Cách làm bài tập về chất béo hay, chi tiết

Bài giảng: Bài toán thủy phân Este, chất béo - Cô Nguyễn Thị Thu (Giáo viên VietJack)

Phương pháp

- Chất béo (lipit) thuộc loại este nên cũng tham gia phản ứng đặc trưng của este như:

+ Phản ứng thủy phân trong môi trường axit tạo ra glixerol và các axit béo

PTHH: (RCOO)3C3H5 + 3H2O Cách làm bài tập về chất béo hay, chi tiết | Hóa học lớp 12 C3H5(OH)3 + 3RCOOH

+ Phản ứng thủy phân trong môi trường kiềm: phản ứng xà phòng hóa tạo ra glixerol và hỗn hợp muối của các axit béo.

PTHH: (RCOO)3C3H5 + 3NaOH → 3RCOONa + C3H5OH (glixerol)

- Ngoài ra với lipit không no còn có phản ứng cộng như cộng H2, cộng Iôt…

Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Thủy phân chất béo glixerol tristearat (C17H35COO)3C3H5 cần dùng 1,2 kg NaOH. Biết hiệu suất phản ứng là 80%. Khối lượng glixerol thu được là:

A. 8,100kg

B. 0,750 kg

C. 0,736 kg

D. 6,900 kg

Giải

PTHH: (C17H35COO)3C3H5 + 3NaOH → 3C17H35COONa + C3H5(OH)3 (1)

Ta có: nNaOH = Cách làm bài tập về chất béo hay, chi tiết | Hóa học lớp 12 = 0,03 (kmol)

Từ (1) ⇒ nC3H5(OH)3 = Cách làm bài tập về chất béo hay, chi tiết | Hóa học lớp 12 .nNaOH = 0,01 (kmol)

⇒ mC3H5(OH)3 = 0,01 . 92 .80% = 0,736 (kg)

Đáp án C

Ví dụ 2: Thuỷ phân hoàn toàn 10 gam một lipit trung tính cần 1,68 gam KOH. Từ 1 tấn lipit trên có thể điều chế được bao nhiêu tấn xà phòng natri 72%.

A. 1,428

B. 1,028

C. 1,513

D. 1,628

Giải

Theo đề bài

⇒ Thủy phân 10 g lipid cần nNaOH = nKOH = Cách làm bài tập về chất béo hay, chi tiết | Hóa học lớp 12 = 0,03 mol

⇒ Thủy phân 1 tấn lipid cần nNaOH = 3000 mol

⇒nC3H5(OH)3 = Cách làm bài tập về chất béo hay, chi tiết | Hóa học lớp 12 . nNaOH = 1000 mol

BTKL ⇒ mxà phòng = 106 + 3000.40 - 1000.92 = 1028000 = 1,028 tấn

⇒ mxà phòng (72%) = Cách làm bài tập về chất béo hay, chi tiết | Hóa học lớp 12 = 1,428 tấn

Bài tập vận dụng

Câu 1. Giả sử một chất béo có công thức: (RCOO)3C3H5 . Muốn điều chế 20 kg xà phòng từ chất béo này thì cần dùng bao nhiêu kg chất béo này để tác dụng với dung dịch xút? Coi phản ứng xảy ra hoàn toàn.

A. 19,37 kg chất béo

B. 21,5 kg

C. 25,8 kg

D. Một trị số khác

Giả sử ta cần x mol chất béo đó

Cách làm bài tập về chất béo hay, chi tiết | Hóa học lớp 12

Bảo toàn khối lượng ⇒ 860x + 3x.40 = mxà phòng + x.92

Mà mxà phòng = 20 000g ⇒ x = 22,522

⇒ mchất béo = 22,522. 860 = 19,37.103 (g) = 19,37 kg

Câu 2. Câu nào sau đây đúng? Dầu mỡ động thực vật và dầu bôi trơn máy:

A. Khác nhau hoàn toàn

B. Giống nhau hoàn toàn

C. Chỉ giống nhau về tính chất hoá học.

D. Đều là lipit.

Dầu mỡ động thực vật là các trieste, còn dầu mỡ bôi trơn máy là các ankan cao phân tử. Chúng hoàn toàn khác nhau.

Câu 3. Chỉ số axit của một loại chất béo chứa tristearin và axit béo stearic trong đó có 89% tristearin là:

A. 21,69     B. 7,2

C. 168     D.175,49

Giả sử trong 1g chất béo có 0,89g tristearin còn 0,11g axit stearic

⇒ nKOH = Cách làm bài tập về chất béo hay, chi tiết | Hóa học lớp 12 = 0,00038mol

⇒ mKOH = 0,00038. 56 = 0,02169g = 21,69mg

Tức là chỉ số a xit là 21,69.

⇒ Chọn A

Câu 4. Xà phòng hóa hoàn toàn trieste X bằng dd NaOH thu được 9,2g glixerol và 83,4g muối của một axit no. Axit đó là:

A. Stearic     B. Oleic

C. Panmitic     D. Linoleic

nglixerol = 0,1mol

Cách làm bài tập về chất béo hay, chi tiết | Hóa học lớp 12

mmuối = Cách làm bài tập về chất béo hay, chi tiết | Hóa học lớp 12 = 27,8g

⇒ Mmuối = 27,8: 0,1 = 278 ⇒ Maxit = 278 -22 = 256 (panmitic)

⇒ Chọn C.

Câu 5. Đun sôi ag một triglixrit X với dd KOH đến phản ứng hoàn toàn thu được 0,92g glixerol và mg hỗn hợp Y gồm muối của a xit oleic với 3,18g muối của axit linoleic. Công thức của X và a là:

A.(C17H31COO)2 C3H5OOCC17H33; 8,41g

B. (C17H33COO)2C3H5OOCC17H31; 8,41g

C. (C17H33COO)2C3H5OOCC17H31; 4,81g

D. (C17H31COO)2 C3H5OOCC17H33; 4,81g

nglixerol = 0,01mol

Nếu triglixrit là (C17H31COO)2 C3H5OOCC17H33

(C17H31COO)2C3H5OOCC17H33 + 3KOH → 2C17H31COOK + C17H33COOK + C3H5(OH)3

Khối lượng muối linoleat: 0,02. 318 = 6,36g > 3,18 : loại

Vậy công thức của X là:

(C17H33COO)2C3H5OOCC17H31 + 3 KOH → 2C17H33COOK + C17H31COOK + C3H5(OH)3

Và a = 0,01.841 = 8,41g.

⇒ Chọn B.

Câu 6. Xà phòng hóa 100g chất béo có chỉ số a xit bằng 7 cần ag dd NaOH 25% thu được 9,43g glixerol và bg muối natri, giá trị của a,b là:

A. 15,2 và 103,145

B. 5,12 và 10,3145

C. 51,2 và 103,145

D. 51,2 và 10,3145

Vì chỉ số a xit bằng 7 ⇒ nNaOH = nKOH = Cách làm bài tập về chất béo hay, chi tiết | Hóa học lớp 12 = 0,0125mol;

nglixerol = Cách làm bài tập về chất béo hay, chi tiết | Hóa học lớp 12 = 0,1025mol.

Cách làm bài tập về chất béo hay, chi tiết | Hóa học lớp 12

⇒ Tổng nNaOH = 0,1025.3 + 0,0125 = 0,32 mol

a = mdd NaOH = Cách làm bài tập về chất béo hay, chi tiết | Hóa học lớp 12 = 51,2g

Theo định luật bảo toàn khối lượng cả 2 phương trình :

b = mmuối = mchất béo + mNaOH - mglixerol - mnước = 100 +0,32.40 – 9,43 – 0,0125.18 = 103,145g

⇒Chọn C.

Bài giảng: Tổng hợp bài tập Este - Lipit - Cô Nguyễn Thị Thu (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các dạng bài tập Hóa học lớp 12 có trong đề thi THPT Quốc gia khác:

Giới thiệu kênh Youtube VietJack

Ngân hàng trắc nghiệm miễn phí ôn thi THPT Quốc Gia tại khoahoc.vietjack.com

CHỈ CÒN 250K 1 KHÓA HỌC BẤT KÌ, VIETJACK HỖ TRỢ DỊCH COVID

Tổng hợp các video dạy học từ các giáo viên giỏi nhất - CHỈ TỪ 399K tại khoahoc.vietjack.com

Tổng đài hỗ trợ đăng ký khóa học: 084 283 45 85

este-lipit.jsp

Các loạt bài lớp 12 khác
2004 - Toán Lý Hóa