

2. Tên và khối lượng phân tử của một số axit béo và triglixerit thường gặp:

+) Axit béo và chất béo no:

C15H31COOH: axit panmitic (M =256)          → (C15H31COO)3C3H5: tripanmitin (M=806)

C17H35COOH: axit stearic (M = 284)             → (C17H35COO)3C3H5: tristearin (M=890)

+) Axit béo và chất béo không no:

C17H33COOH: axit oleic (M=282)                →(C17H33COO)3C3H5: triolein (M=884)     

C17H31COOH: axit linoleic (M=280)             → (C17H31COO)3C3H5: trilinolein (M=878)

B. Ví dụ minh họa

Câu 1: Cho 0,1 mol tristearin ((C17H35COO)3C3H5) tác dụng hoàn toàn với dung dịch NaOH dư, đun nóng, thu được m gam glixerol. Giá trị của m là

A. 27,6                                    

B. 4,6                             

C. 14,4                                    

D. 9,2

Hướng dẫn giải:

nchat beo = nglixerol = 0,1mol

mglixerol = 0,1.92 = 9,2 mol

→ Chọn D

Câu 2: Xà phòng hóa hoàn toàn 17,8 gam chất béo X cần vừa đủ dung dịch chứa 0,06 mol NaOH. Cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được m gam muối khan. Giá trị của m là

A. 19,12                         

B. 18,36                         

C. 19,04                         

D. 14,68

Hướng dẫn giải:

Phương trình phản ứng xảy ra:

Các dạng bài toán thủy phân chất béo và cách giải

Áp dụng ĐLBTKL: mchất béo + mNaOH pư = m muối + mglixerol

→ 17,8 + 0,06.40 = mmuối + 0,02.92

→ mmuối = 18,36 gam

→ Chọn B

Câu 3: Xà phòng hóa m gam trigixerit X cần dùng 600 ml dung dịch NaOH 1M thu được hỗn hợp muối của axit oleic và axit panmitic có tỉ lệ mol tương ứng 2:1. Giá trị của m là

A. 172,0

B. 174,0

C. 176,8

D. 171,6

Lời giải:

nNaOH = 0,6 mol

Thu được hỗn hợp muối của axit oleic và axit panmitic có tỉ lệ mol tương ứng 2:1

→ Trigixerit X chứa 2 gốc oleic và 1 gốc panmitic

→ X có dạng: (C17H33COO)2C3H5(C15 H31COO) M= 858 (g/mol)

Các dạng bài toán thủy phân chất béo và cách giải

→ m = 0,2.858 = 171,6 g

→ Chọn D

                           Các dạng bài toán thủy phân chất béo và cách giải

C. Bài tập tự luyện

Câu 1: Cho 17,8 gam tristearin vào dung dịch NaOH dư, đun nóng đến phản ứng hoàn toàn, cô cạn dung dịch thu được a gam xà phòng khan. Giá trị của a là

A. 19,18 gam        

B. 6,12 gam 

C. 1,84 gam          

D. 18,36 gam

Câu 2: Thủy phân hoàn toàn m gam chất béo bằng dung dịch NaOH, đun nóng thu được 9,2 gam glixerol và 91,8 gam muối. Giá trị của m là

A. 89                              

B. 101                                      

C. 85                              

D. 93

Câu 3: Xà phòng hóa hoàn toàn 178 gam tristearin trong dung dịch KOH thu được m gam kali stearat. Giá trị của m là

A. 200,8.                    

B. 183,6.                     

C. 211,6.                    

D. 193,2.

Câu 4: Xà phòng hóa hoàn toàn 17,24 gam chất béo cần vừa đủ 0,06 mol NaOH. Cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được khối lượng xà phòng là

A. 16,68 gam                  

B. 17,80 gam                           

C. 18,24 gam                           

D. 18,38 gam

Câu 5: Đun nóng chất béo cần vừa đủ 40kg dung dịch NaOH 15%, giá sử phản ứng xảy ra hoàn toàn. Khối lượng (kg) glixerol thu được là

A. 13,8                           

B. 4,6                             

C. 6,975                         

D. 9,2

Câu 6: Thuỷ phân hoàn toàn 0,1 mol một este X cần dùng vừa đủ 300 ml dung dịch NaOH 1M, thu được một ancol và 89 gam hỗn hợp muối của hai axit béo. Hai axit béo đó là

A. C17H35COOH và C15H31COOH                    

B. C17H31COOH và C17H35COOH

C. C17H33COOH và C15H31COOH                    

D. C17H35COOH và C17H33COOH

Câu 7: Xà phòng hóa hoàn toàn một trieste X bằng dung dịch NaOH thu được 9,2g glixerol và 83,4 gam muối của một axit béo no Y. Y là:

A. axit axetic                            

B. axit panmitic              

C. axit oleic                    

D. Axit stearic

Câu 8: Thủy phân 265,2 gam chất béo tạo bởi axit béo trong dung dịch KOH đun nóng thu được 288 gam muối kali. Chất béo này có tên gọi là

A. tristearin                    

B. triolein                       

C. trilinolein                            

D. tripanmitin

Câu 9: Thủy phân hoàn toàn 444 gam một lipit thu được 46 gam glixerol và hai loại axit béo. Hai loại axit béo đó là

A. C15H31COOH và C17H35COOH

B. C17H33COOH và C15H31COOH

C. C17H31COOH và C17H33COOH

D. C17H33COOH và C17H35COOH

Câu 10: Đun nóng a gam chất béo X với NaOH dư, sau phản ứng thu được 4,6 gam glixerol, m gam muối oleat và 30,6 gam muối stearat. Giá trị của a và m lần lượt là

A. 15,2 gam và 44,4 gam.

B. 44,4 gam và 15,2 gam.

C. 44 gam và 12 gam

D. 57,4 gam và 15,2 gam

Đáp án tham khảo

1D

2A

3D

4B

5B

6A

7B

8B

9D

10A

Xem thêm các phương pháp giải nhanh bài tập Hóa học hay khác:

Săn shopee giá ưu đãi :

ĐỀ THI, GIÁO ÁN, GÓI THI ONLINE DÀNH CHO GIÁO VIÊN VÀ PHỤ HUYNH LỚP 12

Bộ giáo án, đề thi, bài giảng powerpoint, khóa học dành cho các thầy cô và học sinh lớp 12, đẩy đủ các bộ sách cánh diều, kết nối tri thức, chân trời sáng tạo tại https://tailieugiaovien.com.vn/ . Hỗ trợ zalo VietJack Official


Giải bài tập lớp 12 sách mới các môn học
Tài liệu giáo viên