Cách xác định công thức phân tử Amin, Amino Axit dựa vào phản ứng với axit hay, chi tiết

Bài giảng: Bài tập tổng hợp amin - Cô Nguyễn Thị Thu (Giáo viên VietJack)

* Phương pháp

- Amin có tính bazo, tác dụng được với axit tạo muối.

- Tùy theo số nhóm chức amin mà tác dụng với axit theo tỉ lệ xác định.

Ví dụ :

+) Amin bậc 1, đơn chức: RNH2 + HCl → RNH3 Cl

+) Amin bậc 1, đa chức: R(NH2 )n + nHCl → R(NH3 Cl)n

Như vậy nếu biết số nhóm chức amin, ta suy ra tỉ lệ mol giữa axit với amin. Ngược lại từ tỉ lệ mol giữa axit và amin.

Cách xác định công thức phân tử Amin, Amino Axit dựa vào phản ứng với axit hay, chi tiết | Lý thuyết và Bài tập Hóa học 12 có đáp án

- Tương tự ở aminoaxit, sự có mặt nhóm amino làm cho nó tác dụng được với axit.

Ví dụ minh họa:

Câu 1: Khi cho 0,01 mol α – amino axit tác dụng vừa đủ với 400 ml dung dịch HCl 0,25M; cô cạn dung dịch được 1,255 gam muối. X phản ứng với NaOH theo tỉ lệ 1 : 1. Xác định công thức phân tử và công thức cấu tạo của A.

A. CH3 CH(NH2 )COOH

B. H2 N-C3 H5 (COOH)2

C. H2 NCH(NH2 )COOH

D. H2 N-CH2-COOH

Ta có: nHCl=0,01 (mol) nên X chỉ chứa 1 nhóm amin. Mặt khác, X tác dụng

NaOH theo tỉ lệ 1 : 1 nên chứa 1 nhóm -COOH. X là α-amino axit nên gọi công

thức phân tử X: H2 N-CH(Cx Hy )-COOH

H2 N-CH(Cx Hy )-COOH+HCl→ClH3 N-CH(Cx Hy )-COOH

Cách xác định công thức phân tử Amin, Amino Axit dựa vào phản ứng với axit hay, chi tiết | Lý thuyết và Bài tập Hóa học 12 có đáp án

X có mạch cacbon không phân nhánh, vậy X là: CH3 CH(NH2 )COOH

→ Đáp án A

Câu 2:Cho 1 mol amino axit X phản ứng với dung dịch HCl (dư), thu được m¬1 gam muối Y. Cũng 1 mol amino axit X phản ứng với dung dịch NaOH (dư), thu được m2 gam muối Z. Biết m2 – m1 = 7,5. Công thức phân tử của X là :

A. C4 H10 O2 N2 .

B. C5 H9 O4 N.

C. C4 H8 O4 N2 .

D. C5 H11 O2 N.

Đặt công thức của X là : (H2 N)n –R–(COOH)m , khối lượng của X là a gam

Phương trình phản ứng :

          – NH2 + HCl → NH3Cl

mol :           n        →              n

          –COOH + NaOH → –COONa + H2O (2)

mol :        m        →               m

Theo (1), (2) và giả thiết ta thấy :

m1 = mX + 52,5n – 16n = m X + 36,5n

m2 = mX + 67m – 45m = mX + 22m

⇒ m2 – m1 = 22m – 36,5n = 7,5 ⇒  n = 1 và m = 2

⇒ Công thức của X là C5 H9 O4 N (Có 2 nhóm –COOH và 1 nhóm –NH2 ).

→ Đáp án B

Câu 3: Cứ 0,01 mol amino axit A phản ứng vừa đủ với 20 ml dung dịch KOH 0,5M. Mặt khác, 3 gam amino axit A phản ứng vừa đủ với 80 ml dung dịch KOH 0,5M. Xác định công thức phân tử khối của A.

Phản ứng: (H2N)xR(COOH)y + yKOH → (H2 N)2 R(COOK)y + yH2 O

Ta có: nKOH = 0,02.0,5 = 0,01 mol

Theo phản ứng: nKOH = y.namin ⇒ y = 1

nKOH = 0,08 . 0,5 = 0,04 mol

Cách xác định công thức phân tử Amin, Amino Axit dựa vào phản ứng với axit hay, chi tiết | Lý thuyết và Bài tập Hóa học 12 có đáp án

Bài tập vận dụng

Câu 1:X là hợp chất hữu cơ chứa C, H, N ; trong đó nitơ chiếm 15,054% về khối lượng. X tác dụng với HCl tạo ra muối có dạng RNH3Cl. Công thức của X là :

A. CH3–C6H4–NH2.

B. C6H5–NH2.

C.C6H5–CH2–NH2.

D. C2H5–C6H4–NH2.

Vì X tác dụng với dung dịch HCl tạo ra muối có dạng RNH3Cl nên suy ra X có dạng RNH2

Trong X nitơ chiếm 15,05% về khối lượng nên ta có :

Cách xác định công thức phân tử Amin, Amino Axit dựa vào phản ứng với axit hay, chi tiết | Lý thuyết và Bài tập Hóa học 12 có đáp án

Công thức của X là C6H5–NH2.

→ Đáp án B

Câu 2:Amino axit X có dạng H2NRCOOH (R là gốc hiđrocacbon). Cho 0,1 mol X phản ứng hết với dung dịch HCl (dư) thu được dung dịch chứa 11,15 gam muối. Tên gọi của X là :

A. phenylalanin.

B. alanin.

C. valin.

D. glyxin.

–NH2 + H+ → NH3+ (1)

Theo giả thiết ta có :

nHCl = nH2NRCOOH = 0,1 mol ⇒ m = 11,15 - 0,1.36,5 = 7,5g

Cách xác định công thức phân tử Amin, Amino Axit dựa vào phản ứng với axit hay, chi tiết | Lý thuyết và Bài tập Hóa học 12 có đáp án

⇒ X là: H2 NCH2 COOH (glyxin)

→ Đáp án D

Câu 3:X là một amino axit. Khi cho 0,01 mol X tác dụng với HCl thì dùng hết 80 ml dung dịch HCl 0,125M và thu được 1,835 gam muối khan. Còn khi cho 0,01 mol X tác dụng với dung dịch NaOH thì cần dùng 25 gam dung dịch NaOH 3,2%. Hãy đề xuất công thức cấu tạo của X

Gọi công thức tổng quát của X là : (H2 N)x R(COOH)y

(HOOC)yR(NH2)x + xHCl → (HOOC)yR(NH3Cl)x

0,01 0,01

(H2N)xR(COOH)y + yNaOH → (H2N)xR(COONa)y + yH2O (2)

0,01 0,02

Cách xác định công thức phân tử Amin, Amino Axit dựa vào phản ứng với axit hay, chi tiết | Lý thuyết và Bài tập Hóa học 12 có đáp án

⇒ R là C3H5 ⇒ CTPT của X là: H2N-C3H5(COOH)2

Câu 4:X là một α-amino axit no chỉ chứa một nhóm –NH2 và một nhóm –COOH, cho 14,5 gam X tác dụng với dung dịch HCl dư, ta thu được 18,15 gam muối X. Xác định công thức phân tử của X.

Gọi công thức phân tử có dạng: NH2-CnH2n-COOH

NH2-CnH2n-COOH + HCl →ClH3N-CnH2n-COOH

a                                                  a

Cách xác định công thức phân tử Amin, Amino Axit dựa vào phản ứng với axit hay, chi tiết | Lý thuyết và Bài tập Hóa học 12 có đáp án

⇒n=6 ⇒ X là: NH2 -C6H12-COOH

Câu 5:X là một hợp chất hữu cơ mạch hở chứa các nguyên tố C, H và N; trong đó N chiếm 23,72 %. Biết X tác dụng với dung dịch HCl theo tỉ lệ mol 1 : 1. Công thức phân tử của X là

A. CH5N

B. C2H7N

C. C3H9N

D. C4H11N

Vì nHCl : nX = 1 : 1 ⇒ Phân tử chứa 1 nhóm chức amin, tức có 1 nguyên tử N.

Cách xác định công thức phân tử Amin, Amino Axit dựa vào phản ứng với axit hay, chi tiết | Lý thuyết và Bài tập Hóa học 12 có đáp án

Gọi công thức tổng quát của (X) là CxHyNH2, ta có:

12x + y + 16 = 59 ⇒ 12x + y = 43

⇒ Nghiệm hợp lí: x = 3 và y = 7

Vậy công thức của phân tử X là C3H9N

→ Đáp án C

Câu 6:Cho 17,7 gam một ankyl amin X tác dụng với dung dịch FeCl3 dư thu được 10,7 gam kết tủa. Công thức của X là:

A. CH3NH2

B. C2H5NH2

C. C3H7NH2

D. C4H9NH2

Gọi công thức tổng quát của amin là: CnH2n+1NH2

Phản ứng:

Cách xác định công thức phân tử Amin, Amino Axit dựa vào phản ứng với axit hay, chi tiết | Lý thuyết và Bài tập Hóa học 12 có đáp án Cách xác định công thức phân tử Amin, Amino Axit dựa vào phản ứng với axit hay, chi tiết | Lý thuyết và Bài tập Hóa học 12 có đáp án

Vậy công thức của amin là C3H7NH2

→ Đáp án C

Bài giảng: Bài tập trọng tâm Amino axit - Cô Nguyễn Thị Thu (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các dạng bài tập Hóa học lớp 12 có trong đề thi THPT Quốc gia khác:

Giới thiệu kênh Youtube VietJack

Ngân hàng trắc nghiệm miễn phí ôn thi THPT Quốc Gia tại khoahoc.vietjack.com

CHỈ CÒN 250K 1 KHÓA HỌC BẤT KÌ, VIETJACK HỖ TRỢ DỊCH COVID

Tổng hợp các video dạy học từ các giáo viên giỏi nhất - CHỈ TỪ 399K tại khoahoc.vietjack.com

Tổng đài hỗ trợ đăng ký khóa học: 084 283 45 85

amin-amino-axit-va-protein.jsp

Các loạt bài lớp 12 khác
2004 - Toán Lý Hóa