Chuyên đề bồi dưỡng HSG Hóa học 9 Alcohol (có lời giải)

Bài viết Chuyên đề bồi dưỡng HSG Hóa học 9 Alcohol gồm các dạng bài tập từ cơ bản đến nâng cao với phương pháp giải chi tiết và bài tập tự luyện đa dạng giúp Giáo viên có thêm tài liệu ôn thi Học sinh giỏi Hóa 9.

Chuyên đề bồi dưỡng HSG Hóa học 9 Alcohol (có lời giải)

Xem thử

Chỉ từ 300k mua trọn Chuyên đề bồi dưỡng HSG Hóa học 9 sách mới bản word có lời giải chi tiết:

• B1: gửi phí vào tk: 1133836868 - CT TNHH DAU TU VA DV GD VIETJACK - Ngân hàng MB (QR)
• B2: Nhắn tin tới Zalo VietJack Official - nhấn vào đây để thông báo và nhận giáo án

A. LÝ THUYẾT TRỌNG TÂM

I. ĐỊNH NGHĨA - PHÂN LOẠI

1. Định nghĩa

- Alcohol là những hợp chất hữu cơ trong phân tử có nhóm hydroxyl (-OH) liên kết trực tiếp với nguyên tử C no.

+ Ví dụ: CH₃-OH, CH₃-CH₂-CH₂-CH₂OH…

- Bậc alcohol là bậc của nguyên tử C liên kết trực tiếp với nhóm (-OH).

+ Ví dụ:

CH₃-CH₂-CH₂-CH₂OH: alcohol bậc I

CH₃-CH₂-CH(CH₃)-OH: alcohol bậc II

CH₃-C(CH₃)₂-OH: alcohol bậc III

2. Phân loại

- Alcohol no, đơn chức, mạch hở (C_nH_2n+1OH):

+ Ví dụ: CH₃OH, C₂H₅OH, C₄H₉OH...

- Alcohol không no, đơn chức mạch hở:

+ Ví dụ: CH₂=CH-CH₂OH

- Alcohol thơm đơn chức:

+ Ví dụ: C₆H₅CH₂OH

- Alcohol đa chức:

+ Ví dụ: CH₂OH-CH₂OH (ethylene glycol), CH₂OH-CHOH-CH₂OH (glycerol)

(Chương trình THCS chỉ nói về Ethylic alcohol nên trong chuyên đề này chỉ dừng lại nội dung các alcohol no, đơn chức, mạch hở)

3. Đồng phân - Danh pháp

a. Đồng phân:

- Alcohol no, đơn chức, mạch hở có đồng phân cấu tạo (gồm đồng phân mạch C và đồng phân vị trí nhóm -OH).

+ Ví dụ: C₄H₁₀O có 4 đồng phân alcohol

CH₃-CH₂-CH₂-CH₂OH; CH₃-CH(CH₃)-CH₂OH

CH₃-CH₂-CH(CH₃)-OH; CH₃-C(CH₃)₂-OH

- Ngoài ra alcohol còn có đồng phân ether (ete): R -O-R’ (R, R’ là gốc hydrocarbon)

+ Ví dụ: từ công thức phân tử C₂H₆O có đồng phân ether: CH₃ – O – CH₃ (dimethyl ether)

b. Danh pháp:

- Danh pháp thường: Tên gốc alkyl + ic + alcohol

+ Ví dụ: C₂H₅OH (alcohol ethylic)

Tên của một số alcohol no, đơn chức, mạch hở

Số nguyên tử C	Công thức cấu tạo mạch thẳng	Tên thông thường	Tên thay thế
1	CH3 – OH	Methylic alcohol	Methanol
2	CH3 – CH2 – OH	Ethylic alcohol	Ethanol
3	CH3 – CH2 – CH2 – OH	Propylic alcohol	Propane-1-ol
4	CH3 – CH2 – CH2 – CH2 – OH	Butylic alcohol	Butane – 1 – ol
5	CH3 – CH2 – CH2 – CH2 – CH2 – OH	Pentylic alcohol	Pentane – 1 – ol

4. Đặc điểm cấu tạo

- Trong phân tử alcohol các liên kết C−O và O−H kém bền dễ bị phân cắt trong các phản ứng hóa học.

II. ETHYLIC ALCOHOL (ETHANOL)

- Công thức phân tử: C₂H₆O

- Công thức cấu tạo: CH₃ – CH₂ – OH → viết gọn: C₂H₅OH

- Phân tử khối: 46 (g/mol)

1. Tính chất vật lý

- Ethylic alcohol là chất lỏng, không màu, có mùi đặc trưng, vị cay, sôi ở 78,3 °C, có khối lượng riêng là 0,789 g/mL (ở 20 °C), tan vô hạn trong nước, hoà tan được nhiều chất như iodine, benzene,....

- Độ cồn là số mL ethylic alcohol nguyên chất có trong 100 mL dung dịch ở 20°C.

+ Độ cồn thường được kí hiệu là Xº hoặc X% vol.

- Ví dụ: cồn y tế 70° có nghĩa là trong 100 mL cồn 70° có chứa 70 mL ethylic alcohol nguyên chất.

Công thức tính độ rượu: (Đ_r)

${Đ}_r=\frac{V_{\mathrm{rượu}}\left(\mathrm{mL}\right)}{V_{\mathrm{Hỗn}\mathrm{hợp}\mathrm{rượu}}}\times 100$

2. Tính chất hóa học

a. Phản ứng thế H của nhóm -OH

- Tác dụng với kim loại kiềm:

+ Các alcohol khác cũng tác dụng được với kim loại kiềm giải phóng khí H2 tương tự như ethylic alcohol.

b. Phản ứng thế nhóm -OH

$C_2{H}_5-\mathrm{OH}+H-\mathrm{Br}\stackrel{t°}{\to }{C}_2{H}_5\mathrm{Br}+H_{2}O$

c. Phản ứng tách nước

- Phản ứng tách nước tạo thành alkene.

$C_2{H}_5\mathrm{OH}\stackrel{H_2{\mathrm{SO}}_4,170°C}{\to }{C}_2{H}_4+H_{2}O$

+ PTTQ:

$C_n{H}_{2n+1}\mathrm{OH}\stackrel{H_2{\mathrm{SO}}_4,170°C}{\to }{C}_n{H}_{2n}+H_{2}O$

- Phản ứng tách nước tạo thành ether.

$2C_2{H}_5\mathrm{OH}\stackrel{H_2{\mathrm{SO}}_4,140°C}{\to }{C}_2{H}_5-O-C_2{H}_5+H_{2}O$

+ PTTQ:

$2C_n{H}_{2n+1}\mathrm{OH}\stackrel{H_2{\mathrm{SO}}_4,140°C}{\to }{C}_n{H}_{2n+2}-O-C_n{H}_{2n+2}+H_{2}O$

d. Phản ứng oxi hóa:

- Oxi hóa không hoàn toàn:

+ Để lâu ethylic alcohol trong không khí thì có vị chua do tạo thành acetic acid (CH₃COOH)

$C_2{H}_5\mathrm{OH}+O_2\stackrel{\mathrm{men}\mathrm{giấm}{\text{, t}}^o}{\to }{\mathrm{CH}}_3\mathrm{COOH}+H_{2}O$

e. Phản ứng cháy

$C_n{H}_{2n+1}\mathrm{OH}+\frac{3n}{2}{O}_2\stackrel{t°}{\to }{\mathrm{nCO}}_2+(n+1)H_{2}O$

3. Điều chế:

a. Phương pháp tổng hợp:

- Điều chế từ alkene tương ứng:

$C_n{H}_{2n}+H_{2}O\stackrel{H_2{\mathrm{SO}}_4,t°}{\to }{C}_n{H}_{2n+1}\mathrm{OH}$

${\mathrm{CH}}_2={\mathrm{CH}}_2+H_{2}O\stackrel{H_2{\mathrm{SO}}_4,t°}{\to }{\mathrm{CH}}_3-{\mathrm{CH}}_2-\mathrm{OH}$

b. Phương pháp sinh hóa: Điều chế C₂H₅OH từ tinh bột.

${\left(C_6{H}_{10}{O}_5\right)}_n+{\mathrm{nH}}_{2}O\stackrel{t°,\mathrm{xt}}{\to }{\mathrm{nC}}_6{H}_{12}{O}_6$

$C_6{H}_{12}{O}_6\stackrel{\mathrm{enzim}}{\to }2C_2{H}_5\mathrm{OH}+2{\mathrm{CO}}_2$

4. Ứng dụng

- Dùng làm dung môi trong mĩ phẩm, dược phẩm, vecni, sơn, …

- Sản xuất dung dịch sát khuẩn

- Sản xuất đồ uống có cồn: Rượu, bia.

- Điều chế acetic acid, ester.

- Sản xuất nhiên liệu sinh học.

5. Tác hại của việc lạm dụng rượu, bia, đồ uống có cồn.

- Hiện nay, có nhiều loại đồ uống chứa cồn như rượu, bia, nước quả lên men,... Sử dụng quá nhiều đồ uống này sẽ tăng nguy cơ bị viêm gan, viêm loét dạ dày, tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, gây tổn thương hệ thần kinh, rối loạn tâm thần.

- Việc lạm dụng rượu, bia là một trong các nguyên nhân gây tai nạn giao thông, tai nạn lao động, bạo lực trong các mối quan hệ gia đình và xã hội.

................................

................................

................................

Xem thử

Xem thêm các Chuyên đề bài tập bồi dưỡng Học sinh giỏi Hóa học lớp 9 có đáp án hay khác:

• Chuyên đề: Carboxylic acid

• Chuyên đề: Bài tập tổng hợp về hydrocarbon

• Chuyên đề: Bài tập nâng cao về alcohol và carboxylic acid

• Chuyên đề: Ester

• Chuyên đề: Lipid – chất béo

• Chuyên đề: Carbohydrate

Xem thêm các loạt bài Để học tốt Hóa học 9 hay khác:

• Giải bài tập Hóa học 9
• Giải sách bài tập Hóa 9
• Đề thi Hóa học 9
• Wiki 200 Tính chất hóa học
• Wiki 3000 Phản ứng hóa học quan trọng

• Hơn 20.000 câu trắc nghiệm Toán,Văn, Anh lớp 9 có đáp án

---