Cách giải Bài tập tính khối lượng xà phòng hay, chi tiết

Bài giảng: Tổng hợp bài tập Este - Lipit - Cô Nguyễn Thị Thu (Giáo viên VietJack)

Phương pháp giải

RCOOR’ + NaOH → RCOONa + R’OH

- Thủy phân este đơn chức (trừ este của phenol): neste = nkiềm = nmuối = nancol

- Khi cô cạn dung dịch:

     + Phần hơi: R’OH và H2O

     + Phần chất rắn khan: Muối và NaOH dư

- Một số phương pháp thường sử dụng giải bài tập:

     + Bảo toàn nguyên tố:

     nOH(NaOH) = nOH(R’OH); nNa(NaOH) = nNa(RCOONa);...

     + Bảo toàn khối lượng:

     meste + mddkiềm = mdd sau pư

     meste + mkiềm = mchất rắn + mancol

     meste + mNaOH pư = mchất rắn + mancol

(mchất rắn = mMuối hoặc mchất rắn = mMuối + mkiềm dư (nếu có))

     + Tăng giảm khối lượng:

Cách giải Bài tập tính khối lượng xà phòng hay, chi tiết | Hóa học lớp 12

     + Phương pháp trung bình thường được dùng cho bài toán hỗn hợp este

- Khi thủy phân bằng NaOH: mmuối > meste ⇒ MR’ < MNa

⇒ Este có dạng RCOOCH3

- Khi thủy phân bằng KOH: mmuối > meste ⇒ MR’ < MK

⇒ Este có dạng RCOOCH3 hoặc RCOOC2H5

- Khi thủy phân este thu được sản phẩm X và Y ; từ X có thể điều chế trực tiếp ra Y

⇒ Số C trong X = Số C trong Y trừ trường hợp đặc biệt

CH3COOCH3 → CH3COOH + CH3OH

CH3OH + CO Cách giải Bài tập tính khối lượng xà phòng hay, chi tiết | Hóa học lớp 12 CH3COOH

Bài tập vận dụng

Câu 1. Xà phòng hoá hoàn toàn 17,24 gam chất béo cần vừa đủ 0,06 mol NaOH. Cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được khối lượng xà phòng là

A. 17,80 gam     B. 18,24 gam

C. 16,68 gam     D. 18,38 gam

mchất béo: 17,24 (g)

Cần 0,06 mol NaOH

Cách giải Bài tập tính khối lượng xà phòng hay, chi tiết | Hóa học lớp 12

mchất béo + mNaOH = mmuối + mglixêrol

⇒ mxà phòng = 17,24 + 0,06.40 - 0,02.92 = 17,8 gam

⇒ Chọn A

Câu 2. Xà phòng hoá hoàn toàn 89 gam chất béo X bằng dung dịch NaOH thu được 9,2 gam glixerol và m gam xà phòng. Giá trị của m là?

A. 91,8.     B. 83,8.

C. 79,8.     D. 98,2.

Chất béo + 3NaOH → muối + C3H5(OH)3

nNaOH = 3nglixerol = 0,3mol

Bảo toàn khối lượng: m = 89 + 0,3 . 40 - 9,2 = 91,8g.

⇒ Chọn A

Câu 3. Cho 0,1 mol tristearin tác dụng hoàn toàn với dd NaOH dư, đun nóng, thu được m gam glixerol . Giá trị của m là

A. 27,6     B. 4,6

C. 14,4     D. 9,2

n(C17H35COO)3C3H5 : 0,1 mol

Cách giải Bài tập tính khối lượng xà phòng hay, chi tiết | Hóa học lớp 12

mC3H5(OH)3 = 0,1. 92 = 9,2 (g)

⇒ Chọn D.

Câu 4. Tính khối lượng muối thu được để sản xuất xà phòng thu được khi cho 100kg một loại mỡ chứa 50%tristearin ; 30% tripanmitin; 20%triolein tác dụng với natri hiđroxit vừa đủ (giả thiết hiệu suất phản ứng đạt 100%)

A. 103,2kg     B. 98,2kg

C. 102,9kg     D.102,6kg

Phản ứng của các chất với dung dịch NaOH:

(C17H35COO)3C3H5 + 3NaOH → 3C17H35COONa + C3H5(OH)3 (C17H33COO)3C3H5 + 3NaOH → 3C17H33COONa + C3H5(OH)3

(C17H31COO)3C3H5 + 3NaOH → 3C17H31COONa + C3H5(OH)3

Cách giải Bài tập tính khối lượng xà phòng hay, chi tiết | Hóa học lớp 12

Khối lượng muối thu được:

m = 3.(56,18.306 + 33,94.304 + 24,81.278) = 103218,06g =103,2 kg

Câu 5. Xà phòng hóa hoàn toàn 44,2 gam chất béo X bằng lượng dư dung dịch NaOH, thu được glixerol và 45,6 gam muối. Khối lượng NaOH đã tham gia phản ứng là

A. 1,4g     B.9,6 gam.

C.6,0 g     D.2,0 gam.

(RCOO)3C3H5 (X) → 3RCOONa (muối)

Tăng giảm khối lượng:

Cách giải Bài tập tính khối lượng xà phòng hay, chi tiết | Hóa học lớp 12

⇒ mNaOH phản ứng = 0,05 × 3 × 40 = 6(g)

⇒ Chọn C.

Câu 6. Xà phòng hóa hoàn toàn 21,45 gam chất béo cần dùng 3 gam NaOH thu được 0,92 gam glixerol và m gam hỗn hợp muối natri. Giá trị của m là:

A. 37,65     B. 26,10

C. 23,53     D. 22,72

nC3H5(OH)3 = 0,01mol

→ nNaOH xà phòng hóa = 0,03mol

nNaOH tổng = 0,075mol

→ nNaOH trung hòa axit béo tự do = 0,045 mol

→ nH2O = 0,045 mol

Bảo toàn khối lượng → mxà phòng = 22,72g

Câu 7. Xà phòng hóa hoàn toàn 260 gam chất béo X thì cần 89 gam dung dịch NaOH 40%, sau phản ứng thu được 269,168 gam xà phòng khan. Số gam glixeriol thu được có giá trị gần nhất với:

A. 26,4     B. 27,3

C. 25,2     D. 26,1

X gồm (RCOO)3C3H5 (a mol) và R’COOH (b mol)

mNaOH = 35,6 g → nNaOH = 3a + b = 0,89mol

nC3H5(OH)3 = a mol và nH2O = b mol

Bảo toàn khối lượng: 92a + 18b + 269,168 = 260 + 35,6

→ a = 0,274 và b = 0,068

→ mC3H5(OH)3 = 25,208g

Câu 8. Xà phòng hóa hoàn toàn m gam chất béo X với một lượng vừa đủ NaOH. Cô cạn dung dịch sau phản ứng, thu được 1,84 gam glixerol và 18,36 muối khan. Giá trị của m là

A. 19,12.     B. 17,8.

C. 19,04.     D. 14,68.

nC3H5(OH)3 = 0,02mol → nNaOH = 0,06mol

Bảo toàn khối lượng:

mX + mNaOH = mC3H5(OH)3 + mmuối

→ mX = 17,8g

Bài giảng: Bài toán thủy phân Este, chất béo - Cô Nguyễn Thị Thu (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các dạng bài tập Hóa học lớp 12 có trong đề thi THPT Quốc gia khác:

Giới thiệu kênh Youtube VietJack

Ngân hàng trắc nghiệm miễn phí ôn thi THPT Quốc Gia tại khoahoc.vietjack.com

CHỈ CÒN 250K 1 KHÓA HỌC BẤT KÌ, VIETJACK HỖ TRỢ DỊCH COVID

Tổng hợp các video dạy học từ các giáo viên giỏi nhất - CHỈ TỪ 399K tại khoahoc.vietjack.com

Tổng đài hỗ trợ đăng ký khóa học: 084 283 45 85

este-lipit.jsp

Các loạt bài lớp 12 khác
2004 - Toán Lý Hóa