Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Phương pháp giải

1. Nội dung

+ Mọi sự biến đổi hóa học ( được mô tả bằng phương trình phản ứng) đều có liên quan đến tăng hoặc giảm khối lượng.

+ Dựa vào sự tăng hoặc giảm khối lượng khi chuyển 1 mol chất X thành 1 hoặc nhiều mol chất Y ( có thể qua các giai đoạn trung gian) ta dễ dàng tính được số mol của các chất và ngược lại. từ số mol hoặc quan hệ số mol của các chất ta sẽ biết được sự tăng giảm khối lượng của các chất X,Y.

Chú ý:

+ Xác định đúng mối liên hệ tỉ lệ giữa các chất đã biết với chất cần xác định, sử dụng định luật bảo toàn nguyên tố để xác định chính xác tỉ lệ này

+ Xác định khi chuyển từ chất X thành Y ( hoặc ngược lại) thì khối lượng tăng lên hoặc giảm đi theo tỉ lệ phản ứng và theo đề bài cho

+ Lập phương trình toán học để giải

2. Phạm vi sử dụng

+ Các bài toán hỗn hợp nhiều chất.

+ Chưa biết rõ phản ứng xảy ra hoàn toàn hay không hoàn toàn

+ Các bài toán liên quan đến phản ứng thế

+ Các bài toán về nhiệt luyện

Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Hòa tan 23,8 g muối M2CO3 và RCO3 vào HCl thấy thoát ra 0,2 mol khí. Cô cạn dung dịch thu được bao nhiêu gam muối khan.

Giải

Gọi số mol của M2CO3 là x, của RCO3 là y, phương trình phản ứng xảy ra:

Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Áp dụng phương pháp tăng giảm khối lượng, ta có:

Sau phản ứng khối lượng muối tăng:

Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Ví dụ 2: Cho 20,15 gam hỗn hợp 2 axit no đơn chức tác dụng vừa đủ với dung dịch Na2CO3 thì thu được V lít khí CO2 (đktc) và dung dịch muối. Cô cạn dung dịch thì thu được 28,96 gam muối. Giá trị của V là?

Giải

Gọi công thức tổng quát trung bình của 2 axit là: R-COOH

Phương trình phản ứng:

Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Theo PTHH có:

1 mol axit tạo ra 1 mol muối tăng: 23-1 = 22g

Theo đề bài, khối lượng tăng: Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

⇒ n axit = 8,81/22 = 0,4 mol

⇒ n CO2 = ½ n axit = 0,2 mol ⇒ V CO2 = 0,2.22,4 = 4,48 lít

Ví dụ 3: Nhúng một thanh kẽm và một thanh sắt vào cùng một dung dịch CuSO4. Sau một thời gian lấy 2 thanh kim loại ra thấy trong dung dịch còn lại có nồng độ mol ZnSO4 bằng 2,5 lần nồng độ FeSO4. Mặt khác khối lượng dung dịch giảm 2,2 gam. Khối lượng Cu bám lên kẽm và bám lên sắt lần lượt là:

Giải

Gọi số mol của Fe là x.

Nồng độ mol tỉ lệ với số mol

Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Theo (1) có khối lượng Cu bám vào thanh kẽm là: m Cu = 0,4.2,5.64 = 64 (gam)

Theo (2) có khối lượng Cu bám vào thanh sắt là: m Cu = 0,4.64 =25,6 (gam).

Ví dụ 4: Cho 3 gam một axit no đơn chức A tác dụng vừa đủ với dung dịch NaOH. Cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được 4,1 gam muối khan. Công thức phân tử của A là:

Giải

Đặt công thức của A là RCOOH.

Phương trình phản ứng xảy ra là:

Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Cứ 1 mol RCOOH phản ứng với 1 mol NaOH, sinh ra 1 mol RCOONa thì khối lượng tăng ∠m=22 gam .

Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Vậy công thức của A là: CH3COOH

Ví dụ 5: Khi thủy phân hoàn toàn 0,05 mol este của một axit đa chức với một ancol đơn chức tiêu tốn hết 5,6 gam KOH. Mặt khác thủy phân 5,475 gam este đó thì tiêu tốn hết 4,2 KOH và thu được 6,225 gam muối. Vậy công thức cấu tạo của este là?

Giải

Vì n KOH = 2n Este nên este 2 chức tạo từ axit 2 chức và rượu đơn chức.

Đặt công thức tổng quát của este là: R(COOR')2

Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Cứ 1 mol este phản ứng tạo muối với khối lượng tăng: 39.2 - 2R'

Vậy 0,0375 mol este phản ứng có khối lượng tăng: 6,225 - 5,475 = 0,75 (gam)

Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Vậy công thức đúng của este là: (COOC2H5)2

Bài tập tự luyện

Bài 1: Ngâm một vật bằng Cu có khối lượng 15g trong 340g dung dịch AgNO3 6%. Sau một thời gian lấy vật ra thấy khối lượng AgNO3 trong dung dịch giảm 25%. Khối lượng của vật sau phản ứng là:

Hướng dẫn giải:

Khối lượng của AgNO3 trong dung dịch là: Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Phương trình phản ứng xảy ra:

Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Cứ 1 mol Cu phản ứng với 2 mol AgNO3, sinh ra 1 mol Cu(NO3)2 và 2 mol Ag, khối lượng kim loại tăng Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Khối lượng AgNO3 đã tham gia phản ứng:

Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

⇒ Khối lượng của vật sau phản ứng: m = 15 + 152.0,015 = 17,28 (gam).

Bài 2: Hòa tan m gam hỗn hợp A gồm Fe và kim loại M (có hóa trị không đổi) trong dung dịch HCl dư thì thu được 1,008 lit khí (đktc) và dung dịch chứa 4,575g muối khan. Giá trị m là?

Hướng dẫn giải

Phương trình phản ứng xảy ra:

Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Cứ 1 mol kim loại tham gia phản ứng thì khối lượng muối tăng thêm 71 gam và giải phóng một mol H2.

Vậy khối lượng kim loại đã dùng là: m = 4,575 - (0,045.71) = 1,38 (gam)

Bài 3: Cho 11 gam hỗn hợp 3 axit cacboxylic đơn chức thuộc cùng dãy đồng đẳng tác dụng hoàn toàn với kim loại Na dư, thu được 2,24 lít khí H2 (đktc). Khối lượng muối hữu cơ tạo trong phản ứng là?

Hướng dẫn giải

Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Theo phản ứng: Cứ 2 mol RCOOH phản ứng tạo 2 mol RCOONa và 1 mol H2, khối lượng muối tăng lên so với khối lượng axit là:

Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Khối lượng muối hữu cơ lớn hơn axit là: m = 44.0,1 = 4,4 (gam)

Vậy khối lượng muối tạo thành là: 11 + 4,4 = 15,4 (gam)

Bài 4: Trung hòa 2,94 gam anpha -aminoaxit A (MA = 147) bằng một lượng vừa đủ dung dịch NaOH. Đem cô cạn dung dịch thì thu được 3,82 gam muối. A có tên gọi là

Hướng dẫn giải

Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Khối lượng tăng khi chuyển 0,02 mol A thành 0,02 mol muối: Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Khối lượng tăng khi chuyển 1 mol A thành muối: 0,88/0,02=44

Chuyển một nhóm COOH thành nhóm COONa làm khối lượng tăng:

∧m = 67 - 45 = 22đvC

⇒ 1 mol A (nếu có một nhóm COOH) sẽ tăng 22 gam.

Vậy phân tử A chứa 44/22=2 nhóm COOH

Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Do đó công thức của A là:

Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Bài 5: Hòa tan 5,8g muối cacbonat MCO3 bằng dung dịch H2SO4 loãng, vừa đủ thu được một chất khí và dung dịch G1. Cô cạn G1 được 7,6g muối sunfat trung hòa. Công thức hóa học của muối cacbonat là

Hướng dẫn giải

Phản ứng: Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Sau phản ứng muối MCO3 chuyển thành MSO4

Cứ 1 mol MCO3 chuyển thành MSO4 khối lượng muối tăng lên một lượng là: 96 - 60 = 36 gam

Vậy nếu gọi số mol của MCO3 là x thì:

Phản ứng: Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Bài 6: Chia 7,8 gam hỗn hợp ancol etylic và một ancol đồng đẳng thành hai phần bằng nhau. Phần 1 cho tác dụng hết với Na thu được 1,12 lít H2 (đktc). Phần 2 đun nóng với 15g axit axetic (có H2SO4 đặc xúc tác). Biết hiệu suất các phản ứng este đều bằng 80%. Tính khối lượng este thu được.

A. 8,1 gam.

B. 6,48 gam.

C. 81 gam.

D. 64,8 gam.

Hướng dẫn giải:

Đặt công thức chung cho hai rượu là ROH.

Phần 1 cho tác dụng với Na:

Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Phần 2 cho tác dụng với CH3COOH (H2SO4 đặc xúc tác):

Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Do đó hiệu suất tính theo ROH.

Cứ 1mol ROH phản ứng tạo CH3COOR , làm tăng 42g

Suy ra: Khối lượng este bằng: Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Do H = 80% nên m este thực tế = 8,1.80% = 6,48g.

Đáp án B

Bài 7: Có hỗn hợp gồm NaI và NaBr. Hòa tan hỗn hợp vào nước. Cho Br dư vào dung dịch, làm khô sản phẩm, thì thấy khối lượng của sản phẩm nhỏ hơn khối lượng hỗn hợp ban đầu là m (g). Lại hòa tan sản phẩm vào nước và clo lội qua cho đến dư. Làm bay hơi dung dịch và làm khô chất còn lại người ta thấy khối lượng chất thu được lại nhỏ hơn khối lượng muối phản ứng là m gam. Thành phần phần trăm về khối lượng của NaBr trong hỗn hợp đầu là?

A. 3,7%.

B. 7,3%.

C. 5,7%.

D. 20%.

Hướng dẫn giải:

Gọi a, b lần lượt là số mol của NaI và NaBr ban đầu, ta có : Sơ đồ phản ứng:

Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Đáp án A

Bài 8: Cho 5,76g axit hữu cơ X đơn chức, mạch hở tác dụng hết với CaCO3 thu được 7,28g muối của axit hữu cơ. Công thức cấu tạo thu gọn X là:

Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Hướng dẫn giải:

Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Đáp án C

Bài 9: Hòa tan 14 gam hỗn hợp 2 muối MCO3 và N2(CO3)3 bằng dung dịch HCl dư, thu được dung dịch A và 0,672 lít khí (đktc). Cô cạn dung dịch A thì thu được m gam muối khan, m có giá trị là

A. 16,33 g.

B. 14,33 g.

C. 9,265 g.

D. 12,65 g.

Hướng dẫn giải:

CO32- + 2HCl → 2Cl- + CO2 + H2O

Vận dụng phương pháp tăng giảm khối lượng.

Theo phương trình ta có:

Cứ 1 mol muối mol Cl- + l mol CO2 lượng muối tăng 71 - 60 = 11 g

Theo đề số mol CO2 thoát ra là 0,03 thì khối lượng muối tăng 11.0,03 = 0,33 g

Vậy m muối clorua = 14 + 0,33 = 14,33 g.

Đáp án B

Bài 10: Chất X có công thức C7H8, có mạch cacbon hở. Khi cho X tác dụng với dung dịch AgNO3/NH3 thì thu được một chất Y có khối lượng mol phân tử lớn hơn X là 204g. Công thức cấu tạo của X là:

Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Hướng dẫn giải:

Áp dụng phương pháp tăng giảm khối lượng ta có:

Khi 1H bị thay thế bằng lAg khối lượng tăng 108-1 = 107 (g)

Vậy 2H bị thay thế bằng 2Ag khối lượng tăng 107.2 = 204 (g) = MY – MX

⇒ Phân tử C7H8 CÓ 2 nguyên tử H bị thay thế bằng Ag cho nên có hai liên kết ba đầu mạch.

Vậy công thức cấu tạo của X là: Phương pháp tăng giảm khối lượng trong hóa học cực hay, có lời giải

Đáp án A

Xem thêm các phương pháp giải nhanh bài tập Hóa học hay khác:

Ngân hàng trắc nghiệm miễn phí ôn thi THPT Quốc Gia tại khoahoc.vietjack.com

KHÓA HỌC GIÚP TEEN 2002 ĐẠT 9-10 THI THPT QUỐC GIA

Tổng hợp các video dạy học từ các giáo viên giỏi nhất - CHỈ TỪ 399K tại khoahoc.vietjack.com

cac-phuong-phap-giai-nhanh-hoa-hoc-huu-co-vo-co.jsp

Các loạt bài lớp 12 khác
Khóa học 12